Interakcje / Amikacyna / Amikacyna i kwas alendronowy
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Przed rozpoczęciem amikacyny oznacz wapń (najlepiej skorygowany o albuminy lub zjonizowany) i magnez, a niedobory wyrównaj.
Powiedz lekarzowi, który podaje ci amikacynę, że przyjmujesz kwas alendronowy, i nie odstawiaj ani nie zmieniaj leków sam.
Niekorzystna interakcjaAmikacyna+ Kwas alendronowyPrzed rozpoczęciem amikacyny oznacz wapń (najlepiej skorygowany o albuminy lub zjonizowany) i magnez, a niedobory wyrównaj.Powiedz lekarzowi, który podaje ci amikacynę, że przyjmujesz kwas alendronowy, i nie odstawiaj ani nie zmieniaj leków sam.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi, który podaje ci amikacynę, że przyjmujesz kwas alendronowy, i nie odstawiaj ani nie zmieniaj leków sam.
Amikacyna i lek na osteoporozę z kwasem alendronowym mogą razem obniżyć poziom wapnia we krwi bardziej niż każdy z nich osobno. Zbyt mało wapnia może powodować mrowienie wokół ust i w palcach oraz bolesne skurcze mięśni. Lekarz zwykle sprawdza wtedy wapń we krwi i może na czas leczenia antybiotykiem wstrzymać lek na kości.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- mrowienie lub drętwienie wokół ust, dłoni lub stóp
- skurcze mięśni, zwłaszcza dłoni i stóp
- drżenie mięśni
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- silne osłabienie lub splątanie
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przed rozpoczęciem amikacyny oznacz wapń (najlepiej skorygowany o albuminy lub zjonizowany) i magnez, a niedobory wyrównaj. W trakcie leczenia amikacyną kontroluj wapń, magnez i kreatyninę, częściej przy dłuższej terapii lub pogarszającej się czynności nerek. Przy krótkim kursie amikacyny u pacjenta z czynnikami ryzyka hipokalcemii rozważ czasowe wstrzymanie kwasu alendronowego do zakończenia antybiotykoterapii. Przy stwierdzonej hipokalcemii kwasu alendronowego nie podawaj do czasu jej wyrównania.[1] Suplementację wapnia przyjmowaną doustnie oddziel od alendronianu co najmniej o 30 minut, bo wapń zaburza jego wchłanianie.[2]
Skutek kliniczny
Głównym ryzykiem jest hipokalcemia, czasem z towarzyszącą hipomagnezemią, objawiająca się parestezjami, skurczami mięśni, tężyczką, a w cięższych przypadkach zaburzeniami rytmu serca i wydłużeniem QT. Hipokalcemia jest przeciwwskazaniem do stosowania kwasu alendronowego, więc jej wystąpienie wymaga wstrzymania tego leku.[2] Doustny alendronian obniża wapń słabiej niż bisfosfoniany dożylne, dlatego istotne klinicznie spadki dotyczą głównie chorych z niedoborem witaminy D, małą podażą wapnia, hipomagnezemią lub upośledzoną czynnością nerek.
Mechanizm
Oba leki mogą obniżać stężenie wapnia we krwi, więc ich działania sumują się. Aminoglikozydy uszkadzają kanaliki nerkowe i zwiększają utratę magnezu oraz wapnia z moczem, a hipomagnezemia dodatkowo utrudnia wyrównanie wapnia. Bisfosfoniany hamują resorpcję kości przez osteoklasty i zmniejszają uwalnianie wapnia z kości do krwi. Podawanie aminoglikozydów jednocześnie z bisfosfonianami wiąże się ze zwiększonym ryzykiem hipokalcemii.[3]
Monitorować
- stężenie wapnia (skorygowane lub zjonizowane) przed i w trakcie leczenia amikacyną
- stężenie magnezu
- kreatynina i eGFR
- objawy hipokalcemii (parestezje, skurcze mięśni, tężyczka)
- EKG przy objawowej hipokalcemii lub jednoczesnym stosowaniu leków wydłużających QT
Kiedy ocena się zmienia
| Wziewna (liposomalna, nebulizacja)droga podania · amikacyna | ryzyko maleje | Amikacyna podawana wziewnie w postaci liposomalnej daje znacznie mniejszą ekspozycję ogólnoustrojową niż podanie dożylne, więc ryzyko hipokalcemii jest mniejsze. Okresowa kontrola wapnia pozostaje uzasadniona przy innych czynnikach ryzyka. |
| Przedłużona terapia (kilka tygodni i dłużej)czas leczenia · amikacyna | ryzyko rośnie | Dłuższa ekspozycja na amikacynę zwiększa ryzyko uszkodzenia kanalików nerkowych i utraty magnezu oraz wapnia, dlatego wymaga częstszej kontroli elektrolitów. |
| Obniżony eGFR lub pogarszająca się czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Upośledzona czynność nerek zwiększa stężenie amikacyny i zaburza gospodarkę wapniowo-magnezową, co nasila ryzyko hipokalcemii. Wymaga dostosowania dawkowania amikacyny i ścisłej kontroli elektrolitów. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ostemax 70 comfort 70 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ostemax-70-comfort-100127683/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ostolek 70 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ostolek-100120474/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amikacin B.Braun 2,5 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amikacin-b-braun-100256914/
Alkohol przy tych lekach
Amikacyna a alkohol: brak opisu w bazie.
