Interakcje / Allopurynol / Allopurynol i bendamustyna
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Połączenie można stosować w profilaktyce zespołu rozpadu guza, ale wymaga ono ścisłej obserwacji skóry i błon śluzowych oraz regularnej kontroli morfologii krwi.
Przyjmuj allopurynol zgodnie z zaleceniem, pij dużo płynów, a jeśli pojawi się wysypka, pęcherze, owrzodzenia w ustach lub gorączka – przerwij allopurynol i natychmiast skontaktuj się z lekarzem.
Niekorzystna interakcjaAllopurynol+ BendamustynaPołączenie można stosować w profilaktyce zespołu rozpadu guza, ale wymaga ono ścisłej obserwacji skóry i błon śluzowych oraz regularnej kontroli morfologii krwi.Przyjmuj allopurynol zgodnie z zaleceniem, pij dużo płynów, a jeśli pojawi się wysypka, pęcherze, owrzodzenia w ustach lub gorączka – przerwij allopurynol i natychmiast skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj allopurynol zgodnie z zaleceniem, pij dużo płynów, a jeśli pojawi się wysypka, pęcherze, owrzodzenia w ustach lub gorączka – przerwij allopurynol i natychmiast skontaktuj się z lekarzem.
Allopurynol często podaje się razem z bendamustyną celowo, aby chronić nerki przed skutkami szybkiego rozpadu komórek nowotworowych. U nielicznych osób to połączenie wywołało bardzo ciężkie reakcje skórne z pęcherzami i złuszczaniem skóry. Oba leki mogą też razem silniej obniżać liczbę krwinek, dlatego lekarz będzie regularnie zlecał badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysypka lub zaczerwienienie skóry
- pęcherze albo złuszczanie się skóry
- owrzodzenia w jamie ustnej, na narządach płciowych lub zapalenie oczu
- gorączka, ból gardła
- niewyjaśnione siniaki lub krwawienia
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Połączenie można stosować w profilaktyce zespołu rozpadu guza, ale wymaga ono ścisłej obserwacji skóry i błon śluzowych oraz regularnej kontroli morfologii krwi. Przed rozpoczęciem leczenia bendamustyną należy rozważyć odpowiednie nawodnienie, monitorowanie stężenia potasu i kwasu moczowego oraz podanie leków zmniejszających stężenie kwasu moczowego – allopurynolu lub rasburykazy[1]. Przy łączeniu allopurynolu z cytostatykami należy regularnie kontrolować morfologię krwi[2]. Przy pierwszych objawach wysypki, pęcherzy lub nadżerek na błonach śluzowych należy przerwać allopurynol i pilnie ocenić pacjenta, a w razie potrzeby rozważyć rasburykazę jako alternatywę w profilaktyce zespołu rozpadu guza.
Skutek kliniczny
Najpoważniejszym ryzykiem są ciężkie reakcje skórne – zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, które mogą zagrażać życiu[3]. Możliwe jest też nasilenie zahamowania czynności szpiku z leukopenią, małopłytkowością i niedokrwistością[2]. Jednocześnie allopurynol jest stosowany celowo w zapobieganiu zespołowi rozpadu guza, który pojawia się zwykle w ciągu 48 godzin od pierwszej dawki bendamustyny i może prowadzić do ostrej niewydolności nerek oraz zgonu[4].
Mechanizm
Mechanizm ciężkich reakcji skórnych przy łączeniu obu leków nie jest wyjaśniony – oba leki samodzielnie mogą wywoływać reakcje nadwrażliwości ze strony skóry, a ich połączenie najprawdopodobniej sumuje to ryzyko. Podczas jednoczesnego stosowania bendamustyny i allopurynolu odnotowano kilka przypadków zespołu Stevensa-Johnsona i toksycznego martwiczego oddzielania się naskórka[4]. Dodatkowo zaburzenia składu krwi występują częściej, gdy allopurynol podaje się razem z cytostatykami, w tym halogenkami alkilowymi, niż gdy leki te stosuje się osobno[2]. Bendamustyna nasila działanie innych czynników upośledzających czynność szpiku[4].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- skóra i błony śluzowe (wysypka, pęcherze, nadżerki)
- morfologia krwi z rozmazem i płytkami
- stężenie kwasu moczowego
- stężenie potasu
- kreatynina i diureza
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Allopurynol włączony przed pierwszą dawką bendamustyny w profilaktyce zespołu rozpadu guzakolejność włączenia · allopurynol | inne zalecenie | Allopurynol włączony profilaktycznie przed pierwszym cyklem bendamustyny jest postępowaniem zalecanym, ponieważ zespół rozpadu guza rozwija się zwykle w ciągu 48 godzin od pierwszej dawki. W tej sytuacji nie należy rezygnować z profilaktyki, lecz zapewnić ścisłą obserwację skóry i morfologii krwi oraz rozważyć rasburykazę u pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka reakcji skórnych. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustyna medac 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustyna-medac-100344860/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Milurit 150 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/milurit-100399571/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Kabi 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustine-kabi-100328482/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
Alkohol przy tych lekach
Interakcja o niejasnym znaczeniuAllopurynola alkoholNie ma konieczności zakazu alkoholu ani zmiany dawki allopurynolu.Jeśli to możliwe, ogranicz alkohol, a w razie nawrotu bólu stawów powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Jeśli to możliwe, ogranicz alkohol, a w razie nawrotu bólu stawów powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie.
