Interakcje / Etylenoiminy / Etylenoiminy i szczepionki przeciw rotawirusom
Jaki opis pokazać?
Połączenie przeciwwskazane
Nie podaje się szczepionki przeciw rotawirusom pacjentowi leczonemu etylenoiminą ani w okresie immunosupresji po zakończeniu leczenia.
Nie pozwól podać dziecku szczepionki przeciw rotawirusom w trakcie leczenia tiotepą ani po nim, dopóki lekarz prowadzący nie potwierdzi, że odporność wróciła.
Interakcja klasy Szczepionki przeciw rotawirusom + etylenoiminy
Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup.
- Szczepionki przeciw rotawirusom
- szczepionka przeciw rotawirusom
- Etylenoiminy
- tiotepa
Połączenie przeciwwskazaneEtylenoiminy (np. tiotepa)+ Szczepionki przeciw rotawirusom (np. szczepionka przeciw rotawirusom) klasaNie podaje się szczepionki przeciw rotawirusom pacjentowi leczonemu etylenoiminą ani w okresie immunosupresji po zakończeniu leczenia.Nie pozwól podać dziecku szczepionki przeciw rotawirusom w trakcie leczenia tiotepą ani po nim, dopóki lekarz prowadzący nie potwierdzi, że odporność wróciła.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie pozwól podać dziecku szczepionki przeciw rotawirusom w trakcie leczenia tiotepą ani po nim, dopóki lekarz prowadzący nie potwierdzi, że odporność wróciła.
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, a tiotepa mocno osłabia odporność. U dziecka leczonego tiotepą wirus ze szczepionki może wywołać ciężką i długą biegunkę z odwodnieniem, a sama szczepionka nie zadziała. Dlatego szczepienie wykonuje się przed leczeniem albo odkłada, aż odporność wróci.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka trwająca dłużej niż kilka dni lub coraz silniejsza
- powtarzające się wymioty
- suche usta, brak łez, rzadkie moczenie pieluch
- gorączka
- senność lub osłabienie dziecka
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie podaje się szczepionki przeciw rotawirusom pacjentowi leczonemu etylenoiminą ani w okresie immunosupresji po zakończeniu leczenia. Jeśli wiek dziecka i czas do rozpoczęcia terapii na to pozwalają, cykl szczepienia przeciw rotawirusom należy zakończyć przed podaniem tiotepy, z odstępem pozwalającym na wytworzenie odporności. Po kondycjonowaniu tiotepą i przeszczepieniu szczepionki żywe podaje się dopiero po potwierdzeniu odbudowy odporności przez ośrodek transplantacyjny, a w praktyce szczepienie przeciw rotawirusom zwykle nie jest już możliwe ze względu na górną granicę wieku dla tej szczepionki. Przy przypadkowym podaniu szczepionki w okresie immunosupresji trzeba poinformować lekarza prowadzącego, obserwować dziecko w kierunku biegunki i odwodnienia oraz rozważyć diagnostykę wirusologiczną kału. Zaszczepieni domownicy pacjenta z immunosupresją mogą wydalać wirus szczepionkowy z kałem, dlatego przy przewijaniu niemowlęcia obowiązuje staranna higiena rąk.
Skutek kliniczny
Podanie żywej szczepionki przeciw rotawirusom w czasie leczenia tiotepą lub w okresie immunosupresji po nim grozi uogólnionym albo przewlekłym zakażeniem szczepem szczepionkowym z ciężką, przedłużającą się biegunką, wymiotami, odwodnieniem i długotrwałym wydalaniem wirusa z kałem. Jednocześnie odpowiedź poszczepienna jest słaba lub nie występuje, więc dziecko pozostaje niechronione.
Mechanizm
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, atenuowane wirusy, które namnażają się w jelicie. Tiotepa jest lekiem alkilującym o silnym działaniu mielosupresyjnym i immunosupresyjnym, stosowanym głównie w kondycjonowaniu przed przeszczepieniem krwiotwórczych komórek macierzystych. Zniszczenie limfocytów i komórek szpiku sprawia, że organizm nie kontroluje replikacji szczepionkowego wirusa i nie wytwarza odpowiedzi ochronnej. Interakcja jest wspólna dla całej klasy, bo wynika z żywego charakteru szczepionki i immunosupresji wywołanej etylenoiminą, a nie z właściwości konkretnego preparatu.
Monitorować
- biegunka, zwłaszcza przewlekła lub nasilająca się
- wymioty i objawy odwodnienia
- gorączka
- obecność rotawirusa w kale przy objawach żołądkowo-jelitowych
- masa ciała i bilans płynów
- status odporności przed planowanym szczepieniem żywą szczepionką
Kiedy ocena się zmienia
| Cykl szczepienia zakończony przed rozpoczęciem leczenia tiotepą, z odstępem pozwalającym na wytworzenie odpornościkolejność włączenia · szczepionki przeciw rotawirusom | inne zalecenie | Szczepienie zakończone przed immunosupresją jest dopuszczalne i pożądane. Zaszczepione dziecko może jednak jeszcze przez pewien czas wydalać wirus szczepionkowy, dlatego termin podania tiotepy warto uzgodnić z ośrodkiem prowadzącym i utrzymać higienę rąk. |
| Potwierdzona odbudowa odporności po zakończeniu leczenia tiotepą i przeszczepieniuodstep · pacjent | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia i potwierdzeniu odbudowy odporności przez ośrodek transplantacyjny żywe szczepionki można rozważyć. W przypadku szczepionki przeciw rotawirusom zwykle uniemożliwia to górna granica wieku dla tego szczepienia. |
Alkohol przy tych lekach
Etylenoiminy a alkohol: brak opisu w bazie.
Szczepionki przeciw rotawirusom a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 60
Połączenie przeciwwskazaneAnalogi puryn (np. klofarabina, kladrybina, merkaptopuryna)+ Szczepionki przeciw rotawirusom (np. szczepionka przeciw rotawirusom) klasaNie należy podawać szczepionki przeciw rotawirusom osobie leczonej analogiem puryn ani w okresie utrzymującej się po leczeniu immunosupresji.Jeśli twoje dziecko przyjmuje lub niedawno przyjmowało lek z grupy analogów puryn, nie szczep go przeciw rotawirusom bez zgody lekarza prowadzącego leczenie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli twoje dziecko przyjmuje lub niedawno przyjmowało lek z grupy analogów puryn, nie szczep go przeciw rotawirusom bez zgody lekarza prowadzącego leczenie.
