Interakcje / Antagoniści peptydu związanego z genem kalcytoniny / Antagoniści peptydu związanego z genem kalcytoniny i nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy
Antagoniści peptydu związanego z genem kalcytoniny i nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Przy jednoczesnym stosowaniu indukującego NNRTI i gepantu należy unikać tego połączenia, ponieważ lek przeciwmigrenowy może działać znacznie słabiej.
Jeśli bierzesz lek na HIV z tej grupy i tabletki na migrenę z grupy gepantów, powiedz o tym lekarzowi leczącemu migrenę i nie odstawiaj samodzielnie leku na HIV.
Interakcja klasy Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy + antagoniści peptydu związanego z genem kalcytoniny
Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup, poza wyjątkami wymienionymi niżej.
- Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy
- efawirenz, newirapina, rylpiwiryna, etrawiryna, dorawiryna
- Antagoniści peptydu związanego z genem kalcytoniny
- erenumab, eptinezumab, atogepant, galkanezumab, fremanezumab, rimegepant
Wyjątki – te leki zachowują się inaczej
- rylpiwiryna – Rylpiwiryna w dawkach leczniczych nie indukuje istotnie CYP3A4, więc nie przyspiesza metabolizmu gepantów i nie osłabia ich działania.
- dorawiryna – Dorawiryna nie jest induktorem ani inhibitorem CYP3A4 o znaczeniu klinicznym, więc nie zmienia stężeń gepantów.
- erenumab – Erenumab jest przeciwciałem monoklonalnym eliminowanym przez katabolizm białek, a nie przez CYP3A4, więc indukcja enzymatyczna nie wpływa na jego stężenie.
- eptinezumab – Eptinezumab jest przeciwciałem monoklonalnym podawanym dożylnie i eliminowanym przez katabolizm białek, bez udziału CYP3A4.
- galkanezumab – Galkanezumab jest przeciwciałem monoklonalnym eliminowanym przez katabolizm białek, więc induktory CYP3A4 nie zmieniają jego ekspozycji.
- fremanezumab – Fremanezumab jest przeciwciałem monoklonalnym eliminowanym przez katabolizm białek, bez udziału enzymów cytochromu P450.
Niekorzystna interakcjaAntagoniści peptydu związanego z genem kalcytoniny (np. atogepant, rimegepant)+ Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. efawirenz, newirapina, etrawiryna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu indukującego NNRTI i gepantu należy unikać tego połączenia, ponieważ lek przeciwmigrenowy może działać znacznie słabiej.Jeśli bierzesz lek na HIV z tej grupy i tabletki na migrenę z grupy gepantów, powiedz o tym lekarzowi leczącemu migrenę i nie odstawiaj samodzielnie leku na HIV.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli bierzesz lek na HIV z tej grupy i tabletki na migrenę z grupy gepantów, powiedz o tym lekarzowi leczącemu migrenę i nie odstawiaj samodzielnie leku na HIV.
Niektóre leki na HIV, takie jak efawirenz, newirapina i etrawiryna, przyspieszają usuwanie z organizmu tabletek na migrenę z grupy gepantów, czyli rimegepantu i atogepantu. Lek na migrenę może wtedy działać dużo słabiej albo wcale. Nie dotyczy to zastrzyków na migrenę, takich jak erenumab, fremanezumab czy galkanezumab, ani leków na HIV rylpiwiryny i dorawiryny. Twoje leczenie HIV pozostaje skuteczne.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- tabletka na migrenę przestała przerywać napad lub działa słabiej niż wcześniej
- masz więcej dni z migreną w miesiącu mimo leczenia zapobiegawczego
- coraz częściej sięgasz po dodatkowe leki przeciwbólowe
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu indukującego NNRTI i gepantu należy unikać tego połączenia, ponieważ lek przeciwmigrenowy może działać znacznie słabiej. Dotyczy to par efawirenz, newirapina lub etrawiryna z rimegepantem albo atogepantem. W profilaktyce migreny rozsądną opcją są przeciwciała monoklonalne anty-CGRP, które nie wchodzą w tę interakcję. W leczeniu napadu można rozważyć tryptan niemetabolizowany głównie przez CYP3A4, na przykład sumatryptan lub ryzatryptan. Zmiana NNRTI na rylpiwirynę lub dorawirynę jest możliwa wyłącznie decyzją lekarza prowadzącego leczenie HIV. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, należy uprzedzić pacjenta o możliwym osłabieniu działania gepantu i ocenić skuteczność po kilku tygodniach.
