Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Amoksycylina / Amoksycylina i metotreksat

Amoksycylina i metotreksat

Jaki opis pokazać?

Niekorzystna interakcja

Połączenie można stosować, ale wymaga uważnego monitorowania przebiegu leczenia.

Powiedz lekarzowi, który przepisuje antybiotyk, że przyjmujesz metotreksat, i nie zmieniaj samodzielnie jego dawkowania.

Niekorzystna interakcjaAmoksycylina+ MetotreksatPołączenie można stosować, ale wymaga uważnego monitorowania przebiegu leczenia.Powiedz lekarzowi, który przepisuje antybiotyk, że przyjmujesz metotreksat, i nie zmieniaj samodzielnie jego dawkowania.opóźniony (dni)opisy przypadków

Niekorzystna interakcja

Powiedz lekarzowi, który przepisuje antybiotyk, że przyjmujesz metotreksat, i nie zmieniaj samodzielnie jego dawkowania.

Amoksycylina może sprawić, że metotreksat wolniej wydala się z organizmu i działa silniej niż zwykle. Może to zwiększyć ryzyko jego działań niepożądanych, zwłaszcza na krew i przewód pokarmowy. Zdarza się to rzadko, ale skutki mogą być poważne. Lekarz może zlecić badania krwi w czasie kuracji.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • owrzodzenia lub ból w jamie ustnej
  • gorączka, dreszcze lub ból gardła
  • nietypowe siniaki lub krwawienia
  • silna biegunka lub wymioty
  • nasilone osłabienie i bladość
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PK – wydalanie, pk_wiazanie_bialek
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Połączenie można stosować, ale wymaga uważnego monitorowania przebiegu leczenia.[1] Przed włączeniem amoksycyliny warto ocenić, czy zakażenie nie jest ciężkie, bo ciężkie i czynne zakażenia są przeciwwskazaniem do stosowania metotreksatu, a decyzję o ewentualnym wstrzymaniu metotreksatu podejmuje lekarz prowadzący.[1] W czasie antybiotykoterapii i krótko po niej należy kontrolować morfologię krwi i czynność nerek oraz obserwować objawy toksyczności metotreksatu.

Skutek kliniczny

Zwiększenie stężenia metotreksatu może prowadzić do toksycznego działania na układ krwiotwórczy i przewód pokarmowy, czyli do mielosupresji, zapalenia jamy ustnej i owrzodzeń błony śluzowej.[1] Skutek opisywano w odosobnionych przypadkach.[2]

Mechanizm

Amoksycylina, jak inne penicyliny, zmniejsza nerkowe wydalanie metotreksatu, co zwiększa jego stężenie w surowicy i nasila toksyczność.[3] Penicyliny mogą w pojedynczych przypadkach zmniejszać klirens nerkowy metotreksatu.[1] Penicyliny wypierają też metotreksat z miejsc wiązania z białkami osocza, co dodatkowo zwiększa jego wolną frakcję.[2]

Metabolizm i transportery

  • Metotreksat: substrat OAT3[4]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem (leukocyty, płytki krwi)
  • stężenie kreatyniny i klirens kreatyniny
  • objawy zapalenia jamy ustnej i owrzodzeń błony śluzowej
  • objawy żołądkowo-jelitowe (biegunka, wymioty)
  • stężenie metotreksatu w surowicy przy dużych dawkach

Kiedy ocena się zmienia

dawka ≥ 100 mg/m2 pc.metotreksatryzyko rośniePrzy dużych dawkach metotreksatu skutki zmniejszonego wydalania są poważniejsze i wskazane jest monitorowanie stężenia metotreksatu w surowicy.
eGFR ≤ 30 ml/minpacjentinterakcja nie dotyczyCiężkie zaburzenia czynności nerek (klirens kreatyniny poniżej 30 ml/min) są przeciwwskazaniem do stosowania metotreksatu w małych dawkach niezależnie od interakcji.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Methotrexat-Ebewe 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/methotrexat-ebewe-100090448/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Trexan Neo 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/trexan-neo-100349455/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ospamox 250 mg/5 ml, proszek do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ospamox-100157916/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Alkohol przy tych lekach

Interakcja nieistotna klinicznieAmoksycylinaa alkoholPołączenie nie wymaga zmiany leczenia ani odstępu.Można wypić niewielką ilość alkoholu, ale przy gorączce lepiej pić wodę.nieznanyteoretyczne

Interakcja nieistotna klinicznie

Można wypić niewielką ilość alkoholu, ale przy gorączce lepiej pić wodę.

Amoksycylina nie reaguje z alkoholem i umiarkowana ilość alkoholu nie osłabia jej działania. Kieliszek wina czy piwo w czasie kuracji nie wywołają groźnych objawów. Alkohol może jednak nasilić nudności i biegunkę, które antybiotyk może powodować. W czasie gorączki i silnego osłabienia lepiej z niego zrezygnować.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • biegunka trwająca dłużej niż 3 dni lub z krwią
  • wysypka, obrzęk twarzy, duszność
  • uporczywe wymioty
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
–
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Połączenie nie wymaga zmiany leczenia ani odstępu. Pacjent, który pyta o kieliszek wina w czasie kuracji, może go wypić. Przy amoksycylinie z kwasem klawulanowym alkohol może nasilać biegunkę i nudności, a u osób z chorobą wątroby wymaga ostrożności, bo ten preparat może wywołać cholestatyczne uszkodzenie wątroby.

