Interakcje / Alfa-adrenolityki urologiczne / Alfa-adrenolityki urologiczne i analogi somatostatyny
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Przy jednoczesnym stosowaniu analogu somatostatyny i alfa-adrenolityku urologicznego kontroluj tętno i ciśnienie tętnicze, szczególnie po włączeniu lub zwiększeniu dawki któregokolwiek z leków.
Jeśli przyjmujesz lek z grupy analogów somatostatyny razem z lekiem na prostatę, wstawaj powoli, lek na prostatę bierz wieczorem i powiedz lekarzowi o zawrotach głowy, omdleniach lub wolnym albo nierównym biciu serca.
Interakcja klasy Analogi somatostatyny + alfa-adrenolityki urologiczne
Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup, poza wyjątkami wymienionymi niżej.
- Analogi somatostatyny
- lanreotyd, oktreotyd, pasyreotyd, somatostatyna, paltusotyna
- Alfa-adrenolityki urologiczne
- tamsulosyna, sylodosyna, alfuzosyna, terazosyna
Wyjątki – te leki zachowują się inaczej
- alfuzosyna – Alfuzosyna, w odróżnieniu od pozostałych alfa-adrenolityków urologicznych, może wydłużać odstęp QT. Do wspólnego dla klasy ryzyka spadku ciśnienia i zwolnienia rytmu serca dochodzi więc addycyjne ryzyko zaburzeń rytmu komorowego, zwłaszcza z pasyreotydem.
- pasyreotyd – Pasyreotyd wyraźniej niż pozostałe analogi somatostatyny wydłuża odstęp QT i powoduje bradykardię. W połączeniu z lekami wydłużającymi QT, takimi jak alfuzosyna, wymaga kontroli EKG i elektrolitów, a nie tylko tętna i ciśnienia.
Niekorzystna interakcjaAlfa-adrenolityki urologiczne (np. tamsulosyna, sylodosyna, terazosyna)+ Analogi somatostatyny (np. lanreotyd, oktreotyd, somatostatyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu analogu somatostatyny i alfa-adrenolityku urologicznego kontroluj tętno i ciśnienie tętnicze, szczególnie po włączeniu lub zwiększeniu dawki któregokolwiek z leków.Jeśli przyjmujesz lek z grupy analogów somatostatyny razem z lekiem na prostatę, wstawaj powoli, lek na prostatę bierz wieczorem i powiedz lekarzowi o zawrotach głowy, omdleniach lub wolnym albo nierównym biciu serca.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek z grupy analogów somatostatyny razem z lekiem na prostatę, wstawaj powoli, lek na prostatę bierz wieczorem i powiedz lekarzowi o zawrotach głowy, omdleniach lub wolnym albo nierównym biciu serca.
Leki z grupy analogów somatostatyny, takie jak oktreotyd, lanreotyd czy pasyreotyd, mogą zwalniać pracę serca. Leki na prostatę, takie jak tamsulosyna, alfuzosyna czy terazosyna, obniżają ciśnienie krwi. Razem mogą powodować zawroty głowy, osłabienie i omdlenia, zwłaszcza przy szybkim wstawaniu i w pierwszych dniach leczenia. Połączenie alfuzosyny z pasyreotydem może dodatkowo zaburzać rytm serca, dlatego lekarz może zlecić EKG.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy lub ciemno przed oczami przy wstawaniu
- omdlenie lub upadek
- bardzo wolne bicie serca
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- silne osłabienie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu analogu somatostatyny i alfa-adrenolityku urologicznego kontroluj tętno i ciśnienie tętnicze, szczególnie po włączeniu lub zwiększeniu dawki któregokolwiek z leków. Alfa-adrenolityk najlepiej włączać od najmniejszej dawki i przyjmować wieczorem, a terazosynę stopniowo zwiększać. U pacjentów z bradykardią, blokiem przedsionkowo-komorowym lub skłonnością do omdleń rozważ tamsulosynę albo sylodosynę zamiast terazosyny lub alfuzosyny. Pasyreotydu nie łączy się rutynowo z alfuzosyną – jeśli połączenie jest konieczne, wykonaj EKG przed leczeniem i po jego włączeniu oraz wyrównaj potas i magnez. Przy objawach ortostatycznych zmniejsz dawkę alfa-adrenolityku albo zamień go na inhibitor 5-alfa-reduktazy.
Skutek kliniczny
Najczęstszym skutkiem są zawroty głowy, niedociśnienie ortostatyczne, osłabienie i bradykardia, a u osób starszych omdlenia i upadki. Przy połączeniu alfuzosyny z pasyreotydem, zwłaszcza przy hipokaliemii, hipomagnezemii lub chorobie serca, możliwe jest wydłużenie QT i komorowe zaburzenia rytmu.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i addycyjny. Analogi somatostatyny zwalniają czynność serca i mogą zaburzać przewodzenie przedsionkowo-komorowe, a niektóre z nich wydłużają odstęp QT. Alfa-adrenolityki urologiczne blokują receptory alfa1 w naczyniach i obniżają ciśnienie tętnicze, szczególnie przy pionizacji i na początku leczenia. Jednoczesne zwolnienie rytmu i rozszerzenie naczyń ogranicza odruchową kompensację spadku ciśnienia. Ten mechanizm jest wspólny dla wszystkich leków obu grup, choć jego siła zależy od wybiórczości alfa-adrenolityku (najsłabszy przy tamsulosynie i sylodosynie, silniejszy przy terazosynie i alfuzosynie). Dodatkowe wydłużenie QT dotyczy głównie pary alfuzosyna z pasyreotydem. Nie ma istotnej interakcji farmakokinetycznej między grupami.
