Interakcje / Alkaloidy barwinka / Alkaloidy barwinka i szczepionki przeciw rotawirusom
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Przy leczeniu alkaloidem barwinka nie podaje się szczepionki przeciw rotawirusom, ponieważ jest to żywa szczepionka, a leczenie osłabia odporność.
Jeśli dziecko jest leczone lekiem z grupy alkaloidów barwinka, nie szczep go przeciw rotawirusom bez zgody lekarza prowadzącego leczenie onkologiczne.
Interakcja klasy Alkaloidy barwinka + szczepionki przeciw rotawirusom
Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup.
- Alkaloidy barwinka
- winorelbina, winkrystyna, winflunina
- Szczepionki przeciw rotawirusom
- szczepionka przeciw rotawirusom
Niekorzystna interakcjaAlkaloidy barwinka (np. winorelbina, winkrystyna, winflunina)+ Szczepionki przeciw rotawirusom (np. szczepionka przeciw rotawirusom) klasaPrzy leczeniu alkaloidem barwinka nie podaje się szczepionki przeciw rotawirusom, ponieważ jest to żywa szczepionka, a leczenie osłabia odporność.Jeśli dziecko jest leczone lekiem z grupy alkaloidów barwinka, nie szczep go przeciw rotawirusom bez zgody lekarza prowadzącego leczenie onkologiczne.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli dziecko jest leczone lekiem z grupy alkaloidów barwinka, nie szczep go przeciw rotawirusom bez zgody lekarza prowadzącego leczenie onkologiczne.
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy i podaje się ją doustnie małym dzieciom. Leki przeciwnowotworowe z grupy alkaloidów barwinka, takie jak winkrystyna, winorelbina i winflunina, osłabiają odporność. U dziecka w trakcie takiego leczenia wirus ze szczepionki może wywołać uporczywą biegunkę i odwodnienie, a samo szczepienie może nie chronić. Jeśli to ty jesteś leczony takim lekiem, a w domu jest zaszczepione niemowlę, myj dokładnie ręce po kontakcie z jego pieluchą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka, która trwa dłużej niż kilka dni
- częste wymioty
- mniej mokrych pieluch, suche usta, płacz bez łez
- gorączka
- senność lub wyraźne osłabienie dziecka
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy leczeniu alkaloidem barwinka nie podaje się szczepionki przeciw rotawirusom, ponieważ jest to żywa szczepionka, a leczenie osłabia odporność. Szczepienie odracza się do zakończenia chemioterapii i odbudowy odporności, a termin ustala lekarz prowadzący leczenie onkologiczne. Jeśli to możliwe, szczepienie wykonuje się z odpowiednim wyprzedzeniem przed rozpoczęciem leczenia. Nie istnieje nieżywa szczepionka przeciw rotawirusom, którą można by podać zamiast niej. Gdy alkaloid barwinka otrzymuje dorosły domownik zaszczepionego niemowlęcia, szczepienia dziecka się nie odkłada, ale chory powinien unikać przewijania dziecka i starannie myć ręce przez kilka tygodni po szczepieniu.
Skutek kliniczny
Szczepienie w trakcie leczenia alkaloidem barwinka niesie ryzyko przewlekłej lub nasilonej biegunki wywołanej wirusem szczepionkowym, odwodnienia i dłuższego wydalania wirusa z kałem. Szczepienie może też nie dać skutecznej ochrony przed zakażeniem rotawirusowym. W praktyce problem dotyczy głównie niemowląt leczonych winkrystyną z powodu nowotworu, bo szczepionkę podaje się tylko w pierwszych miesiącach życia. Winorelbinę i winfluninę stosuje się prawie wyłącznie u dorosłych, więc u nich istotniejsza jest kwestia kontaktu z zaszczepionym niemowlęciem w domu.
Mechanizm
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, które namnażają się w jelicie i wywołują odpowiedź odpornościową. Alkaloidy barwinka hamują podziały komórek, w tym komórek szpiku, i osłabiają odporność komórkową oraz humoralną. Dotyczy to wszystkich leków tej grupy, choć winkrystyna słabiej uszkadza szpik niż winorelbina i winflunina. Winkrystynę podaje się jednak zwykle w schematach wielolekowych, które silnie obniżają odporność. Przy osłabionej odporności wirus szczepionkowy może namnażać się dłużej i w większej ilości, a organizm słabiej wytwarza ochronę po szczepieniu.
Monitorować
- status szczepień niemowlęcia przed rozpoczęciem chemioterapii
- morfologia z rozmazem i liczba limfocytów przed planowanym szczepieniem po leczeniu
- biegunka, wymioty i objawy odwodnienia, jeśli szczepionka została podana w trakcie leczenia
- obecność w domu niemowlęcia szczepionego przeciw rotawirusom u dorosłego leczonego alkaloidem barwinka
Kiedy ocena się zmienia
| Zakończenie chemioterapii i odbudowa odpornościodstep · alkaloidy barwinka | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia alkaloidem barwinka i odbudowie odporności szczepienie przeciw rotawirusom jest możliwe, o ile dziecko mieści się jeszcze w dopuszczalnym wieku. Termin ustala lekarz prowadzący leczenie onkologiczne. |
| Szczepienie zakończone przed rozpoczęciem chemioterapiikolejność włączenia · alkaloidy barwinka | ryzyko maleje | Jeśli dziecko otrzymało szczepionkę przeciw rotawirusom z odpowiednim wyprzedzeniem przed rozpoczęciem leczenia alkaloidem barwinka, ryzyko interakcji jest małe. Gdy leczenie zaczyna się wkrótce po szczepieniu, warto obserwować dziecko pod kątem biegunki. |
| Osoba dorosła leczona alkaloidem barwinka, domownik zaszczepionego niemowlęciawiek · pacjent | inne zalecenie | Gdy alkaloid barwinka otrzymuje dorosły domownik, szczepienia niemowlęcia się nie odkłada. Choremu zaleca się staranną higienę rąk i unikanie przewijania dziecka przez kilka tygodni po szczepieniu. |
Alkohol przy tych lekach
Alkaloidy barwinka a alkohol: brak opisu w bazie.