Skutek kliniczny

Umiarkowana ilość alkoholu nie zmniejsza skuteczności amoksycyliny i nie wywołuje reakcji jak po disulfiramie. Alkohol może nasilać nudności i biegunkę, które amoksycylina może wywoływać sama, a przy gorączce sprzyja odwodnieniu.

Mechanizm

Amoksycylina jest wydalana przez nerki w postaci niezmienionej i nie podlega metabolizmowi z udziałem enzymów, na które działa etanol. Nie hamuje dehydrogenazy aldehydowej i nie zmienia metabolizmu etanolu.

Monitorować

  • nasilenie biegunki

Kiedy ocena się zmienia

Z kwasem klawulanowympostać · amoksycylinaryzyko rośnieKwas klawulanowy zwiększa częstość biegunki i ryzyko cholestatycznego uszkodzenia wątroby, więc alkohol ma przy nim większe znaczenie.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ospamox 250 mg/5 ml, proszek do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ospamox-100157916/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Duomox 250 mg, tabletki do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/duomox-100020778/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Amoxicillin Aurovitas 1000 mg, tabletki do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/amoxicillin-aurovitas-100378741/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneMetotreksata alkoholPacjent leczony metotreksatem powinien unikać alkoholu, a u osób nadużywających alkoholu lub z chorobą alkoholową metotreksat jest przeciwwskazany.W trakcie leczenia metotreksatem unikaj alkoholu, a jeśli trudno ci z niego zrezygnować, powiedz o tym szczerze lekarzowi.opóźniony (dni)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

W trakcie leczenia metotreksatem unikaj alkoholu, a jeśli trudno ci z niego zrezygnować, powiedz o tym szczerze lekarzowi.

Metotreksat i alkohol mogą uszkadzać wątrobę, a razem robią to silniej. Regularne picie alkoholu zwiększa ryzyko trwałego uszkodzenia wątroby, nawet jeśli długo nie daje to żadnych objawów. Osoby, które piją dużo alkoholu lub mają chorobę alkoholową, nie powinny przyjmować tego leku.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • Zażółcenie skóry lub białek oczu
  • Ciemny mocz lub jasny stolec
  • Ból lub uczucie ciężaru pod prawym łukiem żebrowym
  • Nudności, brak apetytu i nietypowe zmęczenie
  • Swędzenie skóry bez wyraźnej przyczyny
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Pacjent leczony metotreksatem powinien unikać alkoholu, a u osób nadużywających alkoholu lub z chorobą alkoholową metotreksat jest przeciwwskazany.[1] Przed rozpoczęciem leczenia należy zebrać dokładny wywiad dotyczący spożycia alkoholu i ocenić czynność wątroby. U pacjentów, którzy w przeszłości nadmiernie pili alkohol, należy uwzględnić to jako czynnik ryzyka hepatotoksyczności i rozważyć nieinwazyjne metody oceny wątroby obok badań laboratoryjnych.[1] Jeśli pacjent nie jest w stanie zrezygnować z alkoholu, lekarz prowadzący powinien rozważyć ryzyko kontynuacji leczenia i częstsze monitorowanie.

Skutek kliniczny

Najważniejszym skutkiem jest nasilenie toksycznego działania metotreksatu na wątrobę – wzrost aktywności aminotransferaz, stłuszczenie, zwłóknienie, a w skrajnych przypadkach marskość wątroby. W badaniach z udziałem pacjentów z łuszczycą hepatotoksyczność metotreksatu wiązała się z całkowitą dawką skumulowaną, a nadużywanie alkoholu, otyłość, cukrzyca i zaawansowany wiek ją zwiększały.[1] Zwłóknienie i marskość mogą rozwijać się przy prawidłowych wynikach prób wątrobowych, dlatego uszkodzenie bywa wykrywane późno.[1]

Mechanizm

Metotreksat i etanol sumują swoje działanie uszkadzające wątrobę. Metotreksat odkłada się w hepatocytach w postaci poliglutaminianów i zaburza przemiany folianów, a etanol powoduje stłuszczenie, stan zapalny i włóknienie wątroby oraz może pogłębiać niedobór kwasu foliowego. Charakterystyki produktów metotreksatu podają, że regularne spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko hepatotoksycznego działania leku i że w trakcie leczenia należy unikać alkoholu.[1] Wszystkie charakterystyki wymieniają alkohol w przeciwwskazaniach, ale różnią się zakresem zapisu – jedna obejmuje „nadużywanie alkoholu, poalkoholową chorobę wątroby i inne przewlekłe choroby wątroby”, druga „chorobę alkoholową”, a trzecia „nadużywanie alkoholu”.[1] Przeciwwskazanie dotyczy więc nadużywania alkoholu i jego następstw, natomiast okazjonalne picie jest objęte zaleceniem unikania alkoholu.