Monitorować
- tętno spoczynkowe
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej
- objawy ortostatyczne, zawroty głowy, omdlenia
- EKG z oceną QTc i przewodzenia przy pasyreotydzie lub alfuzosynie
- stężenie potasu i magnezu przy pasyreotydzie z alfuzosyną
Kiedy ocena się zmienia
| Alfa-adrenolityk włączany u pacjenta już leczonego analogiem somatostatynykolejność włączenia · alfa-adrenolityki urologiczne | ryzyko rośnie | Największe ryzyko niedociśnienia ortostatycznego i omdlenia występuje po pierwszej dawce i przy zwiększaniu dawki alfa-adrenolityku, szczególnie terazosyny i alfuzosyny. Rozpocznij od najmniejszej dawki podawanej wieczorem i zwiększaj ją stopniowo. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częstsze są bradykardia, zaburzenia przewodzenia i niedociśnienie ortostatyczne, a skutki upadku są poważniejsze. Preferuj tamsulosynę lub sylodosynę i kontroluj ciśnienie w pozycji stojącej. |
| Alfuzosyna stosowana z pasyreotydemdawka · alfa-adrenolityki urologiczne | inne zalecenie | Połączenie sumuje wydłużenie QT. Unikaj go, a jeśli jest konieczne, wykonaj EKG przed leczeniem i po jego włączeniu, wyrównaj potas i magnez oraz unikaj innych leków wydłużających QT. Rozważ zamianę alfuzosyny na tamsulosynę lub sylodosynę. |
Alkohol przy tych lekach
Alfa-adrenolityki urologiczne a alkohol: brak opisu w bazie.
Analogi somatostatyny a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 91
Połączenie przeciwwskazaneInhibitory proteazy (np. darunawir, atazanawir, rytonawir)+ Alfa-adrenolityki urologiczne (np. tamsulosyna, sylodosyna, alfuzosyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora proteazy i alfa-adrenolityku urologicznego należy unikać tego połączenia albo, gdy jest konieczne, wybrać lek o najmniejszym ryzyku i ściśle kontrolować ciśnienie tętnicze.Jeśli bierzesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy i lek na prostatę z grupy alfa-blokerów, nie zaczynaj ani nie łącz ich bez rozmowy z lekarzem, a gdy już je bierzesz razem, wstawaj powoli i zgłoś lekarzowi zawroty głowy lub omdlenie.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli bierzesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy i lek na prostatę z grupy alfa-blokerów, nie zaczynaj ani nie łącz ich bez rozmowy z lekarzem, a gdy już je bierzesz razem, wstawaj powoli i zgłoś lekarzowi zawroty głowy lub omdlenie.
Niektóre leki na HIV, takie jak darunawir, atazanawir czy rytonawir, spowalniają usuwanie z organizmu leków na prostatę, takich jak alfuzosyna, sylodosyna czy tamsulosyna. Lek na prostatę gromadzi się wtedy we krwi i działa silniej niż powinien. Może to mocno obniżyć ciśnienie, zwłaszcza przy wstawaniu, i grozić zawrotami głowy, omdleniem lub upadkiem. Terazosyna jest wyjątkiem, bo organizm usuwa ją inną drogą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy lub pociemnienie przed oczami przy wstawaniu
- omdlenie lub upadek
- kołatanie serca lub szybkie bicie serca
- silne osłabienie i senność
- bolesny wzwód trwający kilka godzin
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora proteazy i alfa-adrenolityku urologicznego należy unikać tego połączenia albo, gdy jest konieczne, wybrać lek o najmniejszym ryzyku i ściśle kontrolować ciśnienie tętnicze. Alfuzosyna jest przeciwwskazana z silnymi inhibitorami CYP3A4, w tym z rytonawirem i inhibitorami proteazy wzmacnianymi rytonawirem. Nie należy jej z nimi łączyć. Sylodosyny nie zaleca się łączyć z silnymi inhibitorami CYP3A4. Tamsulosynę można rozważyć tylko ostrożnie, w najniższej dawce, z oceną ciśnienia w pozycji stojącej po rozpoczęciu leczenia. Jeśli pacjent wymaga alfa-adrenolityku, rozsądną opcją jest terazosyna z miareczkowaniem dawki od najniższej. Można też zamiast niego zastosować inhibitor 5-alfa-reduktazy. Gdy zmiana leczenia przeciwwirusowego jest możliwa, warto rozważyć schemat bez inhibitora proteazy i bez wzmacniacza farmakokinetycznego.
Skutek kliniczny
Większe stężenie alfa-adrenolityku nasila jego działanie rozszerzające naczynia. Może to dać hipotonię ortostatyczną, zawroty głowy, omdlenia i upadki, a także tachykardię odruchową. Alfuzosyna wydłuża odstęp QT zależnie od stężenia. To ryzyko sumuje się z działaniem sakwinawiru i rytonawiru, które same wydłużają QT. Najsilniejszy wzrost stężeń dotyczy alfuzosyny i sylodosyny. Przy tamsulosynie wzrost jest mniejszy, ale nadal może mieć znaczenie kliniczne.
Mechanizm
Inhibitory proteazy, zwłaszcza wzmacniane rytonawirem, są silnymi inhibitorami CYP3A4. Dotyczy to też leków, które podaje się zawsze z rytonawirem, jak darunawir, typranawir czy sakwinawir. Alfuzosyna, sylodosyna i tamsulosyna są w dużej mierze metabolizowane przez CYP3A4. Gdy ten szlak zostaje zahamowany, ich stężenie we krwi wyraźnie rośnie i utrzymuje się dłużej. W przypadku sylodosyny dochodzi jeszcze hamowanie glikoproteiny P. Mechanizm jest wspólny dla całej grupy inhibitorów proteazy. W grupie alfa-adrenolityków dotyczy alfuzosyny, sylodosyny i tamsulosyny, ale nie terazosyny.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej, szczególnie w pierwszych dniach połączenia
- objawy hipotonii ortostatycznej: zawroty głowy, omdlenia, upadki
- częstość akcji serca
- EKG z oceną odstępu QT przy połączeniu z sakwinawirem lub u pacjentów z innymi czynnikami ryzyka wydłużenia QT
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych hipotonia ortostatyczna częściej prowadzi do upadków i złamań. Nasilenie działania alfa-adrenolityku jest u nich szczególnie niebezpieczne, więc należy unikać połączenia lub stosować najniższe dawki z kontrolą ciśnienia w pozycji stojącej. |
| Inhibitor proteazy dołączony do stałego leczenia alfa-adrenolitykiemkolejność włączenia · inhibitory proteazy | inne zalecenie | Gdy inhibitor proteazy, zwłaszcza wzmacniany rytonawirem, dołącza się do wcześniej dobrze tolerowanego alfa-adrenolityku, stężenie alfa-adrenolityku rośnie w ciągu kilku dni. Należy wtedy odstawić alfuzosynę lub sylodosynę i zamienić je na lek bez tej interakcji. Przy tamsulosynie trzeba rozważyć zmniejszenie dawki i kontrolować ciśnienie w pierwszych dniach. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Darunavir Accord 75 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/darunavir-accord-100407537/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reyataz 100 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reyataz-100125810/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atazanavir Krka 200 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atazanavir-krka-100402296/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atazanavir Accord 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/atazanavir-accord-100399016/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/prezista-100201988/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Darunavir Krka 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/darunavir-krka-100401954/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Omnic Ocas 0,4 0,4 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/omnic-ocas-0-4-100136340/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tanyz 0,4 mg, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/tanyz-100158198/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tamsudil 0,4 mg, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/tamsudil-100158488/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Silodosin Recordati 4 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/silodosin-recordati-100416861/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Silodyx 4 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/silodyx-100316390/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Urorec 4 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/urorec-100074739/
Niekorzystna interakcjaAlfa-adrenolityki urologiczne (np. tamsulosyna, sylodosyna, alfuzosyna)+ Inhibitory kinazy ALK (np. kryzotynib, cerytynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i inhibitora kinazy ALK kontroluj ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej oraz tętno, zwłaszcza w pierwszych tygodniach skojarzenia i po każdej zmianie dawki.Jeśli bierzesz lek na prostatę razem z lekiem na raka płuca z grupy inhibitorów ALK, wstawaj powoli z łóżka i z krzesła i powiedz lekarzowi o każdym zawrocie głowy, zasłabnięciu lub nawrocie kłopotów z oddawaniem moczu.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli bierzesz lek na prostatę razem z lekiem na raka płuca z grupy inhibitorów ALK, wstawaj powoli z łóżka i z krzesła i powiedz lekarzowi o każdym zawrocie głowy, zasłabnięciu lub nawrocie kłopotów z oddawaniem moczu.