Szczepionki przeciw rotawirusom a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 64
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Alkaloidy barwinka (np. winorelbina, winkrystyna, winflunina) klasaJednoczesnego stosowania selektywnego leku immunosupresyjnego i alkaloidu barwinka należy unikać, a jeśli jest ono konieczne, decyzję powinien podjąć onkolog wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie immunosupresyjne przy ścisłej kontroli morfologii krwi i objawów zakażenia.Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność i masz rozpocząć chemioterapię alkaloidem barwinka, powiedz o obu lekach onkologowi i lekarzowi, który przepisał lek na odporność, i nie odstawiaj ani nie zaczynaj żadnego z nich na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność i masz rozpocząć chemioterapię alkaloidem barwinka, powiedz o obu lekach onkologowi i lekarzowi, który przepisał lek na odporność, i nie odstawiaj ani nie zaczynaj żadnego z nich na własną rękę.
Leki obniżające odporność, takie jak fingolimod, teriflunomid, leflunomid, natalizumab czy tofacytynib, oraz chemioterapia winorelbiną, winkrystyną lub winfluniną osłabiają obronę organizmu przed zakażeniami. Gdy działają razem, łatwiej o ciężkie infekcje, a w badaniach krwi może spaść liczba białych krwinek. Dlatego lekarze zwykle wstrzymują albo zmieniają lek na odporność na czas chemioterapii. Wyjątkiem są apremilast i nerandomilast, które nie osłabiają odporności w ten sposób.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- kaszel, duszność albo ból przy oddychaniu
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- bolesna wysypka z pęcherzykami
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- nowe zaburzenia widzenia, mowy, równowagi albo osłabienie jednej strony ciała
- silne zmęczenie i bladość
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Jednoczesnego stosowania selektywnego leku immunosupresyjnego i alkaloidu barwinka należy unikać, a jeśli jest ono konieczne, decyzję powinien podjąć onkolog wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie immunosupresyjne przy ścisłej kontroli morfologii krwi i objawów zakażenia. W przypadku fingolimodu, ozanimodu, ponesimodu i natalizumabu rozpoznanie czynnego nowotworu i konieczność chemioterapii zwykle oznaczają przerwanie leczenia modyfikującego przebieg stwardnienia rozsianego zgodnie z przeciwwskazaniami w charakterystyce produktu. Tofacytynib zwykle się odstawia na czas chemioterapii. Leflunomid i teriflunomid utrzymują się w organizmie długo, dlatego przed chemioterapią warto rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji cholestyraminą lub węglem aktywowanym. W transplantologii, gdzie mykofenolanów, belataceptu czy immunoglobuliny przeciw limfocytom T nie można po prostu odstawić, zwykle redukuje się intensywność immunosupresji, na przykład zmniejszając dawkę mykofenolanu lub czasowo go odstawiając. Należy rozważyć profilaktykę przeciwinfekcyjną, w tym przeciwwirusową i przeciw pneumocystozie, ocenę nosicielstwa wirusa zapalenia wątroby typu B i półpaśca oraz unikać szczepionek żywych. Przy rawulizumabie trzeba pamiętać o aktualnym szczepieniu przeciw meningokokom albo profilaktyce antybiotykowej.
Skutek kliniczny
Główne ryzyko to ciężkie zakażenia bakteryjne, wirusowe i grzybicze, w tym zakażenia oportunistyczne, reaktywacja wirusów opryszczki, półpaśca, cytomegalii i zapalenia wątroby typu B, a przy natalizumabie i modulatorach receptora S1P także postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia. Możliwa jest pogłębiona i dłużej trwająca neutropenia, limfopenia albo pancytopenia, zwłaszcza przy leflunomidzie, teriflunomidzie, mykofenolanach i immunoglobulinie przeciw limfocytom T. Może to wymusić opóźnienie lub redukcję dawek chemioterapii. W charakterystykach fingolimodu, ozanimodu, ponesimodu i natalizumabu stan obniżonej odporności, w tym wywołany leczeniem przeciwnowotworowym, oraz czynna choroba nowotworowa należą do przeciwwskazań, a tofacytynibu nie zaleca się łączyć z silnymi lekami immunosupresyjnymi.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działania hamującego układ odpornościowy. Alkaloidy barwinka (winorelbina, winkrystyna, winflunina) wiążą tubulinę i hamują podziały komórek, co uszkadza szpik kostny i powoduje neutropenię, a także zaburza odpowiedź immunologiczną. Selektywne leki immunosupresyjne obniżają liczbę albo aktywność limfocytów różnymi drogami: modulatory receptora S1P (fingolimod, ozanimod, ponesimod) zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych, natalizumab blokuje ich migrację do tkanek, leflunomid i teriflunomid hamują syntezę pirymidyn w dzielących się limfocytach i mogą działać mielotoksycznie, tofacytynib hamuje kinazy JAK, a mykofenolany, abatacept, belatacept, immunoglobulina przeciw limfocytom T, inebilizumab i tolebrutynib hamują limfocyty T lub B. Rawulizumab, efgartigimod alfa i imlifidaza osłabiają odporność humoralną albo układ dopełniacza, co zwiększa podatność na określone zakażenia. Połączenie neutropenii po chemioterapii z niedoborem limfocytów lub przeciwciał zwiększa ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń. Istotnej interakcji farmakokinetycznej się nie oczekuje, ponieważ leki grupy A nie hamują w znaczącym stopniu CYP3A4 ani glikoproteiny P, które odpowiadają za eliminację alkaloidów barwinka. Interakcja dotyczy w podobnym stopniu wszystkich alkaloidów barwinka, a w grupie A wszystkich leków poza apremilastem i nerandomilastem, choć jej nasilenie zależy od siły działania immunosupresyjnego danego leku.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba neutrofili i limfocytów, przed każdym cyklem chemioterapii i w okresie spodziewanego nadiru
- objawy zakażenia, w tym gorączka, dreszcze, kaszel, duszność i zmiany skórne
- nowe objawy neurologiczne sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię u chorych leczonych natalizumabem lub modulatorem receptora S1P
- aktywność aminotransferaz przy leflunomidzie, teriflunomidzie i tofacytynibie
- markery zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B i reaktywacja cytomegalii u chorych z grupy ryzyka
