Interakcje / Ryfampicyna / Ryfampicyna i zyprazydon
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Przy łączeniu obu leków monitoruj skuteczność zyprazydonu i w razie potrzeby zwiększ jego dawkę.
Powiedz psychiatrze, że przyjmujesz ryfampicynę, i nie zmieniaj samodzielnie dawki żadnego z tych leków.
Niekorzystna interakcjaRyfampicyna+ ZyprazydonPrzy łączeniu obu leków monitoruj skuteczność zyprazydonu i w razie potrzeby zwiększ jego dawkę.Powiedz psychiatrze, że przyjmujesz ryfampicynę, i nie zmieniaj samodzielnie dawki żadnego z tych leków.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz psychiatrze, że przyjmujesz ryfampicynę, i nie zmieniaj samodzielnie dawki żadnego z tych leków.
Ryfampicyna przyspiesza usuwanie zyprazydonu z organizmu. Przez to lek na zdrowie psychiczne może działać słabiej, a objawy choroby mogą wrócić. Po zakończeniu leczenia ryfampicyną zyprazydon znów zaczyna działać silniej, więc lekarz może wtedy zmienić jego dawkę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- powrót lub nasilenie objawów choroby, na przykład niepokój, bezsenność, podejrzliwość, słyszenie głosów, nadmierne pobudzenie
- kołatanie serca, zawroty głowy lub omdlenie po zakończeniu leczenia ryfampicyną
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy łączeniu obu leków monitoruj skuteczność zyprazydonu i w razie potrzeby zwiększ jego dawkę. Po rozpoczęciu lub zakończeniu leczenia ryfampicyną może być konieczna zmiana dawkowania leków metabolizowanych przez cytochrom P450[1]. Po odstawieniu ryfampicyny wróć stopniowo do wcześniejszej dawki zyprazydonu i obserwuj pacjenta pod kątem działań niepożądanych, zwłaszcza sercowych. Jeśli kontrola objawów psychiatrycznych jest niestabilna, rozważ z psychiatrą lek przeciwpsychotyczny, który nie jest metabolizowany przez CYP3A4.
Skutek kliniczny
Mniejsze stężenie zyprazydonu może osłabić kontrolę objawów psychotycznych lub maniakalnych i prowadzić do nawrotu choroby. Po odstawieniu ryfampicyny indukcja stopniowo ustępuje i stężenie zyprazydonu rośnie, co przy wcześniej zwiększonej dawce grozi nasileniem działań niepożądanych, w tym wydłużeniem odstępu QT.
Mechanizm
Ryfampicyna jest silnym induktorem enzymów cytochromu P450, w tym CYP3A4, oraz glikoproteiny P i przyspiesza metabolizm leków przez nie przekształcanych[1]. Zyprazydon jest substratem CYP3A4 i prawdopodobnie glikoproteiny P, dlatego induktory tych szlaków mogą zmniejszać jego stężenie[2]. Karbamazepina, induktor słabszy od ryfampicyny, zmniejszała całkowitą ekspozycję na zyprazydon o około 35%[2]. Po ryfampicynie można się spodziewać zmniejszenia stężenia zyprazydonu co najmniej podobnego.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Ryfampicyna – umiarkowany induktor CYP1A2[3], zyprazydon – drugorzędny szlak substrat CYP1A2[4]
- Ryfampicyna – silny induktor CYP3A4[3], zyprazydon – substrat CYP3A4[4]
- Ryfampicyna – silny induktor P-gp[5], zyprazydon – substrat P-gp[4]
- Ryfampicyna: inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OATP1B3[3], umiarkowany induktor CYP1A2[3], umiarkowany induktor CYP2B6[3], silny induktor CYP2C19[3], umiarkowany induktor CYP2C8[3], umiarkowany induktor CYP2C9[3], silny induktor CYP3A4[3], silny induktor P-gp[5], silny induktor UGT1A1[5]
- Zyprazydon: słaby inhibitor CYP2D6[4], słaby inhibitor CYP3A4[4], drugorzędny szlak substrat CYP1A2[4], substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]
Monitorować
- kontrola objawów psychiatrycznych (nawrót psychozy lub manii) w trakcie leczenia ryfampicyną
- działania niepożądane zyprazydonu i EKG z odstępem QTc po odstawieniu ryfampicyny, jeśli wcześniej zwiększono dawkę zyprazydonu
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie ryfampicyny u pacjenta stale leczonego zyprazydonemkolejność włączenia · ryfampicyna | inne zalecenie | Po odstawieniu ryfampicyny indukcja stopniowo ustępuje i stężenie zyprazydonu rośnie. Jeśli dawkę zyprazydonu zwiększono, trzeba ją stopniowo zmniejszyć i monitorować działania niepożądane oraz QTc. |
| Pojedyncza dawka lub bardzo krótkie podawanie ryfampicynyczas leczenia · ryfampicyna | ryzyko maleje | Indukcja enzymów rozwija się stopniowo, dlatego krótkotrwałe podawanie ryfampicyny ma mniejsze znaczenie kliniczne niż wielotygodniowe leczenie przeciwprątkowe. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zypsila 20 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zypsila-100172287/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 26.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zypsila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 26.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zypsila-100172287/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 26.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
Alkohol przy tych lekach
Niekorzystna interakcjaRyfampicynaa alkoholZaleć choremu leczonemu ryfampicyną unikanie alkoholu przez cały okres terapii, a szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu izoniazydu.W trakcie leczenia ryfampicyną nie pij alkoholu, a gdy zauważysz zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz albo silny ból brzucha, od razu skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
W trakcie leczenia ryfampicyną nie pij alkoholu, a gdy zauważysz zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz albo silny ból brzucha, od razu skontaktuj się z lekarzem.
