Interakcje / Allopurynol / Allopurynol i amoksycylina
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
U pacjenta leczonego allopurynolem wybieraj, jeśli to tylko możliwe, inny antybiotyk niż amoksycylina lub ampicylina.
Powiedz lekarzowi, że bierzesz allopurynol, a jeśli w trakcie leczenia pojawi się wysypka, od razu skontaktuj się z lekarzem.
Niekorzystna interakcjaAllopurynol+ AmoksycylinaU pacjenta leczonego allopurynolem wybieraj, jeśli to tylko możliwe, inny antybiotyk niż amoksycylina lub ampicylina.Powiedz lekarzowi, że bierzesz allopurynol, a jeśli w trakcie leczenia pojawi się wysypka, od razu skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi, że bierzesz allopurynol, a jeśli w trakcie leczenia pojawi się wysypka, od razu skontaktuj się z lekarzem.
Gdy bierzesz allopurynol, lepiej leczyć infekcję innym antybiotykiem niż amoksycylina. Przy łączeniu tych dwóch leków częściej pojawia się wysypka na skórze. Wysypka podczas brania allopurynolu może też oznaczać poważną reakcję alergiczną, dlatego zawsze trzeba ją pokazać lekarzowi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysypka lub swędzące plamy na skórze
- pęcherze albo złuszczanie się skóry
- owrzodzenia w ustach, na oczach lub narządach płciowych
- gorączka razem z wysypką
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
U pacjenta leczonego allopurynolem wybieraj, jeśli to tylko możliwe, inny antybiotyk niż amoksycylina lub ampicylina[1][2]. Jeśli amoksycylina jest leczeniem z wyboru i nie ma równie dobrej alternatywy, można ją zastosować, ale pacjenta trzeba uprzedzić o ryzyku wysypki i polecić natychmiastowe zgłoszenie się przy pierwszych zmianach skórnych. Przy pojawieniu się wysypki nie należy jej bagatelizować ani kontynuować allopurynolu bez oceny lekarskiej, szczególnie gdy towarzyszy jej gorączka, pęcherze, nadżerki na błonach śluzowych lub złe samopoczucie.
Skutek kliniczny
Zwiększa się prawdopodobieństwo skórnych reakcji alergicznych, głównie wysypki[3]. Wysypka u pacjenta leczonego allopurynolem jest trudna do oceny, bo może być pierwszym objawem ciężkiej reakcji nadwrażliwości na allopurynol, a nie łagodnej reakcji na antybiotyk. Taka sytuacja zwykle kończy się odstawieniem obu leków i utrudnia późniejsze leczenie dny moczanowej.
Mechanizm
Mechanizm nie został ustalony. U osób przyjmujących jednocześnie allopurynol i amoksycylinę wysypki skórne występują częściej niż u osób przyjmujących tylko jeden z tych leków[1]. Oba leki samodzielnie mogą wywoływać skórne reakcje nadwrażliwości, więc najprawdopodobniej dochodzi do sumowania tego działania niepożądanego. Interakcja nie zmienia stężeń żadnego z leków.
Metabolizm i transportery
- Allopurynol: słaby inhibitor CYP1A2[4]
Monitorować
- zmiany skórne (wysypka, świąd, pęcherze) przez cały czas antybiotykoterapii i kilka dni po jej zakończeniu
- objawy ogólne towarzyszące wysypce: gorączka, zmiany na błonach śluzowych, powiększenie węzłów chłonnych
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Milurit 150 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/milurit-100399571/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Argadopin 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/argadopin-100372158/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ospamox 250 mg/5 ml, proszek do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ospamox-100157916/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Alkohol przy tych lekach
Interakcja o niejasnym znaczeniuAllopurynola alkoholNie ma konieczności zakazu alkoholu ani zmiany dawki allopurynolu.Jeśli to możliwe, ogranicz alkohol, a w razie nawrotu bólu stawów powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Jeśli to możliwe, ogranicz alkohol, a w razie nawrotu bólu stawów powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie.
Nie stwierdzono, aby alkohol zmieniał działanie allopurynolu w organizmie. Alkohol podnosi jednak poziom kwasu moczowego we krwi, a allopurynol ma ten poziom obniżać. Picie alkoholu może więc osłabiać efekt leczenia i sprzyjać nawrotom dny moczanowej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nawrót bólu, zaczerwienienia lub obrzęku stawu, zwłaszcza palucha
- częstsze napady dny mimo regularnego przyjmowania leku
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie ma konieczności zakazu alkoholu ani zmiany dawki allopurynolu. Pacjentowi z dną lub hiperurykemią warto zalecić ograniczenie picia alkoholu, ponieważ podnosi on stężenie kwasu moczowego. Przy utrzymującym się wysokim stężeniu kwasu moczowego lub nawrotach dny należy zapytać o ilość spożywanego alkoholu.