- objawy neuropatii obwodowej przy winkrystynie i winorelbinie, które mogą maskować lub nakładać się na objawy choroby podstawowej
Kiedy ocena się zmienia
| Okres eliminacji leku i powrotu liczby limfocytów określony w ChPLodstep · selektywne leki immunosupresyjne | ryzyko maleje | Leflunomid i teriflunomid utrzymują się w organizmie przez wiele miesięcy, natalizumab działa jeszcze przez kilka tygodni po ostatnim wlewie, a po modulatorach receptora S1P liczba limfocytów wraca do normy stopniowo. Rozpoczęcie chemioterapii po zakończeniu okresu eliminacji, w razie potrzeby przyspieszonego cholestyraminą lub węglem aktywowanym przy leflunomidzie i teriflunomidzie, i po potwierdzeniu normalizacji morfologii zmniejsza ryzyko interakcji. |
| Włączenie leku immunosupresyjnego po zakończeniu chemioterapiikolejność włączenia · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Włączenie lub wznowienie selektywnego leku immunosupresyjnego po chemioterapii alkaloidem barwinka wymaga potwierdzenia powrotu liczby neutrofili i limfocytów oraz decyzji onkologa co do stanu choroby nowotworowej, zwłaszcza przy lekach przeciwwskazanych w czynnym nowotworze. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń, półpaśca i powikłań neutropenii jest większe, dlatego połączenie wymaga szczególnie ostrożnej oceny i częstszej kontroli morfologii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gilenya 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gilenya-100244377/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Teva 0,25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/fingolimod-teva-100421945/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Accord 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/fingolimod-accord-100439170/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Teriflunomide Accord 14 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/teriflunomide-accord-100476696/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego AUBAGIO 7 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/aubagio-100304493/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vinorelbine Zentiva 20 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vinorelbine-zentiva-100396638/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vinorelbine medac 20 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vinorelbine-medac-100442692/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vinorelbine Accord 20 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vinorelbine-accord-100451060/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vincristine Teva 1 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vincristine-teva-100200960/
Połączenie przeciwwskazaneAnalogi puryn (np. klofarabina, kladrybina, merkaptopuryna)+ Szczepionki przeciw rotawirusom (np. szczepionka przeciw rotawirusom) klasaNie należy podawać szczepionki przeciw rotawirusom osobie leczonej analogiem puryn ani w okresie utrzymującej się po leczeniu immunosupresji.Jeśli twoje dziecko przyjmuje lub niedawno przyjmowało lek z grupy analogów puryn, nie szczep go przeciw rotawirusom bez zgody lekarza prowadzącego leczenie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli twoje dziecko przyjmuje lub niedawno przyjmowało lek z grupy analogów puryn, nie szczep go przeciw rotawirusom bez zgody lekarza prowadzącego leczenie.
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, które zdrowy organizm łatwo opanowuje. Leki z grupy analogów puryn, na przykład merkaptopuryna, tioguanina, fludarabina czy kladrybina, mocno osłabiają odporność. U osoby, która je przyjmuje, wirus ze szczepionki może wywołać ciężką i długotrwałą biegunkę z odwodnieniem, a samo szczepienie może nie chronić. Osłabienie odporności może się utrzymywać jeszcze długo po zakończeniu leczenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka trwająca dłużej niż kilka dni po szczepieniu
- częste wymioty lub odmowa picia
- mniej mokrych pieluch, suche usta, senność – objawy odwodnienia
- gorączka po szczepieniu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy podawać szczepionki przeciw rotawirusom osobie leczonej analogiem puryn ani w okresie utrzymującej się po leczeniu immunosupresji. Decyzję o terminie szczepienia podejmuje lekarz prowadzący leczenie onkologiczne lub hematologiczne po ocenie odbudowy odporności, w tym liczby limfocytów. Dotyczy to zarówno leków o długim działaniu limfopenizującym, jak kladrybina, fludarabina i klofarabina, jak i stosowanych przewlekle w leczeniu podtrzymującym, jak merkaptopuryna i tioguanina. Jeśli szczepienie jest możliwe przed rozpoczęciem leczenia, warto je zaplanować z odpowiednim wyprzedzeniem. Ponieważ szczepionkę podaje się tylko w ściśle określonym wieku niemowlęcym, odroczenie często oznacza rezygnację ze szczepienia, co trzeba omówić z rodzicami. Szczepienie zdrowego niemowlęcia mieszkającego z osobą leczoną analogiem puryn jest zwykle dopuszczalne, ale domownik powinien przestrzegać ścisłej higieny rąk przy zmianie pieluch przez kilka tygodni po szczepieniu.
Skutek kliniczny
U osoby z immunosupresją wywołaną analogiem puryn szczepienie żywą szczepionką przeciw rotawirusom grozi ciężką, przewlekłą biegunką wywołaną szczepem szczepionkowym, odwodnieniem i przedłużonym wydalaniem wirusa z kałem. Opisywano też zakażenia rozsiane u dzieci z ciężkimi niedoborami odporności. Jednocześnie szczepienie może być nieskuteczne i nie chronić przed zakażeniem dzikim rotawirusem. Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup.
Mechanizm
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, które namnażają się w przewodzie pokarmowym i są kontrolowane przez sprawny układ odpornościowy. Wszystkie analogi puryn hamują syntezę kwasów nukleinowych w dzielących się limfocytach. Powodują limfopenię i upośledzają odpowiedź komórkową i humoralną, często długo po odstawieniu leku. Przy takiej immunosupresji wirus szczepionkowy może namnażać się w sposób niekontrolowany, a odpowiedź poszczepienna jest osłabiona lub nie powstaje. Mechanizm wynika z działania immunosupresyjnego, a nie z budowy cząsteczki, dlatego dotyczy całej grupy analogów puryn i każdej szczepionki przeciw rotawirusom dostępnej w Polsce.
