Interakcje / Teikoplanina
Teikoplanina – interakcje
11 opisanych interakcji z lekami. Marki: brak w rejestrze.
Interakcje z innymi lekami 11
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja9
Niekorzystna interakcjaTeikoplanina+ Przeciwnowotworowe inhibitory mTOR (np. ewerolimus, temsyrolimus) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu glikopeptydu i przeciwnowotworowego inhibitora mTOR należy przed leczeniem i regularnie w jego trakcie oceniać czynność nerek, a dawkowanie glikopeptydu dostosowywać do eGFR.Jeśli przyjmujesz lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów mTOR i masz dostać antybiotyk glikopeptydowy, powiedz o tym lekarzowi i nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów mTOR i masz dostać antybiotyk glikopeptydowy, powiedz o tym lekarzowi i nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę.
Niektóre antybiotyki z grupy glikopeptydów, zwłaszcza wankomycyna podawana w kroplówce, mogą obciążać nerki. Leki przeciwnowotworowe ewerolimus i temsyrolimus również mogą pogarszać pracę nerek. Gdy stosuje się je razem, ryzyko uszkodzenia nerek rośnie, a antybiotyk może gromadzić się w organizmie. Dlatego lekarz będzie wtedy częściej sprawdzał twoje wyniki krwi i moczu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
- obrzęki nóg, stóp lub twarzy
- pienienie się moczu
- nietypowe zmęczenie, osłabienie lub nudności
- siniaki, krwawienia z nosa lub dziąseł
- szum w uszach lub pogorszenie słuchu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu glikopeptydu i przeciwnowotworowego inhibitora mTOR należy przed leczeniem i regularnie w jego trakcie oceniać czynność nerek, a dawkowanie glikopeptydu dostosowywać do eGFR. W przypadku wankomycyny podawanej dożylnie należy prowadzić monitorowanie stężeń leku w surowicy i unikać stężeń wyższych niż konieczne. Jeśli dostępna jest skuteczna terapia przeciwbakteryjna bez działania nefrotoksycznego, warto ją rozważyć, szczególnie u pacjentów z białkomoczem lub przewlekłą chorobą nerek. Przy narastaniu kreatyniny lub białkomoczu trzeba ocenić, czy kontynuować glikopeptyd, i skonsultować z onkologiem ewentualne wstrzymanie lub zmianę dawki ewerolimusu albo temsyrolimusu. Należy unikać dokładania kolejnych leków nefrotoksycznych, takich jak aminoglikozydy, kolistyna czy NLPZ.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko ostrego uszkodzenia nerek, nasilenia białkomoczu i kumulacji glikopeptydu z jego toksycznością. Możliwe jest też addycyjne pogłębienie małopłytkowości i innych cytopenii. Ryzyko jest największe przy wankomycynie podawanej dożylnie, przy wysokich stężeniach w surowicy, dłuższej terapii oraz u pacjentów z wyjściowo obniżoną czynnością nerek.
Mechanizm
Glikopeptydy działają nefrotoksycznie, a najsilniej i najlepiej udokumentowanie dotyczy to wankomycyny. Teikoplanina, dalbawancyna i oritawancyna mają ten potencjał mniejszy, ale nie zerowy. Przeciwnowotworowe inhibitory mTOR (ewerolimus, temsyrolimus) mogą powodować białkomocz, wzrost stężenia kreatyniny i niewydolność nerek, a także mielosupresję. Skutki uszkadzające nerki obu grup sumują się. Pogorszenie czynności nerek zmniejsza z kolei wydalanie glikopeptydów, które są eliminowane głównie przez nerki, co prowadzi do ich kumulacji i dalszego wzrostu ryzyka toksyczności. Mechanizm jest wspólny dla całej klasy, a różnice między lekami dotyczą głównie nasilenia ryzyka. Oritawancyna jest dodatkowo słabym induktorem CYP3A4, przez który metabolizowane są ewerolimus i temsyrolimus, więc teoretycznie może nieco obniżać ich stężenie.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR przed leczeniem i regularnie w jego trakcie
- białkomocz w badaniu moczu
- stężenie wankomycyny w surowicy (TDM) przy podaniu dożylnym
- diureza i bilans płynów
- morfologia krwi z liczbą płytek
- stężenie potasu i innych elektrolitów
Kiedy ocena się zmienia
| Doustnadroga podania · glikopeptydy | interakcja nie dotyczy | Wankomycyna podawana doustnie, np. w zakażeniu Clostridioides difficile, praktycznie nie wchłania się z przewodu pokarmowego i nie działa nefrotoksycznie, więc interakcja nie ma istotnego znaczenia. Wyjątkiem może być ciężkie zapalenie jelita z niewydolnością nerek, gdy wchłanianie bywa większe. |
| eGFR ≤ 60pacjent | ryzyko rośnie | U pacjentów z obniżonym eGFR ryzyko dalszego pogorszenia czynności nerek i kumulacji glikopeptydu jest większe. Wymagane jest dostosowanie dawki glikopeptydu, częstsze oznaczanie kreatyniny i rozważenie leczenia przeciwbakteryjnego bez działania nefrotoksycznego. |
| czas leczenia ≥ 7 dniglikopeptydy | ryzyko rośnie | Dłuższa terapia dożylnym glikopeptydem, zwłaszcza wankomycyną, zwiększa ryzyko nefrotoksyczności, dlatego przy przedłużonym leczeniu kontrolę kreatyniny i stężeń leku należy prowadzić częściej. |
Niekorzystna interakcjaTeikoplanina+ Inhibitory kalcyneuryny (np. takrolimus, cyklosporyna, woklosporyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kalcyneuryny i glikopeptydu podawanego dożylnie należy ściśle monitorować czynność nerek oraz stężenie inhibitora kalcyneuryny we krwi.Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów kalcyneuryny i dostajesz antybiotyk glikopeptydowy w kroplówce, nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę, pij tyle płynów, ile zaleci lekarz, i wykonuj wszystkie zlecone badania krwi.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek z grupy inhibitorów kalcyneuryny i dostajesz antybiotyk glikopeptydowy w kroplówce, nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę, pij tyle płynów, ile zaleci lekarz, i wykonuj wszystkie zlecone badania krwi.
Leki chroniące przed odrzuceniem przeszczepu lub stosowane w chorobach autoimmunologicznych, takie jak takrolimus, cyklosporyna czy woklosporyna, mogą obciążać nerki. Podobnie działają niektóre antybiotyki podawane w kroplówce, zwłaszcza wankomycyna, a w mniejszym stopniu teikoplanina. Gdy dostajesz je razem, ryzyko pogorszenia pracy nerek jest większe, dlatego lekarz częściej zleca badania krwi. Wankomycyna przyjmowana w kapsułkach na zakażenie jelit nie stwarza takiego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg, stóp lub twarzy
- nagły przyrost masy ciała
- nasilone zmęczenie, osłabienie lub nudności
- kołatanie serca lub skurcze mięśni
- szum w uszach lub pogorszenie słuchu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora kalcyneuryny i glikopeptydu podawanego dożylnie należy ściśle monitorować czynność nerek oraz stężenie inhibitora kalcyneuryny we krwi. Stężenie wankomycyny należy oznaczać regularnie i dawkować ją według docelowej ekspozycji, unikając niepotrzebnie wysokich stężeń, a w przypadku teikoplaniny warto oznaczać stężenie, gdy jest to dostępne. Należy zapewnić odpowiednie nawodnienie i w miarę możliwości unikać dodatkowych leków nefrotoksycznych, takich jak aminoglikozydy, amfoterycyna B, diuretyki pętlowe w dużych dawkach, niesteroidowe leki przeciwzapalne czy dożylne środki kontrastowe. Przy narastaniu kreatyniny trzeba rozważyć zmianę antybiotyku na lek bez działania nefrotoksycznego oraz, w porozumieniu z zespołem transplantacyjnym, korektę docelowego stężenia inhibitora kalcyneuryny. Wankomycyna podawana doustnie w leczeniu zakażenia Clostridioides difficile praktycznie się nie wchłania i nie wymaga takich środków ostrożności poza zwykłą kontrolą u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ostrego uszkodzenia nerek, które objawia się wzrostem stężenia kreatyniny, zmniejszeniem diurezy i zaburzeniami elektrolitowymi, zwłaszcza hiperkaliemią i hipomagnezemią. U biorców przeszczepu nerki uszkodzenie może naśladować odrzucanie przeszczepu i utrudniać jego rozpoznanie. Kumulacja wankomycyny przy pogorszeniu czynności nerek zwiększa też ryzyko jej działania ototoksycznego.