Metabolizm i transportery

  • Metotreksat: substrat OAT3[2]

Monitorować

  • Aktywność ALT i AST
  • Stężenie bilirubiny i albumin
  • Morfologia krwi z rozmazem
  • Stężenie kreatyniny
  • Nieinwazyjna ocena zwłóknienia wątroby u pacjentów z czynnikami ryzyka
  • Wywiad dotyczący ilości i częstości spożywania alkoholu

Kiedy ocena się zmienia

Nadużywanie alkoholu lub choroba alkoholowailość alkoholu · pacjentinterakcja nie dotyczyNadużywanie alkoholu, choroba alkoholowa i poalkoholowa choroba wątroby są wymienione w przeciwwskazaniach metotreksatu.
Regularne spożywanie alkoholuczas leczenia · pacjentryzyko rośnieRegularne spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko hepatotoksycznego działania metotreksatu i wymaga ściślejszego monitorowania czynności wątroby.
dawka ≥ 1,5 g dawki skumulowanejalkoholryzyko rośnieHepatotoksyczność metotreksatu wiąże się z całkowitą dawką skumulowaną, a ryzyko zmian w wątrobie opisywano po długotrwałym leczeniu i dawce skumulowanej większej niż 1,5 g.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Methotrexat-Ebewe 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/methotrexat-ebewe-100090448/
  2. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 153

Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ MetotreksatKlozapiny nie łączy się z metotreksatem.Nie zaczynaj przyjmować żadnego z tych leków, zanim lekarz prowadzący i psychiatra nie dowiedzą się, że masz zalecone oba, i nie odstawiaj klozapiny na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj przyjmować żadnego z tych leków, zanim lekarz prowadzący i psychiatra nie dowiedzą się, że masz zalecone oba, i nie odstawiaj klozapiny na własną rękę.

Klozapina i metotreksat mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Przyjmowane razem znacznie zwiększają ryzyko groźnego spadku liczby białych krwinek, które chronią cię przed zakażeniami. Dlatego tych leków zwykle nie łączy się ze sobą.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła
  • owrzodzenia lub ranki w jamie ustnej
  • objawy przypominające grypę
  • łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
  • nasilone osłabienie lub bladość
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Klozapiny nie łączy się z metotreksatem. Nie rozpoczynaj leczenia klozapiną u pacjenta przyjmującego metotreksat[1][2]. Gdy pacjent leczony klozapiną ma otrzymać metotreksat, lekarz prowadzący leczenie reumatologiczne, dermatologiczne lub onkologiczne powinien ustalić z psychiatrą inny lek albo inny schemat leczenia[3]. Klozapina zwykle jest lekiem ostatniego wyboru w schizofrenii lekoopornej i trudno ją zastąpić, dlatego najczęściej zmienia się lek przeciwreumatyczny. Jeżeli lekarze mimo to zdecydują o jednoczesnym leczeniu, wymaga to indywidualnej oceny ryzyka i ścisłej kontroli morfologii krwi z rozmazem.

Skutek kliniczny

Zwiększone ryzyko ciężkiej neutropenii, agranulocytozy lub pancytopenii z groźnymi zakażeniami. Jednoczesne przyjmowanie leku hamującego szpik utrudnia też ocenę, który lek odpowiada za spadek krwinek, i może opóźnić właściwą reakcję na niepokojące wyniki morfologii.

Mechanizm

Oba leki działają toksycznie na szpik kostny, więc ich działania hamujące wytwarzanie krwinek sumują się. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a metotreksat jako lek cytotoksyczny hamuje czynność szpiku i może prowadzić do leukopenii, małopłytkowości i pancytopenii. Klozapiny nie wolno stosować jednocześnie z substancjami o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku, w tym ze środkami cytotoksycznymi[3]. Leczenia klozapiną nie rozpoczyna się u pacjentów przyjmujących substancje wiążące się ze znacznym ryzykiem agranulocytozy[1][2].

Metabolizm i transportery

  • Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[5], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5], substrat CYP3A4[5]
  • Metotreksat: substrat OAT3[4]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów
  • liczba płytek krwi
  • objawy zakażenia, zwłaszcza gorączka i ból gardła
  • próby wątrobowe

Bezpieczniejsze alternatywy

hydroksychlorochina

Kiedy ocena się zmienia

Klozapina włączana u pacjenta już przyjmującego metotreksatkolejność włączenia · klozapinainterakcja nie dotyczyRozpoczęcie leczenia klozapiną u pacjenta przyjmującego lek o znacznym ryzyku agranulocytozy jest przeciwwskazane.
Mała dawka raz w tygodniu (choroby reumatyczne, łuszczyca)dawka · metotreksatinne zalecenieMała dawka metotreksatu nie znosi przeciwwskazania, bo lek nadal działa hamująco na szpik. Jeżeli lekarze uznają połączenie za nieuniknione, decyzja wymaga indywidualnej oceny i częstszej kontroli morfologii z rozmazem.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneKwas acetylosalicylowy+ MetotreksatNie należy łączyć kwasu acetylosalicylowego, także w małych dawkach przeciwpłytkowych, z metotreksatem w dawkach 15 mg na tydzień lub większych.Nie bierz aspiryny ani leków przeciwbólowych z jej dodatkiem bez zgody lekarza prowadzącego leczenie metotreksatem i zapytaj farmaceutę, czym bezpiecznie złagodzić ból lub gorączkę.opóźniony (dni)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Nie bierz aspiryny ani leków przeciwbólowych z jej dodatkiem bez zgody lekarza prowadzącego leczenie metotreksatem i zapytaj farmaceutę, czym bezpiecznie złagodzić ból lub gorączkę.