Interakcja nieistotna klinicznieKwas alendronowya alkoholNie ma potrzeby zmiany dawki ani schematu.Popijaj tabletkę tylko zwykłą wodą, alkohol pij najwyżej okazjonalnie i w niewielkich ilościach, nigdy w ciągu 30 minut po zażyciu leku.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Popijaj tabletkę tylko zwykłą wodą, alkohol pij najwyżej okazjonalnie i w niewielkich ilościach, nigdy w ciągu 30 minut po zażyciu leku.
Kwas alendronowy nie wchodzi w istotne interakcje z alkoholem, więc okazjonalny kieliszek wina czy piwo nie zaszkodzi lekowi. Tabletkę trzeba jednak popić wyłącznie zwykłą wodą, bo inne napoje, także alkoholowe, utrudniają wchłanianie leku. Picie dużych ilości alkoholu osłabia kości i zwiększa ryzyko złamań, czyli działa przeciwko leczeniu osteoporozy. Alkohol może też podrażniać żołądek, a lek bywa przyczyną podrażnienia przełyka.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- Ból lub trudności przy połykaniu
- Ból za mostkiem
- Nowa lub nasilająca się zgaga
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PK – wchłanianie, PD – sumowanie, PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie ma potrzeby zmiany dawki ani schematu. Tabletkę należy zażyć rano na czczo, popijając wyłącznie zwykłą wodą, a inne napoje, w tym alkoholowe, wypić dopiero po co najmniej 30 minutach[1]. Pacjentowi z osteoporozą warto zalecić ograniczenie picia alkoholu ze względu na kości, a nie na samą interakcję z lekiem.
Skutek kliniczny
Okazjonalne, umiarkowane picie alkoholu nie wpływa istotnie na działanie ani bezpieczeństwo kwasu alendronowego. Częste picie dużych ilości alkoholu może zwiększać ryzyko złamań i teoretycznie nasilać dolegliwości ze strony przełyka i żołądka.
Mechanizm
Kwas alendronowy nie wchodzi w istotną interakcję z alkoholem, a ChPL nie zawiera zakazu ani ostrzeżenia dotyczącego picia alkoholu. Wchłanianie alendronianu zaburzają jednak produkty spożywcze i napoje, więc tabletki nie należy połykać z napojem alkoholowym[1]. Alkohol może dodatkowo drażnić błonę śluzową przewodu pokarmowego, a alendronian sam bywa przyczyną podrażnienia przełyku, dlatego teoretycznie oba czynniki mogą się nakładać. Regularne picie dużych ilości alkoholu działa też niekorzystnie na kości i może zwiększać ryzyko złamań, czyli osłabia efekt leczenia osteoporozy.
Monitorować
- Objawy ze strony przełyka (ból za mostkiem, ból lub trudności przy połykaniu, zgaga) u pacjentów pijących regularnie
- Nawyki alkoholowe pacjenta przy ocenie ryzyka złamań
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie dużych ilości alkoholuilość alkoholu · pacjent | inne zalecenie | Częste picie dużych ilości alkoholu zwiększa ryzyko złamań i teoretycznie nasila podrażnienie przewodu pokarmowego, więc warto omówić z pacjentem ograniczenie picia i zwrócić uwagę na objawy ze strony przełyka. |
| Poniżej 30 minut po zażyciu tabletkiodstep · alkohol | ryzyko maleje | Napój alkoholowy wypity w ciągu 30 minut po tabletce, podobnie jak każdy inny napój lub posiłek, może zaburzać wchłanianie alendronianu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ostolek 70 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ostolek-100120474/
Inne interakcje tych leków 124
Połączenie przeciwwskazaneAmikacyna+ CydofowirPołączenie jest przeciwwskazane i nie należy podawać cydofowiru pacjentowi, który otrzymuje amikacynę ogólnoustrojowo.Powiedz lekarzowi, że dostajesz amikacynę lub cydofowir, i nie przyjmuj bez konsultacji leków przeciwbólowych z grupy NLPZ, takich jak ibuprofen.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz lekarzowi, że dostajesz amikacynę lub cydofowir, i nie przyjmuj bez konsultacji leków przeciwbólowych z grupy NLPZ, takich jak ibuprofen.
Amikacyna i cydofowir mogą uszkadzać nerki, a podane razem bardzo zwiększają to ryzyko. Gdy nerki gorzej pracują, oba leki gromadzą się w organizmie i mogą też uszkodzić słuch. Lekarze nie łączą tych leków ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- oddawanie znacznie mniejszej ilości moczu niż zwykle
- obrzęki nóg lub twarzy
- pienisty lub ciemny mocz
- szum lub dzwonienie w uszach, pogorszenie słuchu
- zawroty głowy i zaburzenia równowagi
- nasilone osłabienie, nudności lub skurcze mięśni
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie jest przeciwwskazane i nie należy podawać cydofowiru pacjentowi, który otrzymuje amikacynę ogólnoustrojowo[1]. Gdy potrzebne jest leczenie zakażenia wirusem cytomegalii, należy wybrać lek przeciwwirusowy bez działania nefrotoksycznego albo zakończyć leczenie amikacyną i odczekać przed podaniem cydofowiru. Gdy pacjent jest leczony cydofowirem, zakażenie bakteryjne należy leczyć antybiotykiem bez działania nefrotoksycznego zgodnie z antybiogramem. Jeśli amikacynę podano niedawno, przed włączeniem cydofowiru należy sprawdzić czynność nerek[2].