Mechanizm
Inhibitory kalcyneuryny uszkadzają nerki głównie przez skurcz tętniczek doprowadzających i zmniejszenie przesączania kłębuszkowego, a przy długotrwałym stosowaniu także przez zmiany śródmiąższowe. Wankomycyna i w mniejszym stopniu teikoplanina działają toksycznie na komórki cewek proksymalnych przez stres oksydacyjny i mogą powodować ostre śródmiąższowe zapalenie nerek. Oba mechanizmy sumują się, a spadek przesączania kłębuszkowego wywołany inhibitorem kalcyneuryny zmniejsza wydalanie nerkowe glikopeptydu, co podnosi jego stężenie i dodatkowo zwiększa toksyczność. Interakcja ma charakter głównie farmakodynamiczny i dotyczy wszystkich inhibitorów kalcyneuryny, natomiast wśród glikopeptydów jest najsilniejsza dla wankomycyny, słabsza dla teikoplaniny i nieistotna dla dalbawancyny i oritawancyny.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR na początku leczenia i co najmniej kilka razy w tygodniu w trakcie terapii
- diureza i bilans płynów
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- stężenie takrolimusu, cyklosporyny lub woklosporyny we krwi
- stężenie wankomycyny we krwi, a w przypadku teikoplaniny gdy jest dostępne
- objawy pogorszenia słuchu lub szumy uszne przy przedłużonym leczeniu wankomycyną
- u biorców przeszczepu nerki parametry funkcji przeszczepu
Kiedy ocena się zmienia
| Doustnadroga podania · glikopeptydy | interakcja nie dotyczy | Wankomycyna podawana doustnie w leczeniu zakażenia Clostridioides difficile praktycznie nie wchłania się z przewodu pokarmowego, więc nie daje istotnej addycyjnej nefrotoksyczności. Wyjątkiem może być ciężkie zapalenie jelita z uszkodzeniem błony śluzowej przy jednoczesnej niewydolności nerek, gdy wchłanianie i kumulacja są możliwe. |
| eGFR ≤ 60pacjent | ryzyko rośnie | Przy już obniżonej czynności nerek, w tym u biorców przeszczepu nerki, ryzyko ostrego uszkodzenia jest większe, a wankomycyna i teikoplanina kumulują się szybciej. Wymaga to częstszych oznaczeń kreatyniny i stężeń leków oraz ostrożnego dawkowania glikopeptydu według czynności nerek. |
| Dawkowanie prowadzące do wysokich stężeń wankomycynydawka · glikopeptydy | ryzyko rośnie | Ryzyko nefrotoksyczności rośnie wraz z ekspozycją na wankomycynę, dlatego należy unikać niepotrzebnie wysokich stężeń i dawkować ją według monitorowania stężeń. Ryzyko zwiększa też przedłużanie leczenia ponad konieczny czas. |
Niekorzystna interakcjaTeikoplanina+ Chelatory żelaza (np. deferazyroks, deferoksamina) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza i glikopeptydu oceń czynność nerek przed włączeniem antybiotyku i kontroluj ją regularnie przez cały czas leczenia.Jeśli przyjmujesz lek usuwający nadmiar żelaza i dostajesz antybiotyk z grupy glikopeptydów, powiedz lekarzowi o obu lekach i pamiętaj o badaniach kontrolujących pracę nerek.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek usuwający nadmiar żelaza i dostajesz antybiotyk z grupy glikopeptydów, powiedz lekarzowi o obu lekach i pamiętaj o badaniach kontrolujących pracę nerek.
Leki usuwające nadmiar żelaza, takie jak deferazyroks i deferoksamina, oraz niektóre silne antybiotyki, takie jak wankomycyna czy teikoplanina, mogą obciążać nerki. Gdy przyjmujesz je jednocześnie, ryzyko uszkodzenia nerek rośnie. Deferypron nie ma takiego działania na nerki. Lekarz zwykle kontroluje wtedy częściej wyniki krwi i może na krótko zmienić dawkę leku na żelazo.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- nietypowe zmęczenie, osłabienie lub nudności
- pienienie się moczu
- szumy w uszach lub pogorszenie słuchu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza i glikopeptydu oceń czynność nerek przed włączeniem antybiotyku i kontroluj ją regularnie przez cały czas leczenia. Przy wankomycynie dawkuj lek na podstawie monitorowania stężeń we krwi i czynności nerek. Przy krótkiej antybiotykoterapii u chorego z czynnikami ryzyka rozważ czasowe wstrzymanie deferazyroksu lub zmniejszenie jego dawki w porozumieniu z lekarzem prowadzącym leczenie chelatujące. Jeśli dojdzie do wzrostu kreatyniny, wstrzymaj deferazyroks zgodnie z ChPL i rozważ zmianę antybiotyku na lek bez działania nefrotoksycznego. Unikaj dodatkowych leków nefrotoksycznych, takich jak aminoglikozydy, amfoterycyna B czy niesteroidowe leki przeciwzapalne, i dbaj o dobre nawodnienie chorego.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ostrego uszkodzenia nerek, które zwykle ma charakter odwracalny po odstawieniu jednego z leków, ale u chorych z wyjściowo upośledzoną czynnością nerek może być ciężkie. Kumulacja wankomycyny przy pogorszeniu czynności nerek może nasilać jej działania niepożądane, w tym ototoksyczność. Ryzyko jest największe dla pary wankomycyna i deferazyroks, mniejsze przy teikoplaninie i lipoglikopeptydach.