Ryfampicyna i alkohol mogą obciążać wątrobę, a razem mogą jej szkodzić bardziej niż osobno. Badania nie są w tej sprawie jednoznaczne, ale ryzyko jest na tyle poważne, że w trakcie leczenia lepiej nie pić alkoholu. Szczególnie ostrożny powinien być chory, który przyjmuje także izoniazyd.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz i jasne stolce
- ból w prawej górnej części brzucha
- uporczywe nudności lub wymioty
- nietypowe osłabienie i brak apetytu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Zaleć choremu leczonemu ryfampicyną unikanie alkoholu przez cały okres terapii, a szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu izoniazydu. Przy objawach uszkodzenia wątroby (żółtaczka, ciemny mocz, silne nudności, ból brzucha) chory powinien niezwłocznie skontaktować się z lekarzem. Ryfampicyna jest przeciwwskazana przy żółtaczce[1].
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie uszkodzenia wątroby, które może objawiać się żółtaczką, bólem w prawym górnym brzuchu, ciemnym moczem, nudnościami i osłabieniem. Ryzyko jest większe, gdy ryfampicyna jest stosowana razem z izoniazydem, jak w typowym leczeniu gruźlicy.
Mechanizm
Zarówno ryfampicyna, jak i alkohol mogą uszkadzać wątrobę, więc ich działanie szkodliwe na ten narząd może się sumować. ChPL ryfampicyny nie wspomina o alkoholu, ale opisuje zwiększone ryzyko hepatotoksyczności przy jednoczesnym stosowaniu z halotanem lub izoniazydem i przeciwwskazuje lek przy żółtaczce[1]. Wyniki badań nad samym połączeniem ryfampicyny z alkoholem są niejednoznaczne.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy uszkodzenia wątroby (żółtaczka, ciemny mocz, ból w prawym podżebrzu, nudności)
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny, zgodnie z decyzją lekarza prowadzącego
- ścisła obserwacja w kierunku hepatotoksyczności przy jednoczesnym stosowaniu izoniazydu {{ZR_CHPL}}
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne lub nadmierne picieilość alkoholu · alkohol | ryzyko rośnie | Regularne lub nadmierne spożywanie alkoholu zwiększa obciążenie wątroby i podnosi ryzyko hepatotoksyczności w trakcie leczenia ryfampicyną, tym bardziej gdy stosowany jest też izoniazyd. |
| Leczenie wielomiesięczneczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Długotrwałe leczenie ryfampicyną, np. w gruźlicy, wydłuża okres narażenia wątroby na jednoczesne działanie leku i alkoholu, dlatego unikanie alkoholu powinno obejmować całą terapię. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
Niekorzystna interakcjaZyprazydona alkoholZalecaj choremu niepicie alkoholu w trakcie leczenia zyprazydonem, a jeśli do spożycia dojdzie, tylko w niewielkiej ilości i z zachowaniem szczególnej ostrożności.Nie pij alkoholu w czasie leczenia, a jeśli już go wypijesz, nie prowadź samochodu ani nie obsługuj maszyn.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie pij alkoholu w czasie leczenia, a jeśli już go wypijesz, nie prowadź samochodu ani nie obsługuj maszyn.
Zyprazydon może powodować senność i zawroty głowy. Alkohol działa podobnie, więc razem mogą wywołać silną senność, problemy z równowagą i spowolnienie reakcji. Z tego powodu w czasie leczenia lepiej alkoholu nie pić.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność lub trudność z utrzymaniem przytomności
- zawroty głowy, chwiejny chód lub upadki
- omdlenie albo uczucie szybkiego lub nierównego bicia serca
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zalecaj choremu niepicie alkoholu w trakcie leczenia zyprazydonem, a jeśli do spożycia dojdzie, tylko w niewielkiej ilości i z zachowaniem szczególnej ostrożności. ChPL wymaga ostrożności przy łączeniu z alkoholem.[1] Chory nie powinien prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn po alkoholu.
