Interakcje / Amikacyna / Amikacyna i streptomycyna
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Unikaj jednoczesnego stosowania dwóch aminoglikozydów i w schemacie leczenia pozostaw tylko jeden z nich.
Powiedz lekarzowi, jeśli niedawno dostawałeś jeden z tych antybiotyków, i od razu zgłoś szum w uszach, gorszy słuch albo zawroty głowy.
Niekorzystna interakcjaAmikacyna+ StreptomycynaUnikaj jednoczesnego stosowania dwóch aminoglikozydów i w schemacie leczenia pozostaw tylko jeden z nich.Powiedz lekarzowi, jeśli niedawno dostawałeś jeden z tych antybiotyków, i od razu zgłoś szum w uszach, gorszy słuch albo zawroty głowy.opóźniony (dni)rozległe badania
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi, jeśli niedawno dostawałeś jeden z tych antybiotyków, i od razu zgłoś szum w uszach, gorszy słuch albo zawroty głowy.
Amikacyna i streptomycyna to antybiotyki z tej samej grupy. Przyjmowane razem lub krótko po sobie mogą uszkadzać słuch, zmysł równowagi i nerki. Takie uszkodzenia mogą być trwałe. Zwykle stosuje się tylko jeden z tych leków.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- szum lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu albo uczucie pełności w uchu
- zawroty głowy i chwiejność
- zmniejszona ilość oddawanego moczu lub obrzęki
- drętwienie, mrowienie lub osłabienie mięśni
- trudności w oddychaniu
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Unikaj jednoczesnego stosowania dwóch aminoglikozydów i w schemacie leczenia pozostaw tylko jeden z nich[1][2]. Nie podawaj amikacyny także wkrótce po zakończeniu leczenia streptomycyną bez oceny słuchu i czynności nerek[1][3]. Gdy podanie obu leków w krótkim odstępie jest nieuniknione, konieczne jest bardzo uważne kontrolowanie słuchu i czynności nerek[1]. Przed zabiegiem chirurgicznym poinformuj anestezjologa o leczeniu aminoglikozydem[1].
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko trwałego uszkodzenia słuchu i błędnika, ostrego uszkodzenia nerek oraz blokady nerwowo-mięśniowej aż do porażenia mięśni oddechowych, szczególnie w okresie okołooperacyjnym[1]. Uszkodzenie nerwu VIII po wcześniejszym leczeniu streptomycyną może przebiegać subklinicznie i sumować się z toksycznością amikacyny podanej później[3].
Mechanizm
Amikacyna i streptomycyna to antybiotyki aminoglikozydowe o tym samym profilu toksyczności, więc ich działanie ototoksyczne, nefrotoksyczne i neurotoksyczne sumuje się. Amikacyny nie łączy się z innymi aminoglikozydami podawanymi pozajelitowo z powodu sumowania działań neuro-, oto- i nefrotoksycznych[1]. Streptomycyny nie podaje się razem z innymi aminoglikozydami, ponieważ jednoczesne stosowanie nasila działanie nefrotoksyczne i neurotoksyczne[2]. Oba leki nasilają także blokadę nerwowo-mięśniową wywołaną przez środki zwiotczające i znieczulające[1][2].
Monitorować
- audiometria przed leczeniem i w jego trakcie
- ocena równowagi i objawów błędnikowych
- stężenie kreatyniny i eGFR
- stężenia aminoglikozydów w surowicy
- stan nawodnienia
- czynność oddechowa po znieczuleniu i lekach zwiotczających
Kiedy ocena się zmienia
| Amikacyna włączana po wcześniejszym leczeniu streptomycynąkolejność włączenia · amikacyna | ryzyko rośnie | Wcześniejsze leczenie streptomycyną może pozostawić subkliniczne uszkodzenie nerek lub nerwu VIII, a działania toksyczne amikacyny sumują się z nim. |
| ObniżonyeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Upośledzona czynność nerek sprzyja kumulacji obu aminoglikozydów i nasila ich nefrotoksyczność oraz ototoksyczność. |
| Pozajelitowadroga podania · amikacyna | ryzyko rośnie | Sumowanie toksyczności dotyczy przede wszystkim aminoglikozydów podawanych pozajelitowo. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amikacin B.Braun 2,5 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amikacin-b-braun-100256914/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Streptomycinum TZF 1 g, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/streptomycinum-tzf-100064072/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Biodacyna 125 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań i infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/biodacyna-100010350/
Alkohol przy tych lekach
Amikacyna a alkohol: brak opisu w bazie.