Mechanizm
Interakcja wynika z sumowania się działania nefrotoksycznego obu grup. Deferazyroks może powodować wzrost stężenia kreatyniny, białkomocz i uszkodzenie kanalików nerkowych, aż do zespołu Fanconiego i ostrego uszkodzenia nerek. Deferoksamina, zwłaszcza podawana dożylnie w dużych dawkach, również może upośledzać czynność nerek. Glikopeptydy, przede wszystkim wankomycyna, uszkadzają kanaliki proksymalne. Teikoplanina, dalbawancyna i oritawancyna mają mniejszy potencjał nefrotoksyczny, ale nie można go wykluczyć. Wtórnie pogorszenie czynności nerek zmniejsza wydalanie wankomycyny i teikoplaniny, co podnosi ich stężenie i dodatkowo zwiększa toksyczność. Interakcja nie dotyczy w istotnym stopniu deferypronu.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR przed leczeniem i regularnie w trakcie
- białkomocz w badaniu moczu
- stężenie wankomycyny we krwi
- diureza i stan nawodnienia
- elektrolity i równowaga kwasowo-zasadowa przy podejrzeniu uszkodzenia kanalików
- słuch przy dłuższym leczeniu wankomycyną z deferoksaminą
Kiedy ocena się zmienia
| Doustnadroga podania · glikopeptydy | ryzyko maleje | Wankomycyna podawana doustnie w leczeniu zakażenia Clostridioides difficile praktycznie nie wchłania się do krwi, więc ryzyko interakcji jest znikome. Wyjątkiem mogą być chorzy z ciężkim zapaleniem jelit i niewydolnością nerek, u których wchłanianie bywa większe. |
| eGFR ≤ 60pacjent | ryzyko rośnie | Upośledzona czynność nerek zwiększa ryzyko ostrego uszkodzenia nerek i kumulacji wankomycyny. Przy obniżonym klirensie kreatyniny deferazyroks jest według ChPL przeciwwskazany, więc w tej sytuacji należy zweryfikować samo leczenie chelatujące. |
| Dożylna deferoksamina w dużych dawkachdroga podania · chelatory żelaza | ryzyko rośnie | Dożylna deferoksamina w dużych dawkach, stosowana na przykład w ostrym zatruciu żelazem, wiąże się z większym ryzykiem uszkodzenia nerek niż przewlekłe wlewy podskórne. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występuje ukryte upośledzenie czynności nerek, odwodnienie i stosowanie innych leków nefrotoksycznych, co zwiększa ryzyko interakcji. |
Niekorzystna interakcjaTeikoplanina+ Immunoglobuliny ludzkie normalne (np. immunoglobulina ludzka normalna, immunoglobulina ludzka) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu glikopeptydu i dożylnej immunoglobuliny ludzkiej normalnej oceń czynność nerek przed rozpoczęciem leczenia i regularnie ją kontroluj w trakcie terapii.Jeśli dostajesz jednocześnie antybiotyk glikopeptydowy i immunoglobulinę, pij odpowiednią ilość płynów, nie bierz bez porozumienia z lekarzem leków przeciwbólowych takich jak ibuprofen i od razu powiedz lekarzowi, jeśli oddajesz mniej moczu niż zwykle.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli dostajesz jednocześnie antybiotyk glikopeptydowy i immunoglobulinę, pij odpowiednią ilość płynów, nie bierz bez porozumienia z lekarzem leków przeciwbólowych takich jak ibuprofen i od razu powiedz lekarzowi, jeśli oddajesz mniej moczu niż zwykle.
Niektóre antybiotyki z grupy glikopeptydów, zwłaszcza wankomycyna i teikoplanina, mogą obciążać nerki. Immunoglobuliny podawane we wlewie dożylnym również mogą czasem zaszkodzić nerkom. Gdy dostajesz oba leki w tym samym czasie, ryzyko uszkodzenia nerek jest większe, dlatego lekarz będzie częściej sprawdzał twoje wyniki krwi. Dalbawancyna i oritawancyna obciążają nerki znacznie słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
- obrzęki nóg, stóp lub twarzy
- nagłe przybranie na wadze
- duże zmęczenie, nudności lub brak apetytu
- szumy w uszach lub pogorszenie słuchu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu glikopeptydu i dożylnej immunoglobuliny ludzkiej normalnej oceń czynność nerek przed rozpoczęciem leczenia i regularnie ją kontroluj w trakcie terapii. Przy wankomycynie i teikoplaninie dawkuj na podstawie oznaczeń stężenia leku i aktualnego klirensu kreatyniny. Zapewnij dobre nawodnienie pacjenta przed wlewem immunoglobuliny i w jego trakcie. U pacjentów z grupy ryzyka wybieraj preparat immunoglobuliny bez sacharozy, stosuj najmniejszą skuteczną szybkość wlewu i rozważ rozłożenie dawki na kilka dni. Unikaj dokładania innych leków nefrotoksycznych, takich jak aminoglikozydy, NLPZ, środki kontrastowe czy diuretyki pętlowe w dużych dawkach. Przy wzroście kreatyniny lub spadku diurezy rozważ wstrzymanie immunoglobuliny i zmianę antybiotyku na lek mniej obciążający nerki. Przy dalbawancynie i oritawancynie wystarczy rutynowa kontrola czynności nerek.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko ostrego uszkodzenia nerek, od przejściowego wzrostu kreatyniny po oligurię wymagającą leczenia nerkozastępczego. Pogorszenie czynności nerek prowadzi do kumulacji wankomycyny lub teikoplaniny i wzrostu ryzyka ototoksyczności oraz dalszego uszkodzenia nerek. Ryzyko jest największe u osób starszych, odwodnionych, z cukrzycą, z wcześniejszą chorobą nerek oraz przy dużych dawkach immunoglobulin.
Mechanizm
Glikopeptydy, przede wszystkim wankomycyna, w mniejszym stopniu teikoplanina, uszkadzają kanaliki proksymalne nerek przez stres oksydacyjny i gromadzenie się leku w komórkach nabłonka. Dożylne immunoglobuliny mogą wywołać ostre uszkodzenie nerek przez osmotyczną nefrozę kanalików, zwłaszcza preparaty stabilizowane sacharozą, a także przez zwiększenie lepkości krwi i zmniejszenie przepływu nerkowego. Oba mechanizmy sumują się i zwiększają ryzyko ostrego uszkodzenia nerek. Zmniejszenie filtracji kłębuszkowej spowalnia wydalanie wankomycyny i teikoplaniny, co podnosi ich stężenie i dalej nasila nefrotoksyczność.
Monitorować
- stężenie kreatyniny w surowicy i eGFR przed leczeniem i regularnie w trakcie
- diureza i bilans płynów
- stężenie wankomycyny lub teikoplaniny we krwi
- stan nawodnienia pacjenta
- elektrolity, zwłaszcza potas
Kiedy ocena się zmienia
| Podskórnadroga podania · immunoglobuliny ludzkie normalne | ryzyko maleje | Immunoglobulina podawana podskórnie w mniejszych, częstszych dawkach nie powoduje osmotycznej nefrozy kanalików w istotnym stopniu, więc ryzyko addycyjnej nefrotoksyczności z glikopeptydem jest znikome. |
| Preparat stabilizowany sacharoząpostać · immunoglobuliny ludzkie normalne | ryzyko rośnie | Preparaty immunoglobulin zawierające sacharozę są najczęściej związane z osmotyczną nefrozą i ostrym uszkodzeniem nerek. U pacjentów leczonych wankomycyną lub teikoplaniną wybieraj preparaty bez sacharozy. |
| Dawki immunomodulującedawka · immunoglobuliny ludzkie normalne | ryzyko rośnie | Duże dawki immunoglobulin stosowane w leczeniu chorób autoimmunologicznych i szybki wlew zwiększają ryzyko uszkodzenia nerek. Rozważ rozłożenie dawki na kilka dni i wolniejszy wlew. |
| ObniżonyeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek oba leki łatwiej wywołują ostre uszkodzenie nerek, a wankomycyna i teikoplanina kumulują się. Konieczne jest dawkowanie glikopeptydu według stężeń i częstsza kontrola kreatyniny. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występuje ukryte pogorszenie czynności nerek i odwodnienie, co zwiększa ryzyko ostrego uszkodzenia nerek przy tym połączeniu. |
| Leczenie wielodnioweczas leczenia · glikopeptydy | ryzyko rośnie | Nefrotoksyczność wankomycyny i teikoplaniny narasta wraz z czasem leczenia i ekspozycją na lek. Przy dłuższej terapii kontroluj kreatyninę i stężenie leku częściej. |
Niekorzystna interakcjaTeikoplanina+ Niskoosmolarne jodowe środki kontrastowe (np. jomeprol, joheksol, joversol) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu glikopeptydu i jodowego środka kontrastowego oceń przed badaniem czynność nerek i nawodnienie pacjenta oraz monitoruj kreatyninę i stężenie antybiotyku po badaniu.Jeśli dostajesz antybiotyk z grupy glikopeptydów i masz mieć badanie z kontrastem jodowym, powiedz o tym lekarzowi lub personelowi pracowni przed badaniem i pij tyle płynów, ile zaleci lekarz.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli dostajesz antybiotyk z grupy glikopeptydów i masz mieć badanie z kontrastem jodowym, powiedz o tym lekarzowi lub personelowi pracowni przed badaniem i pij tyle płynów, ile zaleci lekarz.