Skutek kliniczny
Ostre uszkodzenie nerek, w tym uszkodzenie kanalików z cechami zespołu Fanconiego, oraz kumulacja amikacyny z nasileniem jej ototoksyczności i neurotoksyczności. Uszkodzenie nerek może być nieodwracalne.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają kanaliki nerkowe, więc ich działanie nefrotoksyczne się sumuje. Cydofowiru nie podaje się razem z innymi substancjami o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym[1]. Amikacyny nie łączy się ogólnoustrojowo ani miejscowo z innymi lekami nefrotoksycznymi, także podawanymi wkrótce po niej[2]. Oba leki są wydalane przez nerki, dlatego uszkodzenie nerek wywołane przez jeden z nich zwiększa stężenie obu i dalej nasila ich toksyczność.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR przed każdą dawką cydofowiru
- białkomocz i badanie ogólne moczu
- fosforany, potas i dwuwęglany w surowicy (cechy zespołu Fanconiego)
- stężenie amikacyny w surowicy, jeśli leczenie amikacyną trwało niedawno
- słuch (audiometria) i objawy ze strony narządu przedsionkowego
- bilans płynów i stan nawodnienia
Bezpieczniejsze alternatywy
gancyklowirwalgancyklowirmarybawir
Kiedy ocena się zmienia
| Wziewna (postać liposomalna do nebulizacji)droga podania · amikacyna | ryzyko maleje | Amikacyna podawana wziewnie daje mniejszą ekspozycję ogólnoustrojową niż podanie dożylne, więc ryzyko sumowania nefrotoksyczności jest mniejsze, ale nie znika. Łączenie z cydofowirem wymaga decyzji lekarza i ścisłej kontroli czynności nerek oraz słuchu. |
| Amikacyna podana niedawno, przed włączeniem cydofowiruodstep · amikacyna | inne zalecenie | Amikacyny nie podaje się także wkrótce przed lekiem nefrotoksycznym ani po nim. Przed pierwszą dawką cydofowiru po zakończeniu leczenia amikacyną należy potwierdzić prawidłową czynność nerek. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cidofovir Tillomed 75 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cidofovir-tillomed-100492942/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amikacin B.Braun 2,5 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amikacin-b-braun-100256914/
Połączenie przeciwwskazaneAmikacyna+ GentamycynaNie podawaj jednocześnie amikacyny i gentamycyny w leczeniu ogólnoustrojowym.Powiedz lekarzowi, jeśli niedawno dostawałeś lub dostawałaś jeden z tych antybiotyków, zanim otrzymasz drugi.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz lekarzowi, jeśli niedawno dostawałeś lub dostawałaś jeden z tych antybiotyków, zanim otrzymasz drugi.
Amikacyna i gentamycyna to antybiotyki z tej samej grupy i nie należy ich przyjmować razem. Oba leki mogą uszkadzać słuch, narząd równowagi i nerki, a podane razem szkodzą znacznie bardziej. Takie uszkodzenia, zwłaszcza słuchu, mogą być trwałe. Jeśli lekarz zmienia jeden z tych leków na drugi, zrobi to z przerwą i będzie kontrolować twoje wyniki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- szumy lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu albo uczucie zatkanych uszu
- zawroty głowy i chwiejny chód
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki
- osłabienie mięśni lub trudność w oddychaniu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie podawaj jednocześnie amikacyny i gentamycyny w leczeniu ogólnoustrojowym[1]. Amikacyny nie podaje się też wkrótce po innym aminoglikozydzie, więc przy zamianie gentamycyny na amikacynę odstaw gentamycynę przed włączeniem amikacyny[2]. Przy zamianie uwzględnij łączny czas leczenia aminoglikozydami i oceń, czy po wcześniejszej kuracji gentamycyną nie doszło do subklinicznego uszkodzenia nerek lub nerwu VIII[3]. Jeśli kolejne aminoglikozydy są konieczne, bardzo uważnie kontroluj słuch i czynność nerek[2].
Skutek kliniczny
Grozi nieodwracalna utrata słuchu, szumy uszne i zaburzenia równowagi, ostre uszkodzenie nerek oraz nasilona blokada nerwowo-mięśniowa, która przy jednoczesnym znieczuleniu lub lekach zwiotczających może prowadzić do porażenia mięśni oddechowych[2].
Mechanizm
Oba leki są aminoglikozydami o tym samym profilu toksyczności, więc ich działania uszkadzające ucho wewnętrzne, nerki i przewodnictwo nerwowo-mięśniowe sumują się. Jednoczesne podawanie innych aminoglikozydów zwiększa ryzyko nefrotoksyczności i ototoksyczności[1]. Toksyczność amikacyny nasilają inne aminoglikozydy podawane pozajelitowo[2]. Uszkodzenie nerek spowalnia wydalanie obu leków, co dodatkowo zwiększa ich stężenie i toksyczność.
