Interakcje / Ryfampicyna / Ryfampicyna i zydowudyna
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Należy unikać jednoczesnego stosowania ryfampicyny i zydowudyny.
Nie przyjmuj tych leków razem bez uzgodnienia z lekarzem, który leczy twoje zakażenie HIV, i nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.
Niekorzystna interakcjaRyfampicyna+ ZydowudynaNależy unikać jednoczesnego stosowania ryfampicyny i zydowudyny.Nie przyjmuj tych leków razem bez uzgodnienia z lekarzem, który leczy twoje zakażenie HIV, i nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Nie przyjmuj tych leków razem bez uzgodnienia z lekarzem, który leczy twoje zakażenie HIV, i nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.
Ryfampicyna może osłabić działanie zydowudyny, czyli leku na HIV. Organizm szybciej usuwa wtedy zydowudynę i jej ilość we krwi może spaść nawet o około połowę. Przez to lek może słabiej hamować wirusa, a leczenie HIV może przestać skutecznie działać.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorsze wyniki badań kontrolnych HIV
- częstsze lub uporczywe infekcje
- nawracająca gorączka lub nocne poty
- niezamierzona utrata masy ciała
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Należy unikać jednoczesnego stosowania ryfampicyny i zydowudyny.[1] Gdy ryfampicyna jest niezbędna, na przykład w leczeniu gruźlicy, zydowudynę zastępuje się innym lekiem z tej samej grupy w porozumieniu z lekarzem prowadzącym leczenie HIV. Po rozpoczęciu lub zakończeniu podawania ryfampicyny może być konieczna zmiana schematu leczenia skojarzonego leku.[2] Jeśli połączenia nie da się uniknąć, należy kontrolować miano wirusa HIV i liczbę limfocytów CD4.
Skutek kliniczny
Mniejsze stężenie zydowudyny może spowodować częściową lub całkowitą utratę jej skuteczności.[1] Niedostateczne hamowanie replikacji wirusa sprzyja niepowodzeniu leczenia przeciwretrowirusowego i narastaniu oporności HIV.
Mechanizm
Ryfampicyna jest silnym induktorem enzymów metabolizujących leki i przyspiesza przemiany zydowudyny, co zmniejsza jej aktywność.[2] Zydowudyna jest unieczynniana głównie przez sprzęganie z kwasem glukuronowym w wątrobie, a ryfampicyna nasila ten proces. Jednoczesne podawanie zmniejsza pole pod krzywą stężenia zydowudyny o 48% ± 34%.[1]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- miano RNA HIV w osoczu
- liczba limfocytów CD4
Bezpieczniejsze alternatywy
lamiwudynaemtrycytabinatenofowir dizoproksylu
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie ryfampicynykolejność włączenia · ryfampicyna | inne zalecenie | Po zakończeniu podawania ryfampicyny indukcja enzymów wygasa stopniowo, dlatego przez pewien czas stężenie zydowudyny może pozostawać obniżone, a ewentualne zmiany schematu leczenia należy ponownie ocenić. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Retrovir 250 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/retrovir-100198097/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 27.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 27.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
Alkohol przy tych lekach
Niekorzystna interakcjaRyfampicynaa alkoholZaleć choremu leczonemu ryfampicyną unikanie alkoholu przez cały okres terapii, a szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu izoniazydu.W trakcie leczenia ryfampicyną nie pij alkoholu, a gdy zauważysz zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz albo silny ból brzucha, od razu skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
W trakcie leczenia ryfampicyną nie pij alkoholu, a gdy zauważysz zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz albo silny ból brzucha, od razu skontaktuj się z lekarzem.
Ryfampicyna i alkohol mogą obciążać wątrobę, a razem mogą jej szkodzić bardziej niż osobno. Badania nie są w tej sprawie jednoznaczne, ale ryzyko jest na tyle poważne, że w trakcie leczenia lepiej nie pić alkoholu. Szczególnie ostrożny powinien być chory, który przyjmuje także izoniazyd.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz i jasne stolce
- ból w prawej górnej części brzucha
- uporczywe nudności lub wymioty
- nietypowe osłabienie i brak apetytu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Zaleć choremu leczonemu ryfampicyną unikanie alkoholu przez cały okres terapii, a szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu izoniazydu. Przy objawach uszkodzenia wątroby (żółtaczka, ciemny mocz, silne nudności, ból brzucha) chory powinien niezwłocznie skontaktować się z lekarzem. Ryfampicyna jest przeciwwskazana przy żółtaczce[1].
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie uszkodzenia wątroby, które może objawiać się żółtaczką, bólem w prawym górnym brzuchu, ciemnym moczem, nudnościami i osłabieniem. Ryzyko jest większe, gdy ryfampicyna jest stosowana razem z izoniazydem, jak w typowym leczeniu gruźlicy.