Aspiryna (kwas acetylosalicylowy) utrudnia nerkom usuwanie metotreksatu z organizmu. Przez to metotreksatu zostaje we krwi więcej i może on silniej uszkadzać szpik, który wytwarza krwinki. Przy większych dawkach metotreksatu tych leków nie wolno łączyć, a przy mniejszych lekarz musi częściej sprawdzać twoje wyniki krwi. Dotyczy to także aspiryny w małych dawkach „na serce” i leków przeciwbólowych z aspiryną kupowanych bez recepty.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • owrzodzenia lub ból w jamie ustnej
  • gorączka, dreszcze lub ból gardła
  • łatwe siniaczenie, krwawienie z nosa lub dziąseł
  • nasilona biegunka lub wymioty
  • nietypowe osłabienie lub bladość
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – wydalanie, pk_wiazanie_bialek
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Nie należy łączyć kwasu acetylosalicylowego, także w małych dawkach przeciwpłytkowych, z metotreksatem w dawkach 15 mg na tydzień lub większych.[1] Przy metotreksacie w dawkach mniejszych niż 15 mg na tydzień połączenie jest możliwe z zachowaniem ostrożności, a w pierwszych tygodniach leczenia skojarzonego należy co tydzień kontrolować morfologię krwi.[2] Pacjentów z nawet łagodnymi zaburzeniami czynności nerek oraz osoby w podeszłym wieku trzeba monitorować dokładniej.[3] U pacjentów z graniczną czynnością nerek nie zaleca się jednoczesnego stosowania NLPZ i metotreksatu.[4]

Skutek kliniczny

Wzrasta stężenie metotreksatu i nasila się jego toksyczne działanie na szpik, czyli toksyczność hematologiczna.[3] Podczas jednoczesnego stosowania NLPZ i metotreksatu, zwłaszcza w dużych dawkach, notowano ciężkie działania niepożądane, w tym zgon, niespodziewanie ciężką mielosupresję, niedokrwistość aplastyczną i toksyczne działanie na przewód pokarmowy.[4]

Mechanizm

Kwas acetylosalicylowy zmniejsza klirens nerkowy metotreksatu przez hamowanie jego wydzielania kanalikowego, a salicylany dodatkowo wypierają metotreksat z połączeń z białkami osocza.[1] Metotreksat może zwiększać biodostępność i toksyczność w wyniku wypierania przez salicylany z miejsc wiązania z białkami, a salicylany jako słabe kwasy organiczne zmniejszają jego wydzielanie kanalikowe.[4]

Metabolizm i transportery

  • Metotreksat: substrat OAT3[5]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem co tydzień w pierwszych tygodniach leczenia skojarzonego
  • czynność nerek (kreatynina, eGFR)
  • objawy toksyczności metotreksatu – zapalenie i owrzodzenia jamy ustnej, objawy z przewodu pokarmowego, objawy zakażenia, krwawienia

Bezpieczniejsze alternatywy

klopidogrelparacetamol

Kiedy ocena się zmienia

dawka ≥ 15 mg na tydzieńmetotreksatryzyko rośniePrzy metotreksacie w dawkach 15 mg na tydzień lub większych jednoczesne stosowanie kwasu acetylosalicylowego jest przeciwwskazane.
Mniej niż 15 mg na tydzieńdawka · metotreksatryzyko malejePrzy metotreksacie w dawkach mniejszych niż 15 mg na tydzień połączenie wymaga ostrożności oraz cotygodniowej kontroli morfologii krwi w pierwszych tygodniach leczenia skojarzonego.
Obniżony, także łagodne zaburzenia czynności nerekeGFR · pacjentinne zaleceniePrzy nawet łagodnych zaburzeniach czynności nerek konieczne jest dokładniejsze monitorowanie. U pacjentów z graniczną czynnością nerek nie zaleca się jednoczesnego stosowania NLPZ i metotreksatu.
Podeszły wiekwiek · pacjentinne zalecenieU pacjentów w podeszłym wieku należy prowadzić dokładne monitorowanie leczenia skojarzonego.
dawka ≥ 1 g na dobękwas acetylosalicylowyryzyko rośnieWiększość opisanych interakcji kwasu acetylosalicylowego dotyczy dawek konwencjonalnych od 1 g do 3 g na dobę, więc przy dawkach przeciwbólowych i przeciwzapalnych ryzyko jest większe niż przy dawkach przeciwpłytkowych.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Acard 75 mg, tabletki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/acard-100002148/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Cardiopirin 100 mg, tabletki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cardiopirin-100033226/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Abrea 75 mg, tabletki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abrea-100364986/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Methotrexat-Ebewe 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/methotrexat-ebewe-100090448/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneMetotreksat+ FingolimodNie łącz metotreksatu z fingolimodem.Jeśli dostałeś oba leki, nie zaczynaj ich łączyć i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, a do tego czasu nie odstawiaj samodzielnie leku, który już przyjmujesz.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli dostałeś oba leki, nie zaczynaj ich łączyć i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą, a do tego czasu nie odstawiaj samodzielnie leku, który już przyjmujesz.