Skutek kliniczny
Alkohol może nasilić senność, zawroty głowy, spowolnienie psychoruchowe i zaburzenia koordynacji u osoby przyjmującej zyprazydon. Zwiększa to ryzyko upadków, wypadków i błędów w obsłudze maszyn lub prowadzeniu pojazdów. U osób leczonych z powodu choroby psychicznej alkohol może dodatkowo pogarszać stan psychiczny i utrudniać leczenie.
Mechanizm
Zyprazydon i alkohol działają hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, więc ich działanie się sumuje. Producent zaleca ostrożność przy łączeniu zyprazydonu z lekami działającymi ośrodkowo i z alkoholem.[1] Nasilenie senności i zaburzeń koordynacji jest oczekiwane, bo wynika z podstawowego działania obu substancji.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- senność i sedacja w ciągu dnia
- zawroty głowy i zaburzenia równowagi, zwłaszcza u osób starszych
- kołatanie serca lub omdlenia, które wymagają pilnej oceny lekarskiej
Kiedy ocena się zmienia
| Większe ilości alkoholu, upojenieilość alkoholu · alkohol | ryzyko rośnie | Przy większych ilościach alkoholu sumowanie działania hamującego na ośrodkowy układ nerwowy jest silniejsze, a ryzyko nadmiernej sedacji, upadków i wypadków wyraźnie rośnie. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych sedacja i zawroty głowy częściej prowadzą do upadków, dlatego nawet niewielka ilość alkoholu wymaga szczególnej ostrożności. Wniosek wynika z ogólnej wiedzy farmakologicznej, ChPL nie podaje tu odrębnych danych. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zypsila 20 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zypsila-100172287/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zypsila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zypsila-100172287/
Inne interakcje tych leków 452
Połączenie przeciwwskazaneAmantadyna+ ZyprazydonAmantadyny nie łączy się z zyprazydonem ani z innymi lekami wydłużającymi odstęp QT.Nie zaczynaj przyjmować drugiego z tych leków i jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, ale żadnego z nich nie odstawiaj samodzielnie.nieznanyopisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj przyjmować drugiego z tych leków i jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, ale żadnego z nich nie odstawiaj samodzielnie.
Amantadyna i zyprazydon mogą zaburzać pracę serca w podobny sposób. Przyjmowane razem zwiększają ryzyko groźnych, nieregularnych uderzeń serca. Tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy
- omdlenie albo uczucie, że zaraz zemdlejesz
- nagłe osłabienie lub duszność
- splątanie lub widzenie rzeczy, których nie ma
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Amantadyny nie łączy się z zyprazydonem ani z innymi lekami wydłużającymi odstęp QT.[1] Zyprazydonu nie stosuje się jednocześnie z lekami wydłużającymi odstęp QT.[2] Gdy pacjent wymaga leczenia przeciwpsychotycznego i przeciwparkinsonowskiego, jeden z leków należy zastąpić substancją o możliwie małym wpływie na odstęp QT, a przed zmianą i po niej wykonać EKG oraz oznaczyć stężenie potasu i magnezu.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi nadmiernym wydłużeniem odstępu QT i komorowymi zaburzeniami rytmu typu torsade de pointes. Po przedawkowaniu zyprazydonu i amantadyny opisywano wydłużenie odstępu QT i torsade de pointes.[3] Teoretycznie możliwe jest też nasilenie objawów psychotycznych przez amantadynę oraz osłabienie jej działania przeciwparkinsonowskiego przez zyprazydon.
Mechanizm
Amantadyna i zyprazydon wydłużają odstęp QT, więc ich wpływ na repolaryzację mięśnia sercowego się sumuje.[1][2] Dopaminergiczne działanie amantadyny i blokowanie receptorów dopaminowych przez zyprazydon są przeciwstawne, co teoretycznie może osłabiać działanie obu leków.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed zmianą leczenia i po niej
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- czynność nerek (ryzyko kumulacji amantadyny)
- objawy psychotyczne i pozapiramidowe po zmianie leczenia
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| ObniżonyeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Amantadyna jest wydalana przez nerki, więc przy upośledzonej czynności nerek jej stężenie rośnie, a wraz z nim ryzyko wydłużenia QT. W ciężkiej chorobie nerek amantadyny się nie stosuje. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amantix 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amantix-100218629/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zypsila 20 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zypsila-100172287/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Viregyt-K 100 mg, kapsułki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/viregyt-k-100070658/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zypsila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zypsila-100172287/
Połączenie przeciwwskazaneAnagrelid+ ZyprazydonPołączenie jest przeciwwskazane – nie należy włączać zyprazydonu u pacjenta leczonego anagrelidem ani odwrotnie.Skontaktuj się jak najszybciej z lekarzem, który przepisał któryś z tych leków, i nie odstawiaj ich na własną rękę.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Skontaktuj się jak najszybciej z lekarzem, który przepisał któryś z tych leków, i nie odstawiaj ich na własną rękę.