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, które zdrowy organizm łatwo opanowuje. Leki z grupy analogów puryn, na przykład merkaptopuryna, tioguanina, fludarabina czy kladrybina, mocno osłabiają odporność. U osoby, która je przyjmuje, wirus ze szczepionki może wywołać ciężką i długotrwałą biegunkę z odwodnieniem, a samo szczepienie może nie chronić. Osłabienie odporności może się utrzymywać jeszcze długo po zakończeniu leczenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka trwająca dłużej niż kilka dni po szczepieniu
- częste wymioty lub odmowa picia
- mniej mokrych pieluch, suche usta, senność – objawy odwodnienia
- gorączka po szczepieniu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy podawać szczepionki przeciw rotawirusom osobie leczonej analogiem puryn ani w okresie utrzymującej się po leczeniu immunosupresji. Decyzję o terminie szczepienia podejmuje lekarz prowadzący leczenie onkologiczne lub hematologiczne po ocenie odbudowy odporności, w tym liczby limfocytów. Dotyczy to zarówno leków o długim działaniu limfopenizującym, jak kladrybina, fludarabina i klofarabina, jak i stosowanych przewlekle w leczeniu podtrzymującym, jak merkaptopuryna i tioguanina. Jeśli szczepienie jest możliwe przed rozpoczęciem leczenia, warto je zaplanować z odpowiednim wyprzedzeniem. Ponieważ szczepionkę podaje się tylko w ściśle określonym wieku niemowlęcym, odroczenie często oznacza rezygnację ze szczepienia, co trzeba omówić z rodzicami. Szczepienie zdrowego niemowlęcia mieszkającego z osobą leczoną analogiem puryn jest zwykle dopuszczalne, ale domownik powinien przestrzegać ścisłej higieny rąk przy zmianie pieluch przez kilka tygodni po szczepieniu.
Skutek kliniczny
U osoby z immunosupresją wywołaną analogiem puryn szczepienie żywą szczepionką przeciw rotawirusom grozi ciężką, przewlekłą biegunką wywołaną szczepem szczepionkowym, odwodnieniem i przedłużonym wydalaniem wirusa z kałem. Opisywano też zakażenia rozsiane u dzieci z ciężkimi niedoborami odporności. Jednocześnie szczepienie może być nieskuteczne i nie chronić przed zakażeniem dzikim rotawirusem. Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup.
Mechanizm
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, które namnażają się w przewodzie pokarmowym i są kontrolowane przez sprawny układ odpornościowy. Wszystkie analogi puryn hamują syntezę kwasów nukleinowych w dzielących się limfocytach. Powodują limfopenię i upośledzają odpowiedź komórkową i humoralną, często długo po odstawieniu leku. Przy takiej immunosupresji wirus szczepionkowy może namnażać się w sposób niekontrolowany, a odpowiedź poszczepienna jest osłabiona lub nie powstaje. Mechanizm wynika z działania immunosupresyjnego, a nie z budowy cząsteczki, dlatego dotyczy całej grupy analogów puryn i każdej szczepionki przeciw rotawirusom dostępnej w Polsce.
Monitorować
- stan odporności przed szczepieniem – liczba limfocytów i ocena lekarza prowadzącego
- biegunka, wymioty i objawy odwodnienia po przypadkowym szczepieniu
- czas od ostatniej dawki analogu puryn
Kiedy ocena się zmienia
| Zakończenie leczenia i potwierdzona odbudowa odpornościodstep · analogi puryn | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia analogiem puryn i potwierdzeniu odbudowy odporności lekarz może rozważyć szczepienie, o ile dziecko jest jeszcze w wieku, w którym szczepionkę wolno podać. Przy kladrybinie, fludarabinie i klofarabinie okres limfopenii bywa szczególnie długi. |
| Lek przyjmuje domownik, a nie szczepione dzieckokolejność włączenia · pacjent | ryzyko maleje | Zdrowe niemowlę mieszkające z osobą leczoną analogiem puryn można zwykle zaszczepić. Wirus szczepionkowy jest wydalany z kałem, dlatego domownik z immunosupresją powinien unikać zmiany pieluch lub ściśle przestrzegać higieny rąk przez kilka tygodni po szczepieniu. |
Połączenie przeciwwskazaneInhibitory czynnika martwicy nowotworów (np. adalimumab, etanercept, golimumab)+ Szczepionki przeciw rotawirusom (np. szczepionka przeciw rotawirusom) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora czynnika martwicy nowotworów i szczepionki przeciw rotawirusom szczepionki nie należy podawać, a dotyczy to także niemowlęcia narażonego na inhibitor TNF w życiu płodowym w okresie wskazanym w ChPL leku stosowanego przez matkę.Jeśli ty lub twoje dziecko jesteście leczeni inhibitorem TNF albo dziecko było narażone na taki lek w czasie ciąży, powiedz o tym lekarzowi przed szczepieniem przeciw rotawirusom.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli ty lub twoje dziecko jesteście leczeni inhibitorem TNF albo dziecko było narażone na taki lek w czasie ciąży, powiedz o tym lekarzowi przed szczepieniem przeciw rotawirusom.