Skutek kliniczny
Rimegepant i atogepant mogą działać wyraźnie słabiej, co oznacza gorsze przerywanie napadów migreny i mniej skuteczną profilaktykę. Połączenie nie powoduje działań toksycznych, a jego ryzyko polega na utracie skuteczności leku przeciwmigrenowego. Leczenie przeciwretrowirusowe nie jest zagrożone.
Mechanizm
Efawirenz, newirapina i etrawiryna indukują CYP3A4 w wątrobie i jelicie. Rimegepant i atogepant są w dużej mierze metabolizowane przez CYP3A4, dlatego przy jednoczesnym stosowaniu ich ekspozycja wyraźnie spada. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy – nie dotyczy rylpiwiryny i dorawiryny, które nie indukują CYP3A4, ani przeciwciał monoklonalnych przeciw CGRP lub jego receptorowi (erenumab, eptinezumab, galkanezumab, fremanezumab), które nie są metabolizowane przez cytochrom P450. Gepanty nie zmieniają w istotny sposób stężeń NNRTI.
Monitorować
- liczba dni z migreną w miesiącu (dzienniczek bólu głowy)
- skuteczność pojedynczej dawki gepantu w przerywaniu napadu
- częstość sięgania po dodatkowe leki przeciwbólowe (ryzyko bólu głowy z nadużywania leków)
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie efawirenzu, newirapiny lub etrawirynykolejność włączenia · nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy | inne zalecenie | Indukcja CYP3A4 wygasa stopniowo, dlatego po odstawieniu indukującego NNRTI gepant może jeszcze przez kilka tygodni działać słabiej, a pełną skuteczność należy oceniać dopiero po tym czasie. |
| Włączenie indukującego NNRTI u pacjenta stosującego gepantkolejność włączenia · nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy | inne zalecenie | Spadek skuteczności gepantu narasta stopniowo w ciągu pierwszych tygodni terapii NNRTI, więc wcześniej skuteczne leczenie migreny może się pogorszyć z opóźnieniem i wymaga ponownej oceny. |
Alkohol przy tych lekach
Antagoniści peptydu związanego z genem kalcytoniny a alkohol: brak opisu w bazie.
Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 85
Połączenie przeciwwskazaneBarbiturany (np. fenobarbital, prymidon)+ Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. rylpiwiryna, etrawiryna, dorawiryna) klasaBarbituranów nie należy stosować jednocześnie z nienukleozydowym inhibitorem odwrotnej transkryptazy, bo grozi to utratą skuteczności leczenia przeciwwirusowego i rozwojem oporności HIV.Nie łącz leku z grupy barbituranów z lekiem na HIV z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy bez wyraźnej zgody lekarza prowadzącego leczenie HIV i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z tych leków.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz leku z grupy barbituranów z lekiem na HIV z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy bez wyraźnej zgody lekarza prowadzącego leczenie HIV i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z tych leków.