Streptomycyna a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 155
Połączenie przeciwwskazaneAmikacyna+ CydofowirPołączenie jest przeciwwskazane i nie należy podawać cydofowiru pacjentowi, który otrzymuje amikacynę ogólnoustrojowo.Powiedz lekarzowi, że dostajesz amikacynę lub cydofowir, i nie przyjmuj bez konsultacji leków przeciwbólowych z grupy NLPZ, takich jak ibuprofen.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz lekarzowi, że dostajesz amikacynę lub cydofowir, i nie przyjmuj bez konsultacji leków przeciwbólowych z grupy NLPZ, takich jak ibuprofen.
Amikacyna i cydofowir mogą uszkadzać nerki, a podane razem bardzo zwiększają to ryzyko. Gdy nerki gorzej pracują, oba leki gromadzą się w organizmie i mogą też uszkodzić słuch. Lekarze nie łączą tych leków ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- oddawanie znacznie mniejszej ilości moczu niż zwykle
- obrzęki nóg lub twarzy
- pienisty lub ciemny mocz
- szum lub dzwonienie w uszach, pogorszenie słuchu
- zawroty głowy i zaburzenia równowagi
- nasilone osłabienie, nudności lub skurcze mięśni
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie jest przeciwwskazane i nie należy podawać cydofowiru pacjentowi, który otrzymuje amikacynę ogólnoustrojowo[1]. Gdy potrzebne jest leczenie zakażenia wirusem cytomegalii, należy wybrać lek przeciwwirusowy bez działania nefrotoksycznego albo zakończyć leczenie amikacyną i odczekać przed podaniem cydofowiru. Gdy pacjent jest leczony cydofowirem, zakażenie bakteryjne należy leczyć antybiotykiem bez działania nefrotoksycznego zgodnie z antybiogramem. Jeśli amikacynę podano niedawno, przed włączeniem cydofowiru należy sprawdzić czynność nerek[2].
Skutek kliniczny
Ostre uszkodzenie nerek, w tym uszkodzenie kanalików z cechami zespołu Fanconiego, oraz kumulacja amikacyny z nasileniem jej ototoksyczności i neurotoksyczności. Uszkodzenie nerek może być nieodwracalne.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają kanaliki nerkowe, więc ich działanie nefrotoksyczne się sumuje. Cydofowiru nie podaje się razem z innymi substancjami o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym[1]. Amikacyny nie łączy się ogólnoustrojowo ani miejscowo z innymi lekami nefrotoksycznymi, także podawanymi wkrótce po niej[2]. Oba leki są wydalane przez nerki, dlatego uszkodzenie nerek wywołane przez jeden z nich zwiększa stężenie obu i dalej nasila ich toksyczność.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR przed każdą dawką cydofowiru
- białkomocz i badanie ogólne moczu
- fosforany, potas i dwuwęglany w surowicy (cechy zespołu Fanconiego)
- stężenie amikacyny w surowicy, jeśli leczenie amikacyną trwało niedawno
- słuch (audiometria) i objawy ze strony narządu przedsionkowego
- bilans płynów i stan nawodnienia
Bezpieczniejsze alternatywy
gancyklowirwalgancyklowirmarybawir
Kiedy ocena się zmienia
| Wziewna (postać liposomalna do nebulizacji)droga podania · amikacyna | ryzyko maleje | Amikacyna podawana wziewnie daje mniejszą ekspozycję ogólnoustrojową niż podanie dożylne, więc ryzyko sumowania nefrotoksyczności jest mniejsze, ale nie znika. Łączenie z cydofowirem wymaga decyzji lekarza i ścisłej kontroli czynności nerek oraz słuchu. |
| Amikacyna podana niedawno, przed włączeniem cydofowiruodstep · amikacyna | inne zalecenie | Amikacyny nie podaje się także wkrótce przed lekiem nefrotoksycznym ani po nim. Przed pierwszą dawką cydofowiru po zakończeniu leczenia amikacyną należy potwierdzić prawidłową czynność nerek. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cidofovir Tillomed 75 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cidofovir-tillomed-100492942/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amikacin B.Braun 2,5 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amikacin-b-braun-100256914/
Połączenie przeciwwskazaneAmikacyna+ GentamycynaNie podawaj jednocześnie amikacyny i gentamycyny w leczeniu ogólnoustrojowym.Powiedz lekarzowi, jeśli niedawno dostawałeś lub dostawałaś jeden z tych antybiotyków, zanim otrzymasz drugi.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz lekarzowi, jeśli niedawno dostawałeś lub dostawałaś jeden z tych antybiotyków, zanim otrzymasz drugi.