Monitorować
- stan odporności przed szczepieniem – liczba limfocytów i ocena lekarza prowadzącego
- biegunka, wymioty i objawy odwodnienia po przypadkowym szczepieniu
- czas od ostatniej dawki analogu puryn
Kiedy ocena się zmienia
| Zakończenie leczenia i potwierdzona odbudowa odpornościodstep · analogi puryn | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia analogiem puryn i potwierdzeniu odbudowy odporności lekarz może rozważyć szczepienie, o ile dziecko jest jeszcze w wieku, w którym szczepionkę wolno podać. Przy kladrybinie, fludarabinie i klofarabinie okres limfopenii bywa szczególnie długi. |
| Lek przyjmuje domownik, a nie szczepione dzieckokolejność włączenia · pacjent | ryzyko maleje | Zdrowe niemowlę mieszkające z osobą leczoną analogiem puryn można zwykle zaszczepić. Wirus szczepionkowy jest wydalany z kałem, dlatego domownik z immunosupresją powinien unikać zmiany pieluch lub ściśle przestrzegać higieny rąk przez kilka tygodni po szczepieniu. |
Połączenie przeciwwskazaneChelatory żelaza (np. deferypron)+ Alkaloidy barwinka (np. winorelbina, winkrystyna, winflunina) klasaNie należy łączyć chelatora żelaza wywołującego agranulocytozę z alkaloidem barwinka, ponieważ sumuje się ryzyko ciężkiego spadku granulocytów.Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo i masz zacząć chemioterapię, powiedz o tym onkologowi i hematologowi przed pierwszym podaniem leku i nie odstawiaj ani nie zmieniaj leku na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek usuwający żelazo i masz zacząć chemioterapię, powiedz o tym onkologowi i hematologowi przed pierwszym podaniem leku i nie odstawiaj ani nie zmieniaj leku na własną rękę.
Niektóre leki usuwające nadmiar żelaza, zwłaszcza deferypron, mogą bardzo obniżyć liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Leki na raka z grupy alkaloidów barwinka, takie jak winorelbina, winkrystyna i winflunina, działają podobnie, więc razem mogą doprowadzić do groźnego braku odporności. Deferypronu nie łączy się z tymi lekami, a lekarz może na czas chemioterapii zamienić go na deferoksaminę lub deferazyroks.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy przypominające grypę
- częste lub nietypowe zakażenia
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć chelatora żelaza wywołującego agranulocytozę z alkaloidem barwinka, ponieważ sumuje się ryzyko ciężkiego spadku granulocytów. Deferypronu nie stosuje się jednocześnie z winorelbiną, winkrystyną ani winfluniną, więc na czas chemioterapii należy go odstawić i w razie potrzeby kontynuować chelatację deferoksaminą albo deferazyroksem. Decyzję o zmianie chelatora podejmuje hematolog wspólnie z onkologiem. Deferypron można rozważyć ponownie dopiero po zakończeniu chemioterapii i powrocie prawidłowej liczby neutrofilów. Przy połączeniu deferazyroksu z alkaloidem barwinka kontroluje się morfologię przed każdym podaniem cytostatyku, a przy deferoksaminie wystarcza kontrola wynikająca z samej chemioterapii. Brak danych dla winfluniny nie oznacza braku interakcji, bo jest ona silnie mielotoksyczna.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi ciężką neutropenią lub agranulocytozą z gorączką neutropeniczną, posocznicą i zgonem. Gdy granulocyty spadną, trudno ustalić, który lek odpowiada za spadek, co utrudnia decyzję o wznowieniu chelatacji i dalszej chemioterapii.
Mechanizm
Deferypron wywołuje neutropenię i agranulocytozę o nieznanym, prawdopodobnie idiosynkratycznym mechanizmie. Alkaloidy barwinka hamują podziały komórek, wiążąc tubulinę, i uszkadzają szpik, przy czym neutropenia jest dla winorelbiny i winfluniny głównym działaniem ograniczającym dawkę, a dla winkrystyny działaniem słabszym, lecz nadal możliwym. Oba mechanizmy sumują się w odniesieniu do linii granulocytarnej. Interakcja nie ma podłoża farmakokinetycznego.
Monitorować
- morfologia z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów przed każdym podaniem alkaloidu barwinka
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- płytki krwi przy stosowaniu deferazyroksu
- ferrytyna przy zmianie chelatora na czas chemioterapii
Połączenie przeciwwskazaneInhibitory czynnika martwicy nowotworów (np. adalimumab, etanercept, golimumab)+ Szczepionki przeciw rotawirusom (np. szczepionka przeciw rotawirusom) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora czynnika martwicy nowotworów i szczepionki przeciw rotawirusom szczepionki nie należy podawać, a dotyczy to także niemowlęcia narażonego na inhibitor TNF w życiu płodowym w okresie wskazanym w ChPL leku stosowanego przez matkę.Jeśli ty lub twoje dziecko jesteście leczeni inhibitorem TNF albo dziecko było narażone na taki lek w czasie ciąży, powiedz o tym lekarzowi przed szczepieniem przeciw rotawirusom.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli ty lub twoje dziecko jesteście leczeni inhibitorem TNF albo dziecko było narażone na taki lek w czasie ciąży, powiedz o tym lekarzowi przed szczepieniem przeciw rotawirusom.