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, z którymi zdrowy organizm dziecka łatwo sobie radzi. Leki osłabiające odporność, takie jak adalimumab, etanercept, golimumab, infliksymab czy certolizumab pegol, mogą sprawić, że wirus ze szczepionki wywoła poważną chorobę. Jeśli mama przyjmowała taki lek w ciąży, część leku trafia do dziecka i może działać jeszcze przez wiele miesięcy po porodzie. Dlatego lekarz musi wiedzieć o takim leczeniu przed szczepieniem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- Częsta, wodnista biegunka u dziecka po szczepieniu
- Uporczywe wymioty
- Gorączka
- Mniej mokrych pieluch, suche usta, senność lub płacz bez łez – objawy odwodnienia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora czynnika martwicy nowotworów i szczepionki przeciw rotawirusom szczepionki nie należy podawać, a dotyczy to także niemowlęcia narażonego na inhibitor TNF w życiu płodowym w okresie wskazanym w ChPL leku stosowanego przez matkę. Przed kwalifikacją do szczepienia należy ustalić, czy matka przyjmowała w ciąży adalimumab, etanercept, golimumab, infliksymab albo certolizumab pegol i kiedy podano ostatnią dawkę. Szczepionkę podaje się tylko w krótkim przedziale wieku, więc odroczenie często oznacza rezygnację ze szczepienia. Decyzję podejmuje pediatra, najlepiej w porozumieniu z lekarzem prowadzącym leczenie matki. Uwzględnia się lek, termin ostatniej dawki w ciąży i ryzyko ciężkiej choroby rotawirusowej. Przy narażeniu wyłącznie na certolizumab pegol ryzyko jest najmniejsze. Szczepienia inaktywowane z kalendarza szczepień prowadzi się bez zmian.
Skutek kliniczny
Możliwe jest ciężkie lub przedłużone zakażenie wirusem szczepionkowym z biegunką, wymiotami, gorączką i odwodnieniem. Możliwa jest też słabsza ochrona przed zakażeniem rotawirusem typu dzikiego. Ciężkie zakażenia rozsianych żywych szczepionek opisano u niemowląt narażonych w ciąży na inhibitory TNF. Dla szczepionki przeciw rotawirusom zagrożenie wynika jednak głównie z przeniesienia danych z innych żywych szczepionek i z mechanizmu działania. Charakterystyki produktów leczniczych wszystkich inhibitorów TNF wykluczają jednoczesne podawanie żywych szczepionek i zalecają wstrzymanie się ze szczepieniami żywymi u niemowląt narażonych w ciąży.
Mechanizm
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, które namnażają się w przewodzie pokarmowym. Ich kontrolę zapewnia sprawna odpowiedź immunologiczna. Wszystkie inhibitory czynnika martwicy nowotworów hamują odporność komórkową i humoralną. Mogą przez to dopuścić do niekontrolowanego namnażania wirusa szczepionkowego i osłabić odpowiedź poszczepienną. Szczepionkę podaje się wyłącznie niemowlętom w pierwszych miesiącach życia, a inhibitory TNF nie są w tym wieku stosowane w leczeniu. Dlatego w praktyce interakcja dotyczy głównie niemowląt narażonych na lek w życiu płodowym. Przeciwciała monoklonalne z fragmentem Fc (adalimumab, golimumab, infliksymab) aktywnie przenikają przez łożysko, zwłaszcza w trzecim trymestrze, i utrzymują się we krwi dziecka przez wiele miesięcy po porodzie. Etanercept przenika w mniejszym stopniu. Certolizumab pegol nie ma fragmentu Fc, więc przenika przez łożysko minimalnie.
Monitorować
- Wywiad o leczeniu matki inhibitorem TNF w ciąży i dacie ostatniej dawki przed kwalifikacją do szczepienia
- U zaszczepionego niemowlęcia z narażeniem w ciąży – biegunka, wymioty, gorączka i objawy odwodnienia w tygodniach po szczepieniu
- U osoby leczonej inhibitorem TNF w otoczeniu zaszczepionego niemowlęcia – objawy zakażenia przewodu pokarmowego
Kiedy ocena się zmienia
| Okres od ostatniej dawki u matki w ciąży wskazany w ChPL danego inhibitora TNFodstep · inhibitory czynnika martwicy nowotworów | ryzyko maleje | Po upływie okresu wskazanego w ChPL leku przyjmowanego przez matkę poziom leku u niemowlęcia jest zwykle znikomy i szczepienie żywą szczepionką można rozważyć, o ile dziecko nie przekroczyło wieku dopuszczalnego dla szczepionki przeciw rotawirusom. |
| Pegylowany fragment Fab' bez fragmentu Fc (certolizumab pegol) stosowany w ciążypostać · inhibitory czynnika martwicy nowotworów | ryzyko maleje | Certolizumab pegol nie ma fragmentu Fc i minimalnie przenika przez łożysko, więc narażenie niemowlęcia jest znacznie mniejsze niż po innych inhibitorach TNF. Decyzję o szczepieniu podejmuje pediatra zgodnie z aktualną ChPL. |
| Narażenie niemowlęcia wyłącznie przez mleko matkidroga podania · inhibitory czynnika martwicy nowotworów | ryzyko maleje | Przenikanie inhibitorów TNF do mleka jest niewielkie, a lek jest w większości trawiony w przewodzie pokarmowym dziecka. Samo karmienie piersią przez matkę leczoną inhibitorem TNF zwykle nie jest powodem do odraczania szczepienia przeciw rotawirusom. |
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw rotawirusom (np. szczepionka przeciw rotawirusom)+ Pochodne nitrozomocznika (np. karmustyna) klasaPrzy leczeniu pochodną nitrozomocznika nie podaje się szczepionki przeciw rotawirusom ani innych żywych szczepionek.Nie szczep dziecka przeciw rotawirusom, jeśli otrzymuje ono leki przeciwnowotworowe takie jak karmustyna, i najpierw zapytaj lekarza prowadzącego, kiedy szczepienie będzie możliwe.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep dziecka przeciw rotawirusom, jeśli otrzymuje ono leki przeciwnowotworowe takie jak karmustyna, i najpierw zapytaj lekarza prowadzącego, kiedy szczepienie będzie możliwe.