Skutek kliniczny
Regularne picie alkoholu może osłabiać efekt leczenia hiperurykemii i dny moczanowej oraz sprzyjać utrzymywaniu się podwyższonego stężenia kwasu moczowego. U pacjenta z dną może to oznaczać gorszą kontrolę choroby. Nie wykazano jednak nasilenia działań niepożądanych allopurynolu.
Mechanizm
Nie opisano bezpośredniej interakcji farmakokinetycznej między allopurynolem a alkoholem. Alkohol zwiększa stężenie kwasu moczowego we krwi, czyli działa przeciwnie do celu leczenia allopurynolem, który hamuje jego wytwarzanie. Jest to więc niekorzystny wpływ alkoholu na przebieg choroby, a nie zmiana działania samego leku.
Metabolizm i transportery
- Allopurynol: słaby inhibitor CYP1A2[1]
Monitorować
- stężenie kwasu moczowego w surowicy zgodnie z planem leczenia
- częstość napadów dny moczanowej
- ilość i rodzaj spożywanego alkoholu przy słabej odpowiedzi na leczenie
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie większych ilości alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Regularne i większe spożycie alkoholu silniej podnosi stężenie kwasu moczowego i może pogarszać kontrolę dny mimo leczenia allopurynolem. Wskazane jest wówczas wyraźne zalecenie ograniczenia alkoholu i kontrola stężenia kwasu moczowego. |
Źródła
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Interakcja nieistotna klinicznieAmoksycylinaa alkoholPołączenie nie wymaga zmiany leczenia ani odstępu.Można wypić niewielką ilość alkoholu, ale przy gorączce lepiej pić wodę.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Można wypić niewielką ilość alkoholu, ale przy gorączce lepiej pić wodę.
Amoksycylina nie reaguje z alkoholem i umiarkowana ilość alkoholu nie osłabia jej działania. Kieliszek wina czy piwo w czasie kuracji nie wywołają groźnych objawów. Alkohol może jednak nasilić nudności i biegunkę, które antybiotyk może powodować. W czasie gorączki i silnego osłabienia lepiej z niego zrezygnować.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka trwająca dłużej niż 3 dni lub z krwią
- wysypka, obrzęk twarzy, duszność
- uporczywe wymioty
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- –
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie nie wymaga zmiany leczenia ani odstępu. Pacjent, który pyta o kieliszek wina w czasie kuracji, może go wypić. Przy amoksycylinie z kwasem klawulanowym alkohol może nasilać biegunkę i nudności, a u osób z chorobą wątroby wymaga ostrożności, bo ten preparat może wywołać cholestatyczne uszkodzenie wątroby.
Skutek kliniczny
Umiarkowana ilość alkoholu nie zmniejsza skuteczności amoksycyliny i nie wywołuje reakcji jak po disulfiramie. Alkohol może nasilać nudności i biegunkę, które amoksycylina może wywoływać sama, a przy gorączce sprzyja odwodnieniu.
Mechanizm
Amoksycylina jest wydalana przez nerki w postaci niezmienionej i nie podlega metabolizmowi z udziałem enzymów, na które działa etanol. Nie hamuje dehydrogenazy aldehydowej i nie zmienia metabolizmu etanolu.
Monitorować
- nasilenie biegunki
Kiedy ocena się zmienia
| Z kwasem klawulanowympostać · amoksycylina | ryzyko rośnie | Kwas klawulanowy zwiększa częstość biegunki i ryzyko cholestatycznego uszkodzenia wątroby, więc alkohol ma przy nim większe znaczenie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ospamox 250 mg/5 ml, proszek do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ospamox-100157916/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Duomox 250 mg, tabletki do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/duomox-100020778/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amoxicillin Aurovitas 1000 mg, tabletki do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/amoxicillin-aurovitas-100378741/
Inne interakcje tych leków 25
Niekorzystna interakcjaAllopurynol+ AmpicylinaU pacjenta leczonego allopurynolem należy, jeśli to tylko możliwe, wybrać inny antybiotyk niż ampicylina lub amoksycylina.Powiedz lekarzowi, że bierzesz allopurynol, a jeśli w trakcie leczenia ampicyliną pojawi się wysypka, nie bierz kolejnej dawki antybiotyku i od razu skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi, że bierzesz allopurynol, a jeśli w trakcie leczenia ampicyliną pojawi się wysypka, nie bierz kolejnej dawki antybiotyku i od razu skontaktuj się z lekarzem.