Nie stwierdzono, aby alkohol zmieniał działanie allopurynolu w organizmie. Alkohol podnosi jednak poziom kwasu moczowego we krwi, a allopurynol ma ten poziom obniżać. Picie alkoholu może więc osłabiać efekt leczenia i sprzyjać nawrotom dny moczanowej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nawrót bólu, zaczerwienienia lub obrzęku stawu, zwłaszcza palucha
- częstsze napady dny mimo regularnego przyjmowania leku
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie ma konieczności zakazu alkoholu ani zmiany dawki allopurynolu. Pacjentowi z dną lub hiperurykemią warto zalecić ograniczenie picia alkoholu, ponieważ podnosi on stężenie kwasu moczowego. Przy utrzymującym się wysokim stężeniu kwasu moczowego lub nawrotach dny należy zapytać o ilość spożywanego alkoholu.
Skutek kliniczny
Regularne picie alkoholu może osłabiać efekt leczenia hiperurykemii i dny moczanowej oraz sprzyjać utrzymywaniu się podwyższonego stężenia kwasu moczowego. U pacjenta z dną może to oznaczać gorszą kontrolę choroby. Nie wykazano jednak nasilenia działań niepożądanych allopurynolu.
Mechanizm
Nie opisano bezpośredniej interakcji farmakokinetycznej między allopurynolem a alkoholem. Alkohol zwiększa stężenie kwasu moczowego we krwi, czyli działa przeciwnie do celu leczenia allopurynolem, który hamuje jego wytwarzanie. Jest to więc niekorzystny wpływ alkoholu na przebieg choroby, a nie zmiana działania samego leku.
Metabolizm i transportery
- Allopurynol: słaby inhibitor CYP1A2[1]
Monitorować
- stężenie kwasu moczowego w surowicy zgodnie z planem leczenia
- częstość napadów dny moczanowej
- ilość i rodzaj spożywanego alkoholu przy słabej odpowiedzi na leczenie
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie większych ilości alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Regularne i większe spożycie alkoholu silniej podnosi stężenie kwasu moczowego i może pogarszać kontrolę dny mimo leczenia allopurynolem. Wskazane jest wówczas wyraźne zalecenie ograniczenia alkoholu i kontrola stężenia kwasu moczowego. |
Źródła
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Bendamustyna a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 61
Połączenie przeciwwskazaneAnalogi iperytu azotowego (np. cyklofosfamid, bendamustyna, melfalan)+ Selektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid) klasaPrzy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu iperytu azotowego i selektywnego leku immunosupresyjnego należy unikać połączenia, chyba że wynika ono z zaplanowanego schematu specjalistycznego, a wtedy konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii i objawów zakażenia.Jeśli masz przyjmować lek przeciwnowotworowy z tej grupy razem z lekiem osłabiającym odporność albo niedawno jeden z nich odstawiono, powiedz o tym każdemu lekarzowi prowadzącemu i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli masz przyjmować lek przeciwnowotworowy z tej grupy razem z lekiem osłabiającym odporność albo niedawno jeden z nich odstawiono, powiedz o tym każdemu lekarzowi prowadzącemu i nie zmieniaj leczenia na własną rękę.
Leki przeciwnowotworowe z tej grupy, takie jak cyklofosfamid, chlorambucyl czy melfalan, osłabiają szpik kostny i odporność. Leki osłabiające układ odpornościowy stosowane w chorobach autoimmunologicznych i po przeszczepach, takie jak fingolimod, teriflunomid, leflunomid, tofacytynib czy natalizumab, działają podobnie, więc razem mogą bardzo mocno obniżyć odporność. Grozi to ciężkimi zakażeniami, także rzadkimi zakażeniami mózgu, oraz spadkiem liczby białych krwinek. Niektóre z tych leków działają jeszcze długo po odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ogólne złe samopoczucie
- kaszel, duszność lub ból przy oddawaniu moczu
- bolesna wysypka z pęcherzykami na skórze
- nowe zaburzenia mowy, widzenia, równowagi, siły mięśni lub pamięci
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z dziąseł lub nosa
- żółte zabarwienie skóry lub oczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu analogu iperytu azotowego i selektywnego leku immunosupresyjnego należy unikać połączenia, chyba że wynika ono z zaplanowanego schematu specjalistycznego, a wtedy konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii i objawów zakażenia. Natalizumab jest przeciwwskazany u pacjentów z obniżoną odpornością, także po wcześniejszym leczeniu cytostatykami, a w nowotworze czynnym nie powinien być stosowany. Fingolimod, ozanimod, ponesimod, tofacytynib, leflunomid i teriflunomid w charakterystykach produktu są zastrzeżone przed łączeniem z lekami przeciwnowotworowymi i silnymi immunosupresantami, więc decyzję o kontynuacji podejmuje lekarz prowadzący leczenie przeciwnowotworowe razem z lekarzem leczącym chorobę autoimmunologiczną. Połączenia celowe, na przykład cyklofosfamid z immunoglobuliną przeciw limfocytom T lub z abataceptem w kondycjonowaniu i profilaktyce choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi albo cyklofosfamid z następczym mykofenolanem mofetylu w toczniowym zapaleniu nerek, prowadzi się wyłącznie w ośrodkach specjalistycznych z profilaktyką przeciwinfekcyjną. Należy uwzględnić długi czas działania niektórych leków grupy B – teriflunomid i leflunomid pozostają w organizmie wiele miesięcy bez procedury przyspieszonej eliminacji, a liczba limfocytów po fingolimodzie wraca do normy po tygodniach. Przed włączeniem leczenia warto sprawdzić status zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B, gruźlicy i ospy wietrznej oraz uzupełnić szczepienia, a szczepionek żywych nie podaje się w trakcie leczenia.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, reaktywacji wirusów (półpaśca, zapalenia wątroby typu B, cytomegalii) oraz pogłębionej i przedłużonej neutropenii i limfopenii. W przypadku natalizumabu i modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu szczególnym zagrożeniem jest postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, a wcześniejsze leczenie lekami immunosupresyjnymi lub cytostatycznymi jest uznanym czynnikiem ryzyka tego powikłania[1]. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie dochodzi ryzyko sumowania toksyczności dla szpiku i wątroby. Długotrwała immunosupresja może też zwiększać ryzyko wtórnych nowotworów. Szczepionki żywe mogą wywołać zakażenie, a szczepionki inaktywowane są mniej skuteczne.