Fenobarbital i prymidon to leki stosowane głównie w padaczce, które przyspieszają rozkład wielu innych leków w wątrobie. Gdy przyjmujesz je razem z lekiem na HIV takim jak rylpiwiryna, etrawiryna albo dorawiryna, ilość leku na HIV we krwi może spaść tak bardzo, że przestanie on działać. Wirus może wtedy zacząć się namnażać i uodpornić na leczenie, a ty możesz tego długo nie odczuwać. Podobne, choć słabsze działanie dotyczy efawirenzu i newirapiny.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wzrost wiremii HIV w wynikach badań
- nawracające infekcje lub gorsze samopoczucie bez wyraźnej przyczyny
- powrót lub nasilenie napadów padaczkowych po zmianie leczenia
- nadmierna senność lub zawroty głowy po zmianie leczenia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Barbituranów nie należy stosować jednocześnie z nienukleozydowym inhibitorem odwrotnej transkryptazy, bo grozi to utratą skuteczności leczenia przeciwwirusowego i rozwojem oporności HIV. Połączenie fenobarbitalu lub prymidonu z rylpiwiryną i dorawiryną jest przeciwwskazane w ChPL, a z etrawiryną niezalecane. Jeśli barbituran jest niezbędny, należy zmienić schemat przeciwwirusowy na taki, którego skuteczność nie zależy od CYP3A4, w porozumieniu z lekarzem leczącym HIV. Częściej prostszym rozwiązaniem jest zamiana barbituranu na lek przeciwpadaczkowy bez właściwości indukujących. Po odstawieniu barbituranu indukcja enzymów ustępuje stopniowo przez kilka tygodni, więc rylpiwiryny ani dorawiryny nie należy włączać od razu po jego odstawieniu. Efawirenz i newirapina nie są przeciwwskazane z barbituranami, ale tego połączenia też należy unikać, a gdy jest konieczne, monitorować wiremię i stężenia leków.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia nienukleozydowego inhibitora odwrotnej transkryptazy grozi niepełną supresją replikacji HIV, wzrostem wiremii i utratą skuteczności terapii przeciwwirusowej. Niskie stężenie leku przy trwającej replikacji sprzyja wyborowi wariantów opornych, co może dotyczyć całej klasy i ograniczyć przyszłe opcje leczenia. Skutek nie daje wczesnych objawów i ujawnia się dopiero w badaniu wiremii.
Mechanizm
Fenobarbital i prymidon, który w organizmie przekształca się w fenobarbital, są silnymi induktorami CYP3A4 oraz innych enzymów metabolizujących, w tym CYP2B6 i UGT. Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy są metabolizowane głównie przez CYP3A4, a efawirenz i newirapina także przez CYP2B6. Barbituran przyspiesza więc ich metabolizm i obniża ich stężenie we krwi. Najsilniej dotyczy to rylpiwiryny, etrawiryny i dorawiryny, których eliminacja zależy w dużej mierze od CYP3A4. Interakcja jest wspólna dla obu barbituranów, a różnice w grupie nienukleozydowych inhibitorów wynikają z ich szlaków metabolizmu i własnych właściwości indukujących.
Monitorować
- wiremia HIV (RNA HIV) po włączeniu, zmianie dawki lub odstawieniu barbituranu
- stężenie nienukleozydowego inhibitora odwrotnej transkryptazy we krwi, gdy połączenie jest nieuniknione
- test oporności HIV przy wzroście wiremii
- kontrola napadów padaczkowych i stężenie fenobarbitalu przy zmianie leczenia
- przestrzeganie zaleceń dotyczących przyjmowania leków
Kiedy ocena się zmienia
| Barbituran odstawiony w ciągu ostatnich kilku tygodnikolejność włączenia · barbiturany | inne zalecenie | Indukcja enzymów wygasa stopniowo przez kilka tygodni po odstawieniu fenobarbitalu lub prymidonu. Rylpiwiryny i dorawiryny nie należy włączać od razu po odstawieniu barbituranu, a przy wcześniejszym rozpoczęciu leczenia przeciwwirusowego trzeba ściśle kontrolować wiremię. |
| Rylpiwiryna we wstrzyknięciach o przedłużonym uwalnianiudroga podania · nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy | inne zalecenie | Rylpiwiryna podawana domięśniowo w postaci o przedłużonym uwalnianiu pozostaje w organizmie przez wiele miesięcy po ostatnim wstrzyknięciu. Włączenie barbituranu w tym okresie, także po zakończeniu terapii iniekcyjnej, może obniżyć jej resztkowe stężenie i sprzyjać oporności, dlatego wymaga konsultacji z lekarzem leczącym HIV. |
Połączenie przeciwwskazanePochodne difenylometanu (np. hydroksyzyna)+ Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. efawirenz, rylpiwiryna) klasaHydroksyzyny nie łączy się z nienukleozydowym inhibitorem odwrotnej transkryptazy wydłużającym odstęp QT – należy wybrać lek przeciwhistaminowy lub przeciwlękowy bez wpływu na QT.Nie przyjmuj hydroksyzyny razem z lekiem na HIV z tej grupy, dopóki lekarz lub farmaceuta nie sprawdzi, czy to połączenie jest dla ciebie bezpieczne.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj hydroksyzyny razem z lekiem na HIV z tej grupy, dopóki lekarz lub farmaceuta nie sprawdzi, czy to połączenie jest dla ciebie bezpieczne.
