Interakcje / Acyklowir / Acyklowir i ceftazydym
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Łączenie jest możliwe, ale wymaga kontroli czynności nerek przed leczeniem i w jego trakcie.
Pij odpowiednią ilość płynów, wykonuj zlecone badania krwi i powiedz lekarzowi, jeśli zauważysz, że oddajesz mniej moczu lub czujesz się splątany.
Niekorzystna interakcjaAcyklowir+ CeftazydymŁączenie jest możliwe, ale wymaga kontroli czynności nerek przed leczeniem i w jego trakcie.Pij odpowiednią ilość płynów, wykonuj zlecone badania krwi i powiedz lekarzowi, jeśli zauważysz, że oddajesz mniej moczu lub czujesz się splątany.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Pij odpowiednią ilość płynów, wykonuj zlecone badania krwi i powiedz lekarzowi, jeśli zauważysz, że oddajesz mniej moczu lub czujesz się splątany.
Oba leki są usuwane z organizmu przez nerki i każdy z nich może je obciążać. Przy jednoczesnym stosowaniu ryzyko pogorszenia pracy nerek jest większe, zwłaszcza gdy acyklowir podaje się dożylnie w dużych dawkach. Gdy nerki pracują słabiej, leki gromadzą się w organizmie i mogą wywołać objawy ze strony układu nerwowego. Lekarz zwykle kontroluje wtedy wyniki badań nerek i dobiera dawki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- splątanie lub nietypowa senność
- drżenie mięśni lub drgawki
- nudności i osłabienie
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Łączenie jest możliwe, ale wymaga kontroli czynności nerek przed leczeniem i w jego trakcie. Dawki obu leków dostosowuje się do aktualnego eGFR. Przy dożylnym acyklowirze należy zapewnić dobre nawodnienie pacjenta i podawać lek we wlewie, a nie w szybkim wstrzyknięciu. Jeśli to możliwe, unika się dodatkowych leków nefrotoksycznych. Przy narastaniu kreatyniny trzeba ponownie przeliczyć dawki i rozważyć zmianę leczenia.
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest ostre uszkodzenie nerek ze wzrostem stężenia kreatyniny i zmniejszeniem diurezy. Kumulacja obu leków przy pogorszeniu czynności nerek zwiększa ryzyko działania neurotoksycznego, takiego jak splątanie, zaburzenia świadomości, drżenia i drgawki. Ryzyko jest największe przy dożylnym acyklowirze w dużych dawkach, odwodnieniu, w podeszłym wieku i przy wcześniej osłabionej czynności nerek.
Mechanizm
Przy jednoczesnym stosowaniu trzeba kontrolować czynność nerek, ponieważ oba leki mogą się sumować w działaniu nefrotoksycznym. Ceftazydym w dużych dawkach podawany razem z lekami nefrotoksycznymi może niekorzystnie wpływać na czynność nerek[1]. Acyklowir, zwłaszcza dożylny, może się wytrącać w cewkach nerkowych i uszkadzać nerki. Oba leki są wydalane głównie przez nerki. Acyklowir jest wydalany w postaci niezmienionej przez czynne wydzielanie cewkowe[2]. Pogorszenie czynności nerek przez jeden lek zmniejsza więc wydalanie obu i sprzyja ich kumulacji.
Metabolizm i transportery
- Acyklowir: słaby inhibitor CYP1A2[3]
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR przed leczeniem i regularnie w jego trakcie
- diureza i bilans płynów
- stan nawodnienia
- objawy neurotoksyczności (splątanie, drżenia, drgawki)
Kiedy ocena się zmienia
| Doustnadroga podania · acyklowir | ryzyko maleje | Acyklowir doustny osiąga mniejsze stężenia w osoczu niż dożylny i rzadko uszkadza nerki. Wystarczy zadbać o nawodnienie i zwracać uwagę na objawy pogorszenia czynności nerek. |
| Dużadawka · ceftazydym | ryzyko rośnie | Ryzyko niekorzystnego wpływu na nerki dotyczy zwłaszcza dużych dawek ceftazydymu podawanych razem z lekami nefrotoksycznymi. |
| ObniżonyeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy osłabionej czynności nerek dawki obu leków trzeba zmniejszyć zgodnie z eGFR, bo rośnie ryzyko kumulacji i neurotoksyczności. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Biotum 500 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/biotum-100010656/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hascovir 200 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/hascovir-100122065/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Alkohol przy tych lekach
Interakcja nieistotna klinicznieAcyklowira alkoholNie jest konieczna zmiana dawki ani schematu leczenia.Możesz przyjmować lek zgodnie z zaleceniem, a alkohol w trakcie infekcji najlepiej ograniczyć albo odstawić, zwłaszcza gdy czujesz się senny lub masz zawroty głowy.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz przyjmować lek zgodnie z zaleceniem, a alkohol w trakcie infekcji najlepiej ograniczyć albo odstawić, zwłaszcza gdy czujesz się senny lub masz zawroty głowy.