Mechanizm
Analogi iperytu azotowego alkilują DNA szybko dzielących się komórek, w tym prekursorów szpiku i limfocytów, co prowadzi do neutropenii, limfopenii i spadku odporności. Selektywne leki immunosupresyjne osłabiają odporność innymi drogami – blokują migrację lub zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych (fingolimod, ozanimod, ponesimod, natalizumab), hamują syntezę pirymidyn lub puryn w limfocytach (teriflunomid, leflunomid, mykofenolan mofetyl, kwas mykofenolowy), hamują sygnalizację lub kostymulację limfocytów (tofacytynib, abatacept, belatacept, tolebrutynib), niszczą limfocyty (immunoglobulina przeciw limfocytom T, inebilizumab), obniżają stężenie przeciwciał (efgartigimod alfa, imlifidaza) albo blokują dopełniacz (rawulizumab). Efekty obu grup sumują się na poziomie układu odpornościowego, a część leków grupy B sama hamuje szpik. Nie jest znana istotna interakcja farmakokinetyczna wspólna dla całej klasy. Interakcja dotyczy wszystkich leków ogólnoustrojowych obu grup z wyjątkiem chlormetyny w żelu, apremilastu i nerandomilastu.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba neutrofili i limfocytów
- objawy zakażeń, gorączka, zmiany skórne sugerujące półpasiec
- nowe objawy neurologiczne lub poznawcze sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię przy natalizumabie, fingolimodzie, ozanimodzie i ponesimodzie
- aktywność aminotransferaz przy leflunomidzie i teriflunomidzie
- markery wirusa zapalenia wątroby typu B i cytomegalii u pacjentów z grupy ryzyka
- stężenie immunoglobulin przy efgartigimodzie alfa, inebilizumabie i imlifidazie
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · analogi iperytu azotowego | interakcja nie dotyczy | Chlormetyna w żelu stosowana miejscowo w chłoniaku skóry praktycznie nie wchłania się do krwi i nie sumuje się z ogólnoustrojową immunosupresją. |
| Analog iperytu azotowego przed natalizumabemkolejność włączenia · analogi iperytu azotowego | ryzyko rośnie | Wcześniejsze leczenie cytostatykiem jest czynnikiem ryzyka postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii po natalizumabie, a pacjent z utrzymującą się immunosupresją ma przeciwwskazanie do tego leku. |
| Czas do pełnej eliminacji leku lub powrotu liczby limfocytówodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Teriflunomid i leflunomid utrzymują się w organizmie wiele miesięcy, a po fingolimodzie, ozanimodzie, ponesimodzie, inebilizumabie i immunoglobulinie przeciw limfocytom T limfopenia może trwać tygodnie lub dłużej. Przed chemioterapią należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji leflunomidu lub teriflunomidu i ocenić liczbę limfocytów. |
| Dawki mieloablacyjne lub kondycjonującedawka · analogi iperytu azotowego | ryzyko rośnie | Wysokie dawki cyklofosfamidu, melfalanu, bendamustyny lub ifosfamidu stosowane przed przeszczepieniem komórek krwiotwórczych powodują głęboką aplazję, a dołączenie leku immunosupresyjnego wymaga profilaktyki przeciwbakteryjnej, przeciwwirusowej i przeciwgrzybiczej. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń, półpaśca i przedłużonej cytopenii jest wyższe, co dotyczy szczególnie tofacytynibu i modulatorów receptora sfingozyno‑1‑fosforanu. |
Źródła
- Morrow SA, Clift F, Devonshire V, Lapointe E, Schneider R, Stefanelli M, et al. Use of natalizumab in persons with multiple sclerosis: 2022 update. Mult Scler Relat Disord. 2022;65:103995. doi: 10.1016/j.msard.2022.103995. PMID: 35810718.
Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ BendamustynaNie należy łączyć klozapiny z bendamustyną, a leczenia klozapiną nie wolno rozpoczynać u pacjenta przyjmującego substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy.Powiedz psychiatrze i onkologowi, że masz przyjmować oba leki, nie odstawiaj klozapiny na własną rękę i wykonuj wszystkie zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz psychiatrze i onkologowi, że masz przyjmować oba leki, nie odstawiaj klozapiny na własną rękę i wykonuj wszystkie zlecone badania krwi.