Hydroksyzyna, stosowana na lęk, świąd i problemy ze snem, może zaburzać rytm serca. Niektóre leki na HIV, przede wszystkim efawirenz, a w mniejszym stopniu rylpiwiryna, działają podobnie, więc razem mogą wywołać groźną arytmię. Efawirenz dodatkowo nasila senność i zawroty głowy po hydroksyzynie. Newirapina, etrawiryna i dorawiryna nie powodują tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- silne zawroty głowy
- nadmierna senność, trudność z utrzymaniem równowagi
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Hydroksyzyny nie łączy się z nienukleozydowym inhibitorem odwrotnej transkryptazy wydłużającym odstęp QT – należy wybrać lek przeciwhistaminowy lub przeciwlękowy bez wpływu na QT. Dotyczy to przede wszystkim efawirenzu, a w mniejszym stopniu rylpiwiryny, której wpływ na QT ujawnia się przy wyższych stężeniach. W świądzie lepszym wyborem są niesedujące leki przeciwhistaminowe, a w krótkotrwałym leczeniu lęku lorazepam. Jeżeli połączenia nie da się uniknąć, należy przed włączeniem wykonać EKG, wyrównać potas i magnez, stosować najmniejszą skuteczną dawkę hydroksyzyny przez możliwie krótki czas i powtórzyć EKG po kilku dniach. U pacjenta, który wymaga długotrwale hydroksyzyny, lekarz prowadzący leczenie HIV może rozważyć zmianę NNRTI na lek bez wpływu na QT, na przykład dorawirynę. Newirapina, etrawiryna i dorawiryna nie wymagają takich ograniczeń.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT, torsade de pointes i nagłej śmierci sercowej, zwłaszcza przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobie serca, w starszym wieku oraz przy innych lekach wydłużających QT. Nasila się także senność, zawroty głowy i ryzyko upadków.
Mechanizm
Hydroksyzyna blokuje kanały potasowe hERG i wydłuża repolaryzację komór. Efawirenz wydłuża odstęp QTc w sposób zależny od stężenia, a najsilniej u osób wolno metabolizujących przez CYP2B6. Rylpiwiryna wydłuża QTc przy wyższych stężeniach. Oba działania sumują się i zwiększają ryzyko torsade de pointes. Dodatkowo depresyjny wpływ hydroksyzyny na ośrodkowy układ nerwowy nakłada się na zawroty głowy, senność i zaburzenia koncentracji wywoływane przez efawirenz. Indukcja CYP3A4 przez efawirenz może nieznacznie obniżać stężenie hydroksyzyny, ale nie ma to istotnego znaczenia klinicznego. Interakcja nie jest wspólna dla całej grupy NNRTI – newirapina, etrawiryna i dorawiryna nie wydłużają QT i stanowią wyjątki.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem hydroksyzyny i po kilku dniach leczenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- kołatanie serca, omdlenia, zawroty głowy
- nadmierna senność i ryzyko upadków, zwłaszcza u osób starszych
- inne leki wydłużające odstęp QT przyjmowane przez pacjenta
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wolniejsza eliminacja hydroksyzyny, co zwiększa ryzyko torsade de pointes, nadmiernej sedacji i upadków. Hydroksyzyny w tej grupie wiekowej należy unikać niezależnie od leczenia przeciwwirusowego. |
| Umiarkowana lub ciężka niewydolność nerekeGFR · pochodne difenylometanu | ryzyko rośnie | Przy niewydolności nerek kumuluje się czynny metabolit hydroksyzyny, co nasila sedację i może zwiększać ryzyko wydłużenia QT w połączeniu z efawirenzem lub rylpiwiryną. |
Połączenie przeciwwskazanePochodne hydantoiny (np. fenytoina)+ Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. rylpiwiryna, etrawiryna, dorawiryna) klasaFenytoiny nie stosuje się jednocześnie z nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy, ponieważ obniża ona ich stężenie i grozi niepowodzeniem leczenia HIV oraz rozwojem oporności wirusa.Nie przyjmuj fenytoiny razem z lekiem na HIV z tej grupy bez uzgodnienia z lekarzem prowadzącym leczenie HIV i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z nich.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj fenytoiny razem z lekiem na HIV z tej grupy bez uzgodnienia z lekarzem prowadzącym leczenie HIV i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z nich.