Allopurynol przyjmowany razem z ampicyliną częściej powoduje wysypkę na skórze. Nie wiadomo dokładnie, dlaczego tak się dzieje. Zwykle lekarz może wybrać inny antybiotyk, a jeśli ampicylina jest potrzebna, trzeba uważnie obserwować skórę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysypka lub swędzące plamy na skórze
- wysypka z gorączką
- pęcherze lub łuszczenie się skóry
- ranki w ustach, na wargach lub w okolicach intymnych
- zaczerwienione, piekące oczy
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
U pacjenta leczonego allopurynolem należy, jeśli to tylko możliwe, wybrać inny antybiotyk niż ampicylina lub amoksycylina[1][2]. Gdy ampicylina jest konieczna, trzeba poinformować pacjenta o ryzyku wysypki i obserwować skórę przez cały czas antybiotykoterapii. Pojawienie się wysypki wymaga odstawienia ampicyliny i oceny lekarskiej, a wysypka z gorączką, pęcherzami, nadżerkami na błonach śluzowych lub powiększeniem węzłów chłonnych wymaga pilnej oceny pod kątem ciężkiej reakcji nadwrażliwości na allopurynol.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko wysypek skórnych i alergicznych reakcji skórnych[3][4]. Wysypka ma zwykle charakter rumieniowo-plamisto-grudkowy, ale u pacjenta leczonego allopurynolem każda nowa zmiana skórna wymaga różnicowania z ciężką reakcją nadwrażliwości na allopurynol.
Mechanizm
Mechanizm nie został ustalony. Nie stwierdzono zmian farmakokinetycznych żadnego z leków, a skutkiem jest częstsze występowanie wysypek skórnych przy jednoczesnym stosowaniu allopurynolu i ampicyliny niż przy stosowaniu każdego z nich osobno[1]. Rozważa się udział samej hiperurykemii, ponieważ nasilenie wysypek dotyczy zwłaszcza pacjentów z podwyższonym stężeniem kwasu moczowego we krwi[5].
Metabolizm i transportery
- Allopurynol: słaby inhibitor CYP1A2[6]
Monitorować
- zmiany skórne przez cały okres antybiotykoterapii
- objawy ogólne towarzyszące wysypce – gorączka, zmiany na błonach śluzowych, powiększenie węzłów chłonnych
Bezpieczniejsze alternatywy
benzylpenicylinafenoksymetylpenicylinacefuroksym
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Milurit 150 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/milurit-100399571/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Argadopin 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/argadopin-100372158/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ampicillin Adamed 500 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ampicillin-adamed-100436220/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ampitar 2 g, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ampitar-100457290/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ampicillin TZF 500 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ampicillin-tzf-100005448/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaAllopurynol+ CyklosporynaPrzy włączaniu, zmianie dawki lub odstawianiu allopurynolu u pacjenta leczonego cyklosporyną kontroluj stężenie cyklosporyny i czynność nerek, a w razie potrzeby dostosuj dawkę cyklosporyny.Powiedz lekarzowi, który przepisuje ci cyklosporynę, że zaczynasz lub zmieniasz dawkę allopurynolu, i zrób zlecone badania krwi.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi, który przepisuje ci cyklosporynę, że zaczynasz lub zmieniasz dawkę allopurynolu, i zrób zlecone badania krwi.
Allopurynol może zwiększać ilość cyklosporyny we krwi. Za dużo cyklosporyny może obciążać nerki i nasilać jej działania niepożądane. Te leki można przyjmować razem, ale lekarz powinien częściej sprawdzać wyniki krwi, zwłaszcza na początku leczenia allopurynolem albo po zmianie jego dawki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- mniej oddawanego moczu lub obrzęki nóg
- drżenie rąk
- silne bóle głowy lub wysokie ciśnienie
- nietypowe zmęczenie, nudności
- wysypka skórna
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy włączaniu, zmianie dawki lub odstawianiu allopurynolu u pacjenta leczonego cyklosporyną kontroluj stężenie cyklosporyny i czynność nerek, a w razie potrzeby dostosuj dawkę cyklosporyny. U pacjentów po przeszczepieniu należy często oznaczać stężenie cyklosporyny i w razie konieczności modyfikować jej dawkę, zwłaszcza w chwili wprowadzania lub odstawiania jednocześnie stosowanego leku[1]. U pacjentów leczonych z innych wskazań częsta ocena czynności nerek i obserwacja w kierunku działań niepożądanych cyklosporyny może być bardziej przydatna niż pomiar jej stężenia[1]. Należy się liczyć z możliwością nasilenia toksyczności cyklosporyny[2].