Mechanizm
Zarówno ryfampicyna, jak i alkohol mogą uszkadzać wątrobę, więc ich działanie szkodliwe na ten narząd może się sumować. ChPL ryfampicyny nie wspomina o alkoholu, ale opisuje zwiększone ryzyko hepatotoksyczności przy jednoczesnym stosowaniu z halotanem lub izoniazydem i przeciwwskazuje lek przy żółtaczce[1]. Wyniki badań nad samym połączeniem ryfampicyny z alkoholem są niejednoznaczne.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy uszkodzenia wątroby (żółtaczka, ciemny mocz, ból w prawym podżebrzu, nudności)
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny, zgodnie z decyzją lekarza prowadzącego
- ścisła obserwacja w kierunku hepatotoksyczności przy jednoczesnym stosowaniu izoniazydu {{ZR_CHPL}}
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne lub nadmierne picieilość alkoholu · alkohol | ryzyko rośnie | Regularne lub nadmierne spożywanie alkoholu zwiększa obciążenie wątroby i podnosi ryzyko hepatotoksyczności w trakcie leczenia ryfampicyną, tym bardziej gdy stosowany jest też izoniazyd. |
| Leczenie wielomiesięczneczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Długotrwałe leczenie ryfampicyną, np. w gruźlicy, wydłuża okres narażenia wątroby na jednoczesne działanie leku i alkoholu, dlatego unikanie alkoholu powinno obejmować całą terapię. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
Interakcja o niejasnym znaczeniuZydowudynaa alkoholZaleca się ograniczenie alkoholu w trakcie leczenia zydowudyną, a przy dodatkowych czynnikach ryzyka choroby wątroby szczególną ostrożność i uzgodnienie zasad z lekarzem prowadzącym.Ogranicz alkohol w trakcie leczenia i zgłoś się do lekarza, jeśli pojawi się żółtaczka, ciemny mocz, silne osłabienie albo ból kończyn i sztywność stawów.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Ogranicz alkohol w trakcie leczenia i zgłoś się do lekarza, jeśli pojawi się żółtaczka, ciemny mocz, silne osłabienie albo ból kończyn i sztywność stawów.
Alkohol nie jest zabroniony podczas leczenia tym lekiem, ale obciąża wątrobę, a ten lek również może ją obciążać. Częste picie alkoholu zwiększa też ryzyko uszkodzenia kości u osób leczonych z powodu zakażenia HIV. Dlatego w trakcie leczenia najlepiej ograniczyć alkohol do minimum.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz
- ból w prawej górnej części brzucha
- silne osłabienie
- ból kończyn, sztywność stawów lub trudności w poruszaniu się
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zaleca się ograniczenie alkoholu w trakcie leczenia zydowudyną, a przy dodatkowych czynnikach ryzyka choroby wątroby szczególną ostrożność i uzgodnienie zasad z lekarzem prowadzącym.
Skutek kliniczny
Przy regularnym spożywaniu alkoholu może wzrastać ryzyko uszkodzenia i stłuszczenia wątroby oraz martwicy kości w trakcie leczenia. Pojedyncza okazjonalna porcja nie ma udokumentowanych poważnych skutków w ChPL.
Mechanizm
Nie jest to klasyczna interakcja farmakologiczna. Zydowudyna jako analog nukleozydu może uszkadzać wątrobę i prowadzić do jej stłuszczenia, a alkohol jest samodzielnym czynnikiem ryzyka choroby wątroby. ChPL każe zachować ostrożność przy podawaniu analogów nukleozydów osobom z innymi czynnikami ryzyka choroby wątroby i stłuszczenia wątroby, w tym z alkoholem.[1] Alkohol jest też wymieniany wśród czynników ryzyka martwicy kości, której przyczyna jest wieloczynnikowa i która występuje szczególnie u osób z zaawansowanym zakażeniem HIV lub długo leczonych skojarzoną terapią przeciwretrowirusową.[1]
Monitorować
- objawy uszkodzenia wątroby, takie jak żółtaczka, ból w prawym podżebrzu, ciemny mocz i nasilone osłabienie
- bóle kończyn, sztywność stawów lub trudności w poruszaniu się jako możliwe objawy martwicy kości
- kontrola czynności wątroby według zaleceń lekarza prowadzącego leczenie przeciwretrowirusowe
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne lub duże spożycieilość alkoholu · pacjent | inne zalecenie | Przy regularnym lub dużym spożyciu alkoholu, zwłaszcza u pacjentów z chorobą wątroby, zapaleniem wątroby lub współzakażeniem wirusem zapalenia wątroby typu C, zalecaj unikanie alkoholu i rozważ z lekarzem częstszą kontrolę czynności wątroby. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Retrovir 250 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/retrovir-100198097/
Inne interakcje tych leków 381
Połączenie przeciwwskazaneFenylobutazon+ ZydowudynaNie łącz fenylobutazonu z zydowudyną, także w postaci maści.Nie stosuj maści z fenylobutazonem, jeśli przyjmujesz zydowudynę, i zapytaj farmaceutę lub lekarza o inny lek na ból i stan zapalny.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj maści z fenylobutazonem, jeśli przyjmujesz zydowudynę, i zapytaj farmaceutę lub lekarza o inny lek na ból i stan zapalny.