Niektóre leki na raka płuca, takie jak cerytynib i kryzotynib, spowalniają rozkładanie leków na prostatę, takich jak tamsulosyna, sylodosyna i alfuzosyna. Lek na prostatę działa wtedy silniej i może za bardzo obniżyć ciśnienie krwi. Leki na raka płuca z tej grupy mogą też zwalniać bicie serca, przez co łatwiej o zawroty głowy i omdlenia. Lorlatynib działa odwrotnie i może osłabić lek na prostatę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy lub ciemno przed oczami po wstaniu
- omdlenie lub upadek
- bardzo wolne lub nierówne bicie serca
- kołatanie serca
- silne osłabienie
- nawrót kłopotów z oddawaniem moczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i inhibitora kinazy ALK kontroluj ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej oraz tętno, zwłaszcza w pierwszych tygodniach skojarzenia i po każdej zmianie dawki. Sylodosyny i alfuzosyny nie łączy się z cerytynibem. Jeśli leczenie przeciwnowotworowe jest konieczne, odstaw alfa-adrenolityk albo zamień go na lek niezależny od CYP3A4. Tamsulosynę z cerytynibem stosuj tylko wtedy, gdy zamiana nie jest możliwa, w najmniejszej dawce i pod ścisłą kontrolą ciśnienia. Szczególnie ostrożnie postępuj u osób, które słabo metabolizują leki przez CYP2D6. Przy kryzotynibie preferuj zamianę alfuzosyny na inny lek ze względu na sumowanie się wpływu na QT. Tamsulosynę i sylodosynę stosuj z kryzotynibem ostrożnie, z kontrolą ciśnienia i tętna. Przy lorlatynibie oceń, czy alfa-adrenolityk nadal łagodzi dolegliwości. Po odstawieniu lorlatynibu spodziewaj się silniejszego działania alfa-adrenolityku. Terazosynę zwiększaj stopniowo i pierwszą dawkę podawaj wieczorem.
Skutek kliniczny
Najważniejszy skutek to nasilona hipotonia ortostatyczna z zawrotami głowy, omdleniami i ryzykiem upadków, zwłaszcza u osób starszych. Przy jednoczesnej bradykardii wywołanej inhibitorem ALK te objawy mogą być cięższe. Mogą też nasilić się działania niepożądane alfa-adrenolityku, takie jak zaburzenia wytrysku po sylodosynie, uczucie zatkanego nosa i osłabienie. Alfuzosyna razem z kryzotynibem lub cerytynibem dodatkowo zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT. Lorlatynib może natomiast osłabić działanie alfa-adrenolityku, co objawia się nawrotem dolegliwości ze strony dolnych dróg moczowych.
Mechanizm
Tamsulosyna, sylodosyna i alfuzosyna są metabolizowane głównie przez CYP3A4. Cerytynib silnie hamuje CYP3A4, a kryzotynib hamuje go umiarkowanie. Oba działają w sposób zależny od czasu, więc zwiększają stężenie tych alfa-adrenolityków i nasilają ich działanie rozszerzające naczynia. Niezależnie od farmakokinetyki inhibitory kinazy ALK zwalniają rytm serca, a kryzotynib i cerytynib wydłużają też odstęp QT. Sumuje się to z hipotonią ortostatyczną po alfa-adrenolitykach i z wpływem alfuzosyny na QT. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy. Najsilniej dotyczy cerytynibu i kryzotynibu z tamsulosyną, sylodosyną i alfuzosyną. Lorlatynib działa odwrotnie, bo indukuje CYP3A4.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej
- tętno (bradykardia)
- EKG z oceną odstępu QT przy alfuzosynie z kryzotynibem lub cerytynibem
- zawroty głowy, omdlenia i upadki
- elektrolity (potas, magnez) przy ryzyku wydłużenia QT
- nasilenie dolegliwości ze strony dolnych dróg moczowych przy lorlatynibie
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych hipotonia ortostatyczna i bradykardia częściej prowadzą do upadków i złamań. Rozważ zamianę alfa-adrenolityku na lek niezależny od CYP3A4 i częściej kontroluj ciśnienie w pozycji stojącej. |
| Włączenie cerytynibu lub kryzotynibu u osoby już przyjmującej alfa-adrenolitykkolejność włączenia · inhibitory kinazy ALK | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 narasta przez kilka dni od włączenia inhibitora ALK. Przed rozpoczęciem leczenia przeanalizuj, czy alfa-adrenolityk jest nadal potrzebny, i w razie potrzeby zamień go na inny lek. Najwięcej objawów hipotonii pojawia się w pierwszych tygodniach skojarzenia. |
| Odstawienie lorlatynibu u osoby przyjmującej alfa-adrenolitykkolejność włączenia · inhibitory kinazy ALK | inne zalecenie | Po odstawieniu lorlatynibu indukcja CYP3A4 wygasa stopniowo, a stężenie tamsulosyny, sylodosyny lub alfuzosyny rośnie. Jeśli dawkę alfa-adrenolityku zwiększano, wróć do dawki standardowej i kontroluj ciśnienie. |
Niekorzystna interakcjaAlfa-adrenolityki urologiczne (np. tamsulosyna, sylodosyna, alfuzosyna)+ Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. efawirenz, newirapina, etrawiryna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i nienukleozydowego inhibitora odwrotnej transkryptazy o działaniu indukującym należy po kilku tygodniach ocenić, czy alfa-adrenolityk nadal łagodzi objawy urologiczne.Jeśli przyjmujesz lek na prostatę razem z lekiem na HIV, nie zmieniaj ani nie odstawiaj żadnego z nich sam, tylko powiedz lekarzowi, gdy objawy przy oddawaniu moczu wracają albo masz zawroty głowy przy wstawaniu.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na prostatę razem z lekiem na HIV, nie zmieniaj ani nie odstawiaj żadnego z nich sam, tylko powiedz lekarzowi, gdy objawy przy oddawaniu moczu wracają albo masz zawroty głowy przy wstawaniu.