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, które przy zdrowej odporności są bezpieczne. Leki przeciwnowotworowe takie jak karmustyna mocno osłabiają odporność, więc wirus ze szczepionki może wtedy wywołać ciężką, długotrwałą biegunkę. Szczepienie może też po prostu nie zadziałać. Jeśli chemioterapię dostaje ktoś z domowników, dziecko zwykle można zaszczepić, ale trzeba uważać na higienę przy pieluchach.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka utrzymująca się dłużej niż kilka dni
- powtarzające się wymioty
- gorączka
- objawy odwodnienia – mało mokrych pieluch, suche usta, nadmierna senność
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy leczeniu pochodną nitrozomocznika nie podaje się szczepionki przeciw rotawirusom ani innych żywych szczepionek. Jeśli niemowlę wymaga chemioterapii z użyciem karmustyny, szczepienie przeprowadza się przed jej rozpoczęciem z odstępem ustalonym przez onkologa albo odracza się je do odbudowy odporności po zakończeniu leczenia. Szczepionkę przeciw rotawirusom można podać tylko w ściśle określonym oknie wiekowym, więc odroczenie często oznacza rezygnację ze szczepienia i trzeba to omówić z rodzicami. Inaktywowanej szczepionki przeciw rotawirusom nie ma, dlatego ochronę zapewnia wtedy higiena i unikanie kontaktu z chorymi. Szczepienie zdrowego niemowlęcia, którego domownik jest leczony karmustyną, jest dopuszczalne, ale osoba z immunosupresją nie powinna zmieniać pieluch ani mieć kontaktu z kałem dziecka przez kilka tygodni po szczepieniu, a domownicy muszą starannie myć ręce.
Skutek kliniczny
U osoby z immunosupresją po karmustynie żywy wirus szczepionkowy może wywołać przewlekłą lub ciężką biegunkę z odwodnieniem, a także przedłużone wydalanie wirusa z kałem. Odpowiedź poszczepienna jest słabsza, więc dziecko może pozostać niechronione przed zakażeniem rotawirusowym. Ryzyko jest największe w okresie nadiru i przez kilka miesięcy po zakończeniu chemioterapii.
Mechanizm
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, które namnażają się w jelicie i dopiero w ten sposób wywołują odporność. Pochodne nitrozomocznika, takie jak karmustyna, są lekami alkilującymi o silnym i długotrwałym działaniu mielosupresyjnym i immunosupresyjnym. Upośledzona odporność komórkowa i humoralna nie hamuje skutecznie namnażania szczepu szczepionkowego i jednocześnie osłabia wytwarzanie przeciwciał. Interakcja wynika z właściwości całych grup (żywa szczepionka i lek cytotoksyczny), dlatego dotyczy jednakowo wszystkich leków obu grup.
Monitorować
- status szczepień dziecka przed rozpoczęciem chemioterapii
- czas od ostatniej dawki karmustyny i parametry odbudowy odporności przed szczepieniem żywą szczepionką
- przy przypadkowym podaniu – biegunka, wymioty, gorączka i objawy odwodnienia
- obecność w domu osoby z immunosupresją przy szczepieniu niemowlęcia
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepienie zakończone przed rozpoczęciem leczenia karmustyną z odstępem zaakceptowanym przez onkologakolejność włączenia · szczepionki przeciw rotawirusom | ryzyko maleje | Podanie szczepionki przed rozpoczęciem chemioterapii, z odstępem pozwalającym na wytworzenie odporności i ustąpienie namnażania wirusa, eliminuje ryzyko interakcji. |
| Odbudowa odporności po zakończeniu chemioterapii potwierdzona przez lekarza prowadzącegoodstep · pochodne nitrozomocznika | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia karmustyną i odbudowie odporności żywą szczepionkę można rozważyć, o ile dziecko mieści się jeszcze w dopuszczalnym wieku dla szczepienia przeciw rotawirusom. |
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze)+ Etylenoiminy (np. tiotepa) klasaSzczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się w trakcie leczenia etylenoiminą ani w okresie utrzymującej się po nim immunosupresji.Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie leczenia tiotepą ani po nim bez zgody lekarza prowadzącego leczenie, a przed planowaną podróżą do Afryki lub Ameryki Południowej porozmawiaj z nim odpowiednio wcześnie.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie leczenia tiotepą ani po nim bez zgody lekarza prowadzącego leczenie, a przed planowaną podróżą do Afryki lub Ameryki Południowej porozmawiaj z nim odpowiednio wcześnie.
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywego, osłabionego wirusa, który u zdrowej osoby jest bezpieczny. Tiotepa to lek stosowany w chemioterapii i przed przeszczepieniem szpiku, który bardzo mocno osłabia odporność. U osoby z tak osłabioną odpornością wirus ze szczepionki może wywołać ciężką, nawet zagrażającą życiu chorobę, a samo szczepienie może nie chronić. Dlatego tej szczepionki nie podaje się w czasie takiego leczenia ani przez długi czas po nim.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysoka gorączka, dreszcze i silne bóle mięśni w ciągu kilku do kilkunastu dni po szczepieniu
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz, wyraźne zmniejszenie ilości oddawanego moczu
- silny ból głowy, sztywność karku, splątanie, senność lub drgawki
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – synergizm, PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Szczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się w trakcie leczenia etylenoiminą ani w okresie utrzymującej się po nim immunosupresji. Połączenie jest przeciwwskazane. Jeśli szczepienie jest konieczne, wykonuje się je odpowiednio wcześnie przed planowanym rozpoczęciem leczenia tiotepą, zwykle co najmniej 4 tygodnie wcześniej. Po zakończeniu chemioterapii szczepienie odkłada się do czasu odbudowy odporności, a po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych zwykle co najmniej do 2 lat, pod warunkiem braku choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi i braku leczenia immunosupresyjnego. Decyzję o terminie podejmuje lekarz prowadzący leczenie onkologiczne lub hematologiczne razem z lekarzem medycyny podróży. Gdy szczepienie jest przeciwwskazane, a podróż do rejonu endemicznego nieunikniona, wystawia się zaświadczenie o zwolnieniu ze szczepienia i zaleca ścisłą ochronę przed komarami. Rozważ też ryzyko kontaktu domowników z wirusem szczepionkowym jako niewielkie, ponieważ szczepienie osób z otoczenia pacjenta jest zwykle dopuszczalne.
Skutek kliniczny
Podanie szczepionki pacjentowi z immunosupresją po etylenoiminie grozi uogólnioną chorobą poszczepienną, w tym postacią trzewną z niewydolnością wielonarządową oraz postacią neurologiczną z zapaleniem mózgu. Powikłania te mogą zakończyć się zgonem. Dodatkowo szczepienie wykonane w czasie immunosupresji może nie zapewnić ochrony przed żółtą febrą.