Z dostępnych informacji wynika, że alkohol nie osłabia działania acyklowiru i nie czyni go groźniejszym. Producent nie zabrania picia alkoholu w trakcie leczenia. W czasie choroby organizm jest jednak osłabiony, a alkohol może nasilić senność lub zawroty głowy, które czasem zdarzają się podczas leczenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność lub dezorientacja
- zawroty głowy lub zaburzenia równowagi
- wyraźnie zmniejszona ilość oddawanego moczu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie jest konieczna zmiana dawki ani schematu leczenia. Pacjenta warto poinformować, że alkohol nie jest przeciwwskazany, ale w trakcie zakażenia wirusowego lepiej go ograniczyć, a przy senności lub zawrotach głowy nie prowadzić pojazdów.
Skutek kliniczny
Nie wykazano klinicznie istotnego wpływu alkoholu na działanie lub bezpieczeństwo acyklowiru. Przy większych ilościach alkoholu możliwe jest nasilenie senności, zawrotów głowy lub bólu głowy, a samo picie obciąża organizm osłabiony zakażeniem.
Mechanizm
Nie opisano interakcji farmakokinetycznej ani istotnej interakcji farmakodynamicznej. Acyklowir jest wydalany głównie w postaci niezmienionej przez nerki, więc nie konkuruje z alkoholem o szlaki wątrobowego metabolizmu. Teoretycznie możliwe jest jedynie nakładanie się łagodnych objawów ze strony ośrodkowego układu nerwowego, takich jak senność czy zawroty głowy, które mogą wystąpić w trakcie leczenia i które nasila też alkohol.
Metabolizm i transportery
- Acyklowir: słaby inhibitor CYP1A2[1]
Monitorować
- senność, zawroty głowy lub bóle głowy w trakcie leczenia
- nawodnienie pacjenta i czynność nerek przy dłuższym leczeniu lub u osób z chorobami nerek
Kiedy ocena się zmienia
| Duże ilości alkoholuilość alkoholu · pacjent | inne zalecenie | Przy spożyciu dużych ilości alkoholu rośnie ryzyko nakładania się senności i zawrotów głowy oraz odwodnienia. Warto wtedy zalecić wstrzemięźliwość, a u osób z chorobami nerek zwrócić uwagę na nawodnienie, ponieważ acyklowir jest wydalany głównie przez nerki. |
Źródła
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Ceftazydym a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 62
Połączenie przeciwwskazaneCeftazydym+ TorasemidTorasemidu nie łączy się z cefalosporynami, w tym z ceftazydymem.Powiedz lekarzowi, że przyjmujesz torasemid, zanim dostaniesz ceftazydym, i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz lekarzowi, że przyjmujesz torasemid, zanim dostaniesz ceftazydym, i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków.
Torasemid to lek moczopędny, a ceftazydym to antybiotyk podawany w zastrzykach lub kroplówce. Razem mogą obciążać nerki, szczególnie przy dużych dawkach albo gdy organizm jest odwodniony. Tych leków zwykle się nie łączy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- silne pragnienie i suchość w ustach
- zawroty głowy przy wstawaniu
- nietypowe osłabienie lub skurcze mięśni
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Torasemidu nie łączy się z cefalosporynami, w tym z ceftazydymem[1]. Jeśli na czas antybiotykoterapii nie można odstawić diuretyku pętlowego, decyzję o kontynuacji podejmuje lekarz z uwzględnieniem czynności nerek, stanu nawodnienia i dawek obu leków. Przy jednoczesnym stosowaniu należy unikać dużych dawek i regularnie kontrolować czynność nerek.
Skutek kliniczny
Możliwe pogorszenie czynności nerek, szczególnie przy dużych dawkach obu leków lub u pacjentów z wcześniej upośledzoną czynnością nerek. Stosowanie ceftazydymu w dużych dawkach jednocześnie z lekami nefrotoksycznymi może niekorzystnie wpływać na czynność nerek[2].