Klozapina i bendamustyna mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki chroniące przed zakażeniami. Razem mocno zwiększają ryzyko groźnego spadku liczby białych krwinek i ciężkich infekcji. Tych leków zwykle nie łączy się ze sobą, a decyzję o leczeniu podejmują wspólnie psychiatra i onkolog lub hematolog.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne lub nagłe osłabienie
- siniaki, krwawienia z nosa lub dziąseł
- kaszel, pieczenie przy oddawaniu moczu lub inne objawy zakażenia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć klozapiny z bendamustyną, a leczenia klozapiną nie wolno rozpoczynać u pacjenta przyjmującego substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy[1]. ChPL klozapiny wymienia też zaburzenia czynności szpiku kostnego wśród przeciwwskazań[2]. Gdy pacjent leczony klozapiną wymaga chemioterapii bendamustyną, decyzję o dalszym postępowaniu (zmiana leku przeciwpsychotycznego, wstrzymanie klozapiny albo wyjątkowe kontynuowanie pod ścisłą kontrolą) powinni wspólnie podjąć psychiatra i hematolog lub onkolog. Klozapiny nie należy odstawiać nagle bez decyzji psychiatry z powodu ryzyka nawrotu psychozy i objawów z odstawienia. W razie wyjątkowego jednoczesnego stosowania konieczna jest częsta kontrola morfologii krwi z rozmazem i natychmiastowa ocena przy każdej gorączce lub objawach zakażenia.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy, a w następstwie zakażeń, w tym posocznicy zagrażającej życiu. Może się też nasilić małopłytkowość i niedokrwistość wywołane bendamustyną. Spadek liczby granulocytów utrudnia ponadto ustalenie, który lek odpowiada za mielotoksyczność, co komplikuje decyzję o dalszym leczeniu klozapiną.
Mechanizm
Klozapina i bendamustyna działają hamująco na szpik kostny, więc ich działanie mielotoksyczne się sumuje. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a bendamustyna jako lek cytostatyczny hamuje czynność szpiku w sposób zależny od dawki. ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego i wymienia środki cytotoksyczne wśród leków, z którymi klozapina wchodzi w interakcje[3]. ChPL bendamustyny podaje, że w skojarzeniu z lekami o działaniu mielosupresyjnym może dojść do nasilenia działania obu leków na szpik kostny[4]. Oba leki są metabolizowane z udziałem CYP1A2, ale żaden nie jest istotnym inhibitorem ani induktorem tego enzymu, więc interakcja farmakokinetyczna nie ma znaczenia klinicznego.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględna liczba neutrofili
- liczba płytek krwi
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- stan psychiczny przy zmianie lub odstawianiu klozapiny
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Klozapina stosowana przed włączeniem bendamustynykolejność włączenia · klozapina | inne zalecenie | Gdy pacjent jest już ustabilizowany na klozapinie i wymaga bendamustyny, połączenie pozostaje przeciwwskazane. Postępowanie wymaga indywidualnej decyzji psychiatry i hematologa z uwzględnieniem ryzyka nawrotu psychozy po odstawieniu klozapiny. |
| Włączenie klozapiny po zakończeniu chemioterapiikolejność włączenia · klozapina | inne zalecenie | Granulocytopenia lub agranulocytoza w wywiadzie związana z wcześniej prowadzoną chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do klozapiny. Klozapinę można rozważyć po zakończeniu leczenia bendamustyną i powrocie prawidłowej morfologii, przy standardowym monitorowaniu krwi. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
Połączenie przeciwwskazaneAnalogi iperytu azotowego (np. cyklofosfamid, bendamustyna, melfalan)+ Chelatory żelaza (np. deferypron) klasaNie należy jednocześnie stosować analogu iperytu azotowego z chelatorem żelaza – na czas chemioterapii chelator trzeba odstawić albo zamienić na lek bez ryzyka agranulocytozy.Jeśli dostajesz lek przeciwnowotworowy z tej grupy i jednocześnie lek usuwający nadmiar żelaza, upewnij się, że lekarz prowadzący chemioterapię wie o obu lekach, i nie przyjmuj ich razem bez jego wyraźnej zgody.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli dostajesz lek przeciwnowotworowy z tej grupy i jednocześnie lek usuwający nadmiar żelaza, upewnij się, że lekarz prowadzący chemioterapię wie o obu lekach, i nie przyjmuj ich razem bez jego wyraźnej zgody.
Niektóre leki przeciwnowotworowe, takie jak cyklofosfamid, melfalan, bendamustyna czy chlorambucyl, osłabiają szpik kostny i obniżają liczbę białych krwinek, które chronią cię przed zakażeniami. Deferypron, lek usuwający nadmiar żelaza z organizmu, rzadko, ale groźnie, może zrobić to samo. Razem mogą bardzo mocno obniżyć twoją odporność i spowodować ciężkie zakażenie. Lekarz zwykle odstawia deferypron na czas chemioterapii albo zamienia go na deferoksaminę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze, nawet niewielkie
- ból gardła, chrypka lub owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy przypominające grypę, silne osłabienie
- pieczenie przy oddawaniu moczu, kaszel lub duszność
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia z nosa i dziąseł
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy jednocześnie stosować analogu iperytu azotowego z chelatorem żelaza – na czas chemioterapii chelator trzeba odstawić albo zamienić na lek bez ryzyka agranulocytozy. Charakterystyka produktu leczniczego deferypronu wyklucza łączenie go z lekami, które mogą powodować neutropenię lub agranulocytozę, a dotyczy to cyklofosfamidu, ifosfamidu, melfalanu, melfalanu flufenamidu, bendamustyny i chlorambucylu. U chorego z przeładowaniem żelazem, który wymaga chemioterapii, deferypron najlepiej zamienić na deferoksaminę, a deferazyroks rozważyć przy wydolnym szpiku i nerkach. Jeśli chory otrzymywał deferypron do chwili rozpoczęcia chemioterapii, należy przed cyklem oznaczyć morfologię z rozmazem. Leczenie chelatujące wznawia się po odnowie układu krwiotwórczego, w porozumieniu z hematologiem lub onkologiem. Miejscowo stosowana chlormetyna w żelu nie wymaga zmiany leczenia chelatującego.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi ciężką, przedłużoną neutropenią lub agranulocytozą z wysokim ryzykiem zakażeń bakteryjnych i grzybiczych, w tym sepsy, która może zagrażać życiu. Możliwe jest też opóźnienie odnowy szpiku po kolejnych cyklach chemioterapii, a w konsekwencji odraczanie lub redukcja dawek leczenia przeciwnowotworowego.