Niektóre antybiotyki z grupy glikopeptydów, zwłaszcza wankomycyna i teikoplanina, mogą obciążać nerki. Kontrast jodowy podawany do tomografii komputerowej, angiografii czy koronarografii (na przykład joheksol, jopromid lub jodiksanol) również może je uszkodzić. Gdy oba leki są stosowane w tym samym czasie, ryzyko uszkodzenia nerek jest większe, a antybiotyk może gromadzić się w organizmie. Dlatego lekarz sprawdza wtedy wyniki krwi i dba o odpowiednie nawodnienie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej oddawanego moczu albo jego brak
- obrzęki nóg, stóp lub twarzy
- nasilone zmęczenie, osłabienie, senność
- nudności, wymioty, brak apetytu
- szumy uszne lub pogorszenie słuchu w trakcie leczenia wankomycyną
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu glikopeptydu i jodowego środka kontrastowego oceń przed badaniem czynność nerek i nawodnienie pacjenta oraz monitoruj kreatyninę i stężenie antybiotyku po badaniu. Rozważ, czy badanie z kontrastem jodowym jest konieczne w trakcie leczenia wankomycyną lub teikoplaniną, albo czy można je odroczyć lub zastąpić badaniem bez kontrastu jodowego. Jeśli badanie jest niezbędne, zastosuj najmniejszą skuteczną objętość kontrastu, zapewnij nawodnienie dożylne zgodnie z lokalnym protokołem profilaktyki nefropatii pokontrastowej i unikaj w tym czasie innych leków nefrotoksycznych (aminoglikozydy, NLPZ, diuretyki pętlowe w dużych dawkach). Dawkowanie wankomycyny prowadź na podstawie oznaczeń stężenia (najlepiej AUC lub stężenia minimalnego), a przy wzroście kreatyniny zmodyfikuj dawkę lub wydłuż odstęp między dawkami. Dalbawancyna i oritawancyna nie wymagają szczególnych środków ostrożności poza standardową oceną czynności nerek przed podaniem kontrastu.
Skutek kliniczny
Większe ryzyko ostrego uszkodzenia nerek po badaniu z kontrastem u pacjenta leczonego wankomycyną lub teikoplaniną. Objawia się wzrostem kreatyniny w ciągu kilku dni od podania kontrastu, rzadziej skąpomoczem. Następstwem może być kumulacja glikopeptydu, toksyczne stężenia wankomycyny i konieczność przerwania lub zmiany antybiotykoterapii. U części pacjentów uszkodzenie nerek bywa przewlekłe.
Mechanizm
Glikopeptydy (głównie wankomycyna, w mniejszym stopniu teikoplanina) uszkadzają kanaliki proksymalne nerek przez stres oksydacyjny i gromadzenie się leku w komórkach kanalików. Jodowe środki kontrastowe wywołują skurcz naczyń nerkowych, niedotlenienie rdzenia nerki i bezpośrednie uszkodzenie komórek kanalików. Oba działania sumują się, co zwiększa ryzyko ostrego uszkodzenia nerek. Pogorszenie filtracji kłębuszkowej zmniejsza z kolei wydalanie wankomycyny i teikoplaniny, co podnosi ich stężenie we krwi i dodatkowo nasila nefrotoksyczność. Mechanizm jest wspólny dla wszystkich środków kontrastowych z grupy B, również dla izoosmolarnego jodiksanolu.
Monitorować
- kreatynina i eGFR przed podaniem kontrastu oraz w kolejnych dniach po badaniu
- diureza i bilans płynów
- stężenie wankomycyny we krwi (AUC lub stężenie minimalne), stężenie teikoplaniny przy dostępności oznaczenia
- stan nawodnienia pacjenta przed badaniem i po nim
- jednoczesne stosowanie innych leków nefrotoksycznych
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 30 ml/min/1,73 m²pacjent | ryzyko rośnie | Przy znacznie obniżonym eGFR ryzyko nefropatii pokontrastowej i kumulacji glikopeptydu jest wyraźnie większe. Rozważ odroczenie badania lub badanie bez kontrastu jodowego, a jeśli kontrast jest niezbędny, zastosuj pełną profilaktykę i ścisłe monitorowanie stężenia wankomycyny. |
| Dotętnicza z pierwszym przejściem przez nerkidroga podania · niskoosmolarne jodowe środki kontrastowe | ryzyko rośnie | Podanie kontrastu dotętniczo z pierwszym przejściem przez nerki (np. angiografia tętnic nerkowych, zabiegi w aorcie nadnerkowej) wiąże się z większym ryzykiem uszkodzenia nerek niż podanie dożylne. |
| Stężenia wankomycyny powyżej zakresu docelowegodawka · glikopeptydy | ryzyko rośnie | Wysokie stężenia wankomycyny i duże dawki dobowe zwiększają jej nefrotoksyczność. Przed badaniem z kontrastem sprawdź stężenie i w razie potrzeby skoryguj dawkowanie. |
| Terapia wielodniowaczas leczenia · glikopeptydy | ryzyko rośnie | Ryzyko nefrotoksyczności wankomycyny rośnie wraz z czasem trwania terapii. Przy dłuższym leczeniu badanie z kontrastem wymaga szczególnie starannej oceny czynności nerek. |
| wiek ≥ 75 latpacjent | ryzyko rośnie | Podeszły wiek, zwłaszcza w połączeniu z odwodnieniem, cukrzycą, niewydolnością serca lub stosowaniem diuretyków i NLPZ, zwiększa ryzyko ostrego uszkodzenia nerek po kontraście u pacjenta leczonego glikopeptydem. |
Niekorzystna interakcjaTeikoplanina+ Szczepionki przeciw cholerze (np. szczepionka przeciw cholerze) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu glikopeptydu i żywej doustnej szczepionki przeciw cholerze zachowaj odstęp zalecany dla tej szczepionki, czyli podaj szczepionkę po zakończeniu antybiotykoterapii, a nie w jej trakcie.Jeśli bierzesz antybiotyk z tej grupy albo niedawno go dostałeś, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie przed szczepieniem przeciw cholerze, żeby ustalili dobry termin szczepienia albo wybrali inną szczepionkę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli bierzesz antybiotyk z tej grupy albo niedawno go dostałeś, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie przed szczepieniem przeciw cholerze, żeby ustalili dobry termin szczepienia albo wybrali inną szczepionkę.