Metotreksat i fingolimod osłabiają układ odpornościowy, a razem robią to znacznie silniej. Takie połączenie zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń, także rzadkich i groźnych dla życia. Dlatego tych leków nie przyjmuje się razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka, dreszcze lub objawy grypopodobne
  • uporczywy kaszel lub duszność
  • owrzodzenia w jamie ustnej
  • nowe zaburzenia widzenia, mowy, równowagi lub osłabienie jednej strony ciała
  • nietypowe siniaki lub krwawienia
  • zażółcenie skóry lub oczu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz metotreksatu z fingolimodem. Jeśli pacjent przyjmujący fingolimod wymaga leczenia immunosupresyjnego z innego wskazania, decyzję o wyborze terapii podejmuje neurolog wspólnie z lekarzem prowadzącym drugą chorobę. Przy zmianie leczenia z jednego leku na drugi zachowuje się ostrożność, ponieważ działanie na układ odpornościowy może utrzymywać się po odstawieniu.[1] Krótkie kuracje kortykosteroidami w leczeniu rzutów stwardnienia rozsianego nie zwiększały częstości zakażeń i nie są objęte tym przeciwwskazaniem.[1]

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń, w tym postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii, oraz nasilonej limfopenii i innych cytopenii. Oba leki wymagają też unikania żywych szczepionek, a odpowiedź na inne szczepienia może być osłabiona.[1]

Mechanizm

Fingolimodu nie stosuje się u osób przyjmujących leki immunosupresyjne, a metotreksat należy do tej grupy.[1][2][3] Leków przeciwnowotworowych, immunomodulujących i immunosupresyjnych nie łączy się z fingolimodem ze względu na addycyjne działanie na układ immunologiczny.[1] Fingolimod zatrzymuje limfocyty w węzłach chłonnych i zmniejsza ich liczbę we krwi, a metotreksat hamuje metabolizm folianów i może uszkadzać szpik, co prowadzi do sumowania się immunosupresji i ryzyka cytopenii.

Metabolizm i transportery

  • Metotreksat: substrat OAT3[4]
  • Fingolimod: substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba limfocytów
  • objawy zakażeń, w tym oportunistycznych
  • nowe lub nasilające się objawy neurologiczne (podejrzenie PML)
  • aktywność aminotransferaz i bilirubina

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Gilenya 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gilenya-100244377/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Teva 0,25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fingolimod-teva-100421945/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Accord 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fingolimod-accord-100439170/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Gilenya. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gilenya-100244377/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneMetotreksat+ Podtlenek azotuPodtlenku azotu nie stosuje się podczas terapii metotreksatem.Zawsze mów dentyście, położnej, ratownikowi i anestezjologowi, że przyjmujesz metotreksat, i nie używaj gazu rozweselającego w żadnej postaci.opóźniony (dni)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Zawsze mów dentyście, położnej, ratownikowi i anestezjologowi, że przyjmujesz metotreksat, i nie używaj gazu rozweselającego w żadnej postaci.

Podtlenek azotu, czyli tzw. gaz rozweselający, jest używany do uspokojenia u dentysty, łagodzenia bólu przy porodzie i w karetce. Razem z metotreksatem może bardzo nasilić jego szkodliwe działanie na szpik i błony śluzowe. Mogą wtedy pojawić się bolesne owrzodzenia w ustach, częste infekcje albo łatwe powstawanie siniaków. Dotyczy to również rekreacyjnego wdychania gazu z baloników.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • owrzodzenia lub bolesne zapalenie w jamie ustnej
  • gorączka, dreszcze, ból gardła lub częste infekcje
  • siniaki, krwawienie z dziąseł lub nosa
  • nasilone osłabienie i bladość
  • nowe drętwienia, zaburzenia równowagi lub splątanie
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – synergizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Podtlenku azotu nie stosuje się podczas terapii metotreksatem[1]. Do znieczulenia lub analgezji zabiegowej należy wybrać inny środek. Folinian wapnia może zmniejszyć nasilenie interakcji, ale nie zastępuje unikania połączenia[2]. Jeśli do ekspozycji już doszło, trzeba poinformować lekarza prowadzącego leczenie metotreksatem i kontrolować pacjenta pod kątem toksyczności.

Skutek kliniczny

Toksyczność metotreksatu rośnie – może wystąpić ciężka, nieprzewidywalna mielosupresja i zapalenie jamy ustnej, a przy podaniu dooponowym ostra, nieprzewidywalna neurotoksyczność[2]. Podtlenek azotu nasila działanie chemioterapeutyczne metotreksatu[1].

Mechanizm

Podtlenek azotu nieodwracalnie utlenia kobalt w witaminie B12 i w ten sposób ją dezaktywuje[3]. Brak aktywnej witaminy B12 blokuje syntazę metioniny, przez co folany zostają uwięzione w postaci metylotetrahydrofolianu i nie wracają do puli tetrahydrofolianu. Ten efekt nakłada się na hamowanie reduktazy dihydrofolianowej przez metotreksat i wzmacnia jego wpływ na metabolizm folianów[2].