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia cyklosporyny może nasilić jej działania toksyczne, przede wszystkim nefrotoksyczność[2]. Ryzyko jest większe u pacjentów z już upośledzoną czynnością nerek, u których dodatkowo kumuluje się oksypurynol.
Mechanizm
Allopurynol może zwiększać stężenie cyklosporyny w osoczu[2]. Allopurynol zalicza się do leków zwiększających stężenie cyklosporyny, a w tej grupie wzrost stężenia wynika zwykle z hamowania CYP3A4 lub glikoproteiny P[1]. Dokładny mechanizm tej konkretnej interakcji nie został jednoznacznie ustalony.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie minimalne cyklosporyny we krwi pełnej (u biorców przeszczepu)
- kreatynina i eGFR
- ciśnienie tętnicze
- potas w surowicy
- objawy toksyczności cyklosporyny (drżenia, bóle głowy, przerost dziąseł, obrzęki)
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 60pacjent | ryzyko rośnie | U pacjentów z upośledzoną czynnością nerek nasilenie nefrotoksyczności cyklosporyny jest groźniejsze, a oksypurynol kumuluje się – kontroluj czynność nerek częściej i rozważ mniejszą dawkę allopurynolu. |
| Włączenie, zmiana dawki lub odstawienie allopurynolu u pacjenta na cyklosporyniekolejność włączenia · allopurynol | inne zalecenie | Największe ryzyko zmiany stężenia cyklosporyny występuje przy wprowadzaniu lub odstawianiu allopurynolu – wtedy oznacz stężenie cyklosporyny i kreatyninę. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sandimmun Neoral 50 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sandimmun-neoral-100059898/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Milurit 150 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/milurit-100399571/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sandimmun Neoral. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sandimmun-neoral-100059898/
Niekorzystna interakcjaAllopurynol+ GlinAllopurynol i doustny związek glinu przyjmuj w odstępie co najmniej 3 godzin.Przyjmuj allopurynol i lek na zgagę z glinem w odstępie co najmniej 3 godzin.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj allopurynol i lek na zgagę z glinem w odstępie co najmniej 3 godzin.
Leki na zgagę i nadkwasotę zawierające glin mogą osłabiać działanie allopurynolu, czyli leku na dnę moczanową. Jeśli przyjmiesz je razem, allopurynol może gorzej obniżać poziom kwasu moczowego. Wystarczy rozdzielić oba leki odpowiednim odstępem czasu. Preparaty z glinem stosowane na skórę, np. okłady, nie mają tego wpływu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nawrót bólu, obrzęku lub zaczerwienienia stawu (napad dny)
- podwyższony wynik kwasu moczowego w badaniu krwi
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – wchłanianie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Allopurynol i doustny związek glinu przyjmuj w odstępie co najmniej 3 godzin[1][2][3]. Przy długotrwałym stosowaniu leku zobojętniającego warto skontrolować stężenie kwasu moczowego. Preparaty glinu do stosowania na skórę nie wchodzą w tę interakcję.
Skutek kliniczny
Allopurynol może słabiej obniżać stężenie kwasu moczowego. Przy regularnym przyjmowaniu obu leków razem grozi to gorszą kontrolą hiperurykemii i nawrotami napadów dny moczanowej.
Mechanizm
Związki glinu przyjmowane doustnie mogą osłabiać działanie allopurynolu. Najbardziej prawdopodobnym mechanizmem jest zmniejszenie wchłaniania allopurynolu z przewodu pokarmowego w obecności leku zobojętniającego. Wodorotlenek glinu przyjęty jednocześnie z allopurynolem może osłabić jego działanie[1].
