Interakcje / Alfa- i beta-blokery / Alfa- i beta-blokery i inhibitory kinazy ALK
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Przy jednoczesnym stosowaniu karwedylolu i inhibitora kinazy ALK kontroluj tętno, ciśnienie tętnicze i EKG przed rozpoczęciem leczenia oraz regularnie w jego trakcie, a samo połączenie ogranicz do pacjentów, którzy rzeczywiście wymagają beta-blokera.
Jeśli przyjmujesz karwedylol razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów ALK, mierz codziennie tętno i ciśnienie, nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków i od razu powiedz lekarzowi, gdy masz zawroty głowy, mdlejesz albo tętno jest wyraźnie wolniejsze niż zwykle.
Interakcja klasy Alfa- i beta-blokery + inhibitory kinazy ALK
Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup.
- Alfa- i beta-blokery
- karwedylol
- Inhibitory kinazy ALK
- kryzotynib, brygatynib, cerytynib, lorlatynib, alektynib
Niekorzystna interakcjaAlfa- i beta-blokery (np. karwedylol)+ Inhibitory kinazy ALK (np. kryzotynib, brygatynib, cerytynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu karwedylolu i inhibitora kinazy ALK kontroluj tętno, ciśnienie tętnicze i EKG przed rozpoczęciem leczenia oraz regularnie w jego trakcie, a samo połączenie ogranicz do pacjentów, którzy rzeczywiście wymagają beta-blokera.Jeśli przyjmujesz karwedylol razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów ALK, mierz codziennie tętno i ciśnienie, nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków i od razu powiedz lekarzowi, gdy masz zawroty głowy, mdlejesz albo tętno jest wyraźnie wolniejsze niż zwykle.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz karwedylol razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów ALK, mierz codziennie tętno i ciśnienie, nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków i od razu powiedz lekarzowi, gdy masz zawroty głowy, mdlejesz albo tętno jest wyraźnie wolniejsze niż zwykle.
Karwedylol, lek na nadciśnienie i serce, oraz leki przeciwnowotworowe z grupy inhibitorów ALK, takie jak alektynib, brygatynib, cerytynib, kryzotynib czy lorlatynib, spowalniają bicie serca. Przyjmowane razem mogą zbyt mocno zwolnić serce i obniżyć ciśnienie. Możesz wtedy odczuwać zawroty głowy, osłabienie, a nawet zemdleć. Połączenie jest stosowane, ale wymaga regularnych kontroli tętna, ciśnienia i EKG.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- tętno wyraźnie wolniejsze niż zwykle
- nietypowe zmęczenie lub osłabienie
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu karwedylolu i inhibitora kinazy ALK kontroluj tętno, ciśnienie tętnicze i EKG przed rozpoczęciem leczenia oraz regularnie w jego trakcie, a samo połączenie ogranicz do pacjentów, którzy rzeczywiście wymagają beta-blokera. U chorych leczonych karwedylolem z powodu nadciśnienia bez niewydolności serca, choroby wieńcowej lub zaburzeń rytmu rozważ zamianę na lek przeciwnadciśnieniowy, który nie zwalnia rytmu serca. U chorych z niewydolnością serca lub po zawale nie odstawiaj karwedylolu nagle – przy bradykardii zmniejsz dawkę stopniowo i uzgodnij to z kardiologiem. Przy objawowej bradykardii lub tętnie spoczynkowym wyraźnie poniżej normy wstrzymaj inhibitor ALK zgodnie z zasadami modyfikacji dawki dla danego leku i oceń wszystkie stosowane leki zwalniające rytm serca. Przy cerytynibie i kryzotynibie kontroluj także odstęp QT i stężenia potasu oraz magnezu, a przy lorlatynibie – odstęp PR. Unikaj dokładania kolejnych leków zwalniających rytm serca, takich jak werapamil, diltiazem, digoksyna czy iwabradyna.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko objawowej bradykardii, bloku przedsionkowo-komorowego i niedociśnienia, w tym ortostatycznego. Może to prowadzić do zawrotów głowy, omdleń i upadków. Przy cerytynibie i kryzotynibie bradykardia z wydłużonym odstępem QT sprzyja komorowym zaburzeniom rytmu typu torsade de pointes. Zwolnienie rytmu narasta stopniowo przez pierwsze tygodnie leczenia inhibitorem ALK.
Mechanizm
Karwedylol blokuje receptory beta-adrenergiczne w sercu, więc zwalnia rytm zatokowy i przewodzenie przedsionkowo-komorowe. Jego działanie alfa-adrenolityczne dodatkowo obniża ciśnienie tętnicze. Wszystkie inhibitory kinazy ALK same zwalniają czynność serca. Kryzotynib, cerytynib, brygatynib i alektynib wywołują bradykardię zatokową, a lorlatynib wydłuża odstęp PR i może powodować blok przedsionkowo-komorowy. Działania te sumują się, dlatego interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup. Przy cerytynibie i kryzotynibie dochodzi wydłużenie odstępu QT, które przy bradykardii łatwiej przechodzi w groźne komorowe zaburzenia rytmu. Cerytynib hamuje też enzymy wątrobowe uczestniczące w metabolizmie karwedylolu, więc może dodatkowo zwiększać jego stężenie. Z tego powodu połączenie karwedylolu z cerytynibem niesie największe ryzyko w klasie, choć kierunek postępowania jest ten sam.
Monitorować
- tętno spoczynkowe na początku leczenia i na każdej wizycie
- ciśnienie tętnicze, również w pozycji stojącej
- EKG przed włączeniem inhibitora ALK i okresowo w trakcie leczenia – odstęp PR, QTc i rytm
- stężenie potasu i magnezu w surowicy przy cerytynibie i kryzotynibie
- objawy bradykardii i niedociśnienia – zawroty głowy, omdlenia, zmęczenie, duszność
Kiedy ocena się zmienia
| Włączenie inhibitora ALK u pacjenta już leczonego karwedylolemkolejność włączenia · inhibitory kinazy ALK | inne zalecenie | Gdy inhibitor ALK dołącza się do stałego leczenia karwedylolem, wykonaj EKG i zmierz tętno przed pierwszą dawką, a potem kontroluj je częściej przez pierwsze tygodnie, bo bradykardia narasta stopniowo. Przy spadku tętna najpierw oceń, czy dawkę karwedylolu można bezpiecznie zmniejszyć, zamiast go nagle odstawiać. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych bradykardia i niedociśnienie ortostatyczne częściej prowadzą do upadków i omdleń, a współistniejące choroby przewodzenia są częstsze. Kontroluj ciśnienie w pozycji stojącej i rozważ niższą dawkę karwedylolu. |
Alkohol przy tych lekach
Alfa- i beta-blokery a alkohol: brak opisu w bazie.