Mechanizm
Analogi iperytu azotowego alkilują DNA szybko dzielących się komórek, w tym prekursorów szpiku, i powodują zależną od dawki mielosupresję z neutropenią. Deferypron może niezależnie od dawki wywołać neutropenię i agranulocytozę o niewyjaśnionym, prawdopodobnie idiosynkratycznym mechanizmie. Oba działania sumują się w obrębie linii granulocytowej. Mielosupresja po chemioterapii maskuje też wczesne objawy agranulocytozy polekowej i utrudnia ustalenie jej przyczyny. Nie opisano istotnej interakcji farmakokinetycznej. Interakcja jest wspólna dla wszystkich ogólnoustrojowo stosowanych analogów iperytu azotowego, czyli cyklofosfamidu, ifosfamidu, melfalanu, melfalanu flufenamidu, bendamustyny i chlorambucylu. Po stronie chelatorów w pełnym stopniu dotyczy tylko deferypronu.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów przed każdym cyklem i w okresie spodziewanego nadiru
- liczba płytek krwi i stężenie hemoglobiny
- objawy zakażenia, zwłaszcza gorączka, ból gardła i owrzodzenia jamy ustnej
- czynność nerek przy stosowaniu deferazyroksu z ifosfamidem lub dużymi dawkami cyklofosfamidu albo melfalanu
- aktywność aminotransferaz przy stosowaniu deferazyroksu
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa – żel na skórędroga podania · analogi iperytu azotowego | interakcja nie dotyczy | Analog iperytu azotowego stosowany miejscowo na skórę, czyli w Polsce chlormetyna w żelu, praktycznie nie wchłania się do krwi i nie hamuje czynności szpiku, więc nie nasila mielotoksyczności chelatorów żelaza. |
| Odstawienie deferypronu przed cyklem chemioterapii i wznowienie po odnowie szpikuodstep · chelatory żelaza | ryzyko maleje | Deferypron szybko się eliminuje, a jego działanie na granulocyty nie kumuluje się. Odstawienie go przed cyklem chemioterapii i wznowienie dopiero po potwierdzonej odnowie neutrofilów zmniejsza ryzyko nałożenia się obu działań. Nadal wymaga to kontroli morfologii przed każdym wznowieniem. |
Połączenie przeciwwskazaneAnalogi iperytu azotowego (np. cyklofosfamid, bendamustyna, melfalan)+ Szczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze) klasaSzczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się w trakcie leczenia analogiem iperytu azotowego ani w okresie utrzymującej się po nim immunosupresji.Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie leczenia lekiem z tej grupy ani przez kilka miesięcy po jego zakończeniu, a przed planowanym wyjazdem do kraju, w którym występuje żółta febra, porozmawiaj z lekarzem prowadzącym.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie leczenia lekiem z tej grupy ani przez kilka miesięcy po jego zakończeniu, a przed planowanym wyjazdem do kraju, w którym występuje żółta febra, porozmawiaj z lekarzem prowadzącym.
Leki przeciwnowotworowe i immunosupresyjne z tej grupy, takie jak cyklofosfamid, chlorambucyl, melfalan czy bendamustyna, silnie osłabiają odporność. Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywego, osłabionego wirusa, z którym zdrowy organizm łatwo sobie radzi. U osoby z osłabioną odpornością ten wirus może jednak wywołać ciężką, zagrażającą życiu chorobę. Nie dotyczy to chlormetyny w żelu nakładanym na skórę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub silne bóle mięśni w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- krwawienia, siniaki lub ciemny mocz
- silny ból głowy, sztywność karku, splątanie lub drgawki
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Szczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się w trakcie leczenia analogiem iperytu azotowego ani w okresie utrzymującej się po nim immunosupresji. Jeśli szczepienie jest potrzebne, wykonuje się je co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia cyklofosfamidem, ifosfamidem, bendamustyną, melfalanem, melfalanem flufenamidem lub chlorambucylem. Po zakończeniu chemioterapii szczepienie odracza się zwykle o co najmniej 3 miesiące i do odbudowy liczby limfocytów. Po bendamustynie limfopenia CD4 bywa długotrwała, więc termin ustala się indywidualnie. Po kondycjonowaniu melfalanem lub cyklofosfamidem przed przeszczepieniem komórek krwiotwórczych szczepienie rozważa się nie wcześniej niż po 2 latach i tylko przy braku choroby przeszczep przeciw gospodarzowi oraz immunosupresji. Gdy podróży do rejonu endemicznego nie da się przełożyć, lekarz wystawia zaświadczenie o przeciwwskazaniu do szczepienia i zaleca ścisłą ochronę przed komarami. Miejscowo stosowana chlormetyna nie jest przeciwwskazaniem do szczepienia, o ile pacjent nie otrzymuje innego leczenia immunosupresyjnego.
Skutek kliniczny
Szczepienie podczas leczenia lekiem alkilującym albo krótko po nim grozi ciężkimi, potencjalnie śmiertelnymi powikłaniami poszczepiennymi. Należą do nich choroba trzewna przypominająca żółtą febrę, z gorączką, uszkodzeniem wątroby, niewydolnością wielonarządową i krwawieniami, oraz choroba neurotropowa z zapaleniem mózgu lub opon mózgowo-rdzeniowych. Ochrona przed żółtą febrą może być przy tym niewystarczająca. Ryzyko jest największe w okresie głębokiej limfopenii, po chemioterapii wysokodawkowej i po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych.