Maść z fenylobutazonem i zydowudyna mogą razem osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Może to prowadzić do niedokrwistości, częstszych zakażeń i łatwiejszego krwawienia. Ryzyko dotyczy także leku stosowanego na skórę, zwłaszcza przez dłuższy czas.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, ból gardła lub częste infekcje
- nietypowe siniaki lub krwawienia z nosa i dziąseł
- silne zmęczenie, bladość, duszność przy wysiłku
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu lub obrzęki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz fenylobutazonu z zydowudyną, także w postaci maści.[1] Przy potrzebie miejscowego leczenia przeciwzapalnego wybierz inny lek, a jeśli pacjent już stosował oba leki, skontroluj morfologię z rozmazem i czynność nerek.[2]
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko neutropenii, agranulocytozy, niedokrwistości i małopłytkowości, a także uszkodzenia nerek. Zydowudyny nie podaje się doustnie przy liczbie granulocytów obojętnochłonnych poniżej 0,75 × 10^9/l lub hemoglobinie poniżej 7,5 g/100 ml, więc dodatkowa mielotoksyczność może wymusić przerwanie leczenia przeciwretrowirusowego.[2]
Mechanizm
Fenylobutazonu nie stosuje się u pacjentów leczonych lekami zaburzającymi czynność szpiku kostnego, a zydowudyna działa mielosupresyjnie, więc oba leki sumują ryzyko uszkodzenia szpiku.[1] Leki o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym lub mielosupresyjnym zwiększają ryzyko działań niepożądanych zydowudyny.[2] Niesteroidowe leki przeciwzapalne mogą dodatkowo hamować sprzęganie zydowudyny z kwasem glukuronowym i zwiększać jej narażenie, zwłaszcza podczas długotrwałego leczenia.[2]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, hemoglobina, płytki krwi)
- kreatynina i eGFR
- objawy zakażenia, krwawienia i niedokrwistości
Bezpieczniejsze alternatywy
diklofenak w żeluetofenamat w żelu
Kiedy ocena się zmienia
| czas leczenia ≥ 7 dnifenylobutazon | ryzyko rośnie | Przy stosowaniu maści dłużej niż 7 dni wchłanianie ogólne jest na tyle duże, że mogą wystąpić interakcje jak po podaniu ogólnym fenylobutazonu. |
| Skóra uszkodzonadroga podania · fenylobutazon | ryzyko rośnie | Fenylobutazonu nie stosuje się na uszkodzoną skórę, ponieważ zwiększa to wchłanianie ogólne. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Butapirazol 50 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/butapirazol-100012069/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Retrovir 250 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/retrovir-100198097/
Połączenie przeciwwskazaneFluorouracyl+ ZydowudynaNie stosuj fluorouracylu w kremie u pacjenta przyjmującego zydowudynę.Zanim zaczniesz stosować krem z fluorouracylem, powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz zydowudynę, i nie przerywaj leczenia HIV na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Zanim zaczniesz stosować krem z fluorouracylem, powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz zydowudynę, i nie przerywaj leczenia HIV na własną rękę.
Kremu z fluorouracylem nie stosuje się razem z zydowudyną, lekiem na HIV. Oba leki mogą osłabiać wytwarzanie krwinek, a ich łączenie zwiększa ryzyko niedokrwistości, zakażeń i krwawień. Jeśli dostajesz fluorouracyl w kroplówce w ramach chemioterapii, lekarz będzie częściej sprawdzał twoją morfologię krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- nietypowe siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
- silne zmęczenie, bladość, duszność przy wysiłku
- owrzodzenia w jamie ustnej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj fluorouracylu w kremie u pacjenta przyjmującego zydowudynę[1]. W leczeniu zmian skórnych wybierz, w porozumieniu z lekarzem, inny lek miejscowy. Gdy fluorouracyl jest podawany dożylnie, kontroluj ściśle parametry hematologiczne i czynność nerek, a w razie potrzeby zmniejsz dawkę jednego lub obu leków[2]. Zydowudyny doustnej nie podaje się przy liczbie granulocytów obojętnochłonnych poniżej 0,75 × 10^9/l lub stężeniu hemoglobiny poniżej 7,5 g/100 ml[2]. Leczenia przeciwretrowirusowego nie przerywa się bez decyzji lekarza prowadzącego.