Inhibitory kinazy ALK a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 128
Połączenie przeciwwskazanePochodne difenylometanu (np. hydroksyzyna)+ Inhibitory kinazy ALK (np. kryzotynib, cerytynib) klasaPochodnej difenylometanu nie należy podawać pacjentowi leczonemu inhibitorem kinazy ALK bez oceny EKG i tętna, a przy wydłużonym QT lub bradykardii połączenie jest przeciwwskazane.Nie przyjmuj hydroksyzyny razem z lekiem z grupy inhibitorów ALK bez zgody lekarza onkologa, a jeśli już ją dostałeś, zapytaj farmaceutę lub lekarza o lek bezpieczniejszy dla serca.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj hydroksyzyny razem z lekiem z grupy inhibitorów ALK bez zgody lekarza onkologa, a jeśli już ją dostałeś, zapytaj farmaceutę lub lekarza o lek bezpieczniejszy dla serca.
Hydroksyzyna, przyjmowana na świąd, niepokój lub sen, może zaburzać rytm serca. Leki na raka płuca z grupy inhibitorów ALK, takie jak kryzotynib, cerytynib, alektynib, brygatynib czy lorlatynib, też mogą zwalniać lub zaburzać pracę serca. Razem zwiększają ryzyko groźnej arytmii, a kryzotynib i cerytynib dodatkowo podnoszą ilość hydroksyzyny w organizmie, co nasila senność.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- omdlenie lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- silne zawroty głowy
- bardzo wolne tętno
- duża senność i trudność z wybudzeniem
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Pochodnej difenylometanu nie należy podawać pacjentowi leczonemu inhibitorem kinazy ALK bez oceny EKG i tętna, a przy wydłużonym QT lub bradykardii połączenie jest przeciwwskazane. Hydroksyzyny nie łączy się z kryzotynibem ani cerytynibem, bo oba leki wydłużają QT, zwalniają rytm serca i podnoszą stężenie hydroksyzyny. Przy alektynibie, brygatynibie i lorlatynibie hydroksyzynę można rozważyć tylko krótko, w najmniejszej skutecznej dawce, po wykonaniu EKG i przy prawidłowym tętnie oraz stężeniu potasu i magnezu. U pacjenta z bradykardią, zaburzeniami elektrolitowymi, chorobą serca lub przyjmującego inne leki wydłużające QT hydroksyzyny nie stosuje się przy żadnym inhibitorze ALK. Na świąd, lęk lub bezsenność lepiej wybrać lek bez wpływu na QT.
Skutek kliniczny
Wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Możliwa nasilona bradykardia. Przy kryzotynibie i cerytynibie dochodzi do tego silniejsza senność i działanie cholinolityczne hydroksyzyny z powodu wyższego stężenia.
Mechanizm
Hydroksyzyna blokuje kanały potasowe hERG i wydłuża odstęp QT. Kryzotynib i cerytynib także wydłużają QT i zwalniają rytm serca, a bradykardia dodatkowo zwiększa ryzyko torsade de pointes. Działania na repolaryzację sumują się. Kryzotynib i cerytynib hamują też CYP3A4, który uczestniczy w przemianach hydroksyzyny, więc jej stężenie i działanie na serce mogą wzrosnąć. Pozostałe inhibitory ALK (alektynib, brygatynib, lorlatynib) nie wydłużają istotnie QT, ale zwalniają rytm serca lub upośledzają przewodzenie przedsionkowo-komorowe, więc wspólnym elementem całej klasy jest addycyjne ryzyko zaburzeń rytmu.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem hydroksyzyny i po kilku dniach łącznego stosowania
- tętno spoczynkowe i ciśnienie tętnicze
- odstęp PR i objawy bloku przedsionkowo-komorowego przy lorlatynibie
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- nadmierna senność i objawy cholinolityczne
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych hydroksyzyna silniej działa na serce i ośrodkowy układ nerwowy, a bradykardia i zaburzenia elektrolitowe są częstsze. Przy każdym inhibitorze ALK lepiej wybrać alternatywę. |
| Dawka maksymalnadawka · pochodne difenylometanu | ryzyko rośnie | Wpływ hydroksyzyny na QT zależy od dawki. Jeśli połączenie z alektynibem, brygatynibem lub lorlatynibem jest konieczne, stosuj najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie krótki czas. |
Połączenie przeciwwskazaneProkinetyki (np. cyzapryd)+ Inhibitory kinazy ALK (np. kryzotynib, cerytynib) klasaJednoczesne stosowanie prokinetyku i inhibitora kinazy ALK jest przeciwwskazane z powodu ryzyka groźnych zaburzeń rytmu serca.Nie przyjmuj leku przyspieszającego pracę żołądka razem z lekiem na nowotwór z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarza onkologa, a jeśli już stosujesz oba, nie odstawiaj żadnego na własną rękę, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leku przyspieszającego pracę żołądka razem z lekiem na nowotwór z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarza onkologa, a jeśli już stosujesz oba, nie odstawiaj żadnego na własną rękę, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem.
Niektóre leki na nowotwory płuca, takie jak kryzotynib i cerytynib, mogą razem z cyzaprydem groźnie zaburzyć rytm serca. Lek na nowotwór sprawia, że cyzapryd dłużej zostaje w organizmie, a oba leki osobno też wpływają na pracę serca. Inne leki wspomagające pracę żołądka, na przykład itopryd, nie stwarzają takiego zagrożenia. Metoklopramid również jest pod tym względem bezpieczniejszy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- bardzo wolne tętno
- zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Jednoczesne stosowanie prokinetyku i inhibitora kinazy ALK jest przeciwwskazane z powodu ryzyka groźnych zaburzeń rytmu serca. Dotyczy to cyzaprydu w połączeniu z kryzotynibem lub cerytynibem. U pacjenta leczonego tymi inhibitorami ALK cyzapryd należy odstawić. Jeśli potrzebny jest lek prokinetyczny, wybierz itopryd lub krótkotrwale metoklopramid w najmniejszej skutecznej dawce. Cyzapryd można włączyć dopiero po całkowitym wypłukaniu inhibitora ALK. Połączenie cyzaprydu z brygatynibem, alektynibem lub lorlatynibem również jest niekorzystne. Przy tych lekach należy go unikać, a gdy jest to konieczne, trzeba kontrolować EKG i tętno.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi znacznym wydłużeniem odstępu QT oraz częstoskurczem komorowym typu torsade de pointes. Może dojść do migotania komór i nagłego zgonu sercowego. Bradykardia wywołana inhibitorem ALK dodatkowo zwiększa to ryzyko.