Metabolizm i transportery
- Allopurynol: słaby inhibitor CYP1A2[4]
Monitorować
- stężenie kwasu moczowego w surowicy przy długotrwałym łącznym stosowaniu
- częstość napadów dny moczanowej
- czynność nerek (eGFR) przed zaleceniem doustnego preparatu glinu
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · glin | interakcja nie dotyczy | Octanowinian glinu stosowany zewnętrznie nie wchłania się w istotnym stopniu i nie wpływa na wchłanianie allopurynolu. |
| odstep ≥ 3 hpacjent | ryzyko maleje | Odstęp co najmniej 3 godzin między allopurynolem a wodorotlenkiem glinu ogranicza interakcję. |
| Fosforan glinupostać · glin | inne zalecenie | Dla fosforanu glinu brak bezpośrednich danych o interakcji z allopurynolem. Ze względów ostrożności zaleca się ten sam odstęp co dla wodorotlenku glinu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Milurit 150 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/milurit-100399571/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Allupol 300 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/allupol-100004124/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Argadopin 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/argadopin-100372158/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaAllopurynol+ TeofilinaMonitoruj stężenie teofiliny u pacjentów, którzy rozpoczynają leczenie allopurynolem, oraz przy każdym zwiększeniu jego dawki.Powiedz lekarzowi, że przyjmujesz oba leki, bo może zlecić badanie poziomu teofiliny we krwi i w razie potrzeby zmniejszyć jej dawkę.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi, że przyjmujesz oba leki, bo może zlecić badanie poziomu teofiliny we krwi i w razie potrzeby zmniejszyć jej dawkę.
Lek na dnę moczanową (allopurynol) może spowolnić usuwanie teofiliny z organizmu. Teofilina może się wtedy gromadzić we krwi i dawać objawy przedawkowania. Ryzyko jest największe w pierwszych tygodniach po rozpoczęciu allopurynolu albo po zwiększeniu jego dawki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nudności lub wymioty
- kołatanie serca, szybkie lub nierówne bicie serca
- drżenie rąk, niepokój, rozdrażnienie
- bezsenność
- bóle głowy
- drgawki – wezwij pomoc natychmiast
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Monitoruj stężenie teofiliny u pacjentów, którzy rozpoczynają leczenie allopurynolem, oraz przy każdym zwiększeniu jego dawki.[1] W razie wzrostu stężenia lub objawów toksyczności może być konieczne zmniejszenie dawki teofiliny.[2] Po odstawieniu allopurynolu stężenie teofiliny może się obniżyć, więc warto je ponownie skontrolować.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia teofiliny zwiększa ryzyko przedawkowania i objawów toksycznych.[2] Teofilina ma wąski indeks terapeutyczny, dlatego nawet umiarkowany wzrost stężenia może wywołać nudności, wymioty, kołatanie serca, zaburzenia rytmu, drżenie, bezsenność, a przy dużych stężeniach drgawki.
Mechanizm
Allopurynol hamuje oksydazę ksantynową, która u człowieka bierze udział w biotransformacji teofiliny, przez co metabolizm teofiliny zwalnia.[1] W efekcie stężenie teofiliny w osoczu może się zwiększyć.[2]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- stężenie teofiliny w surowicy po włączeniu allopurynolu i po zwiększeniu jego dawki
- objawy toksyczności teofiliny – nudności, wymioty, tachykardia, kołatanie serca, drżenie, bezsenność, niepokój
- czynność serca (tętno, ewentualnie EKG przy kołataniach)
Kiedy ocena się zmienia
| Allopurynol włączany u pacjenta stale przyjmującego teofilinękolejność włączenia · allopurynol | inne zalecenie | Przy włączaniu allopurynolu do ustalonego leczenia teofiliną skontroluj stężenie teofiliny w kolejnych dniach leczenia. |
| Zwiększenie dawki allopurynoludawka · allopurynol | ryzyko rośnie | Każde zwiększenie dawki allopurynolu wymaga ponownej kontroli stężenia teofiliny. |
| Odstawienie allopurynoluczas leczenia · allopurynol | inne zalecenie | Po odstawieniu allopurynolu stężenie teofiliny może się obniżyć, co grozi utratą kontroli objawów astmy lub POChP, jeśli wcześniej zmniejszono dawkę teofiliny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Milurit 150 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/milurit-100399571/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Theospirex retard 300 mg 300 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/theospirex-retard-300-mg-100066473/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaAllopurynol+ ChlortalidonPołączenie można stosować, jeśli pacjent jest uprzedzony o objawach nadwrażliwości, a czynność nerek i stężenie kwasu moczowego są regularnie kontrolowane.Przy każdej nowej wysypce, gorączce lub owrzodzeniach w ustach przestań brać allopurynol i od razu skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Przy każdej nowej wysypce, gorączce lub owrzodzeniach w ustach przestań brać allopurynol i od razu skontaktuj się z lekarzem.