Mechanizm
Torasemid, zwłaszcza w dużych dawkach, może nasilać nefrotoksyczne działanie cefalosporyn[1]. Diureza pętlowa sprzyja odwodnieniu i hipowolemii, co zmniejsza przepływ nerkowy i zwiększa podatność nerek na uszkodzenie. Ceftazydym jest wydalany przez nerki, więc pogorszenie ich czynności może prowadzić do jego kumulacji.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR
- diureza i bilans płynów
- stężenie potasu i magnezu
- ciśnienie tętnicze
Kiedy ocena się zmienia
| Duże dawkidawka · torasemid | ryzyko rośnie | Duże dawki torasemidu nasilają ryzyko nefrotoksyczności cefalosporyn. |
| Duże dawkidawka · ceftazydym | ryzyko rośnie | Ceftazydym w dużych dawkach z lekami nefrotoksycznymi może pogarszać czynność nerek. |
| ObniżonyeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek ryzyko dalszego ich uszkodzenia i kumulacji ceftazydymu jest większe. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Toramide 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/toramide-100140100/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Biotum 500 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/biotum-100010656/
Niekorzystna interakcjaAcyklowir+ TyzanidynaNależy unikać jednoczesnego stosowania tyzanidyny z acyklowirem podawanym ogólnie, a jeśli połączenie jest klinicznie konieczne, pacjenta trzeba ściśle monitorować.Zanim zaczniesz brać acyklowir w tabletkach, powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz tyzanidynę, i nie odstawiaj jej nagle na własną rękę.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Zanim zaczniesz brać acyklowir w tabletkach, powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz tyzanidynę, i nie odstawiaj jej nagle na własną rękę.
Acyklowir w tabletkach może sprawić, że lek na napięcie mięśni (tyzanidyna) będzie działał mocniej niż zwykle. Może to powodować silną senność, zawroty głowy, spadek ciśnienia i zwolnienie tętna. Acyklowir w kremie na opryszczkę nie stwarza takiego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność lub trudność z obudzeniem się
- zawroty głowy albo omdlenie przy wstawaniu
- bardzo wolne lub nierówne bicie serca
- duże osłabienie i spowolnienie
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Należy unikać jednoczesnego stosowania tyzanidyny z acyklowirem podawanym ogólnie, a jeśli połączenie jest klinicznie konieczne, pacjenta trzeba ściśle monitorować.[1][2] Rozważ zamianę leku przeciwwirusowego na famcyklowir albo czasowe zastąpienie tyzanidyny innym lekiem zmniejszającym napięcie mięśni. Jeśli pacjent pozostaje na obu lekach, obserwuj ciśnienie tętnicze, tętno i stopień sedacji, szczególnie w pierwszych dniach oraz przy dużych dawkach acyklowiru. Nie odstawiaj tyzanidyny nagle u pacjentów leczonych lekami hipotensyjnymi ze względu na ryzyko nadciśnienia i tachykardii z odbicia.[3]
Skutek kliniczny
Zwiększone stężenie tyzanidyny może wywołać objawy przedawkowania, w tym nadmierną senność, zawroty głowy, niedociśnienie tętnicze, bradykardię i wydłużenie odstępu QT.[3] Klinicznie znaczące i przedłużające się niedociśnienie może prowadzić do zaburzeń psychomotorycznych, a w skrajnych przypadkach do śpiączki.[3]
Mechanizm
Acyklowir hamuje CYP1A2, czyli główny enzym metabolizujący tyzanidynę, co może zwiększać stężenie tyzanidyny we krwi.[1][2] Tyzanidyna ma wąski margines bezpieczeństwa, a inhibitory CYP1A2 zwiększają jej stężenie w osoczu.[3] Siła hamowania CYP1A2 przez acyklowir jest słabsza niż w przypadku fluwoksaminy czy cyprofloksacyny, dlatego połączenie nie jest przeciwwskazane.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- ciśnienie tętnicze, w tym ortostatyczne
- częstość akcji serca
- stopień senności i sprawność psychomotoryczna
- EKG (odstęp QT) przy dużych dawkach tyzanidyny lub innych lekach wydłużających QT
- czynność nerek przy dużych dawkach lub dożylnym podaniu acyklowiru
Bezpieczniejsze alternatywy
famcyklowirbaklofentolperyzon
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo (skóra, oko)droga podania · acyklowir | ryzyko maleje | Acyklowir stosowany miejscowo na skórę lub do oka osiąga pomijalne stężenia ogólnoustrojowe, więc nie wpływa istotnie na metabolizm tyzanidyny. |
| Dożylniedroga podania · acyklowir | ryzyko rośnie | Acyklowir podawany dożylnie osiąga większe stężenia niż doustnie, co może nasilać hamowanie metabolizmu tyzanidyny. Wymagane jest ścisłe monitorowanie ciśnienia, tętna i sedacji albo czasowe odstawienie tyzanidyny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tizagelan 2 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tizagelan-100432104/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Chordyna 2 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/chordyna-100482470/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tizanor 2 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tizanor-100228088/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaAmikacyna+ CeftazydymPołączenie można stosować, gdy jest wskazane klinicznie, ale konieczne jest bardzo uważne kontrolowanie słuchu i czynności nerek.Pij tyle płynów, ile zaleci lekarz, nie bierz bez konsultacji leków przeciwbólowych z grupy NLPZ i od razu zgłoś personelowi każdy niepokojący objaw dotyczący słuchu, równowagi lub oddawania moczu.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Pij tyle płynów, ile zaleci lekarz, nie bierz bez konsultacji leków przeciwbólowych z grupy NLPZ i od razu zgłoś personelowi każdy niepokojący objaw dotyczący słuchu, równowagi lub oddawania moczu.