Mechanizm
Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy. Dotyczy cyzaprydu w połączeniu z kryzotynibem lub cerytynibem. Cyzapryd jest substratem CYP3A4 o wąskim indeksie terapeutycznym. Kryzotynib i cerytynib hamują CYP3A4, przy czym hamowanie przez cerytynib jest silne. Podnoszą one stężenie cyzaprydu we krwi, a stężenie to bezpośrednio wiąże się z blokowaniem kanałów potasowych hERG. Oba inhibitory ALK same wydłużają odstęp QT i zwalniają akcję serca. Efekty farmakokinetyczny i farmakodynamiczny sumują się.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
- częstość akcji serca (bradykardia)
- odstęp PR przy lorlatynibie
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy zaburzeń rytmu: kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 5 okresów półtrwania od odstawienia kryzotynibu lub cerytynibuinhibitory kinazy ALK | ryzyko maleje | Po całkowitym wypłukaniu kryzotynibu lub cerytynibu hamowanie CYP3A4 i wpływ na QT ustępują. Wtedy cyzapryd można włączyć, najlepiej po kontrolnym EKG. |
Niekorzystna interakcjaTriazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol)+ Inhibitory kinazy ALK (np. kryzotynib, brygatynib, cerytynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu triazolowego leku przeciwgrzybiczego i inhibitora kinazy ALK należy w pierwszej kolejności wybrać lek przeciwgrzybiczy spoza grupy triazoli, a jeśli połączenia nie da się uniknąć, rozważyć zmniejszenie dawki inhibitora ALK zgodnie z ChPL i ściśle monitorować EKG oraz działania niepożądane.Nie zaczynaj, nie przerywaj ani nie przedłużaj leczenia lekiem przeciwgrzybiczym z grupy triazoli, gdy przyjmujesz lek na raka płuca z grupy inhibitorów ALK, bez uzgodnienia z onkologiem, i powiedz każdemu lekarzowi oraz farmaceucie, że bierzesz lek onkologiczny.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Nie zaczynaj, nie przerywaj ani nie przedłużaj leczenia lekiem przeciwgrzybiczym z grupy triazoli, gdy przyjmujesz lek na raka płuca z grupy inhibitorów ALK, bez uzgodnienia z onkologiem, i powiedz każdemu lekarzowi oraz farmaceucie, że bierzesz lek onkologiczny.
Leki przeciwgrzybicze z grupy triazoli, takie jak flukonazol, itrakonazol, worykonazol czy pozakonazol, spowalniają usuwanie z organizmu niektórych leków na raka płuca, takich jak kryzotynib, cerytynib, brygatynib i lorlatynib. Lek na raka może się wtedy gromadzić w organizmie i silniej działać na serce, wątrobę i jelita. Oba rodzaje leków mogą też niekorzystnie wpływać na rytm serca. Alektynib nie wchodzi w tę interakcję w istotnym stopniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy, uczucie zbliżającego się omdlenia lub omdlenie
- bardzo wolne tętno
- nasilona biegunka, nudności lub wymioty
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- nowy kaszel lub duszność
- zaburzenia widzenia
- bóle mięśni lub silne osłabienie
- splątanie, zmiany nastroju lub zaburzenia mowy
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu triazolowego leku przeciwgrzybiczego i inhibitora kinazy ALK należy w pierwszej kolejności wybrać lek przeciwgrzybiczy spoza grupy triazoli, a jeśli połączenia nie da się uniknąć, rozważyć zmniejszenie dawki inhibitora ALK zgodnie z ChPL i ściśle monitorować EKG oraz działania niepożądane. ChPL cerytynibu, brygatynibu, lorlatynibu i kryzotynibu zalecają unikanie silnych inhibitorów CYP3A, czyli itrakonazolu, pozakonazolu i worykonazolu, a gdy jest to konieczne, zmniejszenie dawki inhibitora ALK[1]. Przy flukonazolu i izawukonazolu efekt jest słabszy, ale również wymaga monitorowania, zwłaszcza przy dużych dawkach flukonazolu. Po odstawieniu triazolu do dawki sprzed interakcji wraca się dopiero po wygaszeniu hamowania CYP3A4, które przy itrakonazolu i pozakonazolu utrzymuje się dłużej. Decyzję o modyfikacji dawki podejmuje onkolog prowadzący. Alektynib może być stosowany z triazolami bez zmiany dawki.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko działań niepożądanych zależnych od stężenia inhibitora ALK. Są to wydłużenie QT z groźnymi komorowymi zaburzeniami rytmu, bradykardia i blok przedsionkowo-komorowy, hepatotoksyczność, nasilone objawy żołądkowo-jelitowe i hiperglikemia (cerytynib), śródmiąższowe zapalenie płuc, wzrost CK i nadciśnienie (brygatynib), hiperlipidemia oraz zaburzenia ze strony ośrodkowego układu nerwowego (lorlatynib), a także zaburzenia widzenia (kryzotynib, nasilane przez worykonazol). Interakcja może prowadzić do przerwania leczenia onkologicznego z powodu toksyczności.