Niektóre leki na HIV, takie jak efawirenz, newirapina i etrawiryna, przyspieszają rozkład leków na prostatę, na przykład tamsulosyny, alfuzosyny czy sylodosyny. Lek na prostatę może wtedy działać słabiej i objawy przy oddawaniu moczu mogą wracać. Gdy lekarz odstawi taki lek na HIV, lek na prostatę może przez kilka tygodni działać silniej i powodować zawroty głowy przy wstawaniu. Rylpiwiryna i dorawiryna nie mają takiego wpływu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- słabszy strumień moczu, częstsze oddawanie moczu lub częstsze wstawanie w nocy do toalety
- zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia przy wstawaniu
- omdlenie
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i nienukleozydowego inhibitora odwrotnej transkryptazy o działaniu indukującym należy po kilku tygodniach ocenić, czy alfa-adrenolityk nadal łagodzi objawy urologiczne. Dotyczy to efawirenzu, newirapiny i etrawiryny w połączeniu z alfuzosyną, sylodosyną lub tamsulosyną. Przy niewystarczającym działaniu można rozważyć zmianę alfa-adrenolityku na terazosynę albo dołączenie leczenia o innym mechanizmie. Schematu przeciwretrowirusowego nie zmienia się z powodu objawów urologicznych bez decyzji lekarza leczącego HIV. Po odstawieniu induktora trzeba przez kilka tygodni obserwować ciśnienie tętnicze i w razie zawrotów głowy rozważyć zmniejszenie dawki alfa-adrenolityku. U pacjentów przyjmujących alfuzosynę z efawirenzem należy przed leczeniem wyrównać potas i magnez oraz rozważyć EKG, jeśli występują inne czynniki ryzyka wydłużenia QT.
Skutek kliniczny
Główny skutek to słabsze działanie alfa-adrenolityku i nawrót lub utrzymywanie się objawów ze strony dolnych dróg moczowych, takich jak słaby strumień moczu, częste oddawanie moczu i oddawanie moczu w nocy. Po odstawieniu efawirenzu, newirapiny lub etrawiryny stężenie alfa-adrenolityku może wzrosnąć i wywołać zawroty głowy oraz niedociśnienie ortostatyczne. Przy połączeniu alfuzosyny z efawirenzem dochodzi ryzyko wydłużenia odstępu QT, zwłaszcza przy hipokaliemii, chorobie serca lub innych lekach wydłużających QT.
Mechanizm
Alfuzosyna, sylodosyna i tamsulosyna są metabolizowane głównie przez CYP3A4. Efawirenz, newirapina i etrawiryna indukują CYP3A4, przez co przyspieszają rozkład tych alfa-adrenolityków i obniżają ich stężenie we krwi. Po odstawieniu induktora aktywność enzymu wraca do normy w ciągu kilku tygodni i stężenie alfa-adrenolityku rośnie. Alfuzosyna i efawirenz mogą też wydłużać odstęp QT, więc przy tym połączeniu działania na serce mogą się sumować. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy, bo rylpiwiryna i dorawiryna nie indukują CYP3A4, a terazosyna jest mało wrażliwa na indukcję.
Monitorować
- nasilenie objawów ze strony dolnych dróg moczowych (np. skala IPSS) po kilku tygodniach wspólnego stosowania
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej po odstawieniu efawirenzu, newirapiny lub etrawiryny
- EKG z oceną odstępu QTc przy połączeniu alfuzosyny z efawirenzem u pacjentów z czynnikami ryzyka arytmii
- stężenie potasu i magnezu przy połączeniu alfuzosyny z efawirenzem
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie efawirenzu, newirapiny lub etrawiryny u pacjenta przyjmującego alfa-adrenolitykkolejność włączenia · nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy | inne zalecenie | Po odstawieniu induktora aktywność CYP3A4 stopniowo wraca do normy, a stężenie alfuzosyny, sylodosyny lub tamsulosyny rośnie. Przez kilka tygodni należy kontrolować ciśnienie ortostatyczne i w razie objawów zmniejszyć dawkę alfa-adrenolityku. |
| Włączenie efawirenzu, newirapiny lub etrawiryny u pacjenta na ustalonej dawce alfa-adrenolitykukolejność włączenia · nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy | inne zalecenie | Indukcja narasta stopniowo, więc słabsze działanie alfa-adrenolityku może pojawić się dopiero po kilku tygodniach. Skuteczność leczenia urologicznego warto ocenić na pierwszej wizycie kontrolnej po włączeniu leku przeciwretrowirusowego. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych wzrost stężenia alfa-adrenolityku po odstawieniu induktora częściej prowadzi do niedociśnienia ortostatycznego, upadków i urazów. |
Niekorzystna interakcjaAlfa-adrenolityki urologiczne (np. tamsulosyna, sylodosyna, alfuzosyna)+ Inhibitory kinazy PI3K (np. idelalizyb, duwelisyb) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i inhibitora kinazy PI3K hamującego CYP3A4 należy liczyć się z nasileniem działania alfa-adrenolityku i kontrolować ciśnienie tętnicze, zwłaszcza w pozycji stojącej, przez pierwsze tygodnie leczenia.Jeśli bierzesz lek na prostatę i zaczynasz leczenie lekiem z tej grupy przeciwnowotworowej, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, wstawaj powoli, pij dużo płynów przy biegunce i nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli bierzesz lek na prostatę i zaczynasz leczenie lekiem z tej grupy przeciwnowotworowej, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, wstawaj powoli, pij dużo płynów przy biegunce i nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę.