Amikacyna i ceftazydym to dwa antybiotyki, które często podaje się razem, bo razem skuteczniej zwalczają ciężkie zakażenia. Oba mogą jednak obciążać nerki, a amikacyna może też uszkadzać słuch i narząd równowagi. Dlatego w trakcie leczenia lekarz regularnie sprawdza wyniki badań krwi i dostosowuje dawki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- szumy lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu albo uczucie zatkanych uszu
- zawroty głowy lub zaburzenia równowagi
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, gdy jest wskazane klinicznie, ale konieczne jest bardzo uważne kontrolowanie słuchu i czynności nerek.[1] Dawkuj amikacynę według czynności nerek i stężeń leku w surowicy, a dawkę ceftazydymu dostosuj do klirensu kreatyniny. Ogranicz czas skojarzonego leczenia do niezbędnego minimum i unikaj dokładania kolejnych leków nefro- lub ototoksycznych. Nie mieszaj obu leków w jednej strzykawce ani w jednym worku infuzyjnym i podawaj je osobno.
Skutek kliniczny
Możliwe jest nasilenie nefrotoksyczności z narastaniem stężenia kreatyniny oraz zwiększenie ryzyka uszkodzenia słuchu i błędnika przez amikacynę. Ceftazydym sam ma niewielki potencjał nefrotoksyczny, więc ryzyko zależy głównie od ekspozycji na amikacynę, czasu leczenia i wyjściowej czynności nerek.
Mechanizm
Łączenie amikacyny z ceftazydymem wymaga ścisłej kontroli czynności nerek i słuchu, bo cefalosporyny mogą nasilać toksyczność amikacyny.[1] Ceftazydym w dużych dawkach podawany razem z lekami nefrotoksycznymi może niekorzystnie wpływać na czynność nerek.[2] Działania nefrotoksyczne obu leków sumują się, a pogorszenie czynności nerek zmniejsza wydalanie obu antybiotyków i zwiększa ich stężenia, co dodatkowo nasila toksyczność amikacyny. Jednocześnie oba leki działają przeciwbakteryjnie synergistycznie – beta-laktam uszkadza ścianę komórkową bakterii i ułatwia wnikanie aminoglikozydu.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR przed leczeniem i regularnie w jego trakcie
- diureza i stan nawodnienia
- stężenia amikacyny w surowicy (minimalne i maksymalne)
- słuch i objawy uszkodzenia błędnika (szumy uszne, zawroty głowy), przy dłuższym leczeniu audiometria
Kiedy ocena się zmienia
| Obniżony eGFR (niewydolność nerek)eGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek oba leki kumulują się, co zwiększa ryzyko nefro- i ototoksyczności. Konieczna jest modyfikacja dawek obu leków i częstsze oznaczanie stężeń amikacyny. |
| Duże dawki ceftazydymudawka · ceftazydym | ryzyko rośnie | Duże dawki ceftazydymu podawane z lekami nefrotoksycznymi mogą niekorzystnie wpływać na czynność nerek. |
| Leczenie przedłużoneczas leczenia · amikacyna | ryzyko rośnie | Ryzyko nefro- i ototoksyczności amikacyny rośnie z czasem trwania terapii. Przy dłuższym leczeniu skojarzonym zalecana jest kontrola słuchu i częstsze badania czynności nerek. |
| Wziewnie (amikacyna liposomalna w nebulizacji)droga podania · amikacyna | ryzyko maleje | Przy podaniu wziewnym ekspozycja ogólnoustrojowa na amikacynę jest mała, więc sumowanie nefrotoksyczności z ceftazydymem ma niewielkie znaczenie. Nadal warto zachować czujność u pacjentów z chorobami nerek lub słuchu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amikacin B.Braun 2,5 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amikacin-b-braun-100256914/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Biotum 500 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/biotum-100010656/
Niekorzystna interakcjaAcyklowir+ PemetreksedPołączenie można stosować, ale wymaga kontroli czynności nerek i dobrego nawodnienia pacjenta.Powiedz lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że przyjmujesz acyklowir, pij odpowiednią ilość płynów i nie pomijaj zleconych badań krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że przyjmujesz acyklowir, pij odpowiednią ilość płynów i nie pomijaj zleconych badań krwi.