Oba leki mogą zaburzać przewodzenie prądu w sercu, a przyjmowane razem nasilają ten efekt. Może to wywołać groźne zaburzenia rytmu serca, które grożą utratą przytomności. Tych leków nie łączy się ze sobą. Nie odstawiaj jednak żadnego z nich samodzielnie, tylko szybko porozmawiaj z lekarzem, który dobierze bezpieczniejszy lek.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- duszność albo ból w klatce piersiowej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie jest przeciwwskazane – nie należy włączać zyprazydonu u pacjenta leczonego anagrelidem ani odwrotnie. Zyprazydonu nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT[1]. Anagrelid u pacjentów przyjmujących leki wydłużające QTc oraz z hipokaliemią wymaga ostrożności[2]. Należy zamienić zyprazydon na lek przeciwpsychotyczny o mniejszym wpływie na QT, a decyzję o ewentualnej zmianie leczenia cytoredukcyjnego pozostawić hematologowi. Jeśli pacjent już przyjmuje oba leki, trzeba pilnie skontaktować się z lekarzem prowadzącym i wykonać EKG.
Skutek kliniczny
Addycyjne wydłużenie odstępu QTc ze zwiększonym ryzykiem komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii i chorobie serca.
Mechanizm
Oba leki wydłużają odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację komór się sumuje. Anagrelid jako inhibitor fosfodiesterazy III dodatkowo działa inotropowo dodatnio i przyspiesza akcję serca, co zwiększa podatność na arytmie. Interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać, bo anagrelid jest metabolizowany głównie przez CYP1A2[2], a zyprazydon nie wpływa w klinicznie istotny sposób na farmakokinetykę leków metabolizowanych przez cytochrom P450[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc
- stężenie potasu w surowicy
- stężenie magnezu w surowicy
- częstość i miarowość rytmu serca
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zypsila 20 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zypsila-100172287/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anagrelid Nordic 0,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/anagrelid-nordic-100384925/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anagrelid Nordic. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/anagrelid-nordic-100384925/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zypsila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zypsila-100172287/
Połączenie przeciwwskazaneDegareliks+ ZyprazydonZyprazydonu nie łączy się z degareliksem ani z innymi lekami wydłużającymi odstęp QT.Nie zaczynaj przyjmować zyprazydonu, jeśli dostajesz zastrzyki z degareliksem, i od razu powiedz o tym lekarzowi albo farmaceucie.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj przyjmować zyprazydonu, jeśli dostajesz zastrzyki z degareliksem, i od razu powiedz o tym lekarzowi albo farmaceucie.
Oba leki mogą zaburzać przewodzenie prądu w sercu. Razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca, które mogą prowadzić do omdlenia, a nawet zatrzymania krążenia. Tych leków nie łączy się ze sobą. Lekarz może wybrać inny lek na objawy psychiczne, bezpieczniejszy dla serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca albo nierówne bicie serca
- zawroty głowy
- omdlenie albo uczucie, że zaraz zemdlejesz
- nagła duszność albo ból w klatce piersiowej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zyprazydonu nie łączy się z degareliksem ani z innymi lekami wydłużającymi odstęp QT.[1] Podczas leczenia degareliksem leki przeciwpsychotyczne dobiera się ostrożnie.[2] Jeśli pacjent poddawany blokadzie androgenowej wymaga leczenia przeciwpsychotycznego, wybierz lek o małym wpływie na QT. Przed jego włączeniem i w trakcie leczenia wykonuj EKG oraz wyrównuj stężenie potasu i magnezu.
Skutek kliniczny
Grozi addycyjne wydłużenie odstępu QTc z ryzykiem częstoskurczu typu torsades de pointes, który może prowadzić do omdlenia albo nagłego zgonu sercowego.[2][1]
Mechanizm
Oba leki wydłużają odstęp QTc, ale każdy innym sposobem. Degareliks robi to pośrednio, przez blokadę androgenową, a zyprazydon bezpośrednio. Ich działanie na repolaryzację serca może się sumować.[2][1] Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, bo degareliks nie jest substratem ani modulatorem izoenzymów CYP450.[2]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
- stężenie potasu w surowicy
- stężenie magnezu w surowicy
- objawy zaburzeń rytmu (kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia)
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zypsila 20 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zypsila-100172287/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Degarelix Accord 80 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/degarelix-accord-100488496/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zypsila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zypsila-100172287/
Połączenie przeciwwskazaneDifenhydramina+ ZyprazydonNie łącz difenhydraminy z zyprazydonem.Nie przyjmuj difenhydraminy, jeśli leczysz się zyprazydonem, i zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczniejszy lek na alergię albo na sen.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj difenhydraminy, jeśli leczysz się zyprazydonem, i zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczniejszy lek na alergię albo na sen.