Niektóre leki stosowane w leczeniu nowotworów krwi, takie jak idelalizyb i duwelisyb, spowalniają usuwanie z organizmu leków na prostatę, na przykład alfuzosyny, sylodosyny czy tamsulosyny. Lek na prostatę może wtedy działać silniej i zbyt mocno obniżać ciśnienie, zwłaszcza przy wstawaniu. Może to powodować zawroty głowy, omdlenia i upadki. Terazosyna i alpelisyb nie powodują tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy lub ciemnienie przed oczami przy wstawaniu
- omdlenie lub upadek
- silne osłabienie
- kołatanie serca
- uporczywy ból głowy
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i inhibitora kinazy PI3K hamującego CYP3A4 należy liczyć się z nasileniem działania alfa-adrenolityku i kontrolować ciśnienie tętnicze, zwłaszcza w pozycji stojącej, przez pierwsze tygodnie leczenia. Alfuzosyny nie łączy się z silnymi inhibitorami CYP3A4, dlatego na czas leczenia idelalizybem należy ją odstawić lub zamienić na lek bez tej interakcji. Połączenia sylodosyny z idelalizybem należy unikać, a jeśli jest konieczne – stosować najniższą dawkę sylodosyny i ściśle monitorować ciśnienie. Tamsulosynę z idelalizybem można stosować ostrożnie, w najniższej dawce, z unikaniem tego połączenia u osób ze słabym metabolizmem CYP2D6. Przy duwelisybie interakcja jest słabsza – zwykle wystarcza kontrola ciśnienia i objawów hipotonii, z rozważeniem zmniejszenia dawki alfa-adrenolityku przy objawach. Terazosyna i alpelisyb nie biorą udziału w tej interakcji farmakokinetycznej. Po odstawieniu idelalizybu lub duwelisybu hamowanie CYP3A4 ustępuje stopniowo, więc ewentualny powrót do pełnej dawki alfa-adrenolityku powinien nastąpić po kilku dniach.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia alfa-adrenolityku może nasilać jego działania niepożądane, przede wszystkim hipotonię ortostatyczną, zawroty głowy, omdlenia i upadki, a także kołatanie serca, bóle głowy i zaburzenia ejakulacji. Ryzyko jest największe po włączeniu idelalizybu u pacjenta przyjmującego alfuzosynę lub sylodosynę oraz u osób starszych, odwodnionych lub przyjmujących inne leki obniżające ciśnienie. U pacjentów onkologicznych z niedokrwistością, biegunką lub osłabieniem upadek i omdlenie mają szczególnie poważne konsekwencje.
Mechanizm
Tamsulosyna, sylodosyna i alfuzosyna są w dużej mierze metabolizowane przez CYP3A4 (tamsulosyna także przez CYP2D6, sylodosyna dodatkowo przez UGT2B7 i jest substratem glikoproteiny P). Idelalizyb, poprzez swój główny metabolit, jest silnym inhibitorem CYP3A4, a duwelisyb – inhibitorem umiarkowanym. Hamowanie CYP3A4 zmniejsza klirens wątrobowy i efekt pierwszego przejścia alfa-adrenolityku, co zwiększa jego stężenie w osoczu i nasila blokadę receptorów alfa1 w naczyniach. Siła interakcji zależy więc od siły hamowania CYP3A4 przez lek z grupy B (największa dla idelalizybu) i od udziału CYP3A4 w eliminacji alfa-adrenolityku (największy dla alfuzosyny i sylodosyny).
Monitorować
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej (hipotonia ortostatyczna)
- zawroty głowy, omdlenia, upadki
- częstość akcji serca, kołatanie serca
- stan nawodnienia (biegunka w trakcie leczenia idelalizybem lub duwelisybem nasila hipotonię)
- inne stosowane leki obniżające ciśnienie i inhibitory CYP3A4
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych hipotonia ortostatyczna wywołana alfa-adrenolitykiem występuje częściej i częściej prowadzi do upadków i złamań, dlatego wzrost stężenia alfa-adrenolityku jest u nich groźniejszy. |
| Włączenie inhibitora PI3K u pacjenta stale przyjmującego alfa-adrenolitykkolejność włączenia · inhibitory kinazy PI3K | inne zalecenie | Najbardziej narażeni są pacjenci na stałej dawce alfa-adrenolityku, u których dołączono idelalizyb lub duwelisyb – stężenie alfa-adrenolityku rośnie w ciągu kilku dni. Przed włączeniem leku z grupy B należy zweryfikować alfa-adrenolityk i w razie potrzeby zamienić go lub zmniejszyć dawkę. Przy włączaniu alfa-adrenolityku u pacjenta już leczonego inhibitorem PI3K należy zacząć od najniższej dawki. |
Niekorzystna interakcjaAlfa-adrenolityki urologiczne (np. tamsulosyna, sylodosyna, alfuzosyna)+ Inhibitory kinazy HER2 (np. lapatynib, tukatynib, neratynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i inhibitora kinazy HER2 trzeba liczyć się ze wzrostem stężenia alfa-adrenolityku i z nasileniem niedociśnienia ortostatycznego.Jeśli przyjmujesz lek na prostatę razem z lekiem na raka piersi z tej grupy, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, wstawaj powoli i zgłoś każde zawroty głowy lub omdlenie.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na prostatę razem z lekiem na raka piersi z tej grupy, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, wstawaj powoli i zgłoś każde zawroty głowy lub omdlenie.