Lek moczopędny chlortalidon może zwiększać ryzyko uczulenia na allopurynol, które czasem bywa groźne. Chlortalidon może też podnosić poziom kwasu moczowego i przez to osłabiać działanie allopurynolu. Leki można przyjmować razem, jeśli lekarz o tym wie i regularnie sprawdza twoje wyniki badań.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nowa wysypka lub swędzenie skóry
- gorączka bez wyraźnej przyczyny
- pęcherze lub złuszczanie się skóry
- owrzodzenia w ustach, pieczenie lub zaczerwienienie oczu
- obrzęk twarzy lub powiększone węzły chłonne
- nawrót bólu i obrzęku stawu
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – wydalanie, PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Połączenie można stosować, jeśli pacjent jest uprzedzony o objawach nadwrażliwości, a czynność nerek i stężenie kwasu moczowego są regularnie kontrolowane. Allopurynol włącza się od małej dawki i zwiększa stopniowo, zwłaszcza u osób z upośledzoną czynnością nerek. Chlortalidonu nie stosuje się w objawowej hiperurykemii, czyli przy skazie moczanowej lub złogach kwasu moczowego w wywiadzie, ani przy klirensie kreatyniny poniżej 30 ml/min[1][2] – u pacjenta z dną moczanową lepiej wybrać lek przeciwnadciśnieniowy, który nie zwiększa stężenia kwasu moczowego. Przy pierwszych objawach wysypki lub innej reakcji nadwrażliwości allopurynol należy odstawić i pilnie skontaktować się z lekarzem.
Skutek kliniczny
Tiazydowe i tiazydopodobne leki moczopędne mogą zwiększać częstość reakcji nadwrażliwości na allopurynol[2][1]. Obejmuje to wysypki, ale także rzadkie ciężkie reakcje skórne i wielonarządowe, które mogą zagrażać życiu, a ryzyko jest większe przy upośledzonej czynności nerek. Słabsze obniżenie stężenia kwasu moczowego może wymagać większej dawki allopurynolu do osiągnięcia celu terapeutycznego.
Mechanizm
Mechanizm nasilenia reakcji nadwrażliwości nie jest w pełni wyjaśniony – zakłada się, że diuretyki tiazydowe i tiazydopodobne zmniejszają nerkowe wydalanie oksypurynolu, czynnego metabolitu allopurynolu, i sprzyjają jego kumulacji. Chlortalidon zwiększa ponadto stężenie kwasu moczowego w surowicy i może osłabiać działanie leków zmniejszających stężenie kwasu moczowego[2].
Metabolizm i transportery
- Allopurynol: słaby inhibitor CYP1A2[3]
Monitorować
- objawy nadwrażliwości – wysypka, gorączka, zmiany na błonach śluzowych, szczególnie w pierwszych miesiącach leczenia allopurynolem
- stężenie kwasu moczowego w surowicy
- stężenie kreatyniny i eGFR
- stężenie potasu i sodu w surowicy
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 30pacjent | interakcja nie dotyczy | Przy klirensie kreatyniny poniżej 30 ml/min chlortalidonu się nie stosuje, a upośledzona czynność nerek dodatkowo zwiększa ryzyko nadwrażliwości na allopurynol. |
| Allopurynol włączany u pacjenta przyjmującego chlortalidonkolejność włączenia · allopurynol | ryzyko rośnie | Ryzyko reakcji nadwrażliwości jest największe w pierwszych miesiącach leczenia allopurynolem – włączaj go od małej dawki i zwiększaj stopniowo. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Hygroton 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/hygroton-100030044/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Uldiulan 12,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/uldiulan-100438041/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaAllopurynol+ BendamustynaPołączenie można stosować w profilaktyce zespołu rozpadu guza, ale wymaga ono ścisłej obserwacji skóry i błon śluzowych oraz regularnej kontroli morfologii krwi.Przyjmuj allopurynol zgodnie z zaleceniem, pij dużo płynów, a jeśli pojawi się wysypka, pęcherze, owrzodzenia w ustach lub gorączka – przerwij allopurynol i natychmiast skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj allopurynol zgodnie z zaleceniem, pij dużo płynów, a jeśli pojawi się wysypka, pęcherze, owrzodzenia w ustach lub gorączka – przerwij allopurynol i natychmiast skontaktuj się z lekarzem.