Skutek kliniczny
Przy podaniu ogólnym fluorouracylu rośnie ryzyko ciężkiej neutropenii, niedokrwistości i małopłytkowości, a w ich następstwie zakażeń i krwawień. Fluorouracylu w kremie nie łączy się z przeciwwirusowymi lekami z grupy nukleozydów, do których należy zydowudyna[1]. Przy stosowaniu miejscowym wchłanianie fluorouracylu jest małe, więc skutek hematologiczny jest mało prawdopodobny.
Mechanizm
Oba leki hamują czynność szpiku kostnego, więc ich działanie mielotoksyczne się sumuje – fluorouracyl wywołuje głównie neutropenię i małopłytkowość, a zydowudyna niedokrwistość i neutropenię. Leki o działaniu mielosupresyjnym zwiększają ryzyko działań niepożądanych zydowudyny[2]. Brywudyna i sorywudyna silnie hamują dehydrogenazę dihydropirymidynową i przez to zwiększają stężenie fluorouracylu[3]. Zydowudyna nie działa w ten sposób, więc nie należy się spodziewać istotnej interakcji farmakokinetycznej.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, hemoglobina, płytki krwi)
- stężenie kreatyniny i czynność nerek
- objawy zakażenia i krwawienia
Bezpieczniejsze alternatywy
imikwimodtirbanibulinatenofowir
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnadroga podania · fluorouracyl | ryzyko maleje | Przy fluorouracylu podawanym dożylnie dominuje sumowanie mielotoksyczności – połączenie jest możliwe pod ścisłą kontrolą parametrów hematologicznych i czynności nerek, z ewentualnym zmniejszeniem dawki jednego lub obu leków. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Efudix 50 mg/g, krem. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/efudix-100021476/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Retrovir 250 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/retrovir-100198097/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fluorouracil Accord 50 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań lub infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fluorouracil-accord-100225227/
Połączenie przeciwwskazaneHydroksykarbamid+ ZydowudynaHydroksykarbamidu nie łączy się z lekami przeciwretrowirusowymi stosowanymi w leczeniu zakażenia HIV, w tym z zydowudyną.Nie przyjmuj tych leków razem bez decyzji lekarza i upewnij się, że lekarz leczący HIV oraz lekarz przepisujący hydroksykarbamid wiedzą o obu lekach, ale żadnego z nich nie odstawiaj samodzielnie.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem bez decyzji lekarza i upewnij się, że lekarz leczący HIV oraz lekarz przepisujący hydroksykarbamid wiedzą o obu lekach, ale żadnego z nich nie odstawiaj samodzielnie.
Hydroksykarbamid i zydowudyna osłabiają szpik kostny, który wytwarza krwinki, a razem działają na niego znacznie silniej. Może to prowadzić do niedokrwistości, częstych zakażeń i krwawień. U osób leczonych z powodu HIV takie połączenie może też uszkadzać trzustkę, wątrobę i nerwy, dlatego tych leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- bladość, duże zmęczenie lub duszność
- siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
- silny ból brzucha promieniujący do pleców, nudności lub wymioty
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- mrowienie, drętwienie lub ból dłoni i stóp
- owrzodzenia w jamie ustnej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Hydroksykarbamidu nie łączy się z lekami przeciwretrowirusowymi stosowanymi w leczeniu zakażenia HIV, w tym z zydowudyną.[1] Jeśli lekarz prowadzący i specjalista chorób zakaźnych uznają skojarzenie za niezbędne, należy ściśle kontrolować morfologię krwi i czynność nerek, a w razie potrzeby zmniejszyć dawkę jednego lub obu leków.[2] Zydowudyny w postaci doustnej nie podaje się przy liczbie granulocytów obojętnochłonnych poniżej 0,75 × 10⁹/l lub stężeniu hemoglobiny poniżej 7,5 g/100 ml.[2] Hydroksykarbamidu nie stosuje się przy leukocytopenii poniżej 2,5 × 10⁹/l, małopłytkowości poniżej 100 × 10⁹/l lub ciężkiej niedokrwistości.[3]
Skutek kliniczny
Grozi ciężka niedokrwistość, neutropenia i małopłytkowość z ryzykiem zakażeń i krwawień.[4][2] U osób zakażonych HIV leczonych hydroksykarbamidem z lekami przeciwretrowirusowymi pierwszej generacji zgłaszano zapalenie trzustki i uszkodzenie wątroby, które mogły kończyć się zgonem, oraz ciężką neuropatię obwodową.[4]
Mechanizm
Hydroksykarbamid i zydowudyna hamują czynność szpiku kostnego, więc ich działanie mielotoksyczne się sumuje.[4][2] U osób zakażonych HIV hydroksykarbamid stosowany z lekami przeciwretrowirusowymi pierwszej generacji, do których należy zydowudyna, nasilał też toksyczność dla trzustki, wątroby i nerwów obwodowych oraz zmniejszał liczbę limfocytów CD4.[4]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (granulocyty obojętnochłonne, hemoglobina, płytki krwi)
- stężenie kreatyniny i eGFR
- aktywność aminotransferaz
- amylaza i lipaza przy bólu brzucha
- objawy neuropatii obwodowej
- liczba limfocytów CD4
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xromi 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xromi-100423186/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Retrovir 250 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/retrovir-100198097/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hydroxyurea medac 500 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/hydroxyurea-medac-100108800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Siklos 1000 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/siklos-100033054/
Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ ZydowudynaNie rozpoczynaj leczenia klozapiną u pacjenta przyjmującego zydowudynę i nie dołączaj zydowudyny do leczenia klozapiną.Nie przerywaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który dobierze bezpieczniejsze leczenie, i nie pomijaj zleconych badań krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przerywaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który dobierze bezpieczniejsze leczenie, i nie pomijaj zleconych badań krwi.