Acyklowir w tabletkach lub kroplówce i pemetreksed są usuwane z organizmu przez nerki tą samą drogą. Gdy przyjmujesz je razem, pemetreksed może dłużej pozostawać w organizmie i silniej działać, co zwiększa ryzyko jego działań niepożądanych. Acyklowir w kremie na opryszczkę nie stwarza takiego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- owrzodzenia lub ból w jamie ustnej
- biegunka
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
- silne zmęczenie
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – wydalanie, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale wymaga kontroli czynności nerek i dobrego nawodnienia pacjenta. Pemetreksed stosuje się ostrożnie z lekami nefrotoksycznymi i w razie potrzeby ściśle kontroluje się klirens kreatyniny[1]. Przy acyklowirze dożylnym lub w dużych dawkach doustnych oraz u pacjentów z łagodną lub umiarkowaną niewydolnością nerek (klirens kreatyniny od 45 do 79 ml/min) warto rozważyć, czy leczenie przeciwwirusowe można zaplanować poza dniami podania pemetreksedu, i dostosować dawkę acyklowiru do czynności nerek. Acyklowir stosowany miejscowo na skórę nie wymaga szczególnego postępowania.
Skutek kliniczny
Możliwe opóźnione wydalanie pemetreksedu i nasilenie jego toksyczności, przede wszystkim zahamowania czynności szpiku i toksyczności ze strony przewodu pokarmowego. Wzrost stężenia acyklowiru ma mniejsze znaczenie kliniczne ze względu na jego szeroki indeks terapeutyczny[2].
Mechanizm
Oba leki są wydalane głównie w postaci niezmienionej przez czynne wydzielanie w cewkach nerkowych, więc mogą konkurować o tę samą drogę eliminacji. Leki wydalane tą drogą mogą zwiększać stężenie acyklowiru w surowicy[2]. Pemetreksed jest wydalany głównie przez wydzielanie cewkowe, a jego usuwanie z organizmu opóźniają leki nefrotoksyczne oraz inhibitory transportera OAT3[1]. Acyklowir, zwłaszcza podawany dożylnie, może uszkadzać nerki przez wytrącanie się kryształów w cewkach, co dodatkowo może spowolnić wydalanie pemetreksedu.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- klirens kreatyniny przed każdym cyklem pemetreksedu i w trakcie leczenia acyklowirem
- morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, płytki krwi)
- objawy zapalenia błony śluzowej jamy ustnej i biegunka
- stan nawodnienia i ilość oddawanego moczu
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnadroga podania · acyklowir | ryzyko rośnie | Acyklowir dożylny może wytrącać się w cewkach nerkowych i działać nefrotoksycznie, co zwiększa ryzyko opóźnionego wydalania pemetreksedu. Konieczne jest dobre nawodnienie i kontrola klirensu kreatyniny. |
| Krempostać · acyklowir | interakcja nie dotyczy | Acyklowir stosowany miejscowo na skórę wchłania się w ilościach bez znaczenia dla wydalania nerkowego pemetreksedu. |
| eGFR ≤ 79pacjent | ryzyko rośnie | U pacjentów z klirensem kreatyniny od 45 do 79 ml/min wydalanie pemetreksedu jest szczególnie wrażliwe na leki zmniejszające jego eliminację nerkową. Dawkę acyklowiru należy dostosować do czynności nerek. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pemetrexed Accord 100 mg, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pemetrexed-accord-100363053/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hascovir 200 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/hascovir-100122065/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pemetrexed Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/pemetrexed-accord-100363053/
Niekorzystna interakcjaAmfoterycyna+ CeftazydymPołączenie można stosować, ale wymaga ścisłej kontroli czynności nerek przez cały okres leczenia.Pij tyle płynów, ile zaleci lekarz, i od razu powiedz personelowi, jeśli oddajesz mniej moczu niż zwykle lub czujesz się splątany.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Pij tyle płynów, ile zaleci lekarz, i od razu powiedz personelowi, jeśli oddajesz mniej moczu niż zwykle lub czujesz się splątany.