Żywa szczepionka przeciw cholerze, którą się pije, zawiera osłabione, ale żywe bakterie. Antybiotyki, na przykład wankomycyna, teikoplanina, dalbawancyna czy oritawancyna, mogą osłabić jej działanie. Te antybiotyki raczej nie szkodzą bakteriom ze szczepionki, ale dla bezpieczeństwa szczepienie planuje się po zakończeniu leczenia. Szczepionki z zabitymi bakteriami ten problem nie dotyczy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- Biegunka wodnista po pobycie w kraju, w którym występuje cholera, mimo szczepienia
- Antybiotyk przyjmowany w ostatnich tygodniach przed planowanym szczepieniem
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu glikopeptydu i żywej doustnej szczepionki przeciw cholerze zachowaj odstęp zalecany dla tej szczepionki, czyli podaj szczepionkę po zakończeniu antybiotykoterapii, a nie w jej trakcie. Zalecenie unikania antybiotyków przed szczepieniem i krótko po nim obejmuje teikoplaninę, wankomycynę, dalbawancynę i oritawancynę, mimo że nie działają one na bakterie Gram-ujemne. Dalbawancyna i oritawancyna mają bardzo długi okres półtrwania, więc po pojedynczym wlewie długo pozostają w organizmie, co warto uwzględnić przy planowaniu terminu szczepienia. Jeśli wyjazd nie pozwala odłożyć szczepienia, rozważ szczepionkę inaktywowaną, na którą antybiotyki nie wpływają. Nie przerywaj ani nie opóźniaj leczenia ciężkiego zakażenia glikopeptydem z powodu planowanego szczepienia.
Skutek kliniczny
Możliwe osłabienie lub brak ochrony po szczepieniu żywą doustną szczepionką przeciw cholerze. Nie występuje działanie toksyczne ani wpływ na skuteczność glikopeptydu. Jest to interakcja wspólna dla wszystkich leków obu grup, a jej znaczenie dla glikopeptydów jest prawdopodobnie małe ze względu na ich spektrum działania.
Mechanizm
Żywa, atenuowana doustna szczepionka przeciw cholerze działa tylko wtedy, gdy szczep szczepionkowy Vibrio cholerae przeżyje w jelicie i namnoży się w nim. Antybiotyki działające ogólnie lub w świetle jelita mogą ten szczep zniszczyć i osłabić odpowiedź odpornościową. Zalecenie unikania antybiotyków w okresie szczepienia obejmuje wszystkie antybiotyki stosowane doustnie i pozajelitowo, w tym glikopeptydy. Glikopeptydy działają jednak praktycznie wyłącznie na bakterie Gram-dodatnie. Nie przenikają przez błonę zewnętrzną bakterii Gram-ujemnych, takich jak Vibrio cholerae, dlatego ryzyko zniszczenia szczepu szczepionkowego jest dla tej grupy głównie teoretyczne. Dotyczy to wszystkich glikopeptydów jednakowo, także wankomycyny podawanej doustnie, która osiąga wysokie stężenia w jelicie. Szczepionka inaktywowana zawiera zabite bakterie i antybiotyki nie wpływają na jej działanie.
Monitorować
- Data zakończenia antybiotykoterapii w stosunku do planowanego terminu szczepienia
- Rodzaj szczepionki przeciw cholerze (żywa czy inaktywowana)
- Przestrzeganie zasad higieny żywności i wody w podróży przy niepewnej ochronie poszczepiennej
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowanapostać · szczepionki przeciw cholerze | interakcja nie dotyczy | Inaktywowana doustna szczepionka przeciw cholerze zawiera zabite bakterie i podjednostkę toksyny, więc antybiotyki nie zmniejszają jej skuteczności. Można ją podać w trakcie leczenia glikopeptydem. |
| odstep ≥ 14 dni między ostatnią dawką antybiotyku a podaniem żywej szczepionkiglikopeptydy | ryzyko maleje | Zachowanie odstępu zalecanego dla żywej szczepionki między zakończeniem antybiotykoterapii a szczepieniem usuwa ryzyko interakcji. Przy dalbawancynie i oritawancynie liczenie odstępu od ostatniej dawki może nie wystarczyć ze względu na bardzo długi okres półtrwania, choć brak aktywności wobec bakterii Gram-ujemnych czyni to ryzyko mało prawdopodobnym. |
| Doustna (wankomycyna)droga podania · glikopeptydy | inne zalecenie | Wankomycyna doustna osiąga bardzo wysokie stężenia w świetle jelita, gdzie namnaża się szczep szczepionkowy. Mimo braku aktywności wobec bakterii Gram-ujemnych szczepienie żywą szczepionką należy odłożyć do zakończenia leczenia zakażenia Clostridioides difficile, także dlatego, że trwająca biegunka może utrudniać skuteczne szczepienie. |
Niekorzystna interakcjaTeikoplanina+ Immunoglobuliny swoiste (np. immunoglobulina ludzka anty-D, immunoglobulina ludzka przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, immunoglobulina przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu B) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu glikopeptydu i immunoglobuliny swoistej należy kontrolować czynność nerek i nawodnienie pacjenta, zwłaszcza gdy oba leki podaje się dożylnie.Jeśli dostajesz antybiotyk z grupy glikopeptydów i immunoglobulinę, pij tyle płynów, ile zaleci lekarz, i od razu powiedz personelowi, jeśli oddajesz mniej moczu lub ma on ciemny kolor.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli dostajesz antybiotyk z grupy glikopeptydów i immunoglobulinę, pij tyle płynów, ile zaleci lekarz, i od razu powiedz personelowi, jeśli oddajesz mniej moczu lub ma on ciemny kolor.
Antybiotyki z grupy glikopeptydów, zwłaszcza wankomycyna podawana w kroplówce, mogą obciążać nerki. Niektóre immunoglobuliny podawane dożylnie, na przykład immunoglobulina przeciw cytomegalii czy immunoglobulina anty-D, także mogą czasem zaszkodzić nerkom. Gdy dostajesz oba leki jednocześnie, to ryzyko się sumuje. Immunoglobulina przeciwtężcowa podawana w zastrzyku domięśniowym i bezlotoksumab tego problemu nie powodują.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej moczu niż zwykle
- ciemny, czerwony lub brunatny mocz
- obrzęki nóg lub twarzy
- duże osłabienie, bladość, duszność
- żółte zabarwienie skóry lub białek oczu
- szum w uszach lub pogorszenie słuchu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu glikopeptydu i immunoglobuliny swoistej należy kontrolować czynność nerek i nawodnienie pacjenta, zwłaszcza gdy oba leki podaje się dożylnie. Przed wlewem immunoglobuliny trzeba nawodnić pacjenta, a wlew prowadzić z najmniejszą praktyczną szybkością. U pacjentów z czynnikami ryzyka uszkodzenia nerek lepiej wybrać preparat bez sacharozy. Dawkę wankomycyny należy prowadzić według stężeń minimalnych lub AUC i korygować przy każdym spadku eGFR. Teikoplanina wymaga tej samej kontroli czynności nerek, choć jest mniej nefrotoksyczna. Po dożylnym podaniu immunoglobuliny anty-D trzeba obserwować pacjenta pod kątem objawów hemolizy. Gdy kreatynina narasta, należy rozważyć zmianę antybiotyku na lek bez działania nefrotoksycznego.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko ostrego uszkodzenia nerek ze wzrostem kreatyniny i spadkiem diurezy. Narasta też stężenie wankomycyny we krwi, a z nim ryzyko dalszego uszkodzenia nerek i ototoksyczności. Przy dożylnej immunoglobulinie anty-D możliwa jest hemoliza z niedokrwistością, ciemnym moczem i niewydolnością nerek.
Mechanizm
Wankomycyna i w mniejszym stopniu teikoplanina uszkadzają kanaliki nerkowe. Immunoglobuliny podawane dożylnie mogą wywołać ostre uszkodzenie nerek, zwłaszcza w dużych dawkach i u pacjentów odwodnionych. Przyczyną jest obciążenie osmotyczne, szczególnie przy preparatach zawierających sacharozę, a także zwiększenie lepkości krwi. Immunoglobulina anty-D podana dożylnie może dodatkowo wywołać hemolizę wewnątrznaczyniową, która uszkadza nerki przez wolną hemoglobinę. Działanie uszkadzające nerki obu grup się sumuje. Pogorszenie czynności nerek zmniejsza wydalanie wankomycyny i zwiększa jej stężenie, co dalej nasila nefrotoksyczność.