Amikacyna i gentamycyna to antybiotyki z tej samej grupy i nie należy ich przyjmować razem. Oba leki mogą uszkadzać słuch, narząd równowagi i nerki, a podane razem szkodzą znacznie bardziej. Takie uszkodzenia, zwłaszcza słuchu, mogą być trwałe. Jeśli lekarz zmienia jeden z tych leków na drugi, zrobi to z przerwą i będzie kontrolować twoje wyniki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- szumy lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu albo uczucie zatkanych uszu
- zawroty głowy i chwiejny chód
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki
- osłabienie mięśni lub trudność w oddychaniu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie podawaj jednocześnie amikacyny i gentamycyny w leczeniu ogólnoustrojowym[1]. Amikacyny nie podaje się też wkrótce po innym aminoglikozydzie, więc przy zamianie gentamycyny na amikacynę odstaw gentamycynę przed włączeniem amikacyny[2]. Przy zamianie uwzględnij łączny czas leczenia aminoglikozydami i oceń, czy po wcześniejszej kuracji gentamycyną nie doszło do subklinicznego uszkodzenia nerek lub nerwu VIII[3]. Jeśli kolejne aminoglikozydy są konieczne, bardzo uważnie kontroluj słuch i czynność nerek[2].
Skutek kliniczny
Grozi nieodwracalna utrata słuchu, szumy uszne i zaburzenia równowagi, ostre uszkodzenie nerek oraz nasilona blokada nerwowo-mięśniowa, która przy jednoczesnym znieczuleniu lub lekach zwiotczających może prowadzić do porażenia mięśni oddechowych[2].
Mechanizm
Oba leki są aminoglikozydami o tym samym profilu toksyczności, więc ich działania uszkadzające ucho wewnętrzne, nerki i przewodnictwo nerwowo-mięśniowe sumują się. Jednoczesne podawanie innych aminoglikozydów zwiększa ryzyko nefrotoksyczności i ototoksyczności[1]. Toksyczność amikacyny nasilają inne aminoglikozydy podawane pozajelitowo[2]. Uszkodzenie nerek spowalnia wydalanie obu leków, co dodatkowo zwiększa ich stężenie i toksyczność.
Monitorować
- stężenie aminoglikozydu w surowicy
- kreatynina i eGFR
- diureza
- audiometria i zgłaszane szumy uszne
- równowaga i zawroty głowy
- stan nawodnienia
- stopień zwiotczenia mięśni po znieczuleniu
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo (gąbka wszczepiana w ranę)droga podania · gentamycyna | ryzyko maleje | Gentamycyna podana miejscowo daje mniejszą ekspozycję ogólnoustrojową, ale amikacyny nie łączy się również z miejscowo podawanymi substancjami oto- i nefrotoksycznymi. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, kontroluj słuch i czynność nerek. |
| Liposomalna do nebulizacjipostać · amikacyna | ryzyko maleje | Amikacyna wziewna daje mniejszą ekspozycję ogólnoustrojową niż podawana dożylnie, lecz działania oto- i nefrotoksyczne mogą się sumować z gentamycyną podawaną ogólnoustrojowo. Unikaj połączenia, a gdy jest konieczne, kontroluj słuch, równowagę i czynność nerek. |
| Amikacyna po niedawnej kuracji gentamycynąkolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Kolejne, a nie jednoczesne podanie jest dopuszczalne, ale wcześniejsza gentamycyna mogła spowodować subkliniczne uszkodzenie nerek lub nerwu VIII, a działania toksyczne sumują się. Oceń czynność nerek i słuch przed włączeniem amikacyny i monitoruj je w trakcie. |
| Upośledzona czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek oba leki kumulują się, co dodatkowo zwiększa ryzyko oto- i nefrotoksyczności. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gentamicin Noridem 20 mg/mL, roztwór do wstrzykiwań / do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gentamicin-noridem-100415904/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amikacin B.Braun 2,5 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amikacin-b-braun-100256914/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Biodacyna 125 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań i infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/biodacyna-100010350/
Połączenie przeciwwskazaneAmikacyna+ PirydostygminaNie stosuj amikacyny u pacjenta z miastenią leczonego pirydostygminą – wybierz antybiotyk spoza grupy aminoglikozydów zgodnie z antybiogramem, unikając także innych leków pogarszających przewodnictwo nerwowo-mięśniowe.Zawsze mów lekarzowi, że przyjmujesz pirydostygminę i chorujesz na miastenię, zanim dostaniesz antybiotyk, a przy nagłym osłabieniu lub duszności natychmiast wezwij pomoc.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Zawsze mów lekarzowi, że przyjmujesz pirydostygminę i chorujesz na miastenię, zanim dostaniesz antybiotyk, a przy nagłym osłabieniu lub duszności natychmiast wezwij pomoc.