Oba leki mogą zaburzać rytm serca, a razem to ryzyko wyraźnie rośnie. W rzadkich przypadkach może dojść do groźnej arytmii, omdlenia, a nawet zatrzymania krążenia. Oba leki powodują też senność, więc razem mocniej osłabiają koncentrację i zwiększają ryzyko upadku.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- omdlenie
- nadmierna senność lub splątanie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz difenhydraminy z zyprazydonem[1]. U pacjenta leczonego zyprazydonem difenhydraminę zastąp lekiem bez wpływu na odstęp QT – w alergii nisko sedującym lekiem przeciwhistaminowym, a w bezsenności skieruj pacjenta do lekarza prowadzącego leczenie psychiatryczne. Jeżeli oba leki przyjęto jednocześnie, odstaw difenhydraminę i przy objawach kardiologicznych wykonaj EKG z oceną QTc oraz oznacz potas i magnez.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, które mogą prowadzić do omdlenia lub nagłego zgonu sercowego. Nasila się też senność, spowolnienie psychoruchowe i ryzyko upadków.
Mechanizm
Oba leki wydłużają odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację komór może się sumować. Difenhydraminy nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes[1][2][3]. Zyprazydonu nie powinno się stosować z lekami wydłużającymi odstęp QT, ponieważ nie można wykluczyć działania addycyjnego[4]. Dodatkowo oba leki działają hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, co sumuje działanie uspokajające[1][4].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy kardiologiczne (kołatanie serca, omdlenia)
- nasilenie sedacji
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko arytmii. Sumowanie sedacji i działania przeciwmuskarynowego difenhydraminy dodatkowo zwiększa ryzyko upadków i splątania. |
| Miejscowa (na skórę)droga podania · difenhydramina | ryzyko maleje | Przy krótkotrwałym stosowaniu difenhydraminy na niewielką powierzchnię nieuszkodzonej skóry wchłanianie ogólnoustrojowe jest małe, więc ryzyko interakcji jest niższe. Należy unikać stosowania na dużą powierzchnię lub uszkodzoną skórę. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nodisen 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nodisen-100391150/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Luminastil 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/luminastil-100415560/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego SENOLEK 50 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/senolek-100465078/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zypsila 20 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zypsila-100172287/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zypsila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zypsila-100172287/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nodisen. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/nodisen-100391150/
Połączenie przeciwwskazaneDonepezyl+ ZyprazydonNie łącz zyprazydonu z donepezylem.Nie zaczynaj brać obu leków razem i jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem albo farmaceutą o zmianie jednego z nich, ale nie odstawiaj samodzielnie leku, który już przyjmujesz.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj brać obu leków razem i jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem albo farmaceutą o zmianie jednego z nich, ale nie odstawiaj samodzielnie leku, który już przyjmujesz.
Oba leki mogą zaburzać przewodzenie prądu w sercu, a razem ten efekt się nasila. Może to prowadzić do groźnych zaburzeń rytmu serca, które czasem kończą się omdleniem. Tych dwóch leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- bardzo wolne bicie serca
- zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- omdlenie – wezwij pomoc (112)
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz zyprazydonu z donepezylem. Zyprazydon jest przeciwwskazany przy jednoczesnym leczeniu lekami wydłużającymi odstęp QT, a donepezyl do nich należy.[1] Przy stosowaniu donepezylu z innymi lekami wydłużającymi QTc zaleca się ostrożność i może być potrzebne monitorowanie EKG.[2][3][4] Jeśli pacjent z otępieniem wymaga leku przeciwpsychotycznego, wybierz lek o małym wpływie na QTc i przed włączeniem wykonaj EKG oraz oznacz potas i magnez.
Skutek kliniczny
Wydłużenie odstępu QTc z ryzykiem częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko rośnie przy bradykardii, hipokaliemii, hipomagnezemii, chorobach serca i u osób starszych.