Mechanizm
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, atenuowany wirus, który musi się namnożyć w organizmie, a jego replikację ogranicza odporność komórkowa i humoralna. Etylenoiminy, takie jak tiotepa, są lekami alkilującymi o silnym działaniu mielosupresyjnym i limfotoksycznym. Stosuje się je często w dawkach mieloablacyjnych przed przeszczepieniem komórek krwiotwórczych, co prowadzi do głębokiej i długotrwałej immunosupresji. W takich warunkach wirus szczepionkowy może namnażać się w sposób niekontrolowany, a jednocześnie odpowiedź ochronna na szczepienie jest osłabiona albo nie powstaje. Interakcja dotyczy całej klasy, ponieważ wynika z żywego charakteru szczepionki i immunosupresyjnego działania każdej etylenoiminy, a nie z właściwości pojedynczego preparatu.
Monitorować
- Przy przypadkowym podaniu szczepionki w okresie immunosupresji – gorączka, bóle mięśni, żółtaczka, objawy niewydolności wątroby i nerek w ciągu kilkunastu dni od szczepienia
- Objawy neurologiczne po szczepieniu – silny ból głowy, sztywność karku, zaburzenia świadomości, drgawki
- Stan odporności przed planowanym szczepieniem po leczeniu – morfologia z rozmazem, liczba limfocytów, obecność choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi i leków immunosupresyjnych
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepienie wykonane co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia tiotepąkolejność włączenia · pacjent | ryzyko maleje | Szczepienie wykonane z odpowiednim wyprzedzeniem przed rozpoczęciem leczenia immunosupresyjnego pozwala na wytworzenie odporności i wyeliminowanie wirusa szczepionkowego przed spadkiem odporności. Po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych odporność poszczepienna może jednak zaniknąć i wymaga ponownej oceny. |
| odstep ≥ 2 lata po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych, bez choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi i bez leczenia immunosuppacjent | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia i przeszczepieniu szczepienie żywą szczepionką rozważa się dopiero po odbudowie odporności, przy braku czynnej choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi i bez leków immunosupresyjnych, po indywidualnej ocenie przez lekarza prowadzącego. |
Niekorzystna interakcjaAlkaloidy barwinka (np. winorelbina, winkrystyna, winflunina)+ Szczepionki przeciw rotawirusom (np. szczepionka przeciw rotawirusom) klasaPrzy leczeniu alkaloidem barwinka nie podaje się szczepionki przeciw rotawirusom, ponieważ jest to żywa szczepionka, a leczenie osłabia odporność.Jeśli dziecko jest leczone lekiem z grupy alkaloidów barwinka, nie szczep go przeciw rotawirusom bez zgody lekarza prowadzącego leczenie onkologiczne.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli dziecko jest leczone lekiem z grupy alkaloidów barwinka, nie szczep go przeciw rotawirusom bez zgody lekarza prowadzącego leczenie onkologiczne.
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy i podaje się ją doustnie małym dzieciom. Leki przeciwnowotworowe z grupy alkaloidów barwinka, takie jak winkrystyna, winorelbina i winflunina, osłabiają odporność. U dziecka w trakcie takiego leczenia wirus ze szczepionki może wywołać uporczywą biegunkę i odwodnienie, a samo szczepienie może nie chronić. Jeśli to ty jesteś leczony takim lekiem, a w domu jest zaszczepione niemowlę, myj dokładnie ręce po kontakcie z jego pieluchą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka, która trwa dłużej niż kilka dni
- częste wymioty
- mniej mokrych pieluch, suche usta, płacz bez łez
- gorączka
- senność lub wyraźne osłabienie dziecka
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy leczeniu alkaloidem barwinka nie podaje się szczepionki przeciw rotawirusom, ponieważ jest to żywa szczepionka, a leczenie osłabia odporność. Szczepienie odracza się do zakończenia chemioterapii i odbudowy odporności, a termin ustala lekarz prowadzący leczenie onkologiczne. Jeśli to możliwe, szczepienie wykonuje się z odpowiednim wyprzedzeniem przed rozpoczęciem leczenia. Nie istnieje nieżywa szczepionka przeciw rotawirusom, którą można by podać zamiast niej. Gdy alkaloid barwinka otrzymuje dorosły domownik zaszczepionego niemowlęcia, szczepienia dziecka się nie odkłada, ale chory powinien unikać przewijania dziecka i starannie myć ręce przez kilka tygodni po szczepieniu.
Skutek kliniczny
Szczepienie w trakcie leczenia alkaloidem barwinka niesie ryzyko przewlekłej lub nasilonej biegunki wywołanej wirusem szczepionkowym, odwodnienia i dłuższego wydalania wirusa z kałem. Szczepienie może też nie dać skutecznej ochrony przed zakażeniem rotawirusowym. W praktyce problem dotyczy głównie niemowląt leczonych winkrystyną z powodu nowotworu, bo szczepionkę podaje się tylko w pierwszych miesiącach życia. Winorelbinę i winfluninę stosuje się prawie wyłącznie u dorosłych, więc u nich istotniejsza jest kwestia kontaktu z zaszczepionym niemowlęciem w domu.
Mechanizm
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, które namnażają się w jelicie i wywołują odpowiedź odpornościową. Alkaloidy barwinka hamują podziały komórek, w tym komórek szpiku, i osłabiają odporność komórkową oraz humoralną. Dotyczy to wszystkich leków tej grupy, choć winkrystyna słabiej uszkadza szpik niż winorelbina i winflunina. Winkrystynę podaje się jednak zwykle w schematach wielolekowych, które silnie obniżają odporność. Przy osłabionej odporności wirus szczepionkowy może namnażać się dłużej i w większej ilości, a organizm słabiej wytwarza ochronę po szczepieniu.