Amikacyna to antybiotyk, który może osłabiać przekazywanie sygnałów z nerwów do mięśni. Pirydostygmina działa odwrotnie i pomaga mięśniom pracować przy miastenii. Gdy chorujesz na miastenię, amikacyna może nagle nasilić osłabienie mięśni, także tych, które odpowiadają za oddychanie, dlatego tych leków się nie łączy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagłe nasilenie osłabienia mięśni
- opadanie powiek lub podwójne widzenie
- trudności z połykaniem lub mówieniem
- duszność lub płytki oddech
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie stosuj amikacyny u pacjenta z miastenią leczonego pirydostygminą – wybierz antybiotyk spoza grupy aminoglikozydów zgodnie z antybiogramem, unikając także innych leków pogarszających przewodnictwo nerwowo-mięśniowe. Miastenia jest przeciwwskazaniem do stosowania amikacyny[1]. Jeśli podanie amikacyny jest bezwzględnie konieczne, prowadź je wyłącznie w warunkach szpitalnych z możliwością wsparcia oddechowego i ścisłą obserwacją siły mięśniowej. Przed zabiegiem chirurgicznym poinformuj anestezjologa o stosowaniu amikacyny[2]. Wstrzyknięcie soli wapnia może odwrócić blokadę nerwowo-mięśniową spowodowaną aminoglikozydami[2].
Skutek kliniczny
U pacjenta z miastenią leczonego pirydostygminą amikacyna może osłabić działanie leczenia, nasilić męczliwość i osłabienie mięśni, a w skrajnym przypadku wywołać przełom miasteniczny z niewydolnością oddechową. Miastenia jest przeciwwskazaniem do stosowania amikacyny[1].
Mechanizm
Amikacyna, jak inne aminoglikozydy, upośledza przewodnictwo nerwowo-mięśniowe – zmniejsza presynaptyczne uwalnianie acetylocholiny i osłabia odpowiedź receptora postsynaptycznego. Działa więc przeciwnie do pirydostygminy, która hamując acetylocholinoesterazę zwiększa ilość acetylocholiny w złączu. Aminoglikozydy nasilają blokadę nerwowo-mięśniową, co może doprowadzić do porażenia mięśni oddechowych[2]. Antybiotyki aminoglikozydowe i inne leki zakłócające przewodnictwo nerwowo-mięśniowe wchodzą w interakcje z pirydostygminą[3].
Monitorować
- siła mięśniowa i męczliwość
- czynność oddechowa (np. pojemność życiowa, saturacja)
- opadanie powiek i podwójne widzenie
- połykanie i mowa
Kiedy ocena się zmienia
| Inhalacja (postać liposomalna do nebulizacji)droga podania · amikacyna | ryzyko maleje | Przy podaniu wziewnym ekspozycja ogólnoustrojowa na amikacynę jest mniejsza niż przy podaniu dożylnym, ale ryzyka nasilenia miastenii nie można wykluczyć – wymagana ścisła obserwacja siły mięśniowej i oddychania. |
| Pirydostygmina stosowana z innego wskazania niż miasteniapostać · pacjent | inne zalecenie | Bez miastenii przeciwwskazanie chorobowe nie obowiązuje, jednak amikacyna nadal może osłabiać działanie pirydostygminy i nasilać blokadę nerwowo-mięśniową – konieczne monitorowanie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Biodacyna 125 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań i infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/biodacyna-100010350/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amikacin B.Braun 2,5 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amikacin-b-braun-100256914/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mestinon 60 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mestinon-100116797/
Połączenie przeciwwskazaneGentamycyna+ StreptomycynaNie łącz gentamycyny ze streptomycyną.Jeśli dostałeś oba te leki, nie przyjmuj kolejnej dawki bez rozmowy z lekarzem i powiedz mu o leczeniu drugim antybiotykiem.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli dostałeś oba te leki, nie przyjmuj kolejnej dawki bez rozmowy z lekarzem i powiedz mu o leczeniu drugim antybiotykiem.
Gentamycyna i streptomycyna to antybiotyki z tej samej grupy. Przyjmowane razem mogą uszkodzić nerki oraz słuch i narząd równowagi, a uszkodzenie słuchu bywa trwałe. Lekarze nie łączą tych dwóch leków.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- szumy lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu albo uczucie zatkanych uszu
- zawroty głowy i chwianie się przy chodzeniu
- wyraźnie mniej moczu niż zwykle albo obrzęki
- osłabienie mięśni lub trudności z oddychaniem
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie łącz gentamycyny ze streptomycyną. Jednoczesne podawanie innych aminoglikozydów z gentamycyną jest przeciwwskazane[1]. Gentamycyny nie podaje się w trakcie leczenia streptomycyną[2]. Przy zamianie jednego aminoglikozydu na drugi chorego trzeba dokładnie kontrolować, bo ryzyko dotyczy także podawania tych leków jeden po drugim[3]. Gdy potrzebne jest działanie synergiczne, aminoglikozyd łączy się z antybiotykiem beta-laktamowym, a nie z drugim aminoglikozydem[1].