Klozapina i zydowudyna mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Przyjmowane razem znacznie zwiększają ryzyko groźnego spadku liczby białych krwinek, przez co organizm gorzej broni się przed zakażeniami. Mogą też nasilać niedokrwistość. Tych leków zwykle nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne
- nasilone osłabienie i bladość
- duszność przy niewielkim wysiłku
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie rozpoczynaj leczenia klozapiną u pacjenta przyjmującego zydowudynę i nie dołączaj zydowudyny do leczenia klozapiną[1][2][3]. U pacjenta zakażonego HIV leczonego klozapiną schemat przeciwretrowirusowy należy oprzeć na lekach nieuszkadzających szpiku. Jeśli lekarz prowadzący i psychiatra uznają połączenie za nieuniknione, trzeba ściśle kontrolować parametry hematologiczne i w razie potrzeby zmniejszyć dawkę jednego z leków[4].
Skutek kliniczny
Sumowanie działania mielotoksycznego zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy z zagrażającymi życiu zakażeniami, a także pogłębienia niedokrwistości. Jednoczesne stosowanie utrudnia też ustalenie, który lek odpowiada za spadek liczby granulocytów, co komplikuje decyzję o odstawieniu klozapiny. Zydowudyny w postaci doustnej nie podaje się przy liczbie granulocytów obojętnochłonnych poniżej 0,75 × 10^9/l lub stężeniu hemoglobiny poniżej 7,5 g/100 ml[4].
Mechanizm
Oba leki niezależnie uszkadzają szpik kostny. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a zydowudyna powoduje neutropenię i niedokrwistość zależne od dawki. Klozapiny nie wolno łączyć z substancjami o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego[1]. Leki o działaniu mielosupresyjnym zwiększają ryzyko działań niepożądanych zydowudyny[4]. Interakcji farmakokinetycznej się nie spodziewa się, bo zydowudyna jest sprzęgana z kwasem glukuronowym, a klozapina metabolizowana głównie przez cytochrom P450.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą granulocytów obojętnochłonnych
- stężenie hemoglobiny
- objawy zakażenia – gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej
Bezpieczniejsze alternatywy
tenofowirabakawirlamiwudynaemtrycytabina
Kiedy ocena się zmienia
| Zydowudyna dołączana do trwającego leczenia klozapinąkolejność włączenia · zydowudyna | inne zalecenie | Zakaz łączenia obowiązuje również wtedy, gdy zydowudyna miałaby zostać dołączona do ustabilizowanego leczenia klozapiną. Jeśli lekarz prowadzący i psychiatra uznają połączenie za nieuniknione, wymagana jest częstsza morfologia z rozmazem i gotowość do zmniejszenia dawki lub odstawienia jednego z leków. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Retrovir 250 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/retrovir-100198097/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneRyfampicyna+ KabotegrawirNie łącz ryfampicyny z kabotegrawirem w żadnej postaci – połączenie jest przeciwwskazane, a zaleceń dotyczących dawkowania kabotegrawiru przy ryfampicynie nie ustalono.Nie zaczynaj brać ryfampicyny, jeśli stosujesz kabotegrawir albo niedawno go stosowałeś(-aś) – powiedz o tym lekarzowi, który przepisuje ryfampicynę, oraz lekarzowi, który prowadzi twoje leczenie lub profilaktykę HIV.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj brać ryfampicyny, jeśli stosujesz kabotegrawir albo niedawno go stosowałeś(-aś) – powiedz o tym lekarzowi, który przepisuje ryfampicynę, oraz lekarzowi, który prowadzi twoje leczenie lub profilaktykę HIV.