Metabolizm i transportery

  • Metotreksat: substrat OAT3[4]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem w kolejnych dniach po ekspozycji
  • stan błony śluzowej jamy ustnej
  • objawy neurologiczne, zwłaszcza po dooponowym podaniu metotreksatu

Bezpieczniejsze alternatywy

sewoflurandesfluranizofluran

Kiedy ocena się zmienia

Dooponowodroga podania · metotreksatryzyko rośniePrzy dooponowym podaniu metotreksatu połączenie z podtlenkiem azotu może wywołać ostrą, nieprzewidywalną neurotoksyczność.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Podtlenek azotu Messer nie mniej niż 98%, gaz medyczny skroplony. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/podtlenek-azotu-messer-100108154/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Methotrexat-Ebewe 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/methotrexat-ebewe-100090448/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Podtlenek azotu AIR PRODUCTS 100%, gaz medyczny skroplony. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/podtlenek-azotu-air-products-100279944/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneNeomycyna+ MetotreksatNeomycyny nie łączy się z lekami nefrotoksycznymi, a metotreksat do nich należy, dlatego u pacjenta leczonego metotreksatem wybierz antybiotyk bez działania nefrotoksycznego.Nie stosuj neomycyny, gdy przyjmujesz metotreksat, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny antybiotyk.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie stosuj neomycyny, gdy przyjmujesz metotreksat, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny antybiotyk.

Neomycyna i metotreksat mogą obciążać nerki, a stosowane razem robią to silniej. Gdy nerki pracują gorzej, metotreksat dłużej zostaje w organizmie i łatwiej o jego działania niepożądane. Tych leków nie łączy się ze sobą.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • mniej oddawanego moczu lub obrzęki
  • szum w uszach albo pogorszenie słuchu
  • zawroty głowy i zaburzenia równowagi
  • owrzodzenia w jamie ustnej
  • gorączka, częste infekcje lub łatwe powstawanie siniaków
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – wydalanie, PK – wchłanianie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Neomycyny nie łączy się z lekami nefrotoksycznymi, a metotreksat do nich należy, dlatego u pacjenta leczonego metotreksatem wybierz antybiotyk bez działania nefrotoksycznego.[1][2] Jeśli pacjent stosował już oba leki, odstaw neomycynę i skontroluj czynność nerek oraz morfologię krwi.

Skutek kliniczny

Połączenie grozi uszkodzeniem nerek i słuchu oraz nasileniem toksyczności metotreksatu, w tym mielosupresją i zapaleniem błony śluzowej jamy ustnej. Przy doustnej neomycynie skuteczność doustnego metotreksatu może się dodatkowo zmniejszyć.

Mechanizm

Neomycyna i metotreksat mogą uszkadzać nerki, więc ich działanie nefrotoksyczne się sumuje. Pogorszenie czynności nerek spowalnia wydalanie metotreksatu, co zwiększa jego stężenie we krwi i nasila jego toksyczność. Jednoczesne długotrwałe stosowanie neomycyny z lekami nefrotoksycznymi może też nasilać toksyczność samej neomycyny.[1] Neomycyna podana doustnie jako niewchłanialny antybiotyk o szerokim zakresie działania może ograniczać jelitowe wchłanianie metotreksatu i zaburzać jego krążenie jelitowo-wątrobowe przez niszczenie flory bakteryjnej jelit.[3]

Metabolizm i transportery

  • Metotreksat: substrat OAT3[4]

Monitorować

  • stężenie kreatyniny i eGFR
  • morfologia krwi z rozmazem
  • słuch i objawy ze strony błędnika
  • objawy zapalenia błony śluzowej jamy ustnej

Bezpieczniejsze alternatywy

kwas fusydowymupirocyna

Kiedy ocena się zmienia

Doustnadroga podania · neomycynainne zalecenieDoustna neomycyna jako niewchłanialny antybiotyk o szerokim zakresie działania może dodatkowo ograniczać jelitowe wchłanianie doustnego metotreksatu i zaburzać jego krążenie jelitowo-wątrobowe, co grozi utratą skuteczności leczenia.
Długotrwałe stosowanieczas leczenia · neomycynaryzyko rośnieDługotrwałe stosowanie neomycyny razem z lekami nefrotoksycznymi może nasilać jej toksyczność.
dawka ≥ 100 mg/m2 pc.metotreksatryzyko rośnieDuże dawki metotreksatu silniej obciążają nerki, więc ryzyko sumowania nefrotoksyczności z neomycyną jest wtedy największe.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Neomycinum TZF 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neomycinum-tzf-100046743/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Neobiotic 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neobiotic-100427913/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Methotrexat-Ebewe 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/methotrexat-ebewe-100090448/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaAllopurynol+ AmoksycylinaU pacjenta leczonego allopurynolem wybieraj, jeśli to tylko możliwe, inny antybiotyk niż amoksycylina lub ampicylina.Powiedz lekarzowi, że bierzesz allopurynol, a jeśli w trakcie leczenia pojawi się wysypka, od razu skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)badania kliniczne

Niekorzystna interakcja

Powiedz lekarzowi, że bierzesz allopurynol, a jeśli w trakcie leczenia pojawi się wysypka, od razu skontaktuj się z lekarzem.

Gdy bierzesz allopurynol, lepiej leczyć infekcję innym antybiotykiem niż amoksycylina. Przy łączeniu tych dwóch leków częściej pojawia się wysypka na skórze. Wysypka podczas brania allopurynolu może też oznaczać poważną reakcję alergiczną, dlatego zawsze trzeba ją pokazać lekarzowi.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • wysypka lub swędzące plamy na skórze
  • pęcherze albo złuszczanie się skóry
  • owrzodzenia w ustach, na oczach lub narządach płciowych
  • gorączka razem z wysypką
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

U pacjenta leczonego allopurynolem wybieraj, jeśli to tylko możliwe, inny antybiotyk niż amoksycylina lub ampicylina[1][2]. Jeśli amoksycylina jest leczeniem z wyboru i nie ma równie dobrej alternatywy, można ją zastosować, ale pacjenta trzeba uprzedzić o ryzyku wysypki i polecić natychmiastowe zgłoszenie się przy pierwszych zmianach skórnych. Przy pojawieniu się wysypki nie należy jej bagatelizować ani kontynuować allopurynolu bez oceny lekarskiej, szczególnie gdy towarzyszy jej gorączka, pęcherze, nadżerki na błonach śluzowych lub złe samopoczucie.