Mechanizm
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, atenuowany wirus 17D, który namnaża się w organizmie i jest kontrolowany przez odporność komórkową i humoralną. Analogi iperytu azotowego to leki alkilujące. Działają cytotoksycznie na szybko dzielące się limfocyty T i B oraz na szpik kostny i wywołują limfopenię, neutropenię i upośledzenie odpowiedzi swoistej. U osoby z obniżoną odpornością wirus szczepionkowy może namnażać się w sposób niekontrolowany. Jednocześnie odpowiedź poszczepienna jest osłabiona albo nie powstaje. Mechanizm jest wspólny dla wszystkich analogów iperytu azotowego podawanych układowo, w tym melfalanu flufenamidu. Nie dotyczy miejscowej postaci chlormetyny.
Monitorować
- morfologia z rozmazem i bezwzględna liczba limfocytów przed planowanym szczepieniem po zakończeniu chemioterapii
- w razie przypadkowego zaszczepienia: gorączka, objawy grypopodobne, żółtaczka, aktywność aminotransferaz, bilirubina, parametry krzepnięcia i objawy neurologiczne przez około 30 dni po szczepieniu
- data ostatniej dawki leku alkilującego i ewentualnego przeszczepienia komórek krwiotwórczych w wywiadzie przed szczepieniem
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · analogi iperytu azotowego | interakcja nie dotyczy | Chlormetyna w żelu na skórę praktycznie nie przenika do krwi i nie wywołuje ogólnoustrojowej immunosupresji. Interakcja nie dotyczy tej postaci, o ile pacjent nie otrzymuje innego leczenia immunosupresyjnego. |
| Szczepienie co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczeniakolejność włączenia · szczepionki przeciw żółtej febrze | inne zalecenie | Szczepienie wykonane co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką leku alkilującego jest bezpieczne i zapewnia wytworzenie odporności. W tym przypadku interakcja nie występuje. |
| odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia leczenia i odbudowa liczby limfocytówanalogi iperytu azotowego | ryzyko maleje | Po co najmniej 3 miesiącach od ostatniej dawki i odbudowie liczby limfocytów szczepienie można rozważyć po ocenie lekarza prowadzącego. Po bendamustynie i po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych okres ten jest dłuższy i ustalany indywidualnie. |
| wiek ≥ 60 latpacjent | ryzyko rośnie | Wiek powyżej 60 lat niezależnie zwiększa ryzyko ciężkich powikłań trzewnych i neurologicznych po szczepieniu przeciw żółtej febrze. Nakłada się to na immunosupresję po leczeniu alkilującym i przemawia za szczególnie ostrożną kwalifikacją także po zakończeniu terapii. |
Niekorzystna interakcjaAllopurynol+ AmoksycylinaU pacjenta leczonego allopurynolem wybieraj, jeśli to tylko możliwe, inny antybiotyk niż amoksycylina lub ampicylina.Powiedz lekarzowi, że bierzesz allopurynol, a jeśli w trakcie leczenia pojawi się wysypka, od razu skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi, że bierzesz allopurynol, a jeśli w trakcie leczenia pojawi się wysypka, od razu skontaktuj się z lekarzem.
Gdy bierzesz allopurynol, lepiej leczyć infekcję innym antybiotykiem niż amoksycylina. Przy łączeniu tych dwóch leków częściej pojawia się wysypka na skórze. Wysypka podczas brania allopurynolu może też oznaczać poważną reakcję alergiczną, dlatego zawsze trzeba ją pokazać lekarzowi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysypka lub swędzące plamy na skórze
- pęcherze albo złuszczanie się skóry
- owrzodzenia w ustach, na oczach lub narządach płciowych
- gorączka razem z wysypką
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
U pacjenta leczonego allopurynolem wybieraj, jeśli to tylko możliwe, inny antybiotyk niż amoksycylina lub ampicylina[1][2]. Jeśli amoksycylina jest leczeniem z wyboru i nie ma równie dobrej alternatywy, można ją zastosować, ale pacjenta trzeba uprzedzić o ryzyku wysypki i polecić natychmiastowe zgłoszenie się przy pierwszych zmianach skórnych. Przy pojawieniu się wysypki nie należy jej bagatelizować ani kontynuować allopurynolu bez oceny lekarskiej, szczególnie gdy towarzyszy jej gorączka, pęcherze, nadżerki na błonach śluzowych lub złe samopoczucie.
Skutek kliniczny
Zwiększa się prawdopodobieństwo skórnych reakcji alergicznych, głównie wysypki[3]. Wysypka u pacjenta leczonego allopurynolem jest trudna do oceny, bo może być pierwszym objawem ciężkiej reakcji nadwrażliwości na allopurynol, a nie łagodnej reakcji na antybiotyk. Taka sytuacja zwykle kończy się odstawieniem obu leków i utrudnia późniejsze leczenie dny moczanowej.
Mechanizm
Mechanizm nie został ustalony. U osób przyjmujących jednocześnie allopurynol i amoksycylinę wysypki skórne występują częściej niż u osób przyjmujących tylko jeden z tych leków[1]. Oba leki samodzielnie mogą wywoływać skórne reakcje nadwrażliwości, więc najprawdopodobniej dochodzi do sumowania tego działania niepożądanego. Interakcja nie zmienia stężeń żadnego z leków.