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ostrego uszkodzenia nerek oraz trwałego uszkodzenia słuchu i narządu równowagi. Ototoksyczność aminoglikozydów sumuje się i może być nieodwracalna[1]. Możliwe jest też nasilenie blokady nerwowo-mięśniowej, zwłaszcza w okresie okołooperacyjnym i u chorych z miastenią[2].
Mechanizm
Gentamycyna i streptomycyna to antybiotyki aminoglikozydowe o tym samym profilu toksyczności, więc ich działanie uszkadzające nerki, ucho wewnętrzne i przewodnictwo nerwowo-mięśniowe sumuje się. Jednoczesne podanie innego aminoglikozydu z gentamycyną zwiększa ryzyko nefrotoksyczności i ototoksyczności[1]. Gentamycyna dodana do leczenia streptomycyną nasila nefrotoksyczne i neurotoksyczne działanie obu leków[2]. Oba leki działają na ten sam cel w rybosomie bakteryjnym, dlatego połączenie nie daje korzyści terapeutycznej, a jedynie kumuluje toksyczność.
Monitorować
- stężenie aminoglikozydu w osoczu
- kreatynina w surowicy i eGFR
- diureza i stan nawodnienia
- słuch (audiometria)
- czynność narządu równowagi
- objawy blokady nerwowo-mięśniowej, zwłaszcza po znieczuleniu
Kiedy ocena się zmienia
| Gąbka do implantacjipostać · gentamycyna | inne zalecenie | Gentamycyna podawana miejscowo w gąbce również może sumować działanie toksyczne ze streptomycyną, dlatego takiego połączenia należy unikać. |
| Stosowanie kolejno po sobiekolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Przy zamianie jednego aminoglikozydu na drugi ryzyko toksyczności się utrzymuje, dlatego potrzebna jest ścisła kontrola czynności nerek i słuchu. |
| ObniżonyeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Upośledzona czynność nerek sprzyja kumulacji aminoglikozydów i nasila ich działanie nefrotoksyczne oraz ototoksyczne. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gentamicin Noridem 20 mg/mL, roztwór do wstrzykiwań / do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gentamicin-noridem-100415904/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Streptomycinum TZF 1 g, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/streptomycinum-tzf-100064072/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gentamicin B.Braun 1 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gentamicin-b-braun-100223599/
Połączenie przeciwwskazaneNeomycyna+ AmikacynaNeomycyny nie stosuje się u pacjenta leczonego amikacyną ani bezpośrednio po zakończeniu takiego leczenia.Nie używaj neomycyny, gdy dostajesz amikacynę albo niedawno skończyłeś leczenie nią, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na skórę.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie używaj neomycyny, gdy dostajesz amikacynę albo niedawno skończyłeś leczenie nią, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na skórę.
Neomycyna i amikacyna to antybiotyki z tej samej grupy. Każdy z nich może osłabiać słuch i obciążać nerki, a razem to ryzyko wyraźnie rośnie. Dotyczy to także neomycyny w aerozolu na skórę, zwłaszcza na rany lub dużą powierzchnię. Tych leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- szum lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu lub uczucie zatkanych uszu
- zawroty głowy i chwianie się
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Neomycyny nie stosuje się u pacjenta leczonego amikacyną ani bezpośrednio po zakończeniu takiego leczenia[1][2]. Na zmiany skórne należy wybrać lek przeciwbakteryjny spoza grupy aminoglikozydów. Jeśli pacjent stosował wcześniej neomycynę, przed włączeniem amikacyny trzeba ocenić słuch i czynność nerek, ponieważ działania toksyczne mogą się sumować[3]. Gdy jednoczesnego stosowania nie da się uniknąć, konieczne jest bardzo uważne kontrolowanie słuchu i czynności nerek[4].
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko trwałego uszkodzenia słuchu, zaburzeń równowagi i uszkodzenia nerek. Aminoglikozydy nasilają też blokadę nerwowo-mięśniową, co ma znaczenie przy znieczuleniu i lekach zwiotczających[4].
Mechanizm
Neomycyna i amikacyna to aminoglikozydy o tym samym profilu toksyczności – obie uszkadzają ucho wewnętrzne i nerki, więc przy jednoczesnym stosowaniu ich działania niepożądane się sumują. Neomycyny nie łączy się z innymi lekami ototoksycznymi i nefrotoksycznymi[1][2]. Toksyczność amikacyny zwiększają inne aminoglikozydy, a substancji ototoksycznych i nefrotoksycznych podawanych ogólnie i miejscowo należy unikać w trakcie leczenia amikacyną i wkrótce po nim[4]. Neomycyna podawana na skórę wchłania się słabo, ale z uszkodzonej skóry, ran i dużych powierzchni może przenikać do krwi w ilościach istotnych klinicznie.