Mechanizm
Oba leki wydłużają odstęp QTc, więc ich działanie na repolaryzację komór może się sumować. U pacjentów stosujących donepezyl zgłaszano wydłużenie odstępu QTc i częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes.[2] Zyprazydon nie powinien być łączony z lekami wydłużającymi odstęp QT, a działania addycyjnego nie można wykluczyć.[1] Cholinomimetyczne działanie donepezylu może dodatkowo zwalniać rytm serca, co sprzyja wystąpieniu torsade de pointes. Istotna interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna – zyprazydon tylko w niewielkim stopniu hamuje CYP3A4 i CYP2D6 in vitro i nie wpływa w sposób klinicznie istotny na leki metabolizowane przez cytochrom P450.[1]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i po każdej zmianie dawki
- częstość rytmu serca (bradykardia)
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- omdlenia, kołatania serca, zawroty głowy
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują bradykardia, choroby serca i zaburzenia elektrolitowe, co zwiększa ryzyko torsade de pointes przy tym połączeniu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zypsila 20 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zypsila-100172287/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Yasnal 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/yasnal-100113557/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cogiton 5 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cogiton-5-100119525/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Donepex 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/donepex-100122763/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zypsila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zypsila-100172287/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Yasnal. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/yasnal-100113557/
Połączenie przeciwwskazaneLorazepam+ ZyprazydonJeśli to możliwe, unikaj łączenia lorazepamu z zyprazydonem, a gdy połączenie jest konieczne, stosuj mniejsze dawki lorazepamu.Przyjmuj oba leki dokładnie według zaleceń lekarza, nie pij alkoholu, nie prowadź samochodu, dopóki nie sprawdzisz, jak się czujesz, i powiedz lekarzowi lub farmaceucie, jeśli senność jest bardzo silna.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przyjmuj oba leki dokładnie według zaleceń lekarza, nie pij alkoholu, nie prowadź samochodu, dopóki nie sprawdzisz, jak się czujesz, i powiedz lekarzowi lub farmaceucie, jeśli senność jest bardzo silna.
Lorazepam i zyprazydon działają uspokajająco, a przyjmowane razem mogą wzmacniać nawzajem to działanie. Możesz czuć się bardziej senny, spowolniony i mieć gorszą koordynację ruchów. Rzadziej, zwłaszcza przy większych dawkach, oddech może stać się płytki i wolny. Lekarz może zalecić mniejszą dawkę lorazepamu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silna senność lub trudność z wybudzeniem
- wolny lub płytki oddech
- zawroty głowy i chwiejny chód, upadki
- splątanie
- omdlenie lub zawroty głowy przy wstawaniu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Jeśli to możliwe, unikaj łączenia lorazepamu z zyprazydonem, a gdy połączenie jest konieczne, stosuj mniejsze dawki lorazepamu[1]. Łączenie z zyprazydonem wymaga ostrożności i obserwacji pacjenta[2]. Lorazepam jest przeciwwskazany w ostrym zatruciu lekami działającymi depresyjnie na OUN, w tym neuroleptykami[3]. Zaleca się możliwie krótkie stosowanie lorazepamu, unikanie alkoholu i innych leków uspokajających oraz szczególną ostrożność u osób starszych i z niewydolnością oddechową.
Skutek kliniczny
Możliwe nasilone uspokojenie, senność, spowolnienie psychoruchowe, zaburzenia koordynacji i upadki, a przy dużych dawkach lub u osób z chorobami układu oddechowego także osłabienie oddychania. Zaburzona jest zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Mechanizm
Lorazepam i zyprazydon działają hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, więc ich działanie uspokajające i depresyjne na OUN się sumuje. Lorazepam łączony z lekami przeciwpsychotycznymi może interaktywnie nasilać depresję OUN[1]. Zyprazydon łączony z innymi lekami działającymi ośrodkowo wymaga ostrożności[2]. Nie ma wspólnego szlaku metabolicznego, który wskazywałby na interakcję farmakokinetyczną, ponieważ lorazepam jest glukuronidowany, a zyprazydon nie wpływa istotnie klinicznie na metabolizm innych leków[2]. Lorazepam nie wydłuża odstępu QT, więc nie dochodzi do sumowania działania proarytmicznego.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- nasilenie senności i sedacji
- częstość i wydolność oddechu, zwłaszcza po pierwszych dawkach
- koordynacja ruchowa i ryzyko upadków
- ciśnienie tętnicze, zwłaszcza przy wstawaniu
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych sumowanie sedacji zwiększa ryzyko upadków i zaburzeń oddychania, dlatego należy rozpoczynać od najmniejszej dawki lorazepamu i ściśle obserwować pacjenta. |
| Ostre zatrucie zyprazydonemdawka · zyprazydon | interakcja nie dotyczy | Lorazepam jest przeciwwskazany w ostrym zatruciu lekami działającymi depresyjnie na OUN, w tym neuroleptykami. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lorazepam Orion 1 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lorazepam-orion-100313405/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zypsila 20 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zypsila-100172287/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lorazepam TZF 0,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lorazepam-tzf-100453695/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zypsila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zypsila-100172287/
Połączenie przeciwwskazanePaliperydon+ ZyprazydonNie łącz zyprazydonu z paliperydonem.Nie zaczynaj przyjmować zyprazydonu, jeśli dostajesz zastrzyki z paliperydonem lub niedawno je odstawiłeś, tylko najpierw porozmawiaj o tym z lekarzem prowadzącym.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj przyjmować zyprazydonu, jeśli dostajesz zastrzyki z paliperydonem lub niedawno je odstawiłeś, tylko najpierw porozmawiaj o tym z lekarzem prowadzącym.