Monitorować
- kreatynina i eGFR przed leczeniem i w trakcie skojarzenia
- diureza i bilans płynów
- stężenie minimalne lub AUC wankomycyny
- parametry hemolizy (hemoglobina, bilirubina, LDH, haptoglobina, badanie moczu) po dożylnej immunoglobulinie anty-D
- słuch i szum w uszach przy długotrwałym leczeniu wankomycyną
Kiedy ocena się zmienia
| Doustnadroga podania · glikopeptydy | interakcja nie dotyczy | Wankomycyna podana doustnie, na przykład w zakażeniu C. difficile, praktycznie nie wchłania się z przewodu pokarmowego, więc nie sumuje nefrotoksyczności z immunoglobulinami. |
| Domięśniowa lub podskórnadroga podania · immunoglobuliny swoiste | ryzyko maleje | Immunoglobuliny podawane domięśniowo lub podskórnie w małej objętości nie wywołują ostrego uszkodzenia nerek ani hemolizy typowych dla wlewów dożylnych, więc ryzyko addycji nefrotoksyczności jest pomijalne. |
| eGFR ≤ 60pacjent | ryzyko rośnie | Przy obniżonym eGFR wankomycyna łatwiej się kumuluje, a ryzyko ostrego uszkodzenia nerek po dożylnej immunoglobulinie jest większe. Należy częściej oznaczać kreatyninę i stężenie wankomycyny oraz wybierać preparaty bez sacharozy. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | Osoby starsze częściej mają ukrytą niewydolność nerek i skłonność do odwodnienia, co zwiększa ryzyko nefrotoksyczności skojarzenia. |
| Duże dawki dożylne (dawkowanie immunomodulujące)dawka · immunoglobuliny swoiste | ryzyko rośnie | Duże dawki dożylnych immunoglobulin zwiększają obciążenie osmotyczne i lepkość krwi, a dożylna immunoglobulina anty-D zwiększa ryzyko hemolizy wewnątrznaczyniowej. Wymaga to nawodnienia, wolnego wlewu i ścisłej kontroli czynności nerek. |
| czas leczenia ≥ 7 dniglikopeptydy | ryzyko rośnie | Nefrotoksyczność wankomycyny rośnie z czasem leczenia, więc przy dłuższej terapii skojarzenie z dożylną immunoglobuliną wymaga częstszej kontroli kreatyniny i stężeń. |
Niekorzystna interakcjaTeikoplanina+ Immunosupresyjne inhibitory mTOR (np. syrolimusa) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu glikopeptydu i syrolimusa kontroluj czynność nerek przed włączeniem antybiotyku i regularnie w trakcie terapii.Jeśli przyjmujesz syrolimus i dostajesz antybiotyk z grupy glikopeptydów, wykonuj zlecone badania krwi, pij odpowiednią ilość płynów i nie bierz bez konsultacji leków przeciwbólowych takich jak ibuprofen czy naproksen.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz syrolimus i dostajesz antybiotyk z grupy glikopeptydów, wykonuj zlecone badania krwi, pij odpowiednią ilość płynów i nie bierz bez konsultacji leków przeciwbólowych takich jak ibuprofen czy naproksen.
Antybiotyki z grupy glikopeptydów, takie jak wankomycyna czy teikoplanina, mogą obciążać nerki. Syrolimus, lek chroniący przeszczepiony narząd przed odrzuceniem, może to obciążenie nasilać. Razem zwiększają ryzyko pogorszenia pracy nerek, dlatego lekarz częściej zleca badania krwi i moczu. Wankomycyna przyjmowana doustnie w kapsułkach praktycznie nie przechodzi do krwi i nie stwarza tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- pienisty mocz
- nagłe osłabienie, nudności lub brak apetytu
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- szumy w uszach lub pogorszenie słuchu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu glikopeptydu i syrolimusa kontroluj czynność nerek przed włączeniem antybiotyku i regularnie w trakcie terapii. Wankomycynę dawkuj według masy ciała i czynności nerek oraz prowadź monitorowanie terapeutyczne jej stężeń, najlepiej w oparciu o AUC. Teikoplanina wymaga podobnej kontroli kreatyniny, choć ryzyko nefrotoksyczności jest mniejsze. Unikaj dodatkowych leków nefrotoksycznych, takich jak aminoglikozydy, NLPZ czy diuretyki pętlowe w dużych dawkach, i dbaj o prawidłowe nawodnienie. Gdy pacjent przyjmuje równocześnie inhibitor kalcyneuryny (takrolimus, cyklosporynę), ryzyko uszkodzenia nerek jest wyraźnie większe. Kontroluj stężenie syrolimusa we krwi, zwłaszcza przy oritawancynie, która może je obniżać. Przy narastaniu kreatyniny rozważ zmianę antybiotyku na lek bez działania nefrotoksycznego.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko ostrego uszkodzenia nerek, wzrostu stężenia kreatyniny, nasilenia białkomoczu oraz kumulacji wankomycyny. U biorców przeszczepu nerki pogorszenie funkcji nerek może utrudniać ocenę funkcji graftu. Możliwe nasilenie małopłytkowości lub leukopenii.
Mechanizm
Wankomycyna i w mniejszym stopniu teikoplanina działają nefrotoksycznie, uszkadzając kanaliki proksymalne. Syrolimus może nasilać białkomocz, opóźniać regenerację kanalików po ostrym uszkodzeniu nerek i potęgować nefrotoksyczność innych leków, zwłaszcza u biorców przeszczepu nerki. Efekty sumują się i zwiększają ryzyko ostrego uszkodzenia nerek. Pogorszenie filtracji kłębuszkowej prowadzi wtórnie do kumulacji wankomycyny i dalszego wzrostu jej toksyczności. Syrolimus jest metabolizowany przez CYP3A4 i transportowany przez glikoproteinę P, a wankomycyna i teikoplanina nie wpływają na te szlaki, więc interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna. Oba leki mogą też powodować małopłytkowość i leukopenię, co daje dodatkowe, mniej istotne ryzyko addycji toksyczności hematologicznej.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR na początku i regularnie w trakcie terapii
- stężenie wankomycyny (AUC lub stężenie minimalne)
- stężenie minimalne syrolimusa we krwi
- białkomocz
- diureza i bilans płynów
- morfologia krwi z liczbą płytek
Kiedy ocena się zmienia
| Doustnadroga podania · glikopeptydy | interakcja nie dotyczy | Wankomycyna podana doustnie w leczeniu zakażenia Clostridioides difficile praktycznie nie wchłania się z przewodu pokarmowego, więc addycja nefrotoksyczności nie występuje. Wyjątkiem może być ciężkie zapalenie jelita z niewydolnością nerek, gdy wchłanianie bywa większe. |
| eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m²pacjent | ryzyko rośnie | Przy obniżonej filtracji kłębuszkowej wankomycyna i teikoplanina kumulują się, a ryzyko dalszego uszkodzenia nerek rośnie. Konieczne jest dostosowanie dawki do czynności nerek i częstsze oznaczanie stężeń leku. |
| Terapia dłuższa niż kilka dniczas leczenia · glikopeptydy | ryzyko rośnie | Ryzyko nefrotoksyczności wankomycyny rośnie z czasem trwania leczenia i wielkością ekspozycji. Przy przedłużonej terapii zwiększ częstotliwość kontroli kreatyniny i stężeń leku. |
Niekorzystna interakcjaTeikoplanina+ Nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe (np. acyklowir, walgancyklowir, walacyklowir) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu przeciwwirusowego nukleozydu lub nukleotydu i glikopeptydu kontroluj czynność nerek przed włączeniem i regularnie w trakcie leczenia, a dawki obu leków dostosuj do aktualnego klirensu kreatyniny.Jeśli dostajesz jednocześnie lek przeciwwirusowy z tej grupy i antybiotyk glikopeptydowy, pij odpowiednio dużo płynów, nie bierz bez porozumienia leków przeciwbólowych takich jak ibuprofen i zgłoś lekarzowi lub farmaceucie każde zmniejszenie ilości oddawanego moczu.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli dostajesz jednocześnie lek przeciwwirusowy z tej grupy i antybiotyk glikopeptydowy, pij odpowiednio dużo płynów, nie bierz bez porozumienia leków przeciwbólowych takich jak ibuprofen i zgłoś lekarzowi lub farmaceucie każde zmniejszenie ilości oddawanego moczu.