Monitorować
- słuch (audiometria) i szumy uszne
- zawroty głowy i zaburzenia równowagi
- stężenie kreatyniny i eGFR
- diureza i stan nawodnienia
- stężenie amikacyny w surowicy
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Uszkodzona skóra, rany, duże powierzchnie skórydroga podania · neomycyna | ryzyko rośnie | Na uszkodzonej skórze i dużych powierzchniach wchłanianie neomycyny do krążenia rośnie, co zwiększa ryzyko sumowania toksyczności z amikacyną. Takie stosowanie neomycyny jest przeciwwskazane niezależnie od innych leków. |
| Stosowanie długotrwałeczas leczenia · neomycyna | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie neomycyny razem z lekami nefrotoksycznymi i ototoksycznymi może nasilać jej toksyczność. |
| Niewydolność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Oba aminoglikozydy są wydalane przez nerki, więc przy ich niewydolności łatwiej o kumulację i nasilenie toksyczności. Kontrola czynności nerek i stężenia amikacyny jest wtedy szczególnie ważna. |
| Amikacyna po wcześniejszym leczeniu neomycynąkolejność włączenia · amikacyna | inne zalecenie | Wcześniejsze leczenie neomycyną może pozostawić subkliniczne uszkodzenie nerek lub nerwu VIII. Przed włączeniem amikacyny należy starannie rozważyć wskazania oraz ocenić słuch i czynność nerek, ponieważ działania toksyczne mogą się sumować. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Neomycinum TZF 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neomycinum-tzf-100046743/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Neobiotic 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neobiotic-100427913/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Biodacyna 125 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań i infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/biodacyna-100010350/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amikacin B.Braun 2,5 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amikacin-b-braun-100256914/
Połączenie przeciwwskazaneNeomycyna+ StreptomycynaNie stosuj neomycyny razem ze streptomycyną.Nie stosuj neomycyny, gdy jesteś leczony streptomycyną, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na skórę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj neomycyny, gdy jesteś leczony streptomycyną, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na skórę.
Neomycyna i streptomycyna to antybiotyki z tej samej grupy. Oba mogą uszkadzać słuch, narząd równowagi i nerki, a użyte razem nasilają te szkodliwe działania. Uszkodzenie słuchu może być trwałe. Dotyczy to także neomycyny w aerozolu na skórę, zwłaszcza gdy stosujesz ją na rany lub duże powierzchnie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- szum lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu
- zawroty głowy lub chwiejny chód
- zmniejszona ilość oddawanego moczu lub obrzęki
- osłabienie mięśni lub trudności w oddychaniu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj neomycyny razem ze streptomycyną. Neomycyny nie łączy się z innymi lekami ototoksycznymi i nefrotoksycznymi[1][2]. Podczas leczenia streptomycyną nie podaje się neomycyny[3]. U pacjenta leczonego streptomycyną zmiany skórne leczy się środkiem miejscowym spoza grupy aminoglikozydów. Jeśli do połączenia już doszło, należy odstawić neomycynę i ocenić słuch, równowagę oraz czynność nerek.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko trwałego uszkodzenia słuchu (szumy uszne, niedosłuch), zaburzeń równowagi i zawrotów głowy, uszkodzenia nerek oraz osłabienia mięśni z blokadą nerwowo-mięśniową. Uszkodzenie słuchu wywołane aminoglikozydami bywa nieodwracalne.
Mechanizm
Neomycyna i streptomycyna są antybiotykami aminoglikozydowymi o wspólnym profilu toksyczności – uszkadzają ucho wewnętrzne (ślimak i błędnik), nerki oraz mogą upośledzać przewodnictwo nerwowo-mięśniowe. Przy jednoczesnym stosowaniu działania te się sumują. Streptomycyna nasila nefrotoksyczne i neurotoksyczne działanie neomycyny[3]. Neomycyna podana miejscowo wchłania się w niewielkim stopniu, ale wchłanianie rośnie przy stosowaniu na uszkodzoną skórę, duże powierzchnie, zmiany sączące i owrzodzenia oraz przy długotrwałym stosowaniu[1].
Monitorować
- słuch (szumy uszne, niedosłuch, w razie potrzeby audiometria)
- równowaga i zawroty głowy
- kreatynina i eGFR
- objawy osłabienia mięśni i zaburzeń oddychania
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo na uszkodzoną skórę, duże powierzchnie, zmiany sączące lub owrzodzeniapostać · neomycyna | ryzyko rośnie | Na uszkodzonej skórze i dużych powierzchniach wchłanianie neomycyny rośnie, co zwiększa jej stężenie ogólnoustrojowe i ryzyko sumowania toksyczności ze streptomycyną. |
| Stosowanie długotrwałeczas leczenia · neomycyna | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie neomycyny z lekami nefro- i ototoksycznymi może nasilać jej toksyczność. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Neomycinum TZF 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neomycinum-tzf-100046743/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Neobiotic 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neobiotic-100427913/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Streptomycinum TZF 1 g, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/streptomycinum-tzf-100064072/
Połączenie przeciwwskazaneStreptomycyna+ PirydostygminaNie podawaj streptomycyny pacjentowi leczonemu pirydostygminą z powodu miastenii.Nie przyjmuj streptomycyny, jeśli bierzesz pirydostygminę, i od razu powiedz lekarzowi, że chorujesz na miastenię lub przyjmujesz ten lek.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj streptomycyny, jeśli bierzesz pirydostygminę, i od razu powiedz lekarzowi, że chorujesz na miastenię lub przyjmujesz ten lek.