Paliperydon i zyprazydon to leki przeciwpsychotyczne, które mogą wpływać na rytm serca. Przyjmowane razem mogą wywołać groźne zaburzenia rytmu serca, dlatego nie należy ich łączyć. Razem mogą też nasilać senność, zawroty głowy i spadki ciśnienia przy wstawaniu. Zastrzyk z paliperydonem działa długo, więc ryzyko utrzymuje się jeszcze przez wiele tygodni po ostatniej dawce.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- omdlenie albo uczucie, że zaraz zemdlejesz
- silne zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
- nadmierna senność
- drgawki
- sztywność mięśni, drżenie lub mimowolne ruchy
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz zyprazydonu z paliperydonem. Zyprazydonu nie stosuje się jednocześnie z lekami wydłużającymi odstęp QT[1]. Jeśli konieczne jest leczenie skojarzone lub zmiana leku przeciwpsychotycznego, wybierz lek o małym wpływie na QT zamiast zyprazydonu. Przy przechodzeniu z paliperydonu w postaci wstrzyknięć o przedłużonym uwalnianiu na zyprazydon uwzględnij, że paliperydon utrzymuje się w organizmie przez wiele tygodni po ostatnim wstrzyknięciu, i wykonaj EKG z oceną QTc przed włączeniem zyprazydonu.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i groźnych komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes. Może też nasilać senność, zawroty głowy i spadki ciśnienia przy wstawaniu, obniżać próg drgawkowy i zwiększać ryzyko objawów pozapiramidowych. Dane dotyczące bezpieczeństwa łączenia paliperydonu w postaci wstrzyknięć z innymi lekami przeciwpsychotycznymi są ograniczone[2].
Mechanizm
Oba leki wydłużają odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację serca może się sumować. Zyprazydonu nie stosuje się jednocześnie z lekami wydłużającymi odstęp QT, a działania addycyjnego w takim skojarzeniu nie można wykluczyć[1]. Paliperydon należy ostrożnie łączyć z innymi lekami wydłużającymi QT, w tym z niektórymi innymi lekami przeciwpsychotycznymi[2]. Dodatkowo sumują się działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy, hipotonia ortostatyczna i obniżenie progu drgawkowego[2]. Interakcja farmakokinetyczna przez izoenzymy cytochromu P450 jest mało prawdopodobna[2][1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia, jeśli skojarzenia nie da się uniknąć
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej
- nadmierna senność i sedacja
- objawy pozapiramidowe
- omdlenia, kołatanie serca, drgawki
Bezpieczniejsze alternatywy
aripiprazollurazydonbrekspiprazol
Kiedy ocena się zmienia
| Zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiupostać · paliperydon | inne zalecenie | Paliperydon z iniekcji o przedłużonym uwalnianiu utrzymuje się w organizmie przez wiele tygodni. Przeciwwskazanie dotyczy więc także okresu po ostatnim wstrzyknięciu, a przed włączeniem zyprazydonu wykonaj EKG z oceną QTc. |
| Zamiana leku przeciwpsychotycznegokolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Przy zamianie jednego leku na drugi zaplanuj ją tak, aby uniknąć nakładania się działania obu leków, i kontroluj QTc oraz stężenie potasu i magnezu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zypsila 20 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zypsila-100172287/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xeplion 25 mg, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xeplion-100245661/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xeplion. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/xeplion-100245661/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zypsila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zypsila-100172287/
Połączenie przeciwwskazaneRyfampicyna+ KabotegrawirNie łącz ryfampicyny z kabotegrawirem w żadnej postaci – połączenie jest przeciwwskazane, a zaleceń dotyczących dawkowania kabotegrawiru przy ryfampicynie nie ustalono.Nie zaczynaj brać ryfampicyny, jeśli stosujesz kabotegrawir albo niedawno go stosowałeś(-aś) – powiedz o tym lekarzowi, który przepisuje ryfampicynę, oraz lekarzowi, który prowadzi twoje leczenie lub profilaktykę HIV.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj brać ryfampicyny, jeśli stosujesz kabotegrawir albo niedawno go stosowałeś(-aś) – powiedz o tym lekarzowi, który przepisuje ryfampicynę, oraz lekarzowi, który prowadzi twoje leczenie lub profilaktykę HIV.