Niektóre leki na raka piersi, zwłaszcza tukatynib, a w mniejszym stopniu lapatynib i neratynib, mogą zwiększać ilość leku na prostatę we krwi. Dotyczy to na przykład tamsulosyny, sylodosyny i alfuzosyny. Wtedy lek na prostatę działa silniej i może za bardzo obniżać ciśnienie. Może to powodować zawroty głowy, omdlenia i upadki, szczególnie gdy szybko wstajesz albo masz biegunkę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy lub ciemnienie przed oczami po wstaniu
- omdlenie lub upadek
- wyraźne osłabienie przy biegunce
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i inhibitora kinazy HER2 trzeba liczyć się ze wzrostem stężenia alfa-adrenolityku i z nasileniem niedociśnienia ortostatycznego. Najsilniej działa tukatynib. Alfuzosyny nie łączy się z silnymi inhibitorami CYP3A4, a połączenia sylodosyny z tukatynibem należy unikać. Przy takim leczeniu lepiej zamienić alfa-adrenolityk na terazosynę albo na inhibitor 5-alfa-reduktazy. Gdy tamsulosyna z tukatynibem jest konieczna, stosuj najmniejszą dawkę i kontroluj ciśnienie tętnicze, szczególnie w pozycji stojącej. Przy lapatynibie i neratynibie połączenie jest zwykle możliwe, jeśli pacjent jest monitorowany. Przy alfuzosynie z lapatynibem trzeba też ocenić ryzyko wydłużenia odstępu QT, czyli sprawdzić stężenie potasu i magnezu oraz inne leki wydłużające QT. Po odstawieniu tukatynibu hamowanie CYP3A4 ustępuje stopniowo w ciągu kilku dni.
Skutek kliniczny
Większe stężenie alfa-adrenolityku nasila jego działanie rozszerzające naczynia. Skutkiem może być niedociśnienie ortostatyczne, zawroty głowy, omdlenia i upadki, zwłaszcza po wstaniu oraz w pierwszych dniach łączenia leków. U pacjentów onkologicznych ryzyko zwiększa biegunka, która często towarzyszy leczeniu tukatynibem i neratynibem, bo powoduje odwodnienie. Przy sylodosynie i tamsulosynie częstsze mogą być też zaburzenia ejakulacji i przekrwienie błony śluzowej nosa.
Mechanizm
Tamsulosyna, sylodosyna i alfuzosyna są metabolizowane głównie przez CYP3A4, a sylodosyna jest dodatkowo substratem glikoproteiny P. Inhibitory kinazy HER2 hamują te szlaki w różnym stopniu. Tukatynib jest silnym inhibitorem CYP3A4 i hamuje glikoproteinę P, dlatego wyraźnie zwiększa ekspozycję na wrażliwe alfa-adrenolityki. Lapatynib słabo hamuje CYP3A4 i hamuje glikoproteinę P. Neratynib hamuje głównie glikoproteinę P, a jego wpływ na CYP3A4 jest niewielki. Siła interakcji maleje więc w kolejności tukatynib, lapatynib, neratynib. Przy połączeniu lapatynibu z alfuzosyną dochodzi dodatkowo do sumowania się wpływu obu leków na odstęp QT.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej, zwłaszcza w pierwszych dniach łączenia leków
- zawroty głowy, omdlenia i upadki
- nawodnienie i biegunka (tukatynib, neratynib)
- EKG i elektrolity (potas, magnez) przy połączeniu alfuzosyny z lapatynibem
Kiedy ocena się zmienia
| Alfa-adrenolityk włączany u pacjenta już leczonego inhibitorem kinazy HER2kolejność włączenia · alfa-adrenolityki urologiczne | inne zalecenie | Gdy alfa-adrenolityk jest włączany w trakcie leczenia tukatynibem, wybierz terazosynę albo zacznij od najmniejszej dawki tamsulosyny. Pierwszą dawkę podaj wieczorem i kontroluj ciśnienie ortostatyczne. |
| Kilka dni po odstawieniu tukatynibuodstep · inhibitory kinazy HER2 | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 przez tukatynib ustępuje stopniowo przez kilka dni po odstawieniu leku. Alfuzosynę lub sylodosynę włączaj dopiero po tym czasie. |
Niekorzystna interakcjaAlfa-adrenolityki urologiczne (np. tamsulosyna, sylodosyna, alfuzosyna)+ Przeciwpsychotyczne pochodne indolu (np. lurazydon, zyprazydon, sertindol) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i przeciwpsychotycznej pochodnej indolu trzeba liczyć się z nasilonym spadkiem ciśnienia przy wstawaniu, dlatego drugi lek włącza się ostrożnie, w najmniejszej dawce, i kontroluje ciśnienie.Jeśli przyjmujesz lek na prostatę z tej grupy razem z lekiem przeciwpsychotycznym z tej grupy, wstawaj powoli, przyjmuj lek na prostatę wieczorem i powiedz lekarzowi, jeśli kręci ci się w głowie albo zemdlałeś.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na prostatę z tej grupy razem z lekiem przeciwpsychotycznym z tej grupy, wstawaj powoli, przyjmuj lek na prostatę wieczorem i powiedz lekarzowi, jeśli kręci ci się w głowie albo zemdlałeś.
Leki na prostatę, takie jak tamsulosyna, sylodosyna, alfuzosyna czy terazosyna, obniżają ciśnienie krwi. Podobnie działają leki przeciwpsychotyczne, na przykład lurazydon, zyprazydon i sertindol. Gdy przyjmujesz oba leki naraz, ciśnienie może spaść mocniej, zwłaszcza gdy szybko wstajesz, i możesz poczuć zawroty głowy albo zemdleć. Alfuzosyna razem z zyprazydonem lub sertindolem może też zaburzać rytm serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy lub ciemność przed oczami przy wstawaniu
- omdlenie lub upadek
- silne osłabienie
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- nagłe omdlenie bez wyraźnej przyczyny
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i przeciwpsychotycznej pochodnej indolu trzeba liczyć się z nasilonym spadkiem ciśnienia przy wstawaniu, dlatego drugi lek włącza się ostrożnie, w najmniejszej dawce, i kontroluje ciśnienie. Alfa-adrenolityk najlepiej podawać wieczorem i stopniowo zwiększać dawkę. Dotyczy to zwłaszcza terazosyny, którą zawsze zaczyna się od najmniejszej dawki. Jeśli pacjent dobrze toleruje już jeden z leków, drugi warto zwiększać powoli i kontrolować ciśnienie w pozycji stojącej. Lepiej unikać połączenia alfuzosyny z zyprazydonem lub sertindolem, a gdy jest konieczne, trzeba wykonać EKG przed włączeniem i po osiągnięciu dawki docelowej oraz wyrównać potas i magnez. Przy sertindolu i tak prowadzi się regularne kontrole EKG. U pacjenta z wydłużonym QT lepszym wyborem jest tamsulosyna lub sylodosyna zamiast alfuzosyny.