Streptomycyna to antybiotyk, który może osłabiać przekazywanie sygnałów z nerwów do mięśni. Pirydostygmina działa odwrotnie i jest stosowana głównie w miastenii, czyli chorobie powodującej męczliwość mięśni. Streptomycyna może zniweczyć działanie pirydostygminy i wywołać nagłe, groźne osłabienie mięśni, także tych potrzebnych do oddychania. Tych leków nie łączy się u osób z miastenią.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- duszność lub płytki oddech
- nasilone osłabienie mięśni rąk, nóg lub szyi
- opadanie powiek albo podwójne widzenie
- trudności z połykaniem, mówieniem lub żuciem
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie podawaj streptomycyny pacjentowi leczonemu pirydostygminą z powodu miastenii.[1] Wybierz lek przeciwbakteryjny lub przeciwprątkowy spoza grupy aminoglikozydów, uwzględniając wskazanie i wrażliwość drobnoustroju. Jeżeli pirydostygmina jest stosowana z innego wskazania niż miastenia, a podanie streptomycyny jest konieczne, obserwuj pacjenta pod kątem osłabienia mięśni i zaburzeń oddychania, zwłaszcza po lekach zwiotczających i znieczuleniu ogólnym.[1]
Skutek kliniczny
Streptomycyna może osłabić działanie pirydostygminy i nasilić objawy miastenii aż do przełomu miastenicznego z niewydolnością oddechową. Ryzyko rośnie przy upośledzonej czynności nerek oraz przy jednoczesnym stosowaniu leków zwiotczających mięśnie lub środków do znieczulenia ogólnego.[1]
Mechanizm
Streptomycyny nie stosuje się u chorych na miastenię, a pirydostygmina jest podstawowym lekiem objawowym w tej chorobie, więc jednoczesne przepisanie obu leków zwykle oznacza podanie streptomycyny choremu z miastenią.[1] Streptomycyna jak inne aminoglikozydy upośledza przewodnictwo nerwowo-mięśniowe i nasila działanie leków zwiotczających mięśnie.[1] Działa to przeciwnie do pirydostygminy, która hamując acetylocholinoesterazę zwiększa ilość acetylocholiny w złączu nerwowo-mięśniowym. Antybiotyki aminoglikozydowe i inne leki zakłócające przewodnictwo nerwowo-mięśniowe mogą wchodzić w interakcje z pirydostygminą.[2]
Monitorować
- siła mięśniowa, w tym mięśni oddechowych, opuszkowych i okoruchowych
- wydolność oddechowa
- czynność nerek
- słuch i równowaga
Kiedy ocena się zmienia
| ObniżonyeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Upośledzona czynność nerek prowadzi do kumulacji streptomycyny i nasila jej działanie blokujące przewodnictwo nerwowo-mięśniowe oraz działanie ototoksyczne i nefrotoksyczne. |
| Streptomycyna w okresie okołooperacyjnymkolejność włączenia · pacjent | ryzyko rośnie | Streptomycyna nasila działanie leków zwiotczających mięśnie i środków do znieczulenia ogólnego, co u pacjenta z miastenią zwiększa ryzyko przedłużonej niewydolności oddechowej po zabiegu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Streptomycinum TZF 1 g, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/streptomycinum-tzf-100064072/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mestinon 60 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mestinon-100116797/
Niekorzystna interakcjaAmfoterycyna+ AmikacynaUnikaj łączenia amikacyny z amfoterycyną B, a gdy połączenie jest konieczne, bardzo uważnie kontroluj czynność nerek i słuch.Pij tyle płynów, ile zaleci lekarz, nie odmawiaj badań krwi i słuchu, a każdy niepokojący objaw od razu zgłoś lekarzowi lub pielęgniarce.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Pij tyle płynów, ile zaleci lekarz, nie odmawiaj badań krwi i słuchu, a każdy niepokojący objaw od razu zgłoś lekarzowi lub pielęgniarce.