Monitorować
- stężenie aminoglikozydu w surowicy
- kreatynina i eGFR
- diureza
- audiometria i zgłaszane szumy uszne
- równowaga i zawroty głowy
- stan nawodnienia
- stopień zwiotczenia mięśni po znieczuleniu
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo (gąbka wszczepiana w ranę)droga podania · gentamycyna | ryzyko maleje | Gentamycyna podana miejscowo daje mniejszą ekspozycję ogólnoustrojową, ale amikacyny nie łączy się również z miejscowo podawanymi substancjami oto- i nefrotoksycznymi. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, kontroluj słuch i czynność nerek. |
| Liposomalna do nebulizacjipostać · amikacyna | ryzyko maleje | Amikacyna wziewna daje mniejszą ekspozycję ogólnoustrojową niż podawana dożylnie, lecz działania oto- i nefrotoksyczne mogą się sumować z gentamycyną podawaną ogólnoustrojowo. Unikaj połączenia, a gdy jest konieczne, kontroluj słuch, równowagę i czynność nerek. |
| Amikacyna po niedawnej kuracji gentamycynąkolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Kolejne, a nie jednoczesne podanie jest dopuszczalne, ale wcześniejsza gentamycyna mogła spowodować subkliniczne uszkodzenie nerek lub nerwu VIII, a działania toksyczne sumują się. Oceń czynność nerek i słuch przed włączeniem amikacyny i monitoruj je w trakcie. |
| Upośledzona czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek oba leki kumulują się, co dodatkowo zwiększa ryzyko oto- i nefrotoksyczności. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gentamicin Noridem 20 mg/mL, roztwór do wstrzykiwań / do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gentamicin-noridem-100415904/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amikacin B.Braun 2,5 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amikacin-b-braun-100256914/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Biodacyna 125 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań i infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/biodacyna-100010350/
Połączenie przeciwwskazaneAmikacyna+ PirydostygminaNie stosuj amikacyny u pacjenta z miastenią leczonego pirydostygminą – wybierz antybiotyk spoza grupy aminoglikozydów zgodnie z antybiogramem, unikając także innych leków pogarszających przewodnictwo nerwowo-mięśniowe.Zawsze mów lekarzowi, że przyjmujesz pirydostygminę i chorujesz na miastenię, zanim dostaniesz antybiotyk, a przy nagłym osłabieniu lub duszności natychmiast wezwij pomoc.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Zawsze mów lekarzowi, że przyjmujesz pirydostygminę i chorujesz na miastenię, zanim dostaniesz antybiotyk, a przy nagłym osłabieniu lub duszności natychmiast wezwij pomoc.
Amikacyna to antybiotyk, który może osłabiać przekazywanie sygnałów z nerwów do mięśni. Pirydostygmina działa odwrotnie i pomaga mięśniom pracować przy miastenii. Gdy chorujesz na miastenię, amikacyna może nagle nasilić osłabienie mięśni, także tych, które odpowiadają za oddychanie, dlatego tych leków się nie łączy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagłe nasilenie osłabienia mięśni
- opadanie powiek lub podwójne widzenie
- trudności z połykaniem lub mówieniem
- duszność lub płytki oddech
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie stosuj amikacyny u pacjenta z miastenią leczonego pirydostygminą – wybierz antybiotyk spoza grupy aminoglikozydów zgodnie z antybiogramem, unikając także innych leków pogarszających przewodnictwo nerwowo-mięśniowe. Miastenia jest przeciwwskazaniem do stosowania amikacyny[1]. Jeśli podanie amikacyny jest bezwzględnie konieczne, prowadź je wyłącznie w warunkach szpitalnych z możliwością wsparcia oddechowego i ścisłą obserwacją siły mięśniowej. Przed zabiegiem chirurgicznym poinformuj anestezjologa o stosowaniu amikacyny[2]. Wstrzyknięcie soli wapnia może odwrócić blokadę nerwowo-mięśniową spowodowaną aminoglikozydami[2].
Skutek kliniczny
U pacjenta z miastenią leczonego pirydostygminą amikacyna może osłabić działanie leczenia, nasilić męczliwość i osłabienie mięśni, a w skrajnym przypadku wywołać przełom miasteniczny z niewydolnością oddechową. Miastenia jest przeciwwskazaniem do stosowania amikacyny[1].
Mechanizm
Amikacyna, jak inne aminoglikozydy, upośledza przewodnictwo nerwowo-mięśniowe – zmniejsza presynaptyczne uwalnianie acetylocholiny i osłabia odpowiedź receptora postsynaptycznego. Działa więc przeciwnie do pirydostygminy, która hamując acetylocholinoesterazę zwiększa ilość acetylocholiny w złączu. Aminoglikozydy nasilają blokadę nerwowo-mięśniową, co może doprowadzić do porażenia mięśni oddechowych[2]. Antybiotyki aminoglikozydowe i inne leki zakłócające przewodnictwo nerwowo-mięśniowe wchodzą w interakcje z pirydostygminą[3].
Monitorować
- siła mięśniowa i męczliwość
- czynność oddechowa (np. pojemność życiowa, saturacja)
- opadanie powiek i podwójne widzenie
- połykanie i mowa
Kiedy ocena się zmienia
| Inhalacja (postać liposomalna do nebulizacji)droga podania · amikacyna | ryzyko maleje | Przy podaniu wziewnym ekspozycja ogólnoustrojowa na amikacynę jest mniejsza niż przy podaniu dożylnym, ale ryzyka nasilenia miastenii nie można wykluczyć – wymagana ścisła obserwacja siły mięśniowej i oddychania. |
| Pirydostygmina stosowana z innego wskazania niż miasteniapostać · pacjent | inne zalecenie | Bez miastenii przeciwwskazanie chorobowe nie obowiązuje, jednak amikacyna nadal może osłabiać działanie pirydostygminy i nasilać blokadę nerwowo-mięśniową – konieczne monitorowanie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Biodacyna 125 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań i infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/biodacyna-100010350/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amikacin B.Braun 2,5 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amikacin-b-braun-100256914/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mestinon 60 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mestinon-100116797/
Połączenie przeciwwskazaneNeomycyna+ AmikacynaNeomycyny nie stosuje się u pacjenta leczonego amikacyną ani bezpośrednio po zakończeniu takiego leczenia.Nie używaj neomycyny, gdy dostajesz amikacynę albo niedawno skończyłeś leczenie nią, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na skórę.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie używaj neomycyny, gdy dostajesz amikacynę albo niedawno skończyłeś leczenie nią, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na skórę.