Leki przeciwwirusowe, takie jak acyklowir, walacyklowir czy walgancyklowir, oraz antybiotyki z grupy glikopeptydów, takie jak wankomycyna czy teikoplanina, mogą obciążać nerki. Gdy przyjmujesz je jednocześnie, ryzyko uszkodzenia nerek rośnie, a leki mogą gromadzić się w organizmie i silniej działać. Najczęściej dotyczy to leczenia w szpitalu, gdzie lekarz kontroluje wyniki badań krwi. Niektóre nowsze antybiotyki z tej grupy, jak dalbawancyna, są dla nerek znacznie bezpieczniejsze.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- oddawanie wyraźnie mniejszej ilości moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- nietypowe zmęczenie, nudności lub brak apetytu
- splątanie, drżenie rąk lub widzenie rzeczy, których nie ma
- szumy w uszach lub pogorszenie słuchu
- częste infekcje, siniaki lub krwawienia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu przeciwwirusowego nukleozydu lub nukleotydu i glikopeptydu kontroluj czynność nerek przed włączeniem i regularnie w trakcie leczenia, a dawki obu leków dostosuj do aktualnego klirensu kreatyniny. Zapewnij dobre nawodnienie chorego, zwłaszcza przy dożylnym acyklowirze, i unikaj dokładania innych leków nefrotoksycznych, takich jak aminoglikozydy, NLPZ, diuretyki pętlowe czy kontrast jodowy. Dawkowanie wankomycyny prowadź na podstawie oznaczeń stężenia we krwi, a dawki acyklowiru, walacyklowiru i walgancyklowiru zmniejsz przy pogorszeniu filtracji. Cydofowiru nie łącz z wankomycyną ani teikoplaniną – glikopeptyd odstaw z wyprzedzeniem lub wybierz antybiotyk nienefrotoksyczny. Gdy potrzebne jest leczenie zakażenia Gram-dodatniego u chorego z wysokim ryzykiem uszkodzenia nerek, rozważ dalbawancynę, oritawancynę lub lek spoza grupy glikopeptydów.
Skutek kliniczny
Główne ryzyko to ostre uszkodzenie nerek, zwykle w ciągu kilku dni skojarzonego leczenia. Przy kumulacji leków przeciwwirusowych mogą pojawić się objawy neurotoksyczności acyklowiru, takie jak splątanie, drżenia, omamy lub zaburzenia świadomości. Kumulacja gancyklowiru grozi nasileniem mielosupresji. Kumulacja wankomycyny zwiększa ryzyko dalszego uszkodzenia nerek i ototoksyczności. Uszkodzenie jest zwykle odwracalne po odstawieniu i nawodnieniu, ale przy cydofowirze może być trwałe.
Mechanizm
Interakcja polega na sumowaniu się działania uszkadzającego nerki. Wankomycyna, w mniejszym stopniu teikoplanina, uszkadza nabłonek cewek proksymalnych przez stres oksydacyjny. Acyklowir podawany dożylnie w dużych dawkach może wytrącać się w kanalikach nerkowych w postaci kryształów. Cydofowir jest kumulowany w komórkach cewek i silnie je uszkadza. Wszystkie te leki są wydalane głównie przez nerki. Pogorszenie przesączania kłębuszkowego wywołane jednym z nich zwalnia eliminację drugiego. Rośnie wtedy stężenie wankomycyny, acyklowiru lub gancyklowiru, co dodatkowo nasila nefrotoksyczność i inne działania niepożądane, tworząc błędne koło. Interakcja nie dotyczy w podobnym stopniu wszystkich leków obu grup. Najsilniej wyrażona jest dla cydofowiru i wankomycyny, słabiej dla teikoplaniny, a praktycznie nie występuje przy dalbawancynie, oritawancynie i remdesiwirze.
Monitorować
- kreatynina i eGFR przed leczeniem i co 1–3 dni w trakcie
- diureza i bilans płynów
- stężenie wankomycyny we krwi
- białkomocz i badanie ogólne moczu przy cydofowirze
- morfologia z rozmazem przy walgancyklowirze
- objawy neurologiczne przy acyklowirze i walacyklowirze (splątanie, drżenia, omamy)
- słuch przy długim leczeniu wankomycyną
Kiedy ocena się zmienia
| Doustnadroga podania · glikopeptydy | interakcja nie dotyczy | Wankomycyna podawana doustnie w leczeniu zakażenia Clostridioides difficile praktycznie nie wchłania się z przewodu pokarmowego i nie działa nefrotoksycznie, więc interakcja nie występuje. Wyjątkiem może być chory z ciężkim zapaleniem jelit i niewydolnością nerek, u którego wchłanianie bywa większe. |
| Doustnadroga podania · nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe | ryzyko maleje | Doustny acyklowir lub walacyklowir w dawkach stosowanych w opryszczce wargowej czy półpaścu rzadko wywołuje krystalurię. Ryzyko istotnie wzrasta przy dużych dawkach dożylnych acyklowiru i przy odwodnieniu. Nadal trzeba dostosować dawkę do czynności nerek. |
| Miejscowadroga podania · nukleozydy i nukleotydy przeciwwirusowe | interakcja nie dotyczy | Acyklowir w kremie lub maści do oczu nie osiąga istotnych stężeń we krwi, więc nie wchodzi w interakcję z glikopeptydami. |
| eGFR ≤ 60pacjent | ryzyko rośnie | Przy przewlekłej chorobie nerek ryzyko ostrego uszkodzenia i kumulacji obu leków jest większe. Konieczne są zmniejszone dawki leków przeciwwirusowych, dawkowanie wankomycyny wg stężeń i częstsza kontrola kreatyniny. Warto rozważyć dalbawancynę, oritawancynę lub antybiotyk spoza glikopeptydów. |
| czas leczenia ≥ 7 dniglikopeptydy | ryzyko rośnie | Ryzyko nefrotoksyczności wankomycyny rośnie wraz z czasem leczenia i wysokością stężeń. Przy leczeniu trwającym ponad tydzień skojarzonym z dożylnym lekiem przeciwwirusowym kontrola kreatyniny i stężenia wankomycyny powinna być częstsza. |
Interakcja nieistotna klinicznie2
Interakcja nieistotna klinicznieTeikoplanina+ Szczepionki przeciw durowi brzusznemu (np. szczepionka przeciw durowi brzusznemu, szczepionka przeciw durowi brzusznemu i tężcowi) klasaGlikopeptyd i szczepionkę przeciw durowi brzusznemu można stosować jednocześnie bez zmiany dawkowania i bez zachowywania odstępu.Możesz zaszczepić się przeciw durowi brzusznemu w trakcie leczenia antybiotykiem z grupy glikopeptydów bez zmian w leczeniu, a jeśli dostajesz szczepionkę w kapsułkach, powiedz farmaceucie lub lekarzowi o wszystkich antybiotykach, które bierzesz.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz zaszczepić się przeciw durowi brzusznemu w trakcie leczenia antybiotykiem z grupy glikopeptydów bez zmian w leczeniu, a jeśli dostajesz szczepionkę w kapsułkach, powiedz farmaceucie lub lekarzowi o wszystkich antybiotykach, które bierzesz.