Oba leki mogą obciążać nerki, a podawane razem zwiększają to ryzyko. Gdy nerki pracują słabiej, antybiotyk dłużej utrzymuje się w organizmie i może dawać więcej działań niepożądanych. Dlatego w czasie leczenia lekarz regularnie zleca badania krwi i w razie potrzeby zmienia dawkę. Leczenie tymi lekami odbywa się zwykle w szpitalu pod stałą opieką.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- silne osłabienie lub kurcze mięśni
- splątanie, nietypowa senność lub drgawki
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale wymaga ścisłej kontroli czynności nerek przez cały okres leczenia. Przy jednoczesnym podawaniu leków nefrotoksycznych czynność nerek należy kontrolować szczególnie dokładnie[1]. Dawkę ceftazydymu dostosuj do aktualnej czynności nerek i ponownie ją oceniaj przy każdym istotnym wzroście kreatyniny. Jeśli to możliwe, wybierz lipidową postać amfoterycyny B i unikaj dodatkowych leków nefrotoksycznych.
Skutek kliniczny
Możliwe pogorszenie czynności nerek ze wzrostem stężenia kreatyniny w surowicy. Przy upośledzonym wydalaniu ceftazydym może się kumulować, co zwiększa ryzyko jego działań niepożądanych, w tym objawów neurologicznych. Postać lipidowa amfoterycyny B jest mniej nefrotoksyczna niż postać niezwiązana[1].
Mechanizm
Przy jednoczesnym stosowaniu kontroluj czynność nerek, bo oba leki mogą je uszkadzać. Amfoterycyna B, także w postaci kompleksu lipidowego, jest lekiem potencjalnie nefrotoksycznym[1]. Ceftazydym podawany w dużych dawkach razem z lekami nefrotoksycznymi może niekorzystnie wpływać na czynność nerek[2]. Ceftazydym jest wydalany przez nerki, dlatego spadek przesączania kłębuszkowego wywołany amfoterycyną może prowadzić do jego kumulacji.
Monitorować
- stężenie kreatyniny w surowicy (wyjściowo i regularnie w trakcie leczenia)
- diureza i bilans płynów
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy neurologiczne (splątanie, drgawki, zaburzenia świadomości) przy pogarszającej się czynności nerek
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Kompleks lipidowy lub postać liposomalnapostać · amfoterycyna | ryzyko maleje | Postać lipidowa amfoterycyny B wykazuje mniejszą nefrotoksyczność niż postać niezwiązana. Kontrola czynności nerek nadal jest konieczna. |
| Amfoterycyna B niezwiązana (konwencjonalna)postać · amfoterycyna | ryzyko rośnie | Niezwiązana amfoterycyna B jest bardziej nefrotoksyczna niż postacie lipidowe, dlatego ryzyko pogorszenia czynności nerek przy łączeniu z ceftazydymem jest większe. |
| Duże dawkidawka · ceftazydym | ryzyko rośnie | Niekorzystny wpływ na nerki dotyczy przede wszystkim dużych dawek ceftazydymu podawanych z lekami nefrotoksycznymi. |
| Obniżony przed rozpoczęciem leczeniaeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | U pacjentów z wyjściowo upośledzoną czynnością nerek ryzyko dalszego jej pogorszenia i kumulacji ceftazydymu jest większe. Dawkę ceftazydymu dostosuj do czynności nerek i rozważ echinokandynę zamiast amfoterycyny B. |
| Leczenie wielodnioweczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Nefrotoksyczność amfoterycyny B narasta wraz z czasem leczenia, dlatego kontrolę kreatyniny i elektrolitów prowadź regularnie przez cały okres skojarzonej terapii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abelcet 5 mg/ml, koncentrat do sporządzania zawiesiny do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abelcet-100111765/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Biotum 500 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/biotum-100010656/
Niekorzystna interakcjaCeftazydym+ TakrolimusPołączenie można stosować pod warunkiem kontroli czynności nerek przed rozpoczęciem i w trakcie antybiotykoterapii.Nie zmieniaj sam dawki takrolimusu, powiedz lekarzowi o leczeniu antybiotykiem i zrób zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie zmieniaj sam dawki takrolimusu, powiedz lekarzowi o leczeniu antybiotykiem i zrób zlecone badania krwi.