Metabolizm i transportery
- Allopurynol: słaby inhibitor CYP1A2[4]
Monitorować
- zmiany skórne (wysypka, świąd, pęcherze) przez cały czas antybiotykoterapii i kilka dni po jej zakończeniu
- objawy ogólne towarzyszące wysypce: gorączka, zmiany na błonach śluzowych, powiększenie węzłów chłonnych
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Milurit 150 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/milurit-100399571/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Argadopin 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/argadopin-100372158/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ospamox 250 mg/5 ml, proszek do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ospamox-100157916/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaAllopurynol+ AmpicylinaU pacjenta leczonego allopurynolem należy, jeśli to tylko możliwe, wybrać inny antybiotyk niż ampicylina lub amoksycylina.Powiedz lekarzowi, że bierzesz allopurynol, a jeśli w trakcie leczenia ampicyliną pojawi się wysypka, nie bierz kolejnej dawki antybiotyku i od razu skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi, że bierzesz allopurynol, a jeśli w trakcie leczenia ampicyliną pojawi się wysypka, nie bierz kolejnej dawki antybiotyku i od razu skontaktuj się z lekarzem.
Allopurynol przyjmowany razem z ampicyliną częściej powoduje wysypkę na skórze. Nie wiadomo dokładnie, dlaczego tak się dzieje. Zwykle lekarz może wybrać inny antybiotyk, a jeśli ampicylina jest potrzebna, trzeba uważnie obserwować skórę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysypka lub swędzące plamy na skórze
- wysypka z gorączką
- pęcherze lub łuszczenie się skóry
- ranki w ustach, na wargach lub w okolicach intymnych
- zaczerwienione, piekące oczy
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
U pacjenta leczonego allopurynolem należy, jeśli to tylko możliwe, wybrać inny antybiotyk niż ampicylina lub amoksycylina[1][2]. Gdy ampicylina jest konieczna, trzeba poinformować pacjenta o ryzyku wysypki i obserwować skórę przez cały czas antybiotykoterapii. Pojawienie się wysypki wymaga odstawienia ampicyliny i oceny lekarskiej, a wysypka z gorączką, pęcherzami, nadżerkami na błonach śluzowych lub powiększeniem węzłów chłonnych wymaga pilnej oceny pod kątem ciężkiej reakcji nadwrażliwości na allopurynol.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko wysypek skórnych i alergicznych reakcji skórnych[3][4]. Wysypka ma zwykle charakter rumieniowo-plamisto-grudkowy, ale u pacjenta leczonego allopurynolem każda nowa zmiana skórna wymaga różnicowania z ciężką reakcją nadwrażliwości na allopurynol.
Mechanizm
Mechanizm nie został ustalony. Nie stwierdzono zmian farmakokinetycznych żadnego z leków, a skutkiem jest częstsze występowanie wysypek skórnych przy jednoczesnym stosowaniu allopurynolu i ampicyliny niż przy stosowaniu każdego z nich osobno[1]. Rozważa się udział samej hiperurykemii, ponieważ nasilenie wysypek dotyczy zwłaszcza pacjentów z podwyższonym stężeniem kwasu moczowego we krwi[5].
Metabolizm i transportery
- Allopurynol: słaby inhibitor CYP1A2[6]
Monitorować
- zmiany skórne przez cały okres antybiotykoterapii
- objawy ogólne towarzyszące wysypce – gorączka, zmiany na błonach śluzowych, powiększenie węzłów chłonnych
Bezpieczniejsze alternatywy
benzylpenicylinafenoksymetylpenicylinacefuroksym
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Milurit 150 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/milurit-100399571/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Argadopin 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/argadopin-100372158/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ampicillin Adamed 500 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ampicillin-adamed-100436220/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ampitar 2 g, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ampitar-100457290/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ampicillin TZF 500 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ampicillin-tzf-100005448/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaFilgrastym+ BendamustynaFilgrastym włącza się nie wcześniej niż 24 godziny po zakończeniu ostatniej infuzji bendamustyny w danym cyklu i odstawia co najmniej 24 godziny przed rozpoczęciem kolejnego cyklu.Rób zastrzyki z filgrastymu tylko w dniach wyznaczonych przez lekarza – zwykle zaczynasz najwcześniej dobę po zakończeniu kroplówki z chemioterapią, a w razie wątpliwości zapytaj lekarza lub farmaceutę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Rób zastrzyki z filgrastymu tylko w dniach wyznaczonych przez lekarza – zwykle zaczynasz najwcześniej dobę po zakończeniu kroplówki z chemioterapią, a w razie wątpliwości zapytaj lekarza lub farmaceutę.
Bendamustyna to lek stosowany w chemioterapii, który osłabia szpik kostny i zmniejsza liczbę białych krwinek chroniących przed zakażeniami. Filgrastym pomaga szpikowi szybciej odbudować te krwinki, dlatego często dostajesz go po chemioterapii. Jeśli jednak zastrzyk z filgrastymu zostanie podany zbyt blisko kroplówki z chemioterapią, może bardziej zaszkodzić niż pomóc i jeszcze bardziej obniżyć odporność. Dlatego ważne jest, aby trzymać się dokładnie ustalonych dni zastrzyków.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka 38 °C lub wyższa
- dreszcze lub nagłe pogorszenie samopoczucia
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- kaszel, duszność lub pieczenie przy oddawaniu moczu
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Filgrastym włącza się nie wcześniej niż 24 godziny po zakończeniu ostatniej infuzji bendamustyny w danym cyklu i odstawia co najmniej 24 godziny przed rozpoczęciem kolejnego cyklu[1]. Przed każdym cyklem należy ocenić morfologię krwi, ponieważ bendamustyny nie podaje się przy liczbie leukocytów poniżej 3000/µl lub płytek krwi poniżej 75 000/µl[2].