Mechanizm
Triazole hamują CYP3A4. Itrakonazol, pozakonazol i worykonazol są silnymi inhibitorami, a flukonazol i izawukonazol umiarkowanymi, przy czym działanie flukonazolu silnie zależy od dawki. Itrakonazol i pozakonazol hamują także glikoproteinę P. Kryzotynib, cerytynib, brygatynib i lorlatynib są w dużej mierze eliminowane przez CYP3A4, więc ich stężenie we krwi rośnie[1]. Dochodzi do tego składnik farmakodynamiczny. Większość triazoli, z wyjątkiem izawukonazolu, wydłuża odstęp QT, podobnie jak kryzotynib i cerytynib. Kryzotynib, cerytynib i brygatynib zwalniają rytm serca, a lorlatynib wydłuża odstęp PR. Zarówno triazole, jak i inhibitory ALK mogą uszkadzać wątrobę. Interakcja dotyczy wszystkich triazoli i wszystkich inhibitorów ALK z grupy z wyjątkiem alektynibu. Jej nasilenie jest największe przy silnych inhibitorach CYP3A4.
Monitorować
- EKG przed włączeniem triazolu i w trakcie leczenia skojarzonego (QTc, częstość rytmu, odstęp PR przy lorlatynibie)
- Stężenie potasu i magnezu w surowicy
- Aktywność ALT i AST oraz stężenie bilirubiny
- Glikemia przy cerytynibie
- Lipidogram przy lorlatynibie
- CK i ciśnienie tętnicze przy brygatynibie
- Nowe lub nasilone objawy oddechowe (kaszel, duszność)
- Nasilenie biegunki, nudności i wymiotów
- Zaburzenia widzenia i objawy neurologiczne lub psychiczne
- Stężenie triazolu we krwi przy worykonazolu, pozakonazolu i itrakonazolu, zwłaszcza przy lorlatynibie
Kiedy ocena się zmienia
| Flukonazol w pojedynczej małej dawce (np. w grzybicy pochwy)dawka · triazole | ryzyko maleje | Jednorazowa mała dawka flukonazolu słabiej i krócej hamuje CYP3A4 niż leczenie wielodniowe lub duże dawki. Ryzyko jest mniejsze, ale nadal warto ocenić ryzyko wydłużenia QT i poinformować onkologa. |
| Okres po odstawieniu triazoluodstep · triazole | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 utrzymuje się jeszcze po odstawieniu triazolu, dłużej przy itrakonazolu i pozakonazolu. Powrót do pełnej dawki inhibitora ALK należy odroczyć zgodnie z ChPL. |
| Triazol dołączany do stabilnego leczenia inhibitorem ALKkolejność włączenia · inhibitory kinazy ALK | inne zalecenie | Stężenie inhibitora ALK rośnie stopniowo przez kilka dni po dołączeniu triazolu. EKG i parametry wątrobowe warto skontrolować w pierwszych dniach i tygodniach leczenia skojarzonego. |
| Podeszły wiek lub choroba serca, hipokaliemia, hipomagnezemia, leki wydłużające QT lub zwalniające rytmwiek · pacjent | ryzyko rośnie | Czynniki ryzyka arytmii zwiększają znaczenie składnika farmakodynamicznego (QT, bradykardia). Przy nich należy szczególnie unikać silnych triazoli lub zapewnić ścisłe monitorowanie EKG i elektrolitów. |
Źródła
- Tugnait M, Gupta N, Hanley MJ, Sonnichsen D, Kerstein D, Dorer DJ, et al. Effects of Strong CYP2C8 or CYP3A Inhibition and CYP3A Induction on the Pharmacokinetics of Brigatinib, an Oral Anaplastic Lymphoma Kinase Inhibitor, in Healthy Volunteers. Clin Pharmacol Drug Dev. 2019;9(2):214-223. doi: 10.1002/cpdd.723. PMID: 31287236.
Niekorzystna interakcjaAgoniści dopaminy (np. ropinirol, pramipeksol, rotygotyna)+ Inhibitory kinazy ALK (np. brygatynib, lorlatynib, alektynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu agonisty dopaminy i inhibitora kinazy ALK należy kontrolować tętno i ciśnienie tętnicze, także w pozycji stojącej, szczególnie na początku leczenia i przy zwiększaniu dawki któregokolwiek leku.Jeśli przyjmujesz lek na chorobę Parkinsona lub zespół niespokojnych nóg razem z lekiem z grupy inhibitorów ALK, wstawaj powoli i powiedz lekarzowi o zawrotach głowy, omdleniach lub bardzo wolnym tętnie.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na chorobę Parkinsona lub zespół niespokojnych nóg razem z lekiem z grupy inhibitorów ALK, wstawaj powoli i powiedz lekarzowi o zawrotach głowy, omdleniach lub bardzo wolnym tętnie.
Leki na raka płuca z grupy inhibitorów ALK, takie jak kryzotynib, alektynib czy lorlatynib, mogą zwalniać pracę serca. Leki na chorobę Parkinsona lub zespół niespokojnych nóg, takie jak ropinirol, pramipeksol czy apomorfina, mogą obniżać ciśnienie, zwłaszcza przy wstawaniu. Przyjmowane razem mogą częściej powodować zawroty głowy, omdlenia i upadki. Apomorfina z kryzotynibem lub cerytynibem może dodatkowo zaburzać rytm serca, dlatego lekarz może zlecić badanie EKG.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy lub ciemność przed oczami przy wstawaniu
- omdlenie lub upadek
- bardzo wolne albo nierówne bicie serca
- kołatanie serca
- nadmierna senność
- widzenie lub słyszenie rzeczy, których nie ma, albo splątanie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu agonisty dopaminy i inhibitora kinazy ALK należy kontrolować tętno i ciśnienie tętnicze, także w pozycji stojącej, szczególnie na początku leczenia i przy zwiększaniu dawki któregokolwiek leku. Agonistę dopaminy u pacjenta leczonego inhibitorem ALK włącza się od najmniejszej dawki i zwiększa ją powoli. Przy objawowej bradykardii lub nawracających omdleniach trzeba ocenić potrzebę zmniejszenia dawki agonisty dopaminy, a dawkowanie inhibitora ALK modyfikuje onkolog. Łączenia apomorfiny z kryzotynibem lub cerytynibem należy unikać. Jeśli jest konieczne, wymaga EKG przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia, wyrównania stężeń potasu i magnezu oraz unikania innych leków wydłużających QT. U pacjentów leczonych lorlatynibem trzeba zwracać uwagę na omamy, splątanie i zmiany zachowania, bo mogą wynikać z obu leków.
Skutek kliniczny
Większe ryzyko objawowej bradykardii, niedociśnienia ortostatycznego, zawrotów głowy, omdleń i upadków. Przy apomorfinie łączonej z kryzotynibem lub cerytynibem dodatkowo ryzyko wydłużenia QT i komorowych zaburzeń rytmu. Przy lorlatynibie możliwe nasilenie omamów, splątania i senności.