Oba leki mogą obciążać nerki, a podawane razem robią to silniej niż każdy z osobna. Gdy nerki pracują gorzej, amikacyna dłużej zostaje w organizmie i może zaszkodzić słuchowi i równowadze. Dlatego lekarz zwykle stara się ich nie łączyć, a jeśli musi, często bada twoją krew i słuch.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej moczu niż zwykle
- obrzęki nóg lub twarzy
- szum lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu albo uczucie zatkania uszu
- zawroty głowy i chwiejność przy chodzeniu
- osłabienie lub skurcze mięśni
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Unikaj łączenia amikacyny z amfoterycyną B, a gdy połączenie jest konieczne, bardzo uważnie kontroluj czynność nerek i słuch[1]. U pacjentów otrzymujących amfoterycynę B z innymi lekami nefrotoksycznymi szczególnie dokładnie kontroluj czynność nerek[2]. Rozważ przeciwgrzybiczy lek o mniejszej nefrotoksyczności albo postać lipidową amfoterycyny zamiast niezwiązanej. Dawkuj amikacynę według stężeń we krwi i aktualnej czynności nerek, utrzymuj prawidłowe nawodnienie i uzupełniaj potas oraz magnez. Nie mieszaj amikacyny z amfoterycyną w jednym roztworze ani w jednej linii infuzyjnej, ponieważ są one niezgodne chemicznie[1].
Skutek kliniczny
Główne ryzyko to ostre uszkodzenie nerek z narastaniem kreatyniny, a wtórnie nasilona ototoksyczność amikacyny wskutek jej kumulacji. Możliwe są też hipokaliemia i hipomagnezemia, które sprzyjają zaburzeniom rytmu serca i osłabieniu mięśni. Ryzyko jest największe przy wyjściowo upośledzonej czynności nerek, odwodnieniu, długim leczeniu i jednoczesnym stosowaniu kolejnych leków nefrotoksycznych.
Mechanizm
Amfoterycyna B i amikacyna uszkadzają nerki niezależnymi mechanizmami, więc ich działanie nefrotoksyczne się sumuje. Toksyczność amikacyny nasilają inne leki przeciwzakaźne o działaniu nefro-, oto- lub neurotoksycznym, w tym amfoterycyna B[1]. Amfoterycyna B jest lekiem potencjalnie nefrotoksycznym, także w postaci kompleksu lipidowego[2]. Pogorszenie czynności nerek wywołane amfoterycyną zmniejsza wydalanie amikacyny, co prowadzi do jej kumulacji i zwiększa ryzyko uszkodzenia słuchu i błędnika. Oba leki mogą też powodować utratę potasu i magnezu z moczem.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR (wyjściowo i regularnie w trakcie leczenia)
- diureza i bilans płynów
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- stężenie amikacyny we krwi (stężenie minimalne)
- słuch (audiometria) i objawy przedsionkowe – szum uszny, zawroty głowy, zaburzenia równowagi
Bezpieczniejsze alternatywy
kaspofunginamykafunginaanidulafunginaworykonazolizawukonazolposakonazolflukonazol
Kiedy ocena się zmienia
| Obniżony eGFR (upośledzona czynność nerek)eGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Wyjściowa niewydolność nerek zwiększa ryzyko dalszego uszkodzenia nerek i kumulacji amikacyny. Wymaga wyboru mniej nefrotoksycznego leku przeciwgrzybiczego lub dawkowania amikacyny ściśle według stężeń we krwi. |
| Postać lipidowa (kompleks lipidowy lub liposomy)postać · amfoterycyna | ryzyko maleje | Postać lipidowa amfoterycyny B wykazuje mniejszą nefrotoksyczność niż postać niezwiązana. Ryzyko interakcji maleje, ale kontrola czynności nerek pozostaje konieczna. |
| Wziewna (nebulizacja liposomalna)droga podania · amikacyna | ryzyko maleje | Przy podaniu wziewnym ogólnoustrojowa ekspozycja na amikacynę jest mniejsza niż przy podaniu dożylnym, więc addytywna nefrotoksyczność jest mniej prawdopodobna. Kontrola czynności nerek i słuchu jest nadal wskazana, zwłaszcza przy upośledzonej czynności nerek. |
| Leczenie skojarzone dłuższe niż kilka dniczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Nefrotoksyczność i ototoksyczność obu leków narastają z czasem leczenia i dawką skumulowaną. Przy dłuższym skojarzeniu zagęść monitorowanie kreatyniny, elektrolitów i stężeń amikacyny. |
| Podanie w tym samym roztworze lub tej samej linii infuzyjnejkolejność włączenia · amfoterycyna | inne zalecenie | Amikacyna jest chemicznie niezgodna z amfoterycyną, dlatego leków nie wolno mieszać w jednym roztworze ani podawać przez wspólną linię bez przepłukania. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amikacin B.Braun 2,5 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amikacin-b-braun-100256914/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abelcet 5 mg/ml, koncentrat do sporządzania zawiesiny do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abelcet-100111765/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.