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, z którymi zdrowy organizm dziecka łatwo sobie radzi. Leki osłabiające odporność, takie jak adalimumab, etanercept, golimumab, infliksymab czy certolizumab pegol, mogą sprawić, że wirus ze szczepionki wywoła poważną chorobę. Jeśli mama przyjmowała taki lek w ciąży, część leku trafia do dziecka i może działać jeszcze przez wiele miesięcy po porodzie. Dlatego lekarz musi wiedzieć o takim leczeniu przed szczepieniem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- Częsta, wodnista biegunka u dziecka po szczepieniu
- Uporczywe wymioty
- Gorączka
- Mniej mokrych pieluch, suche usta, senność lub płacz bez łez – objawy odwodnienia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora czynnika martwicy nowotworów i szczepionki przeciw rotawirusom szczepionki nie należy podawać, a dotyczy to także niemowlęcia narażonego na inhibitor TNF w życiu płodowym w okresie wskazanym w ChPL leku stosowanego przez matkę. Przed kwalifikacją do szczepienia należy ustalić, czy matka przyjmowała w ciąży adalimumab, etanercept, golimumab, infliksymab albo certolizumab pegol i kiedy podano ostatnią dawkę. Szczepionkę podaje się tylko w krótkim przedziale wieku, więc odroczenie często oznacza rezygnację ze szczepienia. Decyzję podejmuje pediatra, najlepiej w porozumieniu z lekarzem prowadzącym leczenie matki. Uwzględnia się lek, termin ostatniej dawki w ciąży i ryzyko ciężkiej choroby rotawirusowej. Przy narażeniu wyłącznie na certolizumab pegol ryzyko jest najmniejsze. Szczepienia inaktywowane z kalendarza szczepień prowadzi się bez zmian.
Skutek kliniczny
Możliwe jest ciężkie lub przedłużone zakażenie wirusem szczepionkowym z biegunką, wymiotami, gorączką i odwodnieniem. Możliwa jest też słabsza ochrona przed zakażeniem rotawirusem typu dzikiego. Ciężkie zakażenia rozsianych żywych szczepionek opisano u niemowląt narażonych w ciąży na inhibitory TNF. Dla szczepionki przeciw rotawirusom zagrożenie wynika jednak głównie z przeniesienia danych z innych żywych szczepionek i z mechanizmu działania. Charakterystyki produktów leczniczych wszystkich inhibitorów TNF wykluczają jednoczesne podawanie żywych szczepionek i zalecają wstrzymanie się ze szczepieniami żywymi u niemowląt narażonych w ciąży.
Mechanizm
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, które namnażają się w przewodzie pokarmowym. Ich kontrolę zapewnia sprawna odpowiedź immunologiczna. Wszystkie inhibitory czynnika martwicy nowotworów hamują odporność komórkową i humoralną. Mogą przez to dopuścić do niekontrolowanego namnażania wirusa szczepionkowego i osłabić odpowiedź poszczepienną. Szczepionkę podaje się wyłącznie niemowlętom w pierwszych miesiącach życia, a inhibitory TNF nie są w tym wieku stosowane w leczeniu. Dlatego w praktyce interakcja dotyczy głównie niemowląt narażonych na lek w życiu płodowym. Przeciwciała monoklonalne z fragmentem Fc (adalimumab, golimumab, infliksymab) aktywnie przenikają przez łożysko, zwłaszcza w trzecim trymestrze, i utrzymują się we krwi dziecka przez wiele miesięcy po porodzie. Etanercept przenika w mniejszym stopniu. Certolizumab pegol nie ma fragmentu Fc, więc przenika przez łożysko minimalnie.
Monitorować
- Wywiad o leczeniu matki inhibitorem TNF w ciąży i dacie ostatniej dawki przed kwalifikacją do szczepienia
- U zaszczepionego niemowlęcia z narażeniem w ciąży – biegunka, wymioty, gorączka i objawy odwodnienia w tygodniach po szczepieniu
- U osoby leczonej inhibitorem TNF w otoczeniu zaszczepionego niemowlęcia – objawy zakażenia przewodu pokarmowego
Kiedy ocena się zmienia
| Okres od ostatniej dawki u matki w ciąży wskazany w ChPL danego inhibitora TNFodstep · inhibitory czynnika martwicy nowotworów | ryzyko maleje | Po upływie okresu wskazanego w ChPL leku przyjmowanego przez matkę poziom leku u niemowlęcia jest zwykle znikomy i szczepienie żywą szczepionką można rozważyć, o ile dziecko nie przekroczyło wieku dopuszczalnego dla szczepionki przeciw rotawirusom. |
| Pegylowany fragment Fab' bez fragmentu Fc (certolizumab pegol) stosowany w ciążypostać · inhibitory czynnika martwicy nowotworów | ryzyko maleje | Certolizumab pegol nie ma fragmentu Fc i minimalnie przenika przez łożysko, więc narażenie niemowlęcia jest znacznie mniejsze niż po innych inhibitorach TNF. Decyzję o szczepieniu podejmuje pediatra zgodnie z aktualną ChPL. |
| Narażenie niemowlęcia wyłącznie przez mleko matkidroga podania · inhibitory czynnika martwicy nowotworów | ryzyko maleje | Przenikanie inhibitorów TNF do mleka jest niewielkie, a lek jest w większości trawiony w przewodzie pokarmowym dziecka. Samo karmienie piersią przez matkę leczoną inhibitorem TNF zwykle nie jest powodem do odraczania szczepienia przeciw rotawirusom. |
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw rotawirusom (np. szczepionka przeciw rotawirusom)+ Pochodne nitrozomocznika (np. karmustyna) klasaPrzy leczeniu pochodną nitrozomocznika nie podaje się szczepionki przeciw rotawirusom ani innych żywych szczepionek.Nie szczep dziecka przeciw rotawirusom, jeśli otrzymuje ono leki przeciwnowotworowe takie jak karmustyna, i najpierw zapytaj lekarza prowadzącego, kiedy szczepienie będzie możliwe.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep dziecka przeciw rotawirusom, jeśli otrzymuje ono leki przeciwnowotworowe takie jak karmustyna, i najpierw zapytaj lekarza prowadzącego, kiedy szczepienie będzie możliwe.