Mechanizm
Wszystkie inhibitory kinazy ALK zwalniają rytm serca. Kryzotynib, cerytynib, alektynib i brygatynib powodują bradykardię zatokową, a lorlatynib wydłuża odstęp PR i może wywołać blok przedsionkowo-komorowy. Wszyscy agoniści dopaminy obniżają ciśnienie tętnicze, zwłaszcza ortostatycznie, i mogą wywołać omdlenie, najczęściej na początku leczenia i przy zwiększaniu dawki. Efekty te sumują się, bo bradykardia ogranicza odruchowe przyspieszenie serca, które chroni przed spadkiem ciśnienia po pionizacji. W parach apomorfiny z kryzotynibem lub cerytynibem dochodzi addycyjne wydłużenie odstępu QT. Dodatkowo lorlatynib wywołuje działania ośrodkowe, takie jak zaburzenia nastroju, funkcji poznawczych i omamy, które mogą się nakładać na senność i omamy wywoływane przez agonistów dopaminy. Nie są znane istotne klinicznie interakcje farmakokinetyczne między lekami obu grup.
Monitorować
- tętno i ciśnienie tętnicze, w tym pomiar ortostatyczny
- EKG z oceną QTc przy apomorfinie łączonej z kryzotynibem lub cerytynibem
- EKG z oceną odstępu PR przy lorlatynibie
- stężenie potasu i magnezu w surowicy przy ryzyku wydłużenia QT
- zawroty głowy, omdlenia i upadki
- senność, omamy i splątanie, szczególnie przy lorlatynibie
Kiedy ocena się zmienia
| Agonista dopaminy włączany u pacjenta już leczonego inhibitorem ALKkolejność włączenia · agoniści dopaminy | ryzyko rośnie | Ryzyko niedociśnienia i omdleń jest największe w okresie włączania i zwiększania dawki agonisty dopaminy, zwłaszcza gdy pacjent ma już bradykardię wywołaną inhibitorem ALK. Należy zacząć od najmniejszej dawki i zwiększać ją powoli z kontrolą tętna i ciśnienia. |
| Duże dawki apomorfiny lub ciągły wlew podskórnydawka · agoniści dopaminy | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez apomorfinę zależy od dawki. Przy dużych dawkach lub wlewie ciągłym w połączeniu z kryzotynibem lub cerytynibem potrzebna jest kontrola EKG i wyrównanie elektrolitów. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych niedociśnienie ortostatyczne i bradykardia częściej prowadzą do upadków i złamań. Wskazana jest częstsza kontrola ciśnienia w pozycji stojącej i ocena ryzyka upadków. |
Niekorzystna interakcjaAgoniści receptora imidazolinowego (np. moksonidyna, guanfacyna, rylmenidyna)+ Inhibitory kinazy ALK (np. kryzotynib, brygatynib, cerytynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu agonisty receptora imidazolinowego i inhibitora kinazy ALK należy rozważyć zamianę leku hipotensyjnego na lek niezwalniający rytmu serca, a jeśli połączenie jest konieczne, regularnie kontrolować tętno, ciśnienie tętnicze i EKG.Jeśli przyjmujesz lek na ciśnienie z tej grupy razem z lekiem na raka płuca z grupy inhibitorów ALK, mierz regularnie tętno i ciśnienie, zapisuj wyniki i pokaż je lekarzowi, a leku na ciśnienie nie odstawiaj nagle na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na ciśnienie z tej grupy razem z lekiem na raka płuca z grupy inhibitorów ALK, mierz regularnie tętno i ciśnienie, zapisuj wyniki i pokaż je lekarzowi, a leku na ciśnienie nie odstawiaj nagle na własną rękę.
Leki na ciśnienie działające na ośrodek w mózgu, takie jak moksonidyna, rylmenidyna, klonidyna czy guanfacyna, zwalniają bicie serca i obniżają ciśnienie. Leki stosowane w raku płuca, takie jak kryzotynib, alektynib, brygatynib, cerytynib czy lorlatynib, też często zwalniają serce. Razem mogą zbyt mocno zwolnić tętno i obniżyć ciśnienie, co grozi zawrotami głowy i omdleniem. Guanfacyna może też działać silniej przy kryzotynibie lub cerytynibie i słabiej przy lorlatynibie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo wolne tętno
- zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- nietypowe zmęczenie i osłabienie
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- nadmierna senność
- silny ból głowy i wysokie ciśnienie po pominięciu dawki leku na ciśnienie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu agonisty receptora imidazolinowego i inhibitora kinazy ALK należy rozważyć zamianę leku hipotensyjnego na lek niezwalniający rytmu serca, a jeśli połączenie jest konieczne, regularnie kontrolować tętno, ciśnienie tętnicze i EKG. Kontrolę wykonuje się przed włączeniem inhibitora ALK i regularnie w trakcie leczenia, bo bradykardia może narastać przez kilka tygodni. Przy objawowej bradykardii zmniejsza się dawkę lub odstawia agonistę receptora imidazolinowego, zawsze stopniowo, aby uniknąć nadciśnienia z odbicia, szczególnie po klonidynie. Należy unikać dokładania innych leków zwalniających rytm serca, takich jak beta-adrenolityki, werapamil, diltiazem czy digoksyna. U chorych na guanfacynie, którym włącza się kryzotynib lub cerytynib, rozważa się zmniejszenie dawki guanfacyny, a przy lorlatynibie trzeba liczyć się z osłabieniem jej działania i ewentualną potrzebą korekty dawki po ocenie klinicznej.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko objawowej bradykardii, niedociśnienia, zawrotów głowy, omdleń i zaburzeń przewodzenia w sercu. Bradykardia sprzyja też groźnym arytmiom u chorych przyjmujących kryzotynib lub cerytynib, które mogą wydłużać odstęp QT. Przy guanfacynie z kryzotynibem lub cerytynibem nasila się również senność i spadek ciśnienia, a przy guanfacynie z lorlatynibem można spodziewać się słabszej kontroli ciśnienia lub objawów ADHD. Gwałtowne odstawienie klonidyny lub innego leku z tej grupy w odpowiedzi na bradykardię może wywołać nagły wzrost ciśnienia z odbicia.