Skutek kliniczny
Podanie filgrastymu zbyt blisko infuzji bendamustyny może pogłębić lub wydłużyć neutropenię i zwiększyć ryzyko zakażeń, w tym gorączki neutropenicznej. Bezpieczeństwo i skuteczność filgrastymu podawanego w tym samym dniu co chemioterapia mielosupresyjna nie zostały ustalone[1]. Przy zachowaniu odpowiedniego odstępu filgrastym jest celowo stosowany w profilaktyce i leczeniu neutropenii po chemioterapii.
Mechanizm
Filgrastym pobudza podziały komórek prekursorowych linii mieloidalnej, a szybko dzielące się komórki są szczególnie wrażliwe na cytotoksyczne działanie chemioterapii mielosupresyjnej[1]. Podanie filgrastymu w czasie ekspozycji na bendamustynę, lek alkilujący o działaniu mielosupresyjnym, może więc zwiększyć uszkodzenie puli prekursorów granulocytów zamiast je chronić. U niewielkiej liczby pacjentów otrzymujących jednocześnie filgrastym i inny cytostatyk mielosupresyjny obserwowano nasilenie neutropenii[1].
Metabolizm i transportery
- Bendamustyna: substrat CYP1A2[3]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili przed każdym cyklem i w trakcie podawania filgrastymu
- liczba płytek krwi
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- zgodność dat podania filgrastymu z harmonogramem infuzji bendamustyny
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 24 h po zakończeniu infuzji bendamustyny i 24 h przed kolejnym cyklemfilgrastym | ryzyko maleje | Przy zachowaniu co najmniej 24-godzinnego odstępu od zakończenia chemioterapii i przed jej ponownym rozpoczęciem filgrastym jest celowym leczeniem wspomagającym. |
| odstep ≤ 24 h przed rozpoczęciem lub po zakończeniu infuzji bendamustynyfilgrastym | ryzyko rośnie | Podanie filgrastymu w okresie krótszym niż 24 godziny przed lub po chemioterapii mielosupresyjnej nie jest zalecane ze względu na ryzyko nasilenia neutropenii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Accofil 30 mln j./0,5 ml, roztwór do wstrzykiwań lub infuzji w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/accofil-100327318/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
Niekorzystna interakcjaAlbendazol+ BendamustynaPrzy łączeniu leków kontroluj morfologię krwi z rozmazem i parametry wątrobowe przed rozpoczęciem albendazolu i w trakcie leczenia.Powiedz lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że masz brać lek na pasożyty, i rób zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że masz brać lek na pasożyty, i rób zlecone badania krwi.
Oba leki mogą osłabiać szpik, który wytwarza krwinki, i obciążać wątrobę. Gdy bierzesz je w tym samym czasie, łatwiej o spadek białych krwinek i płytek krwi. Wtedy szybciej łapiesz infekcje i łatwiej o krwawienia. Lekarz zwykle zleca wtedy częstsze badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł
- nietypowe zmęczenie i osłabienie
- zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy łączeniu leków kontroluj morfologię krwi z rozmazem i parametry wątrobowe przed rozpoczęciem albendazolu i w trakcie leczenia. Jeśli to możliwe, zaplanuj leczenie przeciwpasożytnicze poza okresem nadiru po bendamustynie. Przy zarażeniach jelitowych rozważ lek przeciwrobaczy, który słabo się wchłania. Czynne zakażenie, zwłaszcza z leukocytopenią, jest przeciwwskazaniem do podania bendamustyny[1]. Dlatego decyzję o kolejnym cyklu chemioterapii u pacjenta z zarażeniem pasożytniczym podejmuje hematolog lub onkolog.
Skutek kliniczny
Pacjent może mieć głębszą i dłuższą neutropenię lub małopłytkowość, a przez to większe ryzyko ciężkich zakażeń i krwawień. Może też dojść do uszkodzenia wątroby. Ciężkie zahamowanie czynności szpiku, ciężkie zaburzenia czynności wątroby i żółtaczka wykluczają podanie bendamustyny[1].
Mechanizm
Oba leki mogą uszkadzać szpik i wątrobę, więc ich działania niepożądane się sumują. Albendazol w leczeniu układowym może powodować leukopenię, a rzadko agranulocytozę i pancytopenię, oraz zwiększać aktywność aminotransferaz. Leki o działaniu mielosupresyjnym mogą nasilać toksyczność bendamustyny wobec szpiku, a bendamustyna może nasilać mielosupresję wywołaną przez inne leki[1]. Interakcji farmakokinetycznej nie potwierdzono w badaniach.
Metabolizm i transportery
- Bendamustyna: substrat CYP1A2[2]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (neutrofile, płytki krwi)
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- objawy zakażenia, w tym gorączka
- objawy krwawienia
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Wielotygodniowe leczenie układowe (np. bąblowica, wągrzyca)czas leczenia · albendazol | ryzyko rośnie | Długie leczenie układowe albendazolem wyraźnie zwiększa ryzyko mielosupresji i uszkodzenia wątroby. Kontroluj morfologię i parametry wątrobowe regularnie przez cały kurs i uzgodnij termin z hematologiem lub onkologiem. |
| Krótkie leczenie zarażenia jelitowegoczas leczenia · albendazol | ryzyko maleje | Krótkie leczenie zarażeń jelitowych rzadko uszkadza szpik. Wystarczy upewnić się, że pacjent nie jest w okresie nadiru, i poinformować go o objawach alarmowych. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.