Ten antybiotyk i takrolimus mogą razem obciążać nerki. Antybiotyk jest usuwany z organizmu przez nerki, więc gdy nerki pracują słabiej, może się gromadzić. Zwykle można je bezpiecznie łączyć, jeśli lekarz kontroluje wyniki badań krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- nasilone drżenie rąk
- splątanie lub nietypowa senność
- drgawki
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować pod warunkiem kontroli czynności nerek przed rozpoczęciem i w trakcie antybiotykoterapii. Dawkę ceftazydymu należy dostosować do aktualnej czynności nerek i unikać niepotrzebnie dużych dawek[1]. Warto kontrolować stężenie takrolimusu we krwi, ponieważ pogorszenie czynności nerek i ostra infekcja mogą zmieniać tolerancję leczenia immunosupresyjnego[2].
Skutek kliniczny
Głównym ryzykiem jest addycyjne uszkodzenie nerek, szczególnie przy dużych dawkach ceftazydymu i u chorych z już upośledzoną czynnością nerek. Wtórnie może dojść do kumulacji ceftazydymu i nasilenia jego działań niepożądanych ze strony ośrodkowego układu nerwowego.
Mechanizm
Przy łączeniu ceftazydymu z takrolimusem trzeba kontrolować czynność nerek, bo oba leki mogą ją pogarszać. Ceftazydym w dużych dawkach podawany razem z lekami nefrotoksycznymi może niekorzystnie wpływać na czynność nerek[1]. Takrolimus sam działa nefrotoksycznie, a leki o takim działaniu mogą nasilać jego toksyczność nerkową i neurotoksyczną[2]. Ceftazydym jest wydalany przez nerki, więc pogorszenie ich czynności pod wpływem takrolimusu może prowadzić do kumulacji antybiotyku. Ceftazydym nie wpływa na metabolizm takrolimusu z udziałem CYP3A4, dlatego nie należy oczekiwać zmiany stężenia takrolimusu we krwi z tego powodu.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR
- diureza
- stężenie takrolimusu we krwi (stężenie minimalne)
- objawy neurotoksyczności (drżenia, splątanie, drgawki)
Kiedy ocena się zmienia
| Duża dawkadawka · ceftazydym | ryzyko rośnie | Ryzyko pogorszenia czynności nerek dotyczy przede wszystkim dużych dawek ceftazydymu łączonych z lekami nefrotoksycznymi. |
| ObniżonyeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek rośnie ryzyko kumulacji ceftazydymu i dalszego uszkodzenia nerek, konieczna jest korekta dawki antybiotyku i częstsza kontrola kreatyniny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Biotum 500 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/biotum-100010656/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport 0,5 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dailiport. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dailiport-100409795/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaCeftazydym+ CyklosporynaPołączenie można stosować pod warunkiem ścisłej kontroli czynności nerek przez cały czas antybiotykoterapii.Przyjmuj cyklosporynę jak dotąd, wykonuj zlecone badania krwi i powiedz lekarzowi od razu, jeśli zauważysz niepokojące objawy.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj cyklosporynę jak dotąd, wykonuj zlecone badania krwi i powiedz lekarzowi od razu, jeśli zauważysz niepokojące objawy.
Oba leki mogą obciążać nerki, a razem to obciążenie może być większe. Jeśli nerki zaczną pracować słabiej, antybiotyk może gromadzić się w organizmie. Dlatego w czasie leczenia lekarz będzie częściej sprawdzał wyniki krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej moczu niż zwykle
- obrzęki nóg lub twarzy
- nietypowe zmęczenie lub osłabienie
- drżenie rąk, splątanie lub drgawki
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować pod warunkiem ścisłej kontroli czynności nerek przez cały czas antybiotykoterapii. Podczas jednoczesnego podawania leku mogącego nasilać toksyczne działanie na nerki należy prowadzić ścisłą kontrolę czynności nerek, a przy istotnym jej pogorszeniu zmniejszyć dawkę leku dołączonego lub rozważyć inne leczenie.[1] Dawkę ceftazydymu dostosowuje się do aktualnej czynności nerek i unika się niepotrzebnie dużych dawek. U biorców przeszczepu warto kontrolować stężenie cyklosporyny, bo pogorszenie czynności nerek w trakcie infekcji utrudnia ocenę jej toksyczności.
Skutek kliniczny
Możliwe pogorszenie czynności nerek ze wzrostem stężenia kreatyniny, zwłaszcza przy dużych dawkach ceftazydymu. Przy narastającej niewydolności nerek ceftazydym może się kumulować, co zwiększa ryzyko jego działań niepożądanych, w tym neurotoksyczności.