Mechanizm
Wszystkie leki z obu grup zwalniają czynność serca, a interakcja jest wspólna dla całej klasy. Agoniści receptora imidazolinowego i receptora alfa-2 zmniejszają napięcie układu współczulnego, przez co zwalniają rytm serca i obniżają ciśnienie tętnicze. Inhibitory kinazy ALK często same wywołują bradykardię zatokową, a lorlatynib dodatkowo wydłuża przewodzenie przedsionkowo-komorowe. Te działania się sumują. W przypadku guanfacyny dochodzi składowa farmakokinetyczna, bo guanfacyna jest metabolizowana głównie przez CYP3A4. Kryzotynib i cerytynib hamują CYP3A4 i mogą zwiększać stężenie guanfacyny. Lorlatynib indukuje CYP3A4 i może zmniejszać jej stężenie oraz skuteczność. Moksonidyna, rylmenidyna i klonidyna nie zależą istotnie od CYP3A4, więc u nich dominuje wyłącznie sumowanie działania na serce i ciśnienie.
Monitorować
- tętno spoczynkowe
- ciśnienie tętnicze, także w pozycji stojącej
- EKG z oceną odstępów PR i QT
- elektrolity – potas i magnez
- objawy omdlenia, zawrotów głowy i nadmiernej senności
- skuteczność guanfacyny przy jednoczesnym stosowaniu lorlatynibu
Kiedy ocena się zmienia
| Inhibitor ALK dołączany do stosowanego wcześniej agonisty receptora imidazolinowegokolejność włączenia · inhibitory kinazy ALK | inne zalecenie | Gdy inhibitor ALK włącza się choremu stale przyjmującemu agonistę receptora imidazolinowego, należy wykonać EKG i pomiar tętna przed rozpoczęciem leczenia oraz kontrolować je przez pierwsze tygodnie. Jeśli lek hipotensyjny trzeba wycofać, robi się to stopniowo. |
| Dawki z górnego zakresu terapeutycznegodawka · agoniści receptora imidazolinowego | ryzyko rośnie | Większe dawki agonisty receptora imidazolinowego silniej zwalniają rytm serca i obniżają ciśnienie, co zwiększa ryzyko objawowej bradykardii przy leczeniu inhibitorem ALK. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują zaburzenia przewodzenia, niedociśnienie ortostatyczne i upadki, dlatego skutki sumowania bradykardii są u nich groźniejsze. |
Niekorzystna interakcjaAlfa- i beta-blokery (np. karwedylol)+ Inhibitory czynnika Xa (np. edoksaban) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu karwedylolu i edoksabanu należy monitorować pacjenta pod kątem objawów krwawienia, zwłaszcza w pierwszych tygodniach skojarzenia lub po zwiększeniu dawki karwedylolu.Jeśli bierzesz karwedylol razem z edoksabanem, przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniami lekarza, nie odstawiaj ich samodzielnie i od razu zgłoś lekarzowi każdy objaw krwawienia.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli bierzesz karwedylol razem z edoksabanem, przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniami lekarza, nie odstawiaj ich samodzielnie i od razu zgłoś lekarzowi każdy objaw krwawienia.
Karwedylol, lek na nadciśnienie i serce, może zwiększać ilość edoksabanu, leku przeciwzakrzepowego, we krwi. Przez to edoksaban może działać mocniej i łatwiej może dojść do krwawienia. Dotyczy to głównie edoksabanu, a przy rywaroksabanie i apiksabanie ten problem jest mało prawdopodobny. Ryzyko jest większe, jeśli masz chore nerki, jesteś w starszym wieku albo bierzesz inne leki rozrzedzające krew lub przeciwbólowe.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- krwawienie z nosa lub dziąseł, które trudno zatrzymać
- siniaki pojawiające się bez wyraźnej przyczyny
- czarny, smolisty stolec lub krew w stolcu
- różowy, czerwony lub brązowy mocz
- wymioty z krwią lub przypominające fusy od kawy
- silny ból głowy, zawroty głowy lub nagłe osłabienie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu karwedylolu i edoksabanu należy monitorować pacjenta pod kątem objawów krwawienia, zwłaszcza w pierwszych tygodniach skojarzenia lub po zwiększeniu dawki karwedylolu. Rutynowa zmiana dawki edoksabanu z powodu samego karwedylolu nie jest wymagana, ale dawkę edoksabanu trzeba dobrać zgodnie z czynnością nerek, masą ciała i innymi lekami hamującymi glikoproteinę P. U pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka krwawienia warto rozważyć beta-bloker niehamujący glikoproteiny P albo inny inhibitor czynnika Xa. Skojarzenie karwedylolu z rywaroksabanem lub apiksabanem nie wymaga szczególnych działań poza standardową kontrolą leczenia przeciwkrzepliwego.
Skutek kliniczny
Możliwy wzrost stężenia edoksabanu i nasilenie działania przeciwkrzepliwego ze zwiększonym ryzykiem krwawień, w tym z przewodu pokarmowego. Ryzyko jest większe u osób z upośledzoną czynnością nerek, w podeszłym wieku i przy innych lekach zwiększających ryzyko krwawienia. Wielkość efektu oceniana jest głównie na podstawie mechanizmu, a nie bezpośrednich obserwacji klinicznych.
Mechanizm
Karwedylol hamuje glikoproteinę P w jelicie i nerkach. Edoksaban jest substratem glikoproteiny P i w niewielkim stopniu podlega metabolizmowi wątrobowemu, dlatego jego wchłanianie i eliminacja zależą głównie od tego transportera. Zahamowanie glikoproteiny P może zwiększać wchłanianie i zmniejszać wydalanie edoksabanu, co podnosi jego stężenie we krwi. Mechanizm nie jest wspólny dla całej grupy inhibitorów czynnika Xa w tym samym stopniu, bo rywaroksaban i apiksaban mają ważne dodatkowe drogi eliminacji niezależne od glikoproteiny P.