Allopurynol często podaje się razem z bendamustyną celowo, aby chronić nerki przed skutkami szybkiego rozpadu komórek nowotworowych. U nielicznych osób to połączenie wywołało bardzo ciężkie reakcje skórne z pęcherzami i złuszczaniem skóry. Oba leki mogą też razem silniej obniżać liczbę krwinek, dlatego lekarz będzie regularnie zlecał badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysypka lub zaczerwienienie skóry
- pęcherze albo złuszczanie się skóry
- owrzodzenia w jamie ustnej, na narządach płciowych lub zapalenie oczu
- gorączka, ból gardła
- niewyjaśnione siniaki lub krwawienia
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Połączenie można stosować w profilaktyce zespołu rozpadu guza, ale wymaga ono ścisłej obserwacji skóry i błon śluzowych oraz regularnej kontroli morfologii krwi. Przed rozpoczęciem leczenia bendamustyną należy rozważyć odpowiednie nawodnienie, monitorowanie stężenia potasu i kwasu moczowego oraz podanie leków zmniejszających stężenie kwasu moczowego – allopurynolu lub rasburykazy[1]. Przy łączeniu allopurynolu z cytostatykami należy regularnie kontrolować morfologię krwi[2]. Przy pierwszych objawach wysypki, pęcherzy lub nadżerek na błonach śluzowych należy przerwać allopurynol i pilnie ocenić pacjenta, a w razie potrzeby rozważyć rasburykazę jako alternatywę w profilaktyce zespołu rozpadu guza.
Skutek kliniczny
Najpoważniejszym ryzykiem są ciężkie reakcje skórne – zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, które mogą zagrażać życiu[3]. Możliwe jest też nasilenie zahamowania czynności szpiku z leukopenią, małopłytkowością i niedokrwistością[2]. Jednocześnie allopurynol jest stosowany celowo w zapobieganiu zespołowi rozpadu guza, który pojawia się zwykle w ciągu 48 godzin od pierwszej dawki bendamustyny i może prowadzić do ostrej niewydolności nerek oraz zgonu[4].
Mechanizm
Mechanizm ciężkich reakcji skórnych przy łączeniu obu leków nie jest wyjaśniony – oba leki samodzielnie mogą wywoływać reakcje nadwrażliwości ze strony skóry, a ich połączenie najprawdopodobniej sumuje to ryzyko. Podczas jednoczesnego stosowania bendamustyny i allopurynolu odnotowano kilka przypadków zespołu Stevensa-Johnsona i toksycznego martwiczego oddzielania się naskórka[4]. Dodatkowo zaburzenia składu krwi występują częściej, gdy allopurynol podaje się razem z cytostatykami, w tym halogenkami alkilowymi, niż gdy leki te stosuje się osobno[2]. Bendamustyna nasila działanie innych czynników upośledzających czynność szpiku[4].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- skóra i błony śluzowe (wysypka, pęcherze, nadżerki)
- morfologia krwi z rozmazem i płytkami
- stężenie kwasu moczowego
- stężenie potasu
- kreatynina i diureza
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Allopurynol włączony przed pierwszą dawką bendamustyny w profilaktyce zespołu rozpadu guzakolejność włączenia · allopurynol | inne zalecenie | Allopurynol włączony profilaktycznie przed pierwszym cyklem bendamustyny jest postępowaniem zalecanym, ponieważ zespół rozpadu guza rozwija się zwykle w ciągu 48 godzin od pierwszej dawki. W tej sytuacji nie należy rezygnować z profilaktyki, lecz zapewnić ścisłą obserwację skóry i morfologii krwi oraz rozważyć rasburykazę u pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka reakcji skórnych. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustyna medac 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustyna-medac-100344860/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Milurit 150 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/milurit-100399571/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Kabi 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustine-kabi-100328482/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
Niekorzystna interakcjaAllopurynol+ CyklofosfamidPołączenie można stosować, ale należy regularnie kontrolować morfologię krwi.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, rób zlecone badania krwi i od razu zgłoś lekarzowi gorączkę, ból gardła, siniaki albo krwawienia.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, rób zlecone badania krwi i od razu zgłoś lekarzowi gorączkę, ból gardła, siniaki albo krwawienia.