Skutek kliniczny

Zwiększa się prawdopodobieństwo skórnych reakcji alergicznych, głównie wysypki[3]. Wysypka u pacjenta leczonego allopurynolem jest trudna do oceny, bo może być pierwszym objawem ciężkiej reakcji nadwrażliwości na allopurynol, a nie łagodnej reakcji na antybiotyk. Taka sytuacja zwykle kończy się odstawieniem obu leków i utrudnia późniejsze leczenie dny moczanowej.

Mechanizm

Mechanizm nie został ustalony. U osób przyjmujących jednocześnie allopurynol i amoksycylinę wysypki skórne występują częściej niż u osób przyjmujących tylko jeden z tych leków[1]. Oba leki samodzielnie mogą wywoływać skórne reakcje nadwrażliwości, więc najprawdopodobniej dochodzi do sumowania tego działania niepożądanego. Interakcja nie zmienia stężeń żadnego z leków.

Metabolizm i transportery

  • Allopurynol: słaby inhibitor CYP1A2[4]

Monitorować

  • zmiany skórne (wysypka, świąd, pęcherze) przez cały czas antybiotykoterapii i kilka dni po jej zakończeniu
  • objawy ogólne towarzyszące wysypce: gorączka, zmiany na błonach śluzowych, powiększenie węzłów chłonnych

Bezpieczniejsze alternatywy

fenoksymetylopenicylina

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Milurit 150 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/milurit-100399571/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Argadopin 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/argadopin-100372158/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ospamox 250 mg/5 ml, proszek do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ospamox-100157916/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaCyprofloksacyna+ MetotreksatNie zaleca się łączenia cyprofloksacyny z metotreksatem.Zanim zaczniesz brać cyprofloksacynę, powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz metotreksat, i nie zmieniaj dawek samodzielnie.opóźniony (dni)opisy przypadków

Niekorzystna interakcja

Zanim zaczniesz brać cyprofloksacynę, powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz metotreksat, i nie zmieniaj dawek samodzielnie.

Ten antybiotyk może spowolnić usuwanie metotreksatu z organizmu przez nerki. Metotreksat gromadzi się wtedy we krwi i łatwiej wywołuje groźne działania niepożądane, na przykład uszkodzenie krwi lub owrzodzenia w jamie ustnej. Lekarz zwykle wybiera wtedy inny antybiotyk albo na chwilę wstrzymuje metotreksat.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • owrzodzenia lub ból w jamie ustnej
  • gorączka, dreszcze lub ból gardła
  • łatwe siniaczenie lub krwawienia
  • nasilona biegunka, nudności lub wymioty
  • nietypowe osłabienie lub bladość
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – transport, PK – wydalanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Nie zaleca się łączenia cyprofloksacyny z metotreksatem[1]. Jeśli to możliwe, wybierz antybiotyk z innej grupy, który nie upośledza wydalania metotreksatu, albo rozważ z lekarzem prowadzącym wstrzymanie metotreksatu na czas antybiotykoterapii. Gdy skojarzenia nie da się uniknąć, przebieg leczenia należy uważnie monitorować[2].

Skutek kliniczny

Wzrost stężenia metotreksatu zwiększa ryzyko jego toksyczności, zwłaszcza wobec układu krwiotwórczego i przewodu pokarmowego[3][4]. Toksyczność może objawiać się mielosupresją, zapaleniem błony śluzowej jamy ustnej i objawami żołądkowo jelitowymi.

Mechanizm

Cyprofloksacyna hamuje transport metotreksatu w kanalikach nerkowych i zmniejsza jego wydzielanie kanalikowe, co ogranicza klirens nerkowy metotreksatu i zwiększa jego stężenie w osoczu[1][2].

Metabolizm i transportery

  • Cyprofloksacyna: umiarkowany inhibitor CYP1A2[5], umiarkowany inhibitor CYP3A4[5], substrat OAT1[5], substrat OAT3[5]
  • Metotreksat: substrat OAT3[5]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem
  • stężenie kreatyniny w surowicy
  • aktywność aminotransferaz
  • objawy zapalenia błony śluzowej jamy ustnej i objawy żołądkowo jelitowe
  • stężenie metotreksatu w surowicy przy dużych dawkach

Kiedy ocena się zmienia

dawka ≥ 100 mg/m2 pc.metotreksatryzyko rośniePrzy dużych dawkach metotreksatu stosowanych w onkologii skutki zahamowania jego wydalania są szczególnie groźne, dlatego skojarzenia z cyprofloksacyną należy unikać, a jeśli dojdzie do jednoczesnego podania, konieczna jest kontrola stężenia metotreksatu i czynności nerek.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Proxacin 250 250 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/proxacin-250-100120570/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Methotrexat-Ebewe 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/methotrexat-ebewe-100090448/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Trexan Neo 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/trexan-neo-100349455/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Methofill 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/methofill-100380815/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaDiklofenak+ MetotreksatPrzy metotreksacie w dużych dawkach należy unikać diklofenaku, a przy dawkach małych łączenie jest możliwe pod warunkiem ścisłego monitorowania.Nie przyjmuj diklofenaku na własną rękę, jeśli bierzesz metotreksat – zapytaj lekarza lub farmaceutę, czy możesz zamiast niego wziąć paracetamol.opóźniony (dni)opisy przypadków

Niekorzystna interakcja

Nie przyjmuj diklofenaku na własną rękę, jeśli bierzesz metotreksat – zapytaj lekarza lub farmaceutę, czy możesz zamiast niego wziąć paracetamol.