Monitorować
- objawy krwawienia (krwawienia z nosa i dziąseł, siniaki, krew w moczu lub stolcu)
- stężenie hemoglobiny i morfologia krwi
- czynność nerek (kreatynina, eGFR lub klirens kreatyniny)
- ciśnienie tętnicze i częstość akcji serca po zmianie dawki karwedylolu
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 50pacjent | ryzyko rośnie | Edoksaban jest w znacznej części wydalany przez nerki, a jego dawkowanie zależy od klirensu kreatyniny. Przy upośledzonej czynności nerek dodatkowe hamowanie glikoproteiny P przez karwedylol w większym stopniu zwiększa ekspozycję na edoksaban i ryzyko krwawienia. Konieczna jest kontrola czynności nerek i dostosowanie dawki edoksabanu zgodnie z ChPL. |
| wiek ≥ 75pacjent | ryzyko rośnie | U osób w podeszłym wieku częściej występuje pogorszenie czynności nerek, mała masa ciała i wielolekowość, co zwiększa ryzyko krwawienia przy wzroście ekspozycji na edoksaban. Wskazana jest częstsza ocena objawów krwawienia i czynności nerek. |
| Włączenie lub zwiększenie dawki karwedylolu u pacjenta leczonego edoksabanemkolejność włączenia · alfa- i beta-blokery | inne zalecenie | Największa czujność jest potrzebna w pierwszych tygodniach po dołączeniu karwedylolu do edoksabanu lub po zwiększeniu jego dawki, gdy zmienia się ekspozycja na edoksaban. W tym okresie warto aktywnie pytać pacjenta o objawy krwawienia. |
Niekorzystna interakcjaAlfa- i beta-blokery (np. karwedylol)+ Preparaty kolchicyny (np. kolchicyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu alfa- i beta-blokera z preparatem kolchicyny należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę kolchicyny i obserwować pacjenta pod kątem objawów jej toksyczności.Jeśli przyjmujesz lek z grupy alfa- i beta-blokerów razem z kolchicyną, nie przekraczaj zaleconej dawki kolchicyny i powiedz lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich innych lekach, które bierzesz.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek z grupy alfa- i beta-blokerów razem z kolchicyną, nie przekraczaj zaleconej dawki kolchicyny i powiedz lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich innych lekach, które bierzesz.
Karwedylol, stosowany w nadciśnieniu i chorobach serca, może spowalniać usuwanie kolchicyny z organizmu. Kolchicyna, przyjmowana na przykład w dnie moczanowej, może wtedy gromadzić się we krwi i silniej działać na żołądek, jelita, mięśnie i szpik. Ryzyko jest większe u osób starszych, z chorymi nerkami lub wątrobą. Homeopatyczne preparaty zimowitu jesiennego nie stwarzają tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka, nudności lub wymioty
- ból brzucha
- ból, osłabienie lub skurcze mięśni
- ciemny mocz
- drętwienie lub mrowienie rąk i stóp
- nietypowe siniaki, krwawienia lub częste infekcje
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu alfa- i beta-blokera z preparatem kolchicyny należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę kolchicyny i obserwować pacjenta pod kątem objawów jej toksyczności. U pacjenta przyjmującego karwedylol warto unikać dużych dawek kolchicyny stosowanych w napadzie dny i ograniczyć czas leczenia do niezbędnego minimum. Przed włączeniem kolchicyny należy ocenić czynność nerek i wątroby oraz sprawdzić, czy pacjent nie przyjmuje innych leków hamujących glikoproteinę P lub CYP3A4, takich jak klarytromycyna, werapamil, cyklosporyna czy ketokonazol. Jeśli pacjent wymaga długotrwałej kolchicyny, a beta-bloker można zmienić, warto rozważyć bisoprolol lub metoprolol. Pojawienie się biegunki, osłabienia lub bólu mięśni jest wskazaniem do przerwania kolchicyny i pilnej oceny lekarskiej.
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie działań niepożądanych kolchicyny – biegunki, nudności, wymiotów i bólu brzucha, a przy dłuższym stosowaniu miopatii, neuropatii, rabdomiolizy i zahamowania czynności szpiku. Ryzyko jest największe u osób z niewydolnością nerek lub wątroby, u osób starszych oraz przy jednoczesnym stosowaniu innych inhibitorów glikoproteiny P lub CYP3A4. Działanie karwedylolu nie zmienia się w istotny sposób.
Mechanizm
Karwedylol hamuje glikoproteinę P w jelicie, wątrobie i nerkach. Kolchicyna jest substratem glikoproteiny P, która ogranicza jej wchłanianie oraz odpowiada za wydalanie z żółcią i moczem. Zahamowanie tego transportera może zwiększyć stężenie kolchicyny we krwi i w tkankach. Kolchicyna ma bardzo wąski indeks terapeutyczny, dlatego nawet umiarkowany wzrost ekspozycji może prowadzić do objawów toksycznych. Spośród alfa- i beta-blokerów mechanizm ten opisano dla karwedylolu, który jest jedynym przedstawicielem tej grupy na liście.
Monitorować
- objawy ze strony przewodu pokarmowego (biegunka, nudności, wymioty)
- bóle i osłabienie mięśni, aktywność CK przy objawach mięśniowych
- morfologia krwi przy dłuższym leczeniu kolchicyną
- czynność nerek (eGFR) przed włączeniem i w trakcie leczenia
- parestezje i objawy neuropatii obwodowej
Kiedy ocena się zmienia
| Preparat homeopatyczny w wysokim rozcieńczeniupostać · preparaty kolchicyny | interakcja nie dotyczy | Homeopatyczne preparaty zimowitu jesiennego zawierają śladowe ilości kolchicyny i nie osiągają stężeń toksycznych nawet przy zahamowaniu glikoproteiny P. |
| Dawki stosowane w napadzie dnydawka · preparaty kolchicyny | ryzyko rośnie | Większe dawki kolchicyny stosowane w leczeniu napadu dny zwiększają ryzyko toksyczności przy jednoczesnym przyjmowaniu karwedylolu. Należy stosować najmniejszy skuteczny schemat lub rozważyć glikokortykosteroid. |
| eGFR ≤ 30pacjent | ryzyko rośnie | Ciężka niewydolność nerek ogranicza wydalanie kolchicyny i sumuje się z działaniem karwedylolu na glikoproteinę P. U takich pacjentów połączenia należy unikać lub stosować je wyłącznie pod ścisłą kontrolą. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występuje pogorszenie czynności nerek i wielolekowość, co zwiększa ryzyko toksyczności kolchicyny. |
Niekorzystna interakcjaAlfa- i beta-blokery (np. karwedylol)+ Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu (np. siponimod, etrasymod) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu beta-blokera i modulatora receptora sfingozyno-1-fosforanu modulator włącza się ostrożnie, po ocenie tętna, ciśnienia i EKG, a u pacjentów z wolnym rytmem serca lub obciążeniem kardiologicznym pod nadzorem w pierwszych godzinach po pierwszej dawce.Jeśli przyjmujesz beta-bloker i masz zacząć lek z grupy modulatorów receptora S1P (albo odwrotnie), powiedz o tym lekarzowi przed rozpoczęciem leczenia, nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków i zgłoś się do lekarza, jeśli poczujesz zawroty głowy, duże osłabienie lub zasłabniesz.szybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz beta-bloker i masz zacząć lek z grupy modulatorów receptora S1P (albo odwrotnie), powiedz o tym lekarzowi przed rozpoczęciem leczenia, nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków i zgłoś się do lekarza, jeśli poczujesz zawroty głowy, duże osłabienie lub zasłabniesz.