Allopurynol przyjmowany razem z cyklofosfamidem może nieco zwiększać ryzyko spadku liczby krwinek. Lekarze często łączą te leki celowo, bo allopurynol chroni przed nadmiarem kwasu moczowego w czasie chemioterapii. Dlatego ważne są regularne badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- niewyjaśnione siniaki
- krwawienie z nosa lub dziąseł
- duże osłabienie i bladość
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale należy regularnie kontrolować morfologię krwi.[1] Chorego otrzymującego takie leczenie skojarzone trzeba ściśle obserwować w kierunku objawów toksyczności, aby umożliwić szybką interwencję.[2]
Skutek kliniczny
Zaburzenia składu krwi występują częściej, gdy allopurynol podaje się razem z cytostatykami, w tym z cyklofosfamidem, niż gdy leki te stosuje się osobno.[1] Obserwowano nasilenie zahamowania czynności szpiku u chorych na nowotwory inne niż białaczka, ale w kontrolowanym badaniu klinicznym allopurynol nie zwiększał toksyczności cyklofosfamidu.[3]
Mechanizm
Allopurynol może zwiększać stężenie cytotoksycznych metabolitów cyklofosfamidu.[2] Dokładny mechanizm nie został wyjaśniony.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- objawy zakażenia, gorączka
- niewyjaśnione siniaki lub krwawienia
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Allupol 300 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/allupol-100004124/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan 50 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Milurit 150 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/milurit-100399571/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
Niekorzystna interakcjaAmoksycylina+ MetotreksatPołączenie można stosować, ale wymaga uważnego monitorowania przebiegu leczenia.Powiedz lekarzowi, który przepisuje antybiotyk, że przyjmujesz metotreksat, i nie zmieniaj samodzielnie jego dawkowania.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi, który przepisuje antybiotyk, że przyjmujesz metotreksat, i nie zmieniaj samodzielnie jego dawkowania.
Amoksycylina może sprawić, że metotreksat wolniej wydala się z organizmu i działa silniej niż zwykle. Może to zwiększyć ryzyko jego działań niepożądanych, zwłaszcza na krew i przewód pokarmowy. Zdarza się to rzadko, ale skutki mogą być poważne. Lekarz może zlecić badania krwi w czasie kuracji.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- owrzodzenia lub ból w jamie ustnej
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- silna biegunka lub wymioty
- nasilone osłabienie i bladość
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – wydalanie, pk_wiazanie_bialek
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale wymaga uważnego monitorowania przebiegu leczenia.[1] Przed włączeniem amoksycyliny warto ocenić, czy zakażenie nie jest ciężkie, bo ciężkie i czynne zakażenia są przeciwwskazaniem do stosowania metotreksatu, a decyzję o ewentualnym wstrzymaniu metotreksatu podejmuje lekarz prowadzący.[1] W czasie antybiotykoterapii i krótko po niej należy kontrolować morfologię krwi i czynność nerek oraz obserwować objawy toksyczności metotreksatu.
Skutek kliniczny
Zwiększenie stężenia metotreksatu może prowadzić do toksycznego działania na układ krwiotwórczy i przewód pokarmowy, czyli do mielosupresji, zapalenia jamy ustnej i owrzodzeń błony śluzowej.[1] Skutek opisywano w odosobnionych przypadkach.[2]
Mechanizm
Amoksycylina, jak inne penicyliny, zmniejsza nerkowe wydalanie metotreksatu, co zwiększa jego stężenie w surowicy i nasila toksyczność.[3] Penicyliny mogą w pojedynczych przypadkach zmniejszać klirens nerkowy metotreksatu.[1] Penicyliny wypierają też metotreksat z miejsc wiązania z białkami osocza, co dodatkowo zwiększa jego wolną frakcję.[2]
Metabolizm i transportery
- Metotreksat: substrat OAT3[4]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (leukocyty, płytki krwi)
- stężenie kreatyniny i klirens kreatyniny
- objawy zapalenia jamy ustnej i owrzodzeń błony śluzowej
- objawy żołądkowo-jelitowe (biegunka, wymioty)
- stężenie metotreksatu w surowicy przy dużych dawkach
Kiedy ocena się zmienia
| dawka ≥ 100 mg/m2 pc.metotreksat | ryzyko rośnie | Przy dużych dawkach metotreksatu skutki zmniejszonego wydalania są poważniejsze i wskazane jest monitorowanie stężenia metotreksatu w surowicy. |
| eGFR ≤ 30 ml/minpacjent | interakcja nie dotyczy | Ciężkie zaburzenia czynności nerek (klirens kreatyniny poniżej 30 ml/min) są przeciwwskazaniem do stosowania metotreksatu w małych dawkach niezależnie od interakcji. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Methotrexat-Ebewe 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/methotrexat-ebewe-100090448/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Trexan Neo 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/trexan-neo-100349455/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ospamox 250 mg/5 ml, proszek do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ospamox-100157916/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Oznaczenia na tej stronie
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.