Neomycyna i amikacyna to antybiotyki z tej samej grupy. Każdy z nich może osłabiać słuch i obciążać nerki, a razem to ryzyko wyraźnie rośnie. Dotyczy to także neomycyny w aerozolu na skórę, zwłaszcza na rany lub dużą powierzchnię. Tych leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- szum lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu lub uczucie zatkanych uszu
- zawroty głowy i chwianie się
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Neomycyny nie stosuje się u pacjenta leczonego amikacyną ani bezpośrednio po zakończeniu takiego leczenia[1][2]. Na zmiany skórne należy wybrać lek przeciwbakteryjny spoza grupy aminoglikozydów. Jeśli pacjent stosował wcześniej neomycynę, przed włączeniem amikacyny trzeba ocenić słuch i czynność nerek, ponieważ działania toksyczne mogą się sumować[3]. Gdy jednoczesnego stosowania nie da się uniknąć, konieczne jest bardzo uważne kontrolowanie słuchu i czynności nerek[4].
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko trwałego uszkodzenia słuchu, zaburzeń równowagi i uszkodzenia nerek. Aminoglikozydy nasilają też blokadę nerwowo-mięśniową, co ma znaczenie przy znieczuleniu i lekach zwiotczających[4].
Mechanizm
Neomycyna i amikacyna to aminoglikozydy o tym samym profilu toksyczności – obie uszkadzają ucho wewnętrzne i nerki, więc przy jednoczesnym stosowaniu ich działania niepożądane się sumują. Neomycyny nie łączy się z innymi lekami ototoksycznymi i nefrotoksycznymi[1][2]. Toksyczność amikacyny zwiększają inne aminoglikozydy, a substancji ototoksycznych i nefrotoksycznych podawanych ogólnie i miejscowo należy unikać w trakcie leczenia amikacyną i wkrótce po nim[4]. Neomycyna podawana na skórę wchłania się słabo, ale z uszkodzonej skóry, ran i dużych powierzchni może przenikać do krwi w ilościach istotnych klinicznie.
Monitorować
- słuch (audiometria) i szumy uszne
- zawroty głowy i zaburzenia równowagi
- stężenie kreatyniny i eGFR
- diureza i stan nawodnienia
- stężenie amikacyny w surowicy
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Uszkodzona skóra, rany, duże powierzchnie skórydroga podania · neomycyna | ryzyko rośnie | Na uszkodzonej skórze i dużych powierzchniach wchłanianie neomycyny do krążenia rośnie, co zwiększa ryzyko sumowania toksyczności z amikacyną. Takie stosowanie neomycyny jest przeciwwskazane niezależnie od innych leków. |
| Stosowanie długotrwałeczas leczenia · neomycyna | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie neomycyny razem z lekami nefrotoksycznymi i ototoksycznymi może nasilać jej toksyczność. |
| Niewydolność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Oba aminoglikozydy są wydalane przez nerki, więc przy ich niewydolności łatwiej o kumulację i nasilenie toksyczności. Kontrola czynności nerek i stężenia amikacyny jest wtedy szczególnie ważna. |
| Amikacyna po wcześniejszym leczeniu neomycynąkolejność włączenia · amikacyna | inne zalecenie | Wcześniejsze leczenie neomycyną może pozostawić subkliniczne uszkodzenie nerek lub nerwu VIII. Przed włączeniem amikacyny należy starannie rozważyć wskazania oraz ocenić słuch i czynność nerek, ponieważ działania toksyczne mogą się sumować. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Neomycinum TZF 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neomycinum-tzf-100046743/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Neobiotic 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neobiotic-100427913/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Biodacyna 125 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań i infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/biodacyna-100010350/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amikacin B.Braun 2,5 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amikacin-b-braun-100256914/
Niekorzystna interakcjaAmfoterycyna+ AmikacynaUnikaj łączenia amikacyny z amfoterycyną B, a gdy połączenie jest konieczne, bardzo uważnie kontroluj czynność nerek i słuch.Pij tyle płynów, ile zaleci lekarz, nie odmawiaj badań krwi i słuchu, a każdy niepokojący objaw od razu zgłoś lekarzowi lub pielęgniarce.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Pij tyle płynów, ile zaleci lekarz, nie odmawiaj badań krwi i słuchu, a każdy niepokojący objaw od razu zgłoś lekarzowi lub pielęgniarce.
Oba leki mogą obciążać nerki, a podawane razem robią to silniej niż każdy z osobna. Gdy nerki pracują gorzej, amikacyna dłużej zostaje w organizmie i może zaszkodzić słuchowi i równowadze. Dlatego lekarz zwykle stara się ich nie łączyć, a jeśli musi, często bada twoją krew i słuch.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej moczu niż zwykle
- obrzęki nóg lub twarzy
- szum lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu albo uczucie zatkania uszu
- zawroty głowy i chwiejność przy chodzeniu
- osłabienie lub skurcze mięśni
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Unikaj łączenia amikacyny z amfoterycyną B, a gdy połączenie jest konieczne, bardzo uważnie kontroluj czynność nerek i słuch[1]. U pacjentów otrzymujących amfoterycynę B z innymi lekami nefrotoksycznymi szczególnie dokładnie kontroluj czynność nerek[2]. Rozważ przeciwgrzybiczy lek o mniejszej nefrotoksyczności albo postać lipidową amfoterycyny zamiast niezwiązanej. Dawkuj amikacynę według stężeń we krwi i aktualnej czynności nerek, utrzymuj prawidłowe nawodnienie i uzupełniaj potas oraz magnez. Nie mieszaj amikacyny z amfoterycyną w jednym roztworze ani w jednej linii infuzyjnej, ponieważ są one niezgodne chemicznie[1].