Skutek kliniczny
Połączenie może nasilić niedociśnienie ortostatyczne z zawrotami głowy, osłabieniem i omdleniami. Ryzyko jest największe po pierwszej dawce i po zwiększeniu dawki któregokolwiek leku. U osób starszych omdlenia mogą prowadzić do upadków i złamań. W parach alfuzosyny z zyprazydonem lub sertindolem dodatkowo rośnie ryzyko wydłużenia QT i komorowych zaburzeń rytmu typu torsade de pointes, zwłaszcza przy hipokaliemii, hipomagnezemii lub bradykardii.
Mechanizm
Alfa-adrenolityki urologiczne blokują receptory alfa-1 w naczyniach krwionośnych. Lurazydon, zyprazydon i sertindol również w różnym stopniu blokują te receptory, najsilniej sertindol. Skutki obu leków sumują się, co osłabia odruchowy skurcz naczyń przy zmianie pozycji ciała. Ten mechanizm dotyczy wszystkich leków obu grup. Zmienia się tylko jego siła. Najsilniej działa nieselektywna terazosyna, a najsłabiej uroselektywne sylodosyna i tamsulosyna. Przy alfuzosynie dochodzi drugi składnik. Alfuzosyna w niewielkim stopniu wydłuża odstęp QT, a zyprazydon i sertindol wydłużają go wyraźnie, więc w tych parach sumuje się także ryzyko zaburzeń rytmu serca. Nie stwierdzono istotnej interakcji farmakokinetycznej, ponieważ żaden lek z tych grup nie hamuje klinicznie istotnie metabolizmu leków z drugiej grupy.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze w pozycji siedzącej i stojącej po włączeniu i po każdym zwiększeniu dawki
- objawy niedociśnienia ortostatycznego: zawroty głowy, omdlenia, upadki
- EKG z oceną QTc przy połączeniu alfuzosyny z zyprazydonem lub sertindolem
- stężenie potasu i magnezu w surowicy przy połączeniach z ryzykiem wydłużenia QT
Kiedy ocena się zmienia
| Alfa-adrenolityk włączany u pacjenta już leczonego lekiem przeciwpsychotycznymkolejność włączenia · alfa-adrenolityki urologiczne | ryzyko rośnie | Ryzyko omdlenia jest największe po pierwszej dawce alfa-adrenolityku. U pacjenta przyjmującego lek przeciwpsychotyczny alfa-adrenolityk zaczyna się od najmniejszej dawki podanej wieczorem i stopniowo zwiększa dawkę. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występuje niedociśnienie ortostatyczne, a omdlenia częściej prowadzą do upadków i złamań. Trzeba częściej kontrolować ciśnienie w pozycji stojącej i wolniej zwiększać dawki. |
| Okres zwiększania dawki leku przeciwpsychotycznegodawka · przeciwpsychotyczne pochodne indolu | ryzyko rośnie | Spadek ciśnienia nasila się w okresie zwiększania dawki leku przeciwpsychotycznego, szczególnie sertindolu, który zawsze zwiększa się stopniowo. W tym czasie trzeba kontrolować ciśnienie i objawy ortostatyczne. |
Niekorzystna interakcjaAlfa-adrenolityki urologiczne (np. tamsulosyna, sylodosyna, terazosyna)+ Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu (np. siponimod, etrasymod) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i modulatora receptora S1P należy monitorować tętno i ciśnienie tętnicze, zwłaszcza na początku leczenia modulatorem S1P i po zmianie dawki alfa-adrenolityku.Jeśli przyjmujesz lek na prostatę i lek z grupy siponimodu lub etrasymodu, powiedz o tym lekarzowi przed rozpoczęciem leczenia, wstawaj powoli z łóżka i krzesła, a przy zawrotach głowy usiądź lub połóż się.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na prostatę i lek z grupy siponimodu lub etrasymodu, powiedz o tym lekarzowi przed rozpoczęciem leczenia, wstawaj powoli z łóżka i krzesła, a przy zawrotach głowy usiądź lub połóż się.
Leki na prostatę z tej grupy, takie jak tamsulosyna, sylodosyna, alfuzosyna czy terazosyna, mogą obniżać ciśnienie krwi. Siponimod i etrasymod, stosowane w stwardnieniu rozsianym lub chorobach jelit, na początku leczenia zwalniają bicie serca. Razem mogą powodować zawroty głowy, osłabienie, a nawet omdlenie, szczególnie przy szybkim wstawaniu i w pierwszych dniach leczenia. Alfuzosyna może dodatkowo wpływać na rytm serca, dlatego lekarz może zlecić EKG.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy przy wstawaniu
- uczucie zbliżającego się omdlenia lub omdlenie
- bardzo wolne lub nierówne bicie serca
- kołatanie serca
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- nietypowe zmęczenie i osłabienie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i modulatora receptora S1P należy monitorować tętno i ciśnienie tętnicze, zwłaszcza na początku leczenia modulatorem S1P i po zmianie dawki alfa-adrenolityku. U pacjenta przyjmującego już alfa-adrenolityk siponimod i etrasymod włącza się zgodnie ze schematem dla danego leku, z oceną EKG przed pierwszą dawką i obserwacją tętna oraz ciśnienia po pierwszej dawce u osób z grupy ryzyka. Nie należy włączać ani zwiększać dawki alfa-adrenolityku w okresie zwiększania dawki siponimodu ani w pierwszych dniach leczenia etrasymodem. Terazosynę i alfuzosynę rozpoczyna się od najmniejszej dawki podanej wieczorem przed snem. Przy alfuzosynie trzeba dodatkowo ocenić odstęp QT i inne leki wydłużające QT, a u pacjentów z wydłużonym QT, bradykardią lub blokiem przewodzenia lepiej wybrać tamsulosynę, sylodosynę albo lek z innej grupy. Po przerwie w przyjmowaniu siponimodu wymagającej ponownego zwiększania dawki obowiązują te same środki ostrożności co przy pierwszym włączeniu.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko zawrotów głowy, hipotonii ortostatycznej, omdleń i upadków, zwłaszcza w pierwszych dniach leczenia modulatorem receptora S1P lub po włączeniu albo zwiększeniu dawki alfa-adrenolityku. Przy alfuzosynie dochodzi możliwość zaburzeń rytmu związanych z wydłużeniem QT i bradykardią.