Tych dwóch leków nie wolno stosować razem. Ryfampicyna sprawia, że organizm szybciej usuwa kabotegrawir, więc jego ilość we krwi wyraźnie spada. Przez to kabotegrawir może przestać działać – leczenie HIV może zawieść, a jeśli stosujesz go, żeby chronić się przed zakażeniem, ochrona może być niewystarczająca. Kabotegrawir we wstrzyknięciach długo utrzymuje się w organizmie, więc to ważne także wtedy, gdy ostatnie wstrzyknięcie było jakiś czas temu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, ból gardła, wysypka lub powiększone węzły chłonne u osoby stosującej lek, żeby chronić się przed HIV
- pogorszenie wyników badań kontrolnych HIV
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie łącz ryfampicyny z kabotegrawirem w żadnej postaci – połączenie jest przeciwwskazane, a zaleceń dotyczących dawkowania kabotegrawiru przy ryfampicynie nie ustalono.[1] Jeśli pacjent wymaga leczenia ryfampicyną, schemat przeciwretrowirusowy albo sposób profilaktyki przedekspozycyjnej musi zmienić lekarz prowadzący leczenie HIV, z uwzględnieniem interakcji nowego schematu z ryfampicyną. Przy postaci do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu należy pamiętać, że kabotegrawir utrzymuje się w organizmie długo po ostatnim wstrzyknięciu, więc decyzję o włączeniu ryfampicyny trzeba skonsultować także wtedy, gdy iniekcje niedawno przerwano.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia kabotegrawiru może prowadzić do utraty jego działania terapeutycznego.[1] W leczeniu zakażenia HIV-1 grozi to niepowodzeniem wirusologicznym i możliwym rozwojem oporności, a w profilaktyce przedekspozycyjnej – zakażeniem HIV-1 mimo stosowania leku.[2]
Mechanizm
Ryfampicyna silnie indukuje UGT1A1, CYP3A4 i P-gp, a kabotegrawir jest eliminowany głównie przez glukuronidację z udziałem UGT1A1 i w mniejszym stopniu UGT1A9.[3] Przyspieszony metabolizm powoduje istotne zmniejszenie stężenia kabotegrawiru w osoczu – po podaniu doustnym AUC zmniejszało się o 59%, a Cmax o 6%.[1]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Ryfampicyna – silny induktor P-gp[4], kabotegrawir – substrat P-gp[5]
- Ryfampicyna – silny induktor UGT1A1[4], kabotegrawir – substrat UGT1A1[5]
- Ryfampicyna: inhibitor OATP1B1[6], inhibitor OATP1B3[6], umiarkowany induktor CYP1A2[6], umiarkowany induktor CYP2B6[6], silny induktor CYP2C19[6], umiarkowany induktor CYP2C8[6], umiarkowany induktor CYP2C9[6], silny induktor CYP3A4[6], silny induktor P-gp[4], silny induktor UGT1A1[4]
- Kabotegrawir: inhibitor OAT1[5], inhibitor OAT3[5], substrat BCRP[5], substrat P-gp[5], substrat UGT1A1[5]
Monitorować
- wiremia HIV-1 (HIV RNA) u leczonych, jeśli doszło do jednoczesnego stosowania
- test w kierunku HIV-1 u osób stosujących profilaktykę przedekspozycyjną, jeśli doszło do jednoczesnego stosowania
- objawy ostrego zakażenia HIV u osób stosujących profilaktykę przedekspozycyjną
Kiedy ocena się zmienia
| Zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiupostać · kabotegrawir | inne zalecenie | Kabotegrawir w postaci do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu utrzymuje się w organizmie długo po ostatniej iniekcji, a interakcja dotyczy również tego okresu. Przed włączeniem ryfampicyny u osoby, która niedawno otrzymywała wstrzyknięcia, konieczna jest konsultacja z lekarzem prowadzącym leczenie lub profilaktykę HIV i zapewnienie w pełni skutecznego schematu ochronnego. |
| Ryfampicyna stosowana przed planowanym rozpoczęciem kabotegrawirukolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Nie rozpoczynaj kabotegrawiru u pacjenta w trakcie leczenia ryfampicyną. Termin rozpoczęcia kabotegrawiru po zakończeniu ryfampicyny powinien uwzględniać stopniowe ustępowanie indukcji enzymów i ustalić go lekarz prowadzący. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vocabria 400 mg, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vocabria-100441698/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Apretude 30 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/apretude-100486102/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vocabria. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vocabria-100441698/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneRyfampicyna+ LefamulinaNie łącz lefamuliny z ryfampicyną.Jeśli przyjmujesz ryfampicynę albo niedawno ją odstawiłeś, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie przed rozpoczęciem leczenia lefamuliną.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz ryfampicynę albo niedawno ją odstawiłeś, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie przed rozpoczęciem leczenia lefamuliną.