Skutek kliniczny
Główne ryzyko to ostre uszkodzenie nerek z narastaniem kreatyniny, a wtórnie nasilona ototoksyczność amikacyny wskutek jej kumulacji. Możliwe są też hipokaliemia i hipomagnezemia, które sprzyjają zaburzeniom rytmu serca i osłabieniu mięśni. Ryzyko jest największe przy wyjściowo upośledzonej czynności nerek, odwodnieniu, długim leczeniu i jednoczesnym stosowaniu kolejnych leków nefrotoksycznych.
Mechanizm
Amfoterycyna B i amikacyna uszkadzają nerki niezależnymi mechanizmami, więc ich działanie nefrotoksyczne się sumuje. Toksyczność amikacyny nasilają inne leki przeciwzakaźne o działaniu nefro-, oto- lub neurotoksycznym, w tym amfoterycyna B[1]. Amfoterycyna B jest lekiem potencjalnie nefrotoksycznym, także w postaci kompleksu lipidowego[2]. Pogorszenie czynności nerek wywołane amfoterycyną zmniejsza wydalanie amikacyny, co prowadzi do jej kumulacji i zwiększa ryzyko uszkodzenia słuchu i błędnika. Oba leki mogą też powodować utratę potasu i magnezu z moczem.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR (wyjściowo i regularnie w trakcie leczenia)
- diureza i bilans płynów
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- stężenie amikacyny we krwi (stężenie minimalne)
- słuch (audiometria) i objawy przedsionkowe – szum uszny, zawroty głowy, zaburzenia równowagi
Bezpieczniejsze alternatywy
kaspofunginamykafunginaanidulafunginaworykonazolizawukonazolposakonazolflukonazol
Kiedy ocena się zmienia
| Obniżony eGFR (upośledzona czynność nerek)eGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Wyjściowa niewydolność nerek zwiększa ryzyko dalszego uszkodzenia nerek i kumulacji amikacyny. Wymaga wyboru mniej nefrotoksycznego leku przeciwgrzybiczego lub dawkowania amikacyny ściśle według stężeń we krwi. |
| Postać lipidowa (kompleks lipidowy lub liposomy)postać · amfoterycyna | ryzyko maleje | Postać lipidowa amfoterycyny B wykazuje mniejszą nefrotoksyczność niż postać niezwiązana. Ryzyko interakcji maleje, ale kontrola czynności nerek pozostaje konieczna. |
| Wziewna (nebulizacja liposomalna)droga podania · amikacyna | ryzyko maleje | Przy podaniu wziewnym ogólnoustrojowa ekspozycja na amikacynę jest mniejsza niż przy podaniu dożylnym, więc addytywna nefrotoksyczność jest mniej prawdopodobna. Kontrola czynności nerek i słuchu jest nadal wskazana, zwłaszcza przy upośledzonej czynności nerek. |
| Leczenie skojarzone dłuższe niż kilka dniczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Nefrotoksyczność i ototoksyczność obu leków narastają z czasem leczenia i dawką skumulowaną. Przy dłuższym skojarzeniu zagęść monitorowanie kreatyniny, elektrolitów i stężeń amikacyny. |
| Podanie w tym samym roztworze lub tej samej linii infuzyjnejkolejność włączenia · amfoterycyna | inne zalecenie | Amikacyna jest chemicznie niezgodna z amfoterycyną, dlatego leków nie wolno mieszać w jednym roztworze ani podawać przez wspólną linię bez przepłukania. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amikacin B.Braun 2,5 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amikacin-b-braun-100256914/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abelcet 5 mg/ml, koncentrat do sporządzania zawiesiny do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abelcet-100111765/
Niekorzystna interakcjaAmikacyna+ KetoprofenUnikaj ogólnoustrojowego podawania ketoprofenu w trakcie leczenia amikacyną i krótko po nim, bo amikacyny nie łączy się z innymi substancjami nefrotoksycznymi.Nie przyjmuj ketoprofenu w tabletkach, kapsułkach ani saszetkach w trakcie leczenia amikacyną bez zgody lekarza i zapytaj farmaceutę o bezpieczniejszy lek przeciwbólowy.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Nie przyjmuj ketoprofenu w tabletkach, kapsułkach ani saszetkach w trakcie leczenia amikacyną bez zgody lekarza i zapytaj farmaceutę o bezpieczniejszy lek przeciwbólowy.
Amikacyna to silny antybiotyk, który może obciążać nerki i słuch. Ketoprofen, lek przeciwbólowy i przeciwzapalny, również może pogarszać pracę nerek. Gdy przyjmujesz oba leki naraz, nerki gorzej usuwają antybiotyk z organizmu, przez co łatwiej o uszkodzenie nerek i słuchu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- szumy lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu
- zawroty głowy lub zaburzenia równowagi
- silne osłabienie i nudności
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Unikaj ogólnoustrojowego podawania ketoprofenu w trakcie leczenia amikacyną i krótko po nim, bo amikacyny nie łączy się z innymi substancjami nefrotoksycznymi[1]. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, uważnie kontroluj czynność nerek i słuch[1]. Zadbaj o odpowiednie nawodnienie pacjenta, stosuj ketoprofen możliwie krótko i w najmniejszej skutecznej dawce, a w miarę możliwości monitoruj stężenie amikacyny w surowicy. Do leczenia bólu i gorączki rozważ lek przeciwbólowy niebędący NLPZ.