Mechanizm
Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu przy rozpoczynaniu leczenia przejściowo zwalniają czynność serca i mogą opóźniać przewodzenie przedsionkowo-komorowe przez pobudzenie receptorów S1P1 w komórkach mięśnia przedsionków. Alfa-adrenolityki urologiczne blokują receptory alfa1 w naczyniach i mogą wywoływać hipotonię ortostatyczną, najsilniej po pierwszej dawce, po zwiększeniu dawki i u osób starszych. Zwolnienie rytmu serca osłabia odruchowe przyspieszenie tętna, które normalnie kompensuje spadek ciśnienia przy pionizacji. Efekty sumują się farmakodynamicznie. Istotnej interakcji farmakokinetycznej nie oczekuje się, bo alfa-adrenolityki nie hamują ani nie indukują enzymów metabolizujących siponimod i etrasymod. Alfuzosina dodatkowo może wydłużać odstęp QT.
Monitorować
- tętno w spoczynku
- ciśnienie tętnicze na leżąco i na stojąco
- EKG przed rozpoczęciem leczenia modulatorem S1P, przy alfuzosynie z oceną odstępu QT
- objawy hipotonii ortostatycznej i omdleń
- upadki u osób starszych
Kiedy ocena się zmienia
| Włączenie modulatora S1P u pacjenta przyjmującego alfa-adrenolitykkolejność włączenia · modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu | ryzyko rośnie | Największe ryzyko bradykardii i hipotonii przypada na pierwsze dni leczenia siponimodem lub etrasymodem. Przed pierwszą dawką należy wykonać EKG, a u pacjentów z grupy ryzyka obserwować tętno i ciśnienie po pierwszej dawce. |
| Włączenie lub zwiększenie dawki alfa-adrenolityku u pacjenta na stałej dawce modulatora S1Pkolejność włączenia · alfa-adrenolityki urologiczne | ryzyko maleje | Po zakończeniu fazy początkowej wpływ modulatora S1P na rytm serca słabnie, a ryzyko wynika głównie z efektu pierwszej dawki alfa-adrenolityku. Wystarczy rozpoczęcie od najmniejszej dawki wieczorem i kontrola ciśnienia. |
| Przerwa w leczeniu wymagająca ponownego zwiększania dawki siponimoduodstep · modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu | ryzyko rośnie | Po przerwie w przyjmowaniu siponimodu wymagającej ponownego stopniowego zwiększania dawki efekt pierwszej dawki na rytm serca powraca i obowiązują te same środki ostrożności co przy pierwszym włączeniu. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych hipotonia ortostatyczna i upadki po alfa-adrenolitykach występują częściej, a skutki upadku są poważniejsze. Wskazana jest ocena ciśnienia na stojąco i ostrożne zwiększanie dawek. |
| Pierwsza dawka lub zwiększenie dawki terazosyny albo alfuzosynydawka · alfa-adrenolityki urologiczne | ryzyko rośnie | Terazosyna i alfuzosyna dają silniejszy efekt pierwszej dawki niż tamsulosyna i sylodosyna. Należy zaczynać od najmniejszej dawki podanej przed snem i nie zwiększać jej w fazie włączania modulatora S1P. |
Niekorzystna interakcjaAlfa-adrenolityki urologiczne (np. alfuzosyna)+ Inne leki przeciwgruźlicze (np. bedakilina, delamanid, pretomanid) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i leku przeciwgruźliczego wydłużającego odstęp QT wykonaj EKG przed włączeniem skojarzenia i kontroluj QTc oraz elektrolity w trakcie leczenia.Jeśli przyjmujesz lek na prostatę i lek na gruźlicę, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie i nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na prostatę i lek na gruźlicę, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie i nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie.
Niektóre leki na prostatę i niektóre leki na gruźlicę mogą razem zaburzać pracę serca i sprzyjać groźnym zaburzeniom rytmu. Dotyczy to głównie alfuzosyny przyjmowanej razem z bedakiliną, delamanidem lub pretomanidem. Tamsulosyna, sylodosyna i terazosyna oraz pirazynamid i etambutol nie stwarzają takiego ryzyka. Lekarz może zlecić EKG albo zamienić lek na prostatę na bezpieczniejszy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i leku przeciwgruźliczego wydłużającego odstęp QT wykonaj EKG przed włączeniem skojarzenia i kontroluj QTc oraz elektrolity w trakcie leczenia. U pacjenta leczonego bedakiliną, delamanidem lub pretomanidem lepiej zastąpić alfuzosynę tamsulosyną albo sylodosyną. Jeśli alfuzosyna jest niezbędna, wyrównaj potas i magnez, ogranicz inne leki wydłużające QT i przerwij alfuzosynę przy istotnym wydłużeniu QTc. Pamiętaj, że po odstawieniu bedakiliny ryzyko utrzymuje się jeszcze przez wiele tygodni. Pirazynamid i etambutol można łączyć z alfa-adrenolitykami bez tych środków ostrożności.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobie serca, w starszym wieku i przy innych lekach wydłużających QT stosowanych w schematach leczenia gruźlicy lekoopornej, takich jak moksyfloksacyna, lewofloksacyna czy klofazymina. Spadki ciśnienia ortostatycznego wywołane alfuzosyną mogą dodatkowo sprzyjać omdleniom.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działania wydłużającego odstęp QT. Alfuzosyna w zależności od stężenia wydłuża repolaryzację komór, a bedakilina i delamanid wyraźnie wydłużają QTc, słabiej czyni to pretomanid. Bedakilina ma bardzo długi okres półtrwania, dlatego jej wpływ na QT utrzymuje się jeszcze przez wiele tygodni po odstawieniu. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy – dotyczy alfuzosyny w połączeniu z bedakiliną, delamanidem lub pretomanidem, a nie dotyczy tamsulosyny, sylodosyny, terazosyny ani pirazynamidu i etambutolu.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem skojarzenia i okresowo w trakcie leczenia
- stężenie potasu, magnezu i wapnia w surowicy
- częstość rytmu serca i objawy zaburzeń rytmu (kołatanie serca, omdlenia)
- ciśnienie tętnicze, w tym spadki ortostatyczne
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka tygodni od odstawienia bedakilinyodstep · inne leki przeciwgruźlicze | inne zalecenie | Bedakilina ma bardzo długi okres półtrwania, dlatego włączenie alfuzosyny wkrótce po zakończeniu leczenia nadal wymaga kontroli QTc. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i hipotonia ortostatyczna, co zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu i omdleń. |
| Dawka większa niż zalecanadawka · alfa-adrenolityki urologiczne | ryzyko rośnie | Wpływ alfuzosyny na QT zależy od stężenia, dlatego przekraczanie zalecanej dawki lub stany zwiększające jej stężenie, jak ciężka niewydolność wątroby, zwiększają ryzyko. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.