Ryfampicyna bardzo przyspiesza usuwanie lefamuliny z organizmu. Lefamulina ma wtedy we krwi zbyt niskie stężenie i może nie wyleczyć zakażenia. Tych dwóch leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, która nie spada po kilku dniach leczenia
- nasilający się kaszel lub duszność
- pogorszenie samopoczucia mimo przyjmowania antybiotyku
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie łącz lefamuliny z ryfampicyną.[1] U pacjenta leczonego ryfampicyną wybierz antybiotyk spoza substratów CYP3A, na przykład beta-laktam. Indukcja enzymów utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po odstawieniu ryfampicyny, dlatego lefamuliny nie włącza się bezpośrednio po zakończeniu leczenia ryfampicyną.[2]
Skutek kliniczny
Znaczne obniżenie stężenia lefamuliny w osoczu grozi niepowodzeniem leczenia zakażenia, w tym pozaszpitalnego zapalenia płuc, oraz sprzyja selekcji opornych szczepów.[1]
Mechanizm
Ryfampicyna jest silnym induktorem CYP3A i P-gp, a lefamulina jest substratem tych szlaków. Indukcja przyspiesza metabolizm lefamuliny i zmniejsza jej wchłanianie, przez co ekspozycja na lefamulinę podaną doustnie spada o ponad 70% (AUC 0,28).[1] Ryfampicyna przyspiesza metabolizm leków metabolizowanych przez cytochrom P450 i zmniejsza ich aktywność.[2]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Ryfampicyna – silny induktor CYP3A4[3], lefamulina – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
- Ryfampicyna – silny induktor P-gp[5], lefamulina – substrat P-gp[4]
- Ryfampicyna: inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OATP1B3[3], umiarkowany induktor CYP1A2[3], umiarkowany induktor CYP2B6[3], silny induktor CYP2C19[3], umiarkowany induktor CYP2C8[3], umiarkowany induktor CYP2C9[3], silny induktor CYP3A4[3], silny induktor P-gp[5], silny induktor UGT1A1[5]
- Lefamulina: inhibitor BCRP[4], inhibitor CYP2C8[4], umiarkowany inhibitor CYP3A4[4], inhibitor MATE1[4], inhibitor OATP1B1[4], inhibitor OATP1B3[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]
Monitorować
- skuteczność leczenia zakażenia (gorączka, objawy oddechowe, parametry stanu zapalnego) – jeśli połączenie zostało już zastosowane
- aktualna lista leków pacjenta pod kątem innych induktorów CYP3A
Bezpieczniejsze alternatywy
amoksycylinaamoksycylina z kwasem klawulanowymcefuroksymceftriakson
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnadroga podania · lefamulina | ryzyko maleje | Przy lefamulinie podawanej dożylnie spadek ekspozycji jest mniejszy (AUC 0,73, Cmax 0,92), ale połączenie pozostaje przeciwwskazane. |
| Lefamulina po niedawnym odstawieniu ryfampicynykolejność włączenia · ryfampicyna | inne zalecenie | Po odstawieniu ryfampicyny indukcja enzymów wygasa stopniowo, dlatego przy niedawnym zakończeniu terapii ryfampicyną należy liczyć się z obniżonym stężeniem lefamuliny i rozważyć inny antybiotyk. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenleta 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xenleta-100440180/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 27.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenleta. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 27.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/xenleta-100440180/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 27.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
Połączenie przeciwwskazaneRyfampicyna+ KariprazynaNie łącz kariprazyny z ryfampicyną.Nie zaczynaj ryfampicyny, dopóki lekarz i psychiatra nie zdecydują, jak zmienić leczenie, i nie odstawiaj sam kariprazyny.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj ryfampicyny, dopóki lekarz i psychiatra nie zdecydują, jak zmienić leczenie, i nie odstawiaj sam kariprazyny.
Ryfampicyna, antybiotyk stosowany między innymi w gruźlicy, sprawia, że organizm znacznie szybciej usuwa kariprazynę. Lek na psychozę może wtedy przestać działać, a objawy choroby mogą wrócić, nawet po kilku tygodniach. Tych leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- powrót lub nasilenie urojeń, omamów albo podejrzliwości
- narastający niepokój, bezsenność lub rozdrażnienie
- wewnętrzny przymus ruchu i trudność z usiedzeniem w miejscu po zakończeniu antybiotyku
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz kariprazyny z ryfampicyną.[1] Gdy ryfampicyna jest niezbędna, zamień kariprazynę na lek przeciwpsychotyczny, którego stężenie nie zależy istotnie od CYP3A4, i zaplanuj zmianę wspólnie z psychiatrą. Po zakończeniu leczenia ryfampicyną powrót do kariprazyny rozważ dopiero po wygaśnięciu indukcji enzymatycznej i obserwuj pacjenta przez kilka tygodni, bo długi okres półtrwania czynnych metabolitów opóźnia ustalenie się stężeń.[1]
Skutek kliniczny
Znaczne zmniejszenie stężenia kariprazyny i jej czynnych metabolitów może prowadzić do utraty skuteczności leczenia przeciwpsychotycznego i nawrotu objawów choroby.[1] Po odstawieniu ryfampicyny indukcja stopniowo wygasa, a ekspozycja na kariprazynę narasta, co przy dawce zwiększonej w trakcie skojarzenia grozi nasileniem działań niepożądanych.