Skutek kliniczny
Zwiększa się ryzyko ostrego uszkodzenia nerek oraz – wtórnie do wzrostu stężenia amikacyny – ryzyko uszkodzenia słuchu i narządu równowagi. Najbardziej narażeni są pacjenci odwodnieni, w podeszłym wieku, z już obniżoną czynnością nerek oraz przyjmujący leki moczopędne.
Mechanizm
Oba leki mogą uszkadzać nerki, więc ich działanie nefrotoksyczne się sumuje. Ketoprofen hamuje syntezę prostaglandyn nerkowych i zmniejsza przepływ krwi przez nerki oraz przesączanie kłębuszkowe, co może zmniejszać wydalanie amikacyny i zwiększać jej stężenie w osoczu. Amikacyna jest wydalana prawie wyłącznie przez nerki, dlatego spadek ich wydolności szybko przekłada się na wzrost jej stężenia oraz ryzyka uszkodzenia nerek i słuchu. Inny lek z grupy NLPZ – indometacyna – może zwiększać stężenie amikacyny w osoczu u noworodków[1].
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR
- diureza i stan nawodnienia
- stężenie amikacyny w surowicy
- słuch (audiometria) i objawy ze strony błędnika
Kiedy ocena się zmienia
| Wziewna (nebulizacja)droga podania · amikacyna | ryzyko maleje | Amikacyna liposomalna podawana w nebulizacji daje małą ekspozycję ogólnoustrojową, więc ryzyko sumowania nefrotoksyczności jest mniejsze. U pacjentów z niewydolnością nerek nadal zachowaj ostrożność. |
| Miejscowa (na skórę)droga podania · ketoprofen | ryzyko maleje | Ketoprofen stosowany na skórę osiąga małe stężenia we krwi, więc wpływ na nerki i wydalanie amikacyny jest niewielki. Unikaj stosowania na dużą powierzchnię skóry i przez długi czas. |
| ObniżonyeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy obniżonej czynności nerek ryzyko kumulacji amikacyny i ostrego uszkodzenia nerek jest największe. Ogólnoustrojowy ketoprofen jest przeciwwskazany w ciężkiej niewydolności nerek. |
| Podeszły wiek lub noworodekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występuje ukryte upośledzenie czynności nerek i odwodnienie. U noworodków NLPZ mogą zwiększać stężenie amikacyny w osoczu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amikacin B.Braun 2,5 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amikacin-b-braun-100256914/
Niekorzystna interakcjaAmikacyna+ CefazolinaPołączenie można stosować, gdy jest klinicznie uzasadnione, ale wymaga ścisłego monitorowania czynności nerek i słuchu przez cały okres leczenia.Pij odpowiednio dużo płynów, jeśli lekarz tego nie ogranicza, i od razu powiedz personelowi o zmniejszeniu ilości moczu, obrzękach, szumie w uszach albo gorszym słyszeniu.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Pij odpowiednio dużo płynów, jeśli lekarz tego nie ogranicza, i od razu powiedz personelowi o zmniejszeniu ilości moczu, obrzękach, szumie w uszach albo gorszym słyszeniu.
Amikacyna może obciążać nerki i słuch, a cefazolina może to działanie nieco nasilić. Te dwa antybiotyki często podaje się razem, gdy jest taka potrzeba, ale lekarz powinien wtedy regularnie sprawdzać pracę twoich nerek. Ryzyko jest większe u osób starszych, odwodnionych i z chorobami nerek.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- oddawanie mniejszej ilości moczu niż zwykle
- obrzęki nóg lub twarzy
- szum lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu
- zawroty głowy lub zaburzenia równowagi
- nietypowe zmęczenie i osłabienie
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Połączenie można stosować, gdy jest klinicznie uzasadnione, ale wymaga ścisłego monitorowania czynności nerek i słuchu przez cały okres leczenia[1]. Czynność nerek kontroluje się przed rozpoczęciem i w trakcie terapii[2]. Należy dbać o prawidłowe nawodnienie pacjenta, ograniczyć czas skojarzenia do niezbędnego minimum i unikać dokładania kolejnych leków nefrotoksycznych. Dawkowanie amikacyny dostosowuje się do czynności nerek i stężeń leku w surowicy. Obu antybiotyków nie miesza się w jednym worku ani strzykawce i podaje się je oddzielnie.
Skutek kliniczny
Możliwe zwiększone ryzyko ostrego uszkodzenia nerek, a wtórnie kumulacji amikacyny i nasilenia jej ototoksyczności. Ryzyko rośnie u osób z wyjściowo upośledzoną czynnością nerek, odwodnionych, w podeszłym wieku, przy dłuższym leczeniu i przy dodatkowych lekach nefrotoksycznych, np. diuretykach pętlowych.