Leki z grupy beta-blokerów, takie jak karwedylol, oraz niektóre leki na stwardnienie rozsiane lub wrzodziejące zapalenie jelita grubego, takie jak siponimod i etrasymod, zwalniają pracę serca. Przyjmowane razem mogą za bardzo zwolnić tętno i obniżyć ciśnienie. Ryzyko jest największe w pierwszych dniach po rozpoczęciu leczenia siponimodem lub etrasymodem. Lekarz może wtedy zlecić EKG i obserwację tętna albo zmienić leczenie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
- nietypowe zmęczenie lub osłabienie
- bardzo wolne lub nieregularne bicie serca
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- zasłabnięcie albo utrata przytomności
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu beta-blokera i modulatora receptora sfingozyno-1-fosforanu modulator włącza się ostrożnie, po ocenie tętna, ciśnienia i EKG, a u pacjentów z wolnym rytmem serca lub obciążeniem kardiologicznym pod nadzorem w pierwszych godzinach po pierwszej dawce. Jeśli u pacjenta przyjmującego karwedylol tętno spoczynkowe jest wyraźnie zwolnione, przed włączeniem siponimodu lub etrasymodu należy rozważyć z lekarzem prowadzącym czasowe odstawienie beta-blokera lub zmianę leczenia na lek niezwalniający rytmu, o ile pozwala na to wskazanie kardiologiczne. Siponimod wprowadza się ze stopniowym zwiększaniem dawki, co łagodzi efekt pierwszej dawki, natomiast etrasymod podaje się od razu w dawce docelowej, więc obserwacja po pierwszej dawce jest przy nim szczególnie ważna. U pacjentów z niewydolnością serca lub po zawale nie należy odstawiać karwedylolu bez konsultacji kardiologicznej. Włączenie beta-blokera u pacjenta leczonego już modulatorem S1P w stałej dawce jest zwykle bezpieczniejsze, ale również wymaga kontroli tętna. Po przerwie w przyjmowaniu modulatora S1P ponowne rozpoczęcie leczenia traktuje się jak nowe włączenie.
Skutek kliniczny
Przy jednoczesnym stosowaniu beta-blokera i modulatora receptora S1P rośnie ryzyko objawowej bradykardii, bloku przedsionkowo-komorowego i spadku ciśnienia, przede wszystkim w okresie rozpoczynania leczenia modulatorem S1P. Mogą wystąpić zawroty głowy, osłabienie, zasłabnięcie lub omdlenie. Ryzyko jest większe u osób z wyjściowo wolnym rytmem serca, zaburzeniami przewodzenia, chorobą niedokrwienną serca, niewydolnością serca lub przyjmujących inne leki zwalniające rytm. Gdy modulator S1P jest stosowany od dłuższego czasu w stałej dawce, dołączenie beta-blokera wiąże się z mniejszym ryzykiem.
Mechanizm
Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu pobudzają receptory S1P1 w komórkach przedsionków serca, co aktywuje dokomórkowy prąd potasowy i przejściowo zwalnia rytm zatokowy oraz przewodzenie przedsionkowo-komorowe. Efekt jest najsilniejszy w pierwszych godzinach i dniach leczenia, a potem słabnie wraz z internalizacją receptorów. Beta-blokery hamują receptory beta-1 w węźle zatokowym i przedsionkowo-komorowym, więc niezależnym mechanizmem również zwalniają rytm i przewodzenie. Karwedylol dodatkowo blokuje receptory alfa-1 i rozszerza naczynia, a beta-bloker ogranicza odruchowe przyspieszenie rytmu, które w innej sytuacji łagodziłoby bradykardię. Działania obu grup sumują się. Nie stwierdza się istotnej interakcji farmakokinetycznej. Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup, bo wynika z działania na serce całej klasy modulatorów S1P i całej klasy beta-blokerów.
Monitorować
- tętno spoczynkowe przed włączeniem modulatora S1P i w pierwszych godzinach po pierwszej dawce
- ciśnienie tętnicze, w tym objawy hipotonii ortostatycznej
- EKG przed rozpoczęciem leczenia modulatorem S1P (rytm, odstęp PQ, bloki przewodzenia)
- objawy bradykardii: zawroty głowy, osłabienie, duszność, ból w klatce piersiowej, omdlenia
- ponowna kontrola po przerwie w przyjmowaniu modulatora S1P lub po zwiększeniu dawki beta-blokera
Kiedy ocena się zmienia
| Beta-bloker dołączany u pacjenta leczonego już modulatorem S1P w stałej dawcekolejność włączenia · modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu | ryzyko maleje | Po okresie wprowadzania modulatora S1P jego działanie zwalniające rytm słabnie, więc dołączenie beta-blokera wiąże się z mniejszym ryzykiem niż odwrotna kolejność. Nadal należy kontrolować tętno i ciśnienie po włączeniu lub zwiększeniu dawki beta-blokera. |
| Pierwsze dni leczenia lub wznowienie po przerwieczas leczenia · modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu | ryzyko rośnie | Ryzyko bradykardii i bloku przedsionkowo-komorowego jest największe po pierwszej dawce i w okresie zwiększania dawki modulatora S1P oraz po jego wznowieniu po przerwie. Wznowienie leczenia traktuje się jak nowe włączenie, z ponowną oceną tętna i EKG. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.