Monitorować
- status szczepień niemowlęcia przed rozpoczęciem chemioterapii
- morfologia z rozmazem i liczba limfocytów przed planowanym szczepieniem po leczeniu
- biegunka, wymioty i objawy odwodnienia, jeśli szczepionka została podana w trakcie leczenia
- obecność w domu niemowlęcia szczepionego przeciw rotawirusom u dorosłego leczonego alkaloidem barwinka
Kiedy ocena się zmienia
| Zakończenie chemioterapii i odbudowa odpornościodstep · alkaloidy barwinka | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia alkaloidem barwinka i odbudowie odporności szczepienie przeciw rotawirusom jest możliwe, o ile dziecko mieści się jeszcze w dopuszczalnym wieku. Termin ustala lekarz prowadzący leczenie onkologiczne. |
| Szczepienie zakończone przed rozpoczęciem chemioterapiikolejność włączenia · alkaloidy barwinka | ryzyko maleje | Jeśli dziecko otrzymało szczepionkę przeciw rotawirusom z odpowiednim wyprzedzeniem przed rozpoczęciem leczenia alkaloidem barwinka, ryzyko interakcji jest małe. Gdy leczenie zaczyna się wkrótce po szczepieniu, warto obserwować dziecko pod kątem biegunki. |
| Osoba dorosła leczona alkaloidem barwinka, domownik zaszczepionego niemowlęciawiek · pacjent | inne zalecenie | Gdy alkaloid barwinka otrzymuje dorosły domownik, szczepienia niemowlęcia się nie odkłada. Choremu zaleca się staranną higienę rąk i unikanie przewijania dziecka przez kilka tygodni po szczepieniu. |
Niekorzystna interakcjaAlkilosulfoniany (np. busulfan, treosulfan)+ Etylenoiminy (np. tiotepa) klasaAlkilosulfonian i etylenoiminę łączy się wyłącznie w zaplanowanych schematach kondycjonowania przed przeszczepieniem krwiotwórczych komórek macierzystych, prowadzonych w ośrodku transplantacyjnym pod ścisłym nadzorem.Gdy dostajesz jednocześnie lek z grupy alkilosulfonianów i tiotepę, od razu mów lekarzowi lub pielęgniarce o gorączce, krwawieniach, bólu jamy ustnej, zażółceniu skóry, szybkim przybraniu na wadze albo drgawkach.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Gdy dostajesz jednocześnie lek z grupy alkilosulfonianów i tiotepę, od razu mów lekarzowi lub pielęgniarce o gorączce, krwawieniach, bólu jamy ustnej, zażółceniu skóry, szybkim przybraniu na wadze albo drgawkach.
Busulfan i treosulfan oraz tiotepa to silne leki przeciwnowotworowe, które stosuje się razem głównie przed przeszczepieniem szpiku. Razem mocniej uszkadzają szpik, przez co łatwiej o zakażenia, krwawienia i anemię. Mogą też wywołać bolesne owrzodzenia w jamie ustnej, uszkodzenie wątroby, zmiany na skórze, a busulfan także drgawki. Dlatego takie leczenie prowadzi się tylko w szpitalu pod stałą kontrolą lekarzy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- krwawienie z nosa lub dziąseł, siniaki, krew w moczu lub stolcu
- silny ból i owrzodzenia w jamie ustnej, trudność w przełykaniu
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- szybki przyrost masy ciała, obrzęki, powiększenie lub ból brzucha po prawej stronie
- drgawki, splątanie, silna senność
- zaczerwienienie, pieczenie lub złuszczanie skóry, zwłaszcza w fałdach
- duszność lub kaszel
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Alkilosulfonian i etylenoiminę łączy się wyłącznie w zaplanowanych schematach kondycjonowania przed przeszczepieniem krwiotwórczych komórek macierzystych, prowadzonych w ośrodku transplantacyjnym pod ścisłym nadzorem. Poza takim schematem połączenia należy unikać. Przy busulfanie stosuje się profilaktykę przeciwdrgawkową i w miarę możliwości monitorowanie stężeń busulfanu z indywidualizacją dawki. Należy prowadzić profilaktykę przeciwzakaźną, wsparcie przetoczeniowe oraz profilaktykę zespołu niedrożności zatokowej wątroby zgodnie z protokołem ośrodka. Przy tiotepie zaleca się częstą zmianę bielizny i pościeli oraz mycie skóry, ponieważ lek wydziela się przez skórę i może ją uszkadzać.
Skutek kliniczny
Połączenie nasila i wydłuża uszkodzenie szpiku z ciężką neutropenią, małopłytkowością i niedokrwistością, co zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń i krwawień. Częściej występuje ciężkie zapalenie błon śluzowych jamy ustnej i przewodu pokarmowego. Rośnie ryzyko zespołu niedrożności zatokowej wątroby (choroby wenookluzyjnej), zwłaszcza przy busulfanie, a także działań neurotoksycznych z drgawkami włącznie. Opisywano też toksyczność skórną, nasilone uszkodzenie płuc oraz zwiększone ryzyko niepłodności i wtórnych nowotworów.