Mechanizm
Amikacyna jest lekiem nefro- i ototoksycznym, a cefalosporyny mogą nasilać jej toksyczność, dlatego jednoczesnego podawania z innymi lekami nefrotoksycznymi należy unikać, a jeśli jest konieczne, wymaga ono bardzo uważnej kontroli słuchu i czynności nerek[1]. Nie można wykluczyć, że cefazolina zwiększa działanie nefrotoksyczne aminoglikozydów, dlatego przy jednoczesnym stosowaniu monitoruje się czynność nerek[2]. Interakcja ma charakter addycji działań niepożądanych na nerki, bez istotnego wpływu farmakokinetycznego cefazoliny na stężenie amikacyny.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR
- diureza i bilans płynów
- stężenie amikacyny w surowicy
- słuch i objawy przedsionkowe
- elektrolity
Kiedy ocena się zmienia
| ObniżonyeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Wyjściowa niewydolność nerek zwiększa ryzyko kumulacji amikacyny i addycyjnej nefrotoksyczności. Konieczne jest dostosowanie dawki amikacyny i częstsza kontrola kreatyniny oraz stężeń leku. |
| Podeszływiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występuje obniżona czynność nerek i odwodnienie, co zwiększa ryzyko uszkodzenia nerek i słuchu. |
| Leczenie przedłużoneczas leczenia · amikacyna | ryzyko rośnie | Ryzyko nefro- i ototoksyczności rośnie wraz z czasem ekspozycji na amikacynę. Skojarzenie należy ograniczyć do niezbędnego minimum. |
| Wziewnadroga podania · amikacyna | ryzyko maleje | Przy podaniu amikacyny w nebulizacji ekspozycja ogólnoustrojowa jest mniejsza niż przy podaniu dożylnym, więc znaczenie addycji nefrotoksyczności jest mniejsze, choć u pacjentów z chorobą nerek nadal wskazana jest kontrola ich czynności. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amikacin B.Braun 2,5 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amikacin-b-braun-100256914/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cefazolin Dali Pharma 1 g, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cefazolin-dali-pharma-100345339/
Niekorzystna interakcjaAmikacyna+ CeftriaksonPołączenie można stosować, jeśli jest uzasadnione klinicznie, ale wymaga monitorowania stężenia amikacyny i czynności nerek.Pij odpowiednią ilość płynów, nie bierz na własną rękę leków przeciwbólowych z grupy NLPZ i od razu powiedz lekarzowi lub pielęgniarce, jeśli zauważysz niepokojące objawy.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Pij odpowiednią ilość płynów, nie bierz na własną rękę leków przeciwbólowych z grupy NLPZ i od razu powiedz lekarzowi lub pielęgniarce, jeśli zauważysz niepokojące objawy.
Amikacyna i ceftriakson to antybiotyki, które lekarze często podają razem w ciężkich zakażeniach. Amikacyna może obciążać nerki i słuch, a drugi antybiotyk może to działanie nieco nasilić. Dlatego w czasie leczenia lekarz kontroluje wyniki krwi i pracę nerek.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej moczu niż zwykle
- obrzęki nóg lub twarzy
- szum lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu
- zawroty głowy lub problemy z równowagą
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, jeśli jest uzasadnione klinicznie, ale wymaga monitorowania stężenia amikacyny i czynności nerek[1]. Przy jednoczesnym stosowaniu leków nefro- lub ototoksycznych konieczna jest bardzo uważna kontrola słuchu i czynności nerek[2]. Należy unikać dokładania kolejnych leków nefrotoksycznych, zadbać o prawidłowe nawodnienie i ograniczyć czas skojarzonego leczenia do niezbędnego minimum. Oba antybiotyki podaje się oddzielnie, bez mieszania w jednym roztworze.
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie uszkodzenia nerek przez amikacynę, a w konsekwencji kumulacja amikacyny i większe ryzyko uszkodzenia słuchu i błędnika. Skojarzenie jest przy tym często stosowane celowo w ciężkich zakażeniach ze względu na poszerzenie spektrum i działanie synergistyczne.
Mechanizm
Amikacyna jest nefrotoksyczna i ototoksyczna, a cefalosporyny należą do leków, które mogą nasilać jej toksyczne działanie na nerki[2]. Dowody na to, że skojarzenie aminoglikozydu z cefalosporyną zwiększa nefrotoksyczność, są sprzeczne[1]. Ceftriakson sam w sobie ma niewielki potencjał nefrotoksyczny, więc ryzyko dotyczy głównie amikacyny i rośnie przy innych czynnikach uszkadzających nerki.
Monitorować
- stężenie amikacyny w surowicy
- kreatynina i eGFR
- diureza
- słuch i równowaga
Kiedy ocena się zmienia
| Wziewnadroga podania · amikacyna | ryzyko maleje | Liposomalna amikacyna do nebulizacji daje małe stężenia ogólnoustrojowe, więc addycja nefrotoksyczności z ceftriaksonem jest mało prawdopodobna. |
| Niewydolność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek amikacyna kumuluje się, co zwiększa ryzyko dalszego uszkodzenia nerek i ototoksyczności – konieczne dostosowanie dawkowania do stężeń i częstsza kontrola kreatyniny. |
| Leczenie przedłużoneczas leczenia · amikacyna | ryzyko rośnie | Ryzyko nefro- i ototoksyczności rośnie z czasem ekspozycji na amikacynę – skojarzenie należy ograniczyć do niezbędnego okresu i regularnie kontrolować słuch. |
| Podeszływiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występuje ograniczona rezerwa nerkowa i odwodnienie, co sprzyja toksyczności amikacyny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tartriakson 2 g, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań i infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tartriakson-100079116/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amikacin B.Braun 2,5 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amikacin-b-braun-100256914/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.