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, które przy zdrowej odporności są bezpieczne. Leki przeciwnowotworowe takie jak karmustyna mocno osłabiają odporność, więc wirus ze szczepionki może wtedy wywołać ciężką, długotrwałą biegunkę. Szczepienie może też po prostu nie zadziałać. Jeśli chemioterapię dostaje ktoś z domowników, dziecko zwykle można zaszczepić, ale trzeba uważać na higienę przy pieluchach.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka utrzymująca się dłużej niż kilka dni
- powtarzające się wymioty
- gorączka
- objawy odwodnienia – mało mokrych pieluch, suche usta, nadmierna senność
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy leczeniu pochodną nitrozomocznika nie podaje się szczepionki przeciw rotawirusom ani innych żywych szczepionek. Jeśli niemowlę wymaga chemioterapii z użyciem karmustyny, szczepienie przeprowadza się przed jej rozpoczęciem z odstępem ustalonym przez onkologa albo odracza się je do odbudowy odporności po zakończeniu leczenia. Szczepionkę przeciw rotawirusom można podać tylko w ściśle określonym oknie wiekowym, więc odroczenie często oznacza rezygnację ze szczepienia i trzeba to omówić z rodzicami. Inaktywowanej szczepionki przeciw rotawirusom nie ma, dlatego ochronę zapewnia wtedy higiena i unikanie kontaktu z chorymi. Szczepienie zdrowego niemowlęcia, którego domownik jest leczony karmustyną, jest dopuszczalne, ale osoba z immunosupresją nie powinna zmieniać pieluch ani mieć kontaktu z kałem dziecka przez kilka tygodni po szczepieniu, a domownicy muszą starannie myć ręce.
Skutek kliniczny
U osoby z immunosupresją po karmustynie żywy wirus szczepionkowy może wywołać przewlekłą lub ciężką biegunkę z odwodnieniem, a także przedłużone wydalanie wirusa z kałem. Odpowiedź poszczepienna jest słabsza, więc dziecko może pozostać niechronione przed zakażeniem rotawirusowym. Ryzyko jest największe w okresie nadiru i przez kilka miesięcy po zakończeniu chemioterapii.
Mechanizm
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, które namnażają się w jelicie i dopiero w ten sposób wywołują odporność. Pochodne nitrozomocznika, takie jak karmustyna, są lekami alkilującymi o silnym i długotrwałym działaniu mielosupresyjnym i immunosupresyjnym. Upośledzona odporność komórkowa i humoralna nie hamuje skutecznie namnażania szczepu szczepionkowego i jednocześnie osłabia wytwarzanie przeciwciał. Interakcja wynika z właściwości całych grup (żywa szczepionka i lek cytotoksyczny), dlatego dotyczy jednakowo wszystkich leków obu grup.
Monitorować
- status szczepień dziecka przed rozpoczęciem chemioterapii
- czas od ostatniej dawki karmustyny i parametry odbudowy odporności przed szczepieniem żywą szczepionką
- przy przypadkowym podaniu – biegunka, wymioty, gorączka i objawy odwodnienia
- obecność w domu osoby z immunosupresją przy szczepieniu niemowlęcia
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepienie zakończone przed rozpoczęciem leczenia karmustyną z odstępem zaakceptowanym przez onkologakolejność włączenia · szczepionki przeciw rotawirusom | ryzyko maleje | Podanie szczepionki przed rozpoczęciem chemioterapii, z odstępem pozwalającym na wytworzenie odporności i ustąpienie namnażania wirusa, eliminuje ryzyko interakcji. |
| Odbudowa odporności po zakończeniu chemioterapii potwierdzona przez lekarza prowadzącegoodstep · pochodne nitrozomocznika | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia karmustyną i odbudowie odporności żywą szczepionkę można rozważyć, o ile dziecko mieści się jeszcze w dopuszczalnym wieku dla szczepienia przeciw rotawirusom. |
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw rotawirusom (np. szczepionka przeciw rotawirusom)+ Etylenoiminy (np. tiotepa) klasaNie podaje się szczepionki przeciw rotawirusom pacjentowi leczonemu etylenoiminą ani w okresie immunosupresji po zakończeniu leczenia.Nie pozwól podać dziecku szczepionki przeciw rotawirusom w trakcie leczenia tiotepą ani po nim, dopóki lekarz prowadzący nie potwierdzi, że odporność wróciła.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie pozwól podać dziecku szczepionki przeciw rotawirusom w trakcie leczenia tiotepą ani po nim, dopóki lekarz prowadzący nie potwierdzi, że odporność wróciła.
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, a tiotepa mocno osłabia odporność. U dziecka leczonego tiotepą wirus ze szczepionki może wywołać ciężką i długą biegunkę z odwodnieniem, a sama szczepionka nie zadziała. Dlatego szczepienie wykonuje się przed leczeniem albo odkłada, aż odporność wróci.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka trwająca dłużej niż kilka dni lub coraz silniejsza
- powtarzające się wymioty
- suche usta, brak łez, rzadkie moczenie pieluch
- gorączka
- senność lub osłabienie dziecka
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie podaje się szczepionki przeciw rotawirusom pacjentowi leczonemu etylenoiminą ani w okresie immunosupresji po zakończeniu leczenia. Jeśli wiek dziecka i czas do rozpoczęcia terapii na to pozwalają, cykl szczepienia przeciw rotawirusom należy zakończyć przed podaniem tiotepy, z odstępem pozwalającym na wytworzenie odporności. Po kondycjonowaniu tiotepą i przeszczepieniu szczepionki żywe podaje się dopiero po potwierdzeniu odbudowy odporności przez ośrodek transplantacyjny, a w praktyce szczepienie przeciw rotawirusom zwykle nie jest już możliwe ze względu na górną granicę wieku dla tej szczepionki. Przy przypadkowym podaniu szczepionki w okresie immunosupresji trzeba poinformować lekarza prowadzącego, obserwować dziecko w kierunku biegunki i odwodnienia oraz rozważyć diagnostykę wirusologiczną kału. Zaszczepieni domownicy pacjenta z immunosupresją mogą wydalać wirus szczepionkowy z kałem, dlatego przy przewijaniu niemowlęcia obowiązuje staranna higiena rąk.
Skutek kliniczny
Podanie żywej szczepionki przeciw rotawirusom w czasie leczenia tiotepą lub w okresie immunosupresji po nim grozi uogólnionym albo przewlekłym zakażeniem szczepem szczepionkowym z ciężką, przedłużającą się biegunką, wymiotami, odwodnieniem i długotrwałym wydalaniem wirusa z kałem. Jednocześnie odpowiedź poszczepienna jest słaba lub nie występuje, więc dziecko pozostaje niechronione.