Mechanizm
Ceftazydym stosowany w dużych dawkach razem z lekami nefrotoksycznymi może niekorzystnie wpływać na czynność nerek.[2] Cyklosporyna ma własne, zależne od stężenia działanie nefrotoksyczne, więc oba leki mogą sumować obciążenie nerek. Ceftazydym jest wydalany przez nerki, dlatego pogorszenie ich czynności wywołane cyklosporyną sprzyja kumulacji antybiotyku. Ceftazydym nie hamuje ani nie indukuje enzymów i transporterów odpowiedzialnych za metabolizm cyklosporyny, więc nie należy oczekiwać zmiany jej stężenia z tego powodu.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie kreatyniny w surowicy i eGFR na początku i regularnie w trakcie leczenia
- diureza i bilans płynów
- minimalne stężenie cyklosporyny we krwi u biorców przeszczepu
- objawy neurologiczne (drżenia, splątanie, drgawki) przy pogorszeniu czynności nerek
Kiedy ocena się zmienia
| Duże dawkidawka · ceftazydym | ryzyko rośnie | Ryzyko pogorszenia czynności nerek dotyczy przede wszystkim dużych dawek ceftazydymu stosowanych razem z lekami nefrotoksycznymi. |
| Zaburzona czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy już obniżonej filtracji kłębuszkowej łatwiej o dalsze pogorszenie czynności nerek i kumulację ceftazydymu. Konieczne jest dostosowanie dawki antybiotyku i częstsza kontrola kreatyniny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sandimmun Neoral 50 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sandimmun-neoral-100059898/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Biotum 500 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/biotum-100010656/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sandimmun Neoral. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sandimmun-neoral-100059898/
Niekorzystna interakcjaCeftazydym+ FurosemidPołączenie można stosować, ale przy dużych dawkach ceftazydymu należy kontrolować czynność nerek.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, pij płyny zgodnie z zaleceniem lekarza i powiedz mu, jeśli oddajesz znacznie mniej moczu niż zwykle.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, pij płyny zgodnie z zaleceniem lekarza i powiedz mu, jeśli oddajesz znacznie mniej moczu niż zwykle.
Ceftazydym to antybiotyk podawany w zastrzykach lub kroplówce, a furosemid to silny lek moczopędny. Przyjmowane razem mogą obciążać nerki, szczególnie przy dużych dawkach antybiotyku lub gdy jesteś odwodniony. Lekarz zwykle sprawdza wtedy wyniki krwi i w razie potrzeby zmienia dawki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- silne pragnienie i suchość w ustach
- nasilone osłabienie lub zawroty głowy
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale przy dużych dawkach ceftazydymu należy kontrolować czynność nerek.[1][2][3] Należy dbać o prawidłowe nawodnienie pacjenta i unikać hipowolemii wywołanej diuretykiem.[4] Dawkę ceftazydymu dostosowuje się do aktualnej czynności nerek, a przy narastaniu stężenia kreatyniny warto ponownie ocenić dawkę furosemidu.
Skutek kliniczny
Możliwe pogorszenie czynności nerek, zwłaszcza przy dużych dawkach ceftazydymu, u pacjentów odwodnionych lub z już upośledzoną czynnością nerek.[1][2][3] Przy spadku przesączania kłębuszkowego rośnie ekspozycja na ceftazydym.
Mechanizm
Duże dawki cefalosporyn podawane razem z silnie działającymi lekami moczopędnymi, takimi jak furosemid, mogą niekorzystnie wpływać na czynność nerek.[1][2][3] Furosemid może wywołać odwodnienie i niedobór płynów, które same zwiększają ryzyko ostrego uszkodzenia nerek.[4] Ceftazydym jest wydalany przez nerki, więc pogorszenie ich czynności sprzyja kumulacji antybiotyku i nasileniu jego działań niepożądanych.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR
- diureza i bilans płynów
- stężenie sodu i potasu w surowicy
Kiedy ocena się zmienia
| Duża dawkadawka · ceftazydym | ryzyko rośnie | Ryzyko niekorzystnego wpływu na nerki dotyczy przede wszystkim dużych dawek cefalosporyn podawanych z furosemidem. |
| Upośledzona czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | U pacjentów z upośledzoną czynnością nerek ceftazydym łatwiej się kumuluje, a dodatkowe obciążenie nerek przez furosemid jest groźniejsze. Konieczne jest dostosowanie dawki antybiotyku i częstsza kontrola kreatyniny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Biotum 500 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/biotum-100010656/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ceftazidime Kabi 1000 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ceftazidime-kabi-100245425/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ceftazidim MIP Pharma 1 g, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ceftazidim-mip-pharma-100338204/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bopediat 5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bopediat-100541440/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.