Diklofenak może utrudniać usuwanie metotreksatu z organizmu przez nerki. Metotreksat zostaje wtedy dłużej we krwi i może działać silniej, niż powinien, a w rzadkich przypadkach poważnie uszkodzić szpik, nerki lub przewód pokarmowy. Ryzyko jest większe przy dużych dawkach metotreksatu, chorych nerkach i w podeszłym wieku.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • owrzodzenia lub bolesność w jamie ustnej
  • gorączka, dreszcze lub częste infekcje
  • łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
  • silne osłabienie i bladość
  • biegunka, wymioty lub ból brzucha
  • czarne, smoliste stolce
  • zmniejszenie ilości oddawanego moczu lub obrzęki
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – wydalanie, PK – transport, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Przy metotreksacie w dużych dawkach należy unikać diklofenaku, a przy dawkach małych łączenie jest możliwe pod warunkiem ścisłego monitorowania. Należy zachować ostrożność, jeśli diklofenak podaje się w odstępie krótszym niż 24 godziny przed lub po metotreksacie.[1] U pacjentów z czynnikami ryzyka, np. graniczną czynnością nerek, nie zaleca się jednoczesnego stosowania NLPZ i metotreksatu.[2] Przebieg skojarzonego leczenia należy uważnie kontrolować.[2] Jeśli wystarczy lek przeciwbólowy bez działania przeciwzapalnego, warto rozważyć paracetamol.

Skutek kliniczny

Zwiększone stężenie metotreksatu może prowadzić do nasilenia jego toksyczności.[3] Podczas jednoczesnego stosowania NLPZ i metotreksatu, zwłaszcza w dużych dawkach, notowano ciężkie działania niepożądane, w tym zgon, niespodziewanie ciężką mielosupresję, niedokrwistość aplastyczną i toksyczne działanie na przewód pokarmowy.[2]

Mechanizm

Diklofenak może hamować klirens nerkowy metotreksatu, co zwiększa jego stężenie we krwi i działanie toksyczne.[1] NLPZ zmniejszają kanalikowe wydzielanie metotreksatu, a efekt ten dotyczy zwłaszcza zakresu małych dawek.[2] Dodatkowo oba leki mogą uszkadzać błonę śluzową przewodu pokarmowego, a pogorszenie czynności nerek wywołane przez NLPZ dodatkowo opóźnia eliminację metotreksatu.

Metabolizm i transportery

  • Diklofenak: substrat CYP2C9[4]
  • Metotreksat: substrat OAT3[5]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem i płytkami krwi
  • stężenie kreatyniny i eGFR
  • aktywność AlAT i AspAT
  • objawy zapalenia jamy ustnej i owrzodzeń
  • objawy krwawienia z przewodu pokarmowego
  • stężenie metotreksatu w surowicy przy dużych dawkach

Bezpieczniejsze alternatywy

paracetamol

Kiedy ocena się zmienia

Duże dawki (wskazania onkologiczne)dawka · metotreksatryzyko rośnieCiężkie działania niepożądane, w tym zgon i ciężką mielosupresję, notowano zwłaszcza przy dużych dawkach metotreksatu. W tej sytuacji należy unikać diklofenaku.
Graniczna lub zmniejszona czynność nerekeGFR · pacjentinne zalecenieU pacjentów z czynnikami ryzyka, np. graniczną czynnością nerek, nie zaleca się jednoczesnego stosowania NLPZ i metotreksatu. Ciężkie zaburzenia czynności nerek z klirensem kreatyniny poniżej 30 ml/min są przeciwwskazaniem do stosowania metotreksatu. Niewydolność nerek jest także przeciwwskazaniem do stosowania diklofenaku.
odstep ≥ 24 godzinydiklofenakryzyko malejeZaleca się ostrożność przy stosowaniu diklofenaku w czasie krótszym niż 24 godziny przed lub po metotreksacie, więc zachowanie co najmniej takiego odstępu zmniejsza ryzyko.
Podeszły wiekwiek · pacjentryzyko rośnieU osób starszych częściej występuje ograniczona czynność nerek, co nasila kumulację metotreksatu i ryzyko jego toksyczności.
Miejscowa (na skórę)droga podania · diklofenakryzyko malejePrzy stosowaniu diklofenaku na skórę ekspozycja ogólnoustrojowa jest znacznie mniejsza, więc znaczenie interakcji jest prawdopodobnie małe, choć przy rozległym i długotrwałym stosowaniu nie można go wykluczyć.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo 75 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Methotrexat-Ebewe 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/methotrexat-ebewe-100090448/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Olfen 75 SR 75 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/olfen-75-sr-100111630/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
  • Korzystna interakcjaPołączenie celowe

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.