Mechanizm
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, atenuowane wirusy, które namnażają się w jelicie. Tiotepa jest lekiem alkilującym o silnym działaniu mielosupresyjnym i immunosupresyjnym, stosowanym głównie w kondycjonowaniu przed przeszczepieniem krwiotwórczych komórek macierzystych. Zniszczenie limfocytów i komórek szpiku sprawia, że organizm nie kontroluje replikacji szczepionkowego wirusa i nie wytwarza odpowiedzi ochronnej. Interakcja jest wspólna dla całej klasy, bo wynika z żywego charakteru szczepionki i immunosupresji wywołanej etylenoiminą, a nie z właściwości konkretnego preparatu.
Monitorować
- biegunka, zwłaszcza przewlekła lub nasilająca się
- wymioty i objawy odwodnienia
- gorączka
- obecność rotawirusa w kale przy objawach żołądkowo-jelitowych
- masa ciała i bilans płynów
- status odporności przed planowanym szczepieniem żywą szczepionką
Kiedy ocena się zmienia
| Cykl szczepienia zakończony przed rozpoczęciem leczenia tiotepą, z odstępem pozwalającym na wytworzenie odpornościkolejność włączenia · szczepionki przeciw rotawirusom | inne zalecenie | Szczepienie zakończone przed immunosupresją jest dopuszczalne i pożądane. Zaszczepione dziecko może jednak jeszcze przez pewien czas wydalać wirus szczepionkowy, dlatego termin podania tiotepy warto uzgodnić z ośrodkiem prowadzącym i utrzymać higienę rąk. |
| Potwierdzona odbudowa odporności po zakończeniu leczenia tiotepą i przeszczepieniuodstep · pacjent | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia i potwierdzeniu odbudowy odporności przez ośrodek transplantacyjny żywe szczepionki można rozważyć. W przypadku szczepionki przeciw rotawirusom zwykle uniemożliwia to górna granica wieku dla tego szczepienia. |
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze)+ Alkaloidy barwinka (np. winorelbina, winkrystyna, winflunina) klasaPrzy leczeniu alkaloidem barwinka nie szczepi się przeciw żółtej febrze, a połączenie jest przeciwwskazane.Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie leczenia alkaloidem barwinka ani przez kilka miesięcy po nim i przed planowaną podróżą porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie leczenia alkaloidem barwinka ani przez kilka miesięcy po nim i przed planowaną podróżą porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie.
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywego, osłabionego wirusa. Leki przeciwnowotworowe z grupy alkaloidów barwinka, takie jak winorelbina, winkrystyna czy winflunina, osłabiają odporność. U osoby leczonej tymi lekami wirus ze szczepionki może wywołać ciężką, groźną dla życia chorobę, a samo szczepienie może nie chronić przed żółtą febrą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysoka gorączka po szczepieniu
- silny ból głowy, sztywność karku, splątanie lub drgawki
- zażółcenie skóry lub oczu
- krwawienia, siniaki bez przyczyny
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy leczeniu alkaloidem barwinka nie szczepi się przeciw żółtej febrze, a połączenie jest przeciwwskazane. Dotyczy to winorelbiny, winkrystyny i winfluniny, niezależnie od wskazania i schematu. Szczepienie odracza się do odbudowy odporności, zwykle co najmniej 3 miesiące po zakończeniu chemioterapii, a decyzję o terminie podejmuje lekarz prowadzący leczenie onkologiczne razem z lekarzem medycyny podróży. Jeśli szczepienie jest planowane przed rozpoczęciem leczenia, wykonuje się je odpowiednio wcześnie, zwykle co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką cytostatyku. Gdy wyjazd do rejonu występowania żółtej febry jest konieczny w trakcie leczenia, lekarz wystawia zaświadczenie o przeciwwskazaniu do szczepienia, a pacjent powinien rygorystycznie chronić się przed komarami lub odłożyć podróż.
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to uogólnione zakażenie wirusem szczepionkowym z zajęciem narządów wewnętrznych lub układu nerwowego, które może zakończyć się zgonem. Dodatkowo szczepienie wykonane w trakcie chemioterapii może nie dać skutecznej ochrony przed żółtą febrą.
Mechanizm
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który musi się ograniczenie namnażać, aby wywołać odporność. Wszystkie alkaloidy barwinka są lekami cytotoksycznymi hamującymi podziały komórek, w tym komórek układu odpornościowego, i zwykle podaje się je w schematach wielolekowych o silnym działaniu immunosupresyjnym. U osoby z osłabioną odpornością wirus szczepionkowy może namnażać się bez kontroli, a odpowiedź ochronna po szczepieniu jest słabsza. Mechanizm jest wspólny dla wszystkich leków obu grup.
Monitorować
- gorączka, bóle głowy i mięśni w ciągu kilku tygodni po szczepieniu, jeśli szczepienie wykonano niedługo przed chemioterapią lub przypadkowo w jej trakcie
- objawy niewydolności wątroby i nerek (żółtaczka, skąpomocz), krwawienia
- objawy neurologiczne (splątanie, sztywność karku, drgawki, niedowłady)
- morfologia krwi z rozmazem przed planowanym szczepieniem po zakończeniu leczenia
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia chemioterapiialkaloidy barwinka | inne zalecenie | Po upływie co najmniej 3 miesięcy od ostatniej dawki alkaloidu barwinka i przy odbudowanej odporności szczepienie można rozważyć po indywidualnej ocenie przez lekarza prowadzącego. |
| kolejność włączenia ≥ 4 tygodnie przed pierwszą dawką alkaloidu barwinkaszczepionki przeciw żółtej febrze | ryzyko maleje | Szczepienie wykonane co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem chemioterapii pozwala wytworzyć odporność przed osłabieniem układu odpornościowego, nie należy jednak skracać tego odstępu ani opóźniać leczenia onkologicznego z powodu szczepienia. |
Niekorzystna interakcjaAlkaloidy barwinka (np. winorelbina, winkrystyna, winflunina)+ Inhibitory kinaz janusowych (np. barycytynib, upadacytynib, filgotynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu alkaloidu barwinka i inhibitora kinaz janusowych należy unikać tego połączenia i rozważyć wstrzymanie inhibitora kinaz janusowych na czas chemioterapii.Jeśli dostajesz chemioterapię z alkaloidem barwinka i przyjmujesz lek z grupy inhibitorów kinaz janusowych, powiedz o tym onkologowi i lekarzowi prowadzącemu przed kolejną dawką i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli dostajesz chemioterapię z alkaloidem barwinka i przyjmujesz lek z grupy inhibitorów kinaz janusowych, powiedz o tym onkologowi i lekarzowi prowadzącemu przed kolejną dawką i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.