Mechanizm
Alkilosulfoniany (busulfan, treosulfan) i etylenoiminy (tiotepa) to leki alkilujące, które sieciują DNA w szybko dzielących się komórkach. Działają w ten sam sposób na szpik kostny, nabłonek przewodu pokarmowego, wątrobę i ośrodkowy układ nerwowy, więc ich działanie toksyczne się sumuje. Interakcja wynika z mechanizmu działania obu grup i jest wspólna dla wszystkich leków obu grup. Treosulfan wywołuje mniej powikłań wątrobowych niż busulfan, ale sumowanie toksyczności szpikowej i śluzówkowej z tiotepą pozostaje takie samo.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i liczbą płytek codziennie w okresie aplazji
- bilirubina, aminotransferazy, masa ciała, obwód brzucha i bolesność pod prawym łukiem żebrowym (wczesne objawy zespołu niedrożności zatokowej wątroby)
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- stan błon śluzowych jamy ustnej i przewodu pokarmowego
- stan neurologiczny, w tym drgawki
- stan skóry, zwłaszcza w fałdach i pod opatrunkami
- stężenie busulfanu we krwi, jeśli stosowany jest busulfan
- czynność nerek i parametry oddechowe
Kiedy ocena się zmienia
| Dawki mieloablacyjne w kondycjonowaniu przed przeszczepieniemdawka · alkilosulfoniany | ryzyko rośnie | Przy dawkach mieloablacyjnych sumowanie toksyczności jest największe, zwłaszcza ryzyko zespołu niedrożności zatokowej wątroby i drgawek przy busulfanie. Wymagane jest dawkowanie według protokołu, profilaktyka przeciwdrgawkowa i monitorowanie stężeń busulfanu. |
| Małe dzieci i osoby starszewiek · pacjent | ryzyko rośnie | U małych dzieci i osób starszych częściej występuje ciężka toksyczność narządowa, w tym wątrobowa i neurologiczna. U dzieci istotne są też późne skutki, takie jak zaburzenia wzrostu i niepłodność. Należy rozważyć schemat o zmniejszonej intensywności. |
Niekorzystna interakcjaAlkilosulfoniany (np. busulfan, treosulfan)+ Szczepionki przeciw rotawirusom (np. szczepionka przeciw rotawirusom) klasaPrzy leczeniu alkilosulfonianem nie podaje się szczepionki przeciw rotawirusom ani w trakcie terapii, ani po niej, dopóki hematolog nie potwierdzi odbudowy odporności.Jeśli twoje dziecko dostaje lek z grupy alkilosulfonianów lub niedawno go dostawało, nie szczep go przeciw rotawirusom bez zgody hematologa i powiedz o tym leczeniu lekarzowi kwalifikującemu do szczepienia.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Jeśli twoje dziecko dostaje lek z grupy alkilosulfonianów lub niedawno go dostawało, nie szczep go przeciw rotawirusom bez zgody hematologa i powiedz o tym leczeniu lekarzowi kwalifikującemu do szczepienia.
Leki takie jak busulfan i treosulfan bardzo mocno osłabiają odporność, zwłaszcza przed przeszczepieniem szpiku. Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywy, osłabiony wirus, który u dziecka z obniżoną odpornością może wywołać ciężką biegunkę. W tym czasie szczepionka zwykle też nie chroni przed chorobą. O tym, kiedy szczepienia są znowu bezpieczne, decyduje lekarz prowadzący leczenie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- częste, wodniste stolce utrzymujące się dłużej niż dobę
- powtarzające się wymioty
- mniej mokrych pieluch, suche usta, płacz bez łez
- gorączka, senność lub osłabienie dziecka
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy leczeniu alkilosulfonianem nie podaje się szczepionki przeciw rotawirusom ani w trakcie terapii, ani po niej, dopóki hematolog nie potwierdzi odbudowy odporności. Dotyczy to zarówno busulfanu, jak i treosulfanu, zwykle stosowanych w kondycjonowaniu przed przeszczepieniem szpiku u niemowląt i małych dzieci. Ponieważ szczepionkę podaje się tylko w wąskim przedziale wieku niemowlęcego, po przeszczepieniu dziecko w praktyce traci możliwość zaszczepienia i pozostaje bez tej ochrony. Jeśli szczepienie jest możliwe przed planowanym leczeniem, należy je zakończyć z odpowiednim wyprzedzeniem przed rozpoczęciem kondycjonowania, po uzgodnieniu z ośrodkiem transplantacyjnym. Gdy szczepionkę podano przypadkowo w okresie immunosupresji, trzeba poinformować lekarza prowadzącego i obserwować dziecko w kierunku biegunki i odwodnienia.
Skutek kliniczny
U dziecka z ciężkim niedoborem odporności wirus szczepionkowy może wywołać przewlekłą lub ciężką biegunkę z odwodnieniem i długotrwałym wydalaniem wirusa z kałem. Jednocześnie szczepienie podane w okresie immunosupresji najpewniej nie zapewni ochrony przed zakażeniem rotawirusowym.
Mechanizm
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywy, osłabiony wirus, który namnaża się w jelicie szczepionego dziecka. Alkilosulfoniany działają silnie mielosupresyjnie i immunosupresyjnie, a w dawkach stosowanych przed przeszczepieniem krwiotwórczych komórek macierzystych niszczą szpik i układ odpornościowy na wiele miesięcy. W tym czasie organizm nie kontroluje replikacji wirusa szczepionkowego, a odpowiedź poszczepienna jest słaba lub nie występuje. Mechanizm wynika z samego działania obu grup, dlatego dotyczy jednakowo busulfanu i treosulfanu, także tam, gdzie brak opisanej pary.
Monitorować
- biegunka, wymioty i objawy odwodnienia u dziecka zaszczepionego w okresie immunosupresji
- przedłużające się wydalanie wirusa z kałem u dziecka z niedoborem odporności
- status szczepień i termin odbudowy odporności po zakończeniu leczenia, ustalany przez hematologa
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepienie zakończone przed rozpoczęciem leczenia alkilosulfonianemkolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Jeśli schemat szczepienia przeciw rotawirusom zakończono z odpowiednim wyprzedzeniem przed kondycjonowaniem, nie ma potrzeby dodatkowych działań poza oceną statusu szczepień po przeszczepieniu. |
| Wiek powyżej górnej granicy szczepienia przeciw rotawirusomwiek · szczepionki przeciw rotawirusom | interakcja nie dotyczy | U starszych dzieci i dorosłych szczepionki przeciw rotawirusom się nie stosuje, więc interakcja nie ma znaczenia praktycznego poza ryzykiem kontaktu z wirusem szczepionkowym wydalanym przez zaszczepionego domownika. |
| Do potwierdzenia odbudowy odporności przez hematologaodstep · pacjent | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia alkilosulfonianem żywe szczepionki można rozważyć dopiero po potwierdzeniu odbudowy odporności, a u biorców przeszczepu zgodnie z programem szczepień ośrodka transplantacyjnego. |
Niekorzystna interakcjaAnalogi iperytu azotowego (np. cyklofosfamid, bendamustyna, melfalan)+ Etylenoiminy (np. tiotepa) klasaJednoczesne stosowanie analogu iperytu azotowego i tiotepy powinno odbywać się wyłącznie w ramach ustalonego schematu onkologicznego lub hematologicznego, z dawkami dobranymi do łącznej toksyczności oraz ze ścisłym monitorowaniem morfologii krwi i funkcji wątroby.Przyjmuj te leki wyłącznie według planu ustalonego przez lekarza prowadzącego, wykonuj zlecone badania krwi i od razu zgłaszaj gorączkę, krwawienia lub zażółcenie skóry.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj te leki wyłącznie według planu ustalonego przez lekarza prowadzącego, wykonuj zlecone badania krwi i od razu zgłaszaj gorączkę, krwawienia lub zażółcenie skóry.