Antybiotyki z grupy glikopeptydów, takie jak wankomycyna, teikoplanina, dalbawancyna czy oritawancyna, nie działają na bakterie wywołujące dur brzuszny. Nie osłabiają więc szczepienia przeciw tej chorobie. Szczepionka podawana w zastrzyku nie zawiera żywych bakterii i żaden antybiotyk na nią nie działa. Ostrożność przy antybiotykach dotyczy tylko szczepionki w kapsułkach i innych grup antybiotyków.
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Glikopeptyd i szczepionkę przeciw durowi brzusznemu można stosować jednocześnie bez zmiany dawkowania i bez zachowywania odstępu. Dotyczy to teikoplaniny, wankomycyny, dalbawancyny i oritawancyny, bo żaden z tych leków nie działa na pałeczki Salmonella. Przy szczepionce inaktywowanej podawanej we wstrzyknięciu interakcja nie występuje. Przy żywej szczepionce doustnej zalecenie unikania antybiotyków w okolicy szczepienia dotyczy przede wszystkim leków aktywnych wobec bakterii Gram-ujemnych, takich jak fluorochinolony, beta-laktamy, kotrimoksazol czy tetracykliny. Jeśli pacjent poza glikopeptydem przyjmuje taki antybiotyk albo istnieje wątpliwość co do spektrum terapii, zachowuje się odstęp co najmniej trzech dni między antybiotykiem a ostatnią kapsułką szczepionki doustnej.
Skutek kliniczny
Nie należy oczekiwać osłabienia skuteczności szczepienia ani nasilenia działań niepożądanych żadnego z leków. Brak opisów klinicznych niepowodzenia szczepienia przypisywanego glikopeptydowi.
Mechanizm
Jedyny możliwy mechanizm dotyczy żywej, atenuowanej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu, czyli szczepu Salmonella Typhi Ty21a. Antybiotyk działający na pałeczki Salmonella mógłby zabić bakterie szczepionkowe w jelicie, zanim wywołają odpowiedź odpornościową. Glikopeptydy (teikoplanina, wankomycyna, dalbawancyna, oritawancyna) działają wyłącznie na bakterie Gram-dodatnie. Nie przenikają przez błonę zewnętrzną bakterii Gram-ujemnych, więc nie działają na Salmonella Typhi. Ten mechanizm dotyczy więc całej klasy jedynie teoretycznie. Szczepionki inaktywowane podawane we wstrzyknięciu, czyli polisacharydowa szczepionka Vi i skojarzona szczepionka przeciw durowi brzusznemu i tężcowi, nie zawierają żywych bakterii. Antybiotyk nie może ich unieczynnić.
Kiedy ocena się zmienia
| Żywa szczepionka doustna (szczep Ty21a)postać · szczepionki przeciw durowi brzusznemu | inne zalecenie | Przy żywej szczepionce doustnej sam glikopeptyd nie wymaga odstępu, bo nie działa na Salmonella Typhi. Należy jednak sprawdzić, czy pacjent nie otrzymuje równocześnie antybiotyku aktywnego wobec bakterii Gram-ujemnych. Jeśli tak, zachowuje się odstęp co najmniej trzech dni między tym antybiotykiem a ostatnią dawką szczepionki. |
| Wstrzyknięcie (szczepionka inaktywowana)droga podania · szczepionki przeciw durowi brzusznemu | interakcja nie dotyczy | Szczepionki inaktywowane podawane we wstrzyknięciu, w tym szczepionka skojarzona przeciw durowi brzusznemu i tężcowi, nie zawierają żywych bakterii. Żaden antybiotyk nie wpływa na ich skuteczność. |
Interakcja nieistotna klinicznieTeikoplanina+ Heparyny do stosowania miejscowego (np. heparyna, polisiarczan mukopolisacharydowy, polisiarczan mukopolisacharydów) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu heparyny do stosowania miejscowego i glikopeptydu nie trzeba zmieniać leczenia, dawkowania ani wprowadzać dodatkowego monitorowania.Możesz stosować żel lub maść z heparyną w czasie leczenia antybiotykiem z grupy glikopeptydów bez zmiany sposobu używania żadnego z leków.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz stosować żel lub maść z heparyną w czasie leczenia antybiotykiem z grupy glikopeptydów bez zmiany sposobu używania żadnego z leków.
Żele, maści i kremy z heparyną lub polisiarczanem mukopolisacharydów działają tylko w miejscu nałożenia. Do krwi przenika z nich bardzo mało leku. Dlatego możesz je stosować w czasie leczenia antybiotykami z grupy glikopeptydów, takimi jak wankomycyna, teikoplanina, dalbawancyna czy oritawancyna. Te leki nie wpływają na siebie nawzajem.
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- –
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu heparyny do stosowania miejscowego i glikopeptydu nie trzeba zmieniać leczenia, dawkowania ani wprowadzać dodatkowego monitorowania. Żel lub maść z heparyną albo polisiarczanem mukopolisacharydów można stosować w trakcie terapii teikoplaniną, wankomycyną, dalbawancyną lub oritawancyną. Odrębna sytuacja dotyczy heparyny niefrakcjonowanej podawanej dożylnie. Przez 5 dni po podaniu oritawancyny się jej nie stosuje, bo wyniki aPTT są fałszywie wydłużone. Jeśli pacjent po oritawancynie wymaga antykoagulacji, wybiera się lek, którego nie monitoruje się testami zależnymi od fosfolipidów.
Skutek kliniczny
Przy miejscowym stosowaniu heparyny lub polisiarczanu mukopolisacharydów razem z teikoplaniną, wankomycyną, dalbawancyną lub oritawancyną nie należy się spodziewać klinicznie istotnych skutków. Nie rośnie ryzyko krwawienia ani toksyczności glikopeptydu, a skuteczność żadnego z leków się nie zmienia.
Mechanizm
Nie ma mechanizmu, przez który heparyna lub polisiarczan mukopolisacharydów nałożone na skórę wpływałyby na działanie glikopeptydów, ani odwrotnie. Z żelu, maści lub kremu do krwi przenikają tylko śladowe ilości substancji. Nie wydłużają one czasu krzepnięcia i nie wymagają kontroli parametrów krzepnięcia. Istotne zjawisko dotyczy wyłącznie heparyny podawanej ogólnoustrojowo. Oritawancyna wiąże się z fosfolipidami używanymi w odczynnikach i przez kilka dni fałszywie wydłuża wyniki testów krzepnięcia zależnych od fosfolipidów (aPTT, a krócej także PT/INR). To uniemożliwia wiarygodne monitorowanie heparyny niefrakcjonowanej podawanej dożylnie. Jest to interferencja laboratoryjna, a nie interakcja farmakokinetyczna. Nie dotyczy postaci miejscowych, przy których krzepnięcia się nie monitoruje.
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnie (heparyna niefrakcjonowana)droga podania · heparyny do stosowania miejscowego | inne zalecenie | Gdy heparyna jest podawana dożylnie, a nie miejscowo, połączenie z oritawancyną jest przeciwwskazane przez 5 dni po podaniu antybiotyku. Oritawancyna fałszywie wydłuża aPTT i uniemożliwia bezpieczne dawkowanie heparyny. Nie dotyczy to teikoplaniny, wankomycyny ani dalbawancyny. |
Alkohol
Brak opisu połączenia z alkoholem w bazie.
Oznaczenia na tej stronie
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.