Leki przeciwnowotworowe z grupy alkaloidów barwinka, takie jak winorelbina, winkrystyna czy winflunina, oraz leki na choroby zapalne, takie jak barycytynib, upadacytynib, filgotynib czy ritlecytynib, osłabiają odporność. Przyjmowane razem mogą bardzo obniżyć liczbę białych krwinek. Zwiększa to ryzyko ciężkich zakażeń. Ritlecytynib może dodatkowo nasilać działania niepożądane chemioterapii, na przykład drętwienie rąk i stóp.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, kaszel lub duszność
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- bolesna wysypka z pęcherzykami (półpasiec)
- obrzęk i ból łydki
- nagła duszność lub ból w klatce piersiowej
- nasilone drętwienie lub mrowienie rąk i stóp
- uporczywe zaparcie lub silny ból brzucha
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu alkaloidu barwinka i inhibitora kinaz janusowych należy unikać tego połączenia i rozważyć wstrzymanie inhibitora kinaz janusowych na czas chemioterapii. Decyzję o kontynuacji barycytynibu, upadacytynibu, filgotynibu lub ritlecytynibu podejmuje onkolog razem z lekarzem prowadzącym leczenie choroby zapalnej. Inhibitora kinaz janusowych nie włącza się ani nie wznawia przy obniżonej liczbie neutrofilów lub limfocytów. Do wznowienia leczenia trzeba poczekać na regenerację szpiku. Gdy połączenie jest konieczne, morfologię z rozmazem oznacza się przed każdym cyklem chemioterapii i częściej przy objawach zakażenia. Należy też rozważyć profilaktykę przeciwinfekcyjną zgodnie z zasadami leczenia onkologicznego. Przed leczeniem trzeba wykluczyć gruźlicę i zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B. Ritlecytynibu najlepiej nie łączyć z alkaloidami barwinka ze względu na dodatkowe hamowanie ich metabolizmu, a jeśli jest to konieczne, trzeba ściśle obserwować objawy neurotoksyczności. Deukrawacytynib słabiej hamuje odporność, ale i on wymaga oceny ryzyka zakażeń u chorego otrzymującego chemioterapię.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i limfopenii oraz ciężkich i oportunistycznych zakażeń, w tym gorączki neutropenicznej, posocznicy, półpaśca i reaktywacji gruźlicy lub wirusowego zapalenia wątroby typu B. U chorych na nowotwór inhibitory kinaz janusowych mogą też niekorzystnie wpływać na ryzyko zakrzepicy żylnej. Przy ritlecytynibie dochodzi ryzyko nasilenia neuropatii obwodowej, zaparć i niedrożności porażennej po alkaloidzie barwinka. Interakcja jest wspólna dla wszystkich alkaloidów barwinka, w tym winfluniny, oraz dla wszystkich inhibitorów JAK1, JAK2 i JAK3. Najsłabiej dotyczy deukrawacytynibu.
Mechanizm
Alkaloidy barwinka hamują polimeryzację tubuliny i uszkadzają dzielące się komórki szpiku. Winorelbina i winflunina wywołują głównie neutropenię, a winkrystyna słabiej hamuje szpik, ale jest podawana w schematach wielolekowych o silnym działaniu mielosupresyjnym. Inhibitory kinaz janusowych hamują przekazywanie sygnału cytokin i czynników wzrostu. Obniżają przez to liczbę limfocytów, neutrofilów i komórek NK oraz osłabiają odporność komórkową. Oba mechanizmy sumują się w głębszą i dłuższą immunosupresję. Wyjątkiem jest ritlecytynib, który dodatkowo hamuje CYP3A4, czyli główny szlak metabolizmu alkaloidów barwinka. Nie stwierdzono istotnego wpływu pozostałych inhibitorów kinaz janusowych na metabolizm alkaloidów barwinka ani odwrotnie.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (liczba neutrofilów i limfocytów) przed każdym cyklem chemioterapii
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- objawy półpaśca i zakażeń oportunistycznych
- objawy zakrzepicy żylnej i zatorowości płucnej
- objawy neuropatii obwodowej i zaparcia (szczególnie przy ritlecytynibie)
- aminotransferazy i czynność nerek (eGFR) przy barycytynibie
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń, zakrzepicy i nowotworów przy inhibitorach kinaz janusowych jest większe. Przy chemioterapii alkaloidem barwinka połączenia tego tym bardziej trzeba unikać. |
| Najwyższa zarejestrowana dawka (np. dawka indukcyjna upadacytynibu)dawka · inhibitory kinaz janusowych | ryzyko rośnie | Wyższe dawki inhibitorów kinaz janusowych silniej obniżają liczbę limfocytów i neutrofilów. Nasila to addycję z mielosupresją po alkaloidzie barwinka. |
| eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m²pacjent | ryzyko rośnie | Barycytynib i filgotynib są wydalane głównie przez nerki. Przy upośledzonej czynności nerek ich ekspozycja rośnie, co nasila działanie immunosupresyjne, jeśli dawki nie zmniejszono. |
| Wstrzymanie inhibitora kinaz janusowych do regeneracji szpiku po chemioterapiiodstep · inhibitory kinaz janusowych | ryzyko maleje | Wstrzymanie inhibitora kinaz janusowych na czas chemioterapii i jego wznowienie dopiero po normalizacji morfologii zmniejsza ryzyko nakładania się immunosupresji. Decyzję podejmuje onkolog razem z lekarzem prowadzącym. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.