Tiotepa i leki takie jak cyklofosfamid, ifosfamid, melfalan, chlorambucyl czy bendamustyna działają podobnie – niszczą szybko dzielące się komórki. Gdy dostajesz je razem, ich działania niepożądane się sumują. Szpik kostny może wtedy wytwarzać mniej krwinek, co zwiększa ryzyko zakażeń i krwawień. Mogą też pojawić się bolesne owrzodzenia w jamie ustnej i problemy z wątrobą. Takie połączenia są czasem stosowane celowo, np. przed przeszczepieniem szpiku, ale tylko pod ścisłą kontrolą lekarzy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł, krew w moczu lub stolcu
- silne osłabienie, bladość lub duszność
- bolesne owrzodzenia w jamie ustnej lub uporczywa biegunka
- zażółcenie skóry lub oczu, ból pod prawym łukiem żebrowym, szybkie przybieranie na wadze lub obrzęk brzucha
- kaszel lub narastająca duszność
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Jednoczesne stosowanie analogu iperytu azotowego i tiotepy powinno odbywać się wyłącznie w ramach ustalonego schematu onkologicznego lub hematologicznego, z dawkami dobranymi do łącznej toksyczności oraz ze ścisłym monitorowaniem morfologii krwi i funkcji wątroby. Takie połączenia, np. tiotepa z melfalanem lub z cyklofosfamidem, są celowo stosowane w kondycjonowaniu przed przeszczepieniem komórek krwiotwórczych. Poza takim protokołem należy ich unikać. Przy łączeniu tiotepy z cyklofosfamidem lub ifosfamidem trzeba przestrzegać kolejności podania określonej w protokole, z lekiem z grupy A podawanym przed tiotepą. Należy wdrożyć profilaktykę zakażeń i zapalenia błon śluzowych zgodnie ze standardem ośrodka. Konieczna jest też ocena ryzyka zespołu niedrożności zatok wątrobowych, zwłaszcza po wcześniejszej chemioterapii lub radioterapii. Przed przekazaniem leku pacjentowi trzeba sprawdzić, czy nie przyjmuje innych leków mielotoksycznych lub hepatotoksycznych.
Skutek kliniczny
Głęboka i przedłużona mielosupresja z ryzykiem ciężkich zakażeń, krwawień i niedokrwistości. Możliwe jest też nasilone zapalenie błon śluzowych, uszkodzenie wątroby z zespołem niedrożności zatok wątrobowych, toksyczność płucna, niepłodność oraz wzrost ryzyka wtórnych nowotworów. W przypadku cyklofosfamidu i ifosfamidu niewłaściwa kolejność podania względem tiotepy może osłabić działanie przeciwnowotworowe.
Mechanizm
Analogi iperytu azotowego i tiotepa to leki alkilujące, które uszkadzają DNA szybko dzielących się komórek. Przy łącznym stosowaniu ich toksyczne działania sumują się. Dotyczy to przede wszystkim szpiku kostnego, błon śluzowych przewodu pokarmowego, wątroby (ryzyko zespołu niedrożności zatok wątrobowych), płuc i gonad. Działanie addycyjne jest wspólne dla wszystkich leków obu grup podawanych ogólnoustrojowo. Dodatkowo u cyklofosfamidu i ifosfamidu występuje składowa farmakokinetyczna. Oba są prolekami aktywowanymi głównie przez CYP2B6 i CYP3A4, a tiotepa hamuje CYP2B6. Podanie tiotepy przed tymi lekami lub równocześnie z nimi może zmniejszać powstawanie ich aktywnych metabolitów i zmieniać profil skuteczności oraz toksyczności. Ta składowa nie dotyczy pozostałych leków grupy A, które nie wymagają aktywacji metabolicznej przez CYP2B6.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym liczba neutrofili i płytek krwi
- aminotransferazy, bilirubina, masa ciała i obwód brzucha w kierunku zespołu niedrożności zatok wątrobowych
- objawy zakażenia, w tym temperatura ciała
- stan błon śluzowych jamy ustnej i przewodu pokarmowego
- czynność nerek i diureza, a przy ifosfamidzie i cyklofosfamidzie także krwiomocz
- objawy ze strony układu oddechowego
Kiedy ocena się zmienia
| Żel na skórę (chlormetyna)postać · analogi iperytu azotowego | ryzyko maleje | Chlormetyna stosowana miejscowo na skórę wchłania się do krążenia w minimalnym stopniu, więc nie nasila w istotny sposób mielotoksyczności tiotepy. |
| Tiotepa podana przed cyklofosfamidem lub ifosfamidem albo równocześnie z nimikolejność włączenia · analogi iperytu azotowego | inne zalecenie | Tiotepa hamuje CYP2B6, który aktywuje cyklofosfamid i ifosfamid. Podanie tiotepy przed lekiem z grupy A lub równocześnie z nim może zmniejszyć powstawanie aktywnych metabolitów. Lek z grupy A należy podać przed tiotepą zgodnie z protokołem. |
| Dawki wysokie w kondycjonowaniu przed przeszczepieniem komórek krwiotwórczychdawka · pacjent | ryzyko rośnie | W schematach wysokodawkowych mielosupresja jest zamierzona i całkowita, a ryzyko zespołu niedrożności zatok wątrobowych, ciężkiego zapalenia błon śluzowych i toksyczności płucnej istotnie rośnie. Wymaga to leczenia wyłącznie w ośrodku transplantacyjnym. |
| Podanie dopęcherzowedroga podania · etylenoiminy | ryzyko maleje | Po podaniu dopęcherzowym tiotepa wchłania się do krążenia w mniejszym stopniu, zwłaszcza przy nienaruszonej błonie śluzowej pęcherza. Mielosupresja jest jednak możliwa, dlatego kontrola morfologii nadal jest wskazana. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.