Tych dwóch leków nie wolno stosować razem. Ryfampicyna sprawia, że organizm szybciej usuwa kabotegrawir, więc jego ilość we krwi wyraźnie spada. Przez to kabotegrawir może przestać działać – leczenie HIV może zawieść, a jeśli stosujesz go, żeby chronić się przed zakażeniem, ochrona może być niewystarczająca. Kabotegrawir we wstrzyknięciach długo utrzymuje się w organizmie, więc to ważne także wtedy, gdy ostatnie wstrzyknięcie było jakiś czas temu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, ból gardła, wysypka lub powiększone węzły chłonne u osoby stosującej lek, żeby chronić się przed HIV
- pogorszenie wyników badań kontrolnych HIV
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie łącz ryfampicyny z kabotegrawirem w żadnej postaci – połączenie jest przeciwwskazane, a zaleceń dotyczących dawkowania kabotegrawiru przy ryfampicynie nie ustalono.[1] Jeśli pacjent wymaga leczenia ryfampicyną, schemat przeciwretrowirusowy albo sposób profilaktyki przedekspozycyjnej musi zmienić lekarz prowadzący leczenie HIV, z uwzględnieniem interakcji nowego schematu z ryfampicyną. Przy postaci do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu należy pamiętać, że kabotegrawir utrzymuje się w organizmie długo po ostatnim wstrzyknięciu, więc decyzję o włączeniu ryfampicyny trzeba skonsultować także wtedy, gdy iniekcje niedawno przerwano.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia kabotegrawiru może prowadzić do utraty jego działania terapeutycznego.[1] W leczeniu zakażenia HIV-1 grozi to niepowodzeniem wirusologicznym i możliwym rozwojem oporności, a w profilaktyce przedekspozycyjnej – zakażeniem HIV-1 mimo stosowania leku.[2]
Mechanizm
Ryfampicyna silnie indukuje UGT1A1, CYP3A4 i P-gp, a kabotegrawir jest eliminowany głównie przez glukuronidację z udziałem UGT1A1 i w mniejszym stopniu UGT1A9.[3] Przyspieszony metabolizm powoduje istotne zmniejszenie stężenia kabotegrawiru w osoczu – po podaniu doustnym AUC zmniejszało się o 59%, a Cmax o 6%.[1]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Ryfampicyna – silny induktor P-gp[4], kabotegrawir – substrat P-gp[5]
- Ryfampicyna – silny induktor UGT1A1[4], kabotegrawir – substrat UGT1A1[5]
- Ryfampicyna: inhibitor OATP1B1[6], inhibitor OATP1B3[6], umiarkowany induktor CYP1A2[6], umiarkowany induktor CYP2B6[6], silny induktor CYP2C19[6], umiarkowany induktor CYP2C8[6], umiarkowany induktor CYP2C9[6], silny induktor CYP3A4[6], silny induktor P-gp[4], silny induktor UGT1A1[4]
- Kabotegrawir: inhibitor OAT1[5], inhibitor OAT3[5], substrat BCRP[5], substrat P-gp[5], substrat UGT1A1[5]
Monitorować
- wiremia HIV-1 (HIV RNA) u leczonych, jeśli doszło do jednoczesnego stosowania
- test w kierunku HIV-1 u osób stosujących profilaktykę przedekspozycyjną, jeśli doszło do jednoczesnego stosowania
- objawy ostrego zakażenia HIV u osób stosujących profilaktykę przedekspozycyjną
Kiedy ocena się zmienia
| Zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiupostać · kabotegrawir | inne zalecenie | Kabotegrawir w postaci do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu utrzymuje się w organizmie długo po ostatniej iniekcji, a interakcja dotyczy również tego okresu. Przed włączeniem ryfampicyny u osoby, która niedawno otrzymywała wstrzyknięcia, konieczna jest konsultacja z lekarzem prowadzącym leczenie lub profilaktykę HIV i zapewnienie w pełni skutecznego schematu ochronnego. |
| Ryfampicyna stosowana przed planowanym rozpoczęciem kabotegrawirukolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Nie rozpoczynaj kabotegrawiru u pacjenta w trakcie leczenia ryfampicyną. Termin rozpoczęcia kabotegrawiru po zakończeniu ryfampicyny powinien uwzględniać stopniowe ustępowanie indukcji enzymów i ustalić go lekarz prowadzący. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vocabria 400 mg, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vocabria-100441698/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Apretude 30 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/apretude-100486102/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vocabria. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vocabria-100441698/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.