Mechanizm
Ryfampicyna jest silnym induktorem CYP3A4 i przyspiesza metabolizm leków przez niego rozkładanych.[2] Kariprazyna oraz jej czynne metabolity, demetylokariprazyna i didemetylokariprazyna, są metabolizowane głównie przez CYP3A4, z niewielkim udziałem CYP2D6.[1] Silne i umiarkowane induktory CYP3A4 mogą znacząco zmniejszać całkowitą ekspozycję na kariprazynę.[1]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Ryfampicyna: inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OATP1B3[3], umiarkowany induktor CYP1A2[3], umiarkowany induktor CYP2B6[3], silny induktor CYP2C19[3], umiarkowany induktor CYP2C8[3], umiarkowany induktor CYP2C9[3], silny induktor CYP3A4[3], silny induktor P-gp[5], silny induktor UGT1A1[5]
- Kariprazyna: inhibitor P-gp[4], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- nawrót lub nasilenie objawów psychotycznych
- akatyzja i objawy pozapiramidowe po odstawieniu ryfampicyny
- tolerancja leku przeciwpsychotycznego wprowadzonego w zamian
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie ryfampicyny przed włączeniem lub powrotem do kariprazynykolejność włączenia · ryfampicyna | inne zalecenie | Po odstawieniu ryfampicyny indukcja CYP3A4 wygasa stopniowo, dlatego włączenie kariprazyny wymaga odczekania i kilkutygodniowej obserwacji skuteczności oraz działań niepożądanych z uwagi na długi okres półtrwania jej czynnych metabolitów. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila 1,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reagila-100390771/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reagila-100390771/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
Połączenie przeciwwskazaneZydowudyna+ DeferypronNie łącz zydowudyny z deferypronem – połączenie jest przeciwwskazane.Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który je przepisał, nie przerywając leczenia na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który je przepisał, nie przerywając leczenia na własną rękę.
Oba leki mogą zmniejszać liczbę białych krwinek, które chronią cię przed zakażeniami. Razem mogą doprowadzić do bardzo groźnego spadku tych krwinek i ciężkiej infekcji. Dlatego tych leków nie przyjmuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne
- nasilone zmęczenie, bladość lub duszność
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz zydowudyny z deferypronem – połączenie jest przeciwwskazane.[1][2] Jeśli pacjent wymaga obu terapii, lekarz prowadzący leczenie HIV i hematolog powinni zamienić jeden z leków na substancję bez działania uszkadzającego szpik. Do czasu zmiany leczenia konieczna jest pilna kontrola morfologii z oznaczeniem bezwzględnej liczby neutrofili, a pacjent musi wiedzieć, że gorączka lub objawy zakażenia wymagają natychmiastowego kontaktu z lekarzem.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi ciężką neutropenią albo agranulocytozą z ryzykiem ciężkich, zagrażających życiu zakażeń. Możliwe jest też nasilenie niedokrwistości wywołanej zydowudyną. Zydowudyny w postaci doustnej nie podaje się przy liczbie granulocytów obojętnochłonnych poniżej 0,75 × 10⁹/l lub hemoglobinie poniżej 7,5 g/100 ml.[3]
Mechanizm
Zydowudyna i deferypron uszkadzają szpik kostny i zmniejszają liczbę granulocytów obojętnochłonnych. Mechanizm neutropenii wywołanej deferypronem jest nieznany, dlatego deferypronu nie łączy się z żadnym lekiem, który może wywołać neutropenię lub agranulocytozę.[1][2] Zydowudyna łączona z lekami mielosupresyjnymi zwiększa ryzyko własnych działań niepożądanych, głównie hematologicznych.[3]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- bezwzględna liczba neutrofili
- stężenie hemoglobiny
- objawy zakażenia (gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej)
Bezpieczniejsze alternatywy
abakawirlamiwudynatenofowiremtrycytabinadeferazyroksdeferoksamina
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferriprox 100 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ferriprox-100309697/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferiprone Lipomed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/deferiprone-lipomed-100411214/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Retrovir 250 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/retrovir-100198097/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.