Fenytoina, lek na padaczkę, przyspiesza rozkład niektórych leków na HIV, takich jak rylpiwiryna, dorawiryna, etrawiryna, efawirenz i newirapina. Przez to lek na HIV może przestać działać, a wirus może się uodpornić na całą tę grupę leków. Niektóre z tych leków, na przykład etrawiryna i efawirenz, mogą też zwiększać ilość fenytoiny we krwi i nasilać jej działania niepożądane. Zwykle lekarz zamienia lek na padaczkę albo lek na HIV na inny.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wynik badania pokazujący wzrost ilości wirusa HIV we krwi
- nawrót lub nasilenie napadów padaczkowych
- oczopląs, podwójne widzenie lub zawroty głowy
- chwiejny chód i trudności z utrzymaniem równowagi
- nadmierna senność lub splątanie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Fenytoiny nie stosuje się jednocześnie z nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy, ponieważ obniża ona ich stężenie i grozi niepowodzeniem leczenia HIV oraz rozwojem oporności wirusa. Połączenie fenytoiny z rylpiwiryną i dorawiryną jest przeciwwskazane, a z etrawiryną nie należy go stosować. Najlepszym rozwiązaniem jest zamiana fenytoiny na lek przeciwpadaczkowy bez właściwości indukujących, co wymaga uzgodnienia z neurologiem. Alternatywą jest zmiana schematu przeciwretrowirusowego na taki, który nie wchodzi w tę interakcję, po konsultacji z lekarzem prowadzącym leczenie HIV. Po odstawieniu fenytoiny indukcja utrzymuje się jeszcze przez kilka tygodni, dlatego przez ten czas trzeba kontrolować wiremię. Przy efawirenzie i newirapinie połączenia należy unikać, a jeśli jest konieczne, wymaga regularnej kontroli wiremii HIV i stężenia fenytoiny.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia leku z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy grozi utratą supresji wirusa HIV, niepowodzeniem wirusologicznym i wyselekcjonowaniem szczepów opornych na całą klasę. Przy etrawirynie i efawirenzie możliwy jest dodatkowo wzrost stężenia fenytoiny z objawami toksyczności, takimi jak oczopląs, zawroty głowy, niezborność i senność. Interakcja dotyczy wszystkich leków obu grup, ale jest najsilniejsza dla rylpiwiryny, dorawiryny i etrawiryny.
Mechanizm
Fenytoina jest silnym induktorem CYP3A4, a także CYP2B6 i UGT, więc przyspiesza metabolizm nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy i znacząco obniża ich stężenie we krwi. Najbardziej wrażliwe są rylpiwiryna, dorawiryna i etrawiryna, których eliminacja zależy głównie od CYP3A4. Etrawiryna i efawirenz hamują dodatkowo CYP2C9 i CYP2C19, główne szlaki metabolizmu fenytoiny, więc mogą podwyższać jej stężenie. Efekt indukcji narasta stopniowo i utrzymuje się jeszcze przez kilka tygodni po odstawieniu fenytoiny.
Monitorować
- wiremia HIV (HIV RNA) po zmianie leczenia i w kolejnych tygodniach
- stężenie fenytoiny we krwi, szczególnie przy etrawirynie i efawirenzie
- częstość napadów padaczkowych
- objawy toksyczności fenytoiny: oczopląs, niezborność, senność, zawroty głowy
- liczba limfocytów CD4 przy dłuższym współstosowaniu
Kiedy ocena się zmienia
| Fenytoina odstawiona przed włączeniem leku z grupy bkolejność włączenia · pochodne hydantoiny | inne zalecenie | Po odstawieniu fenytoiny indukcja enzymów wygasa stopniowo przez kilka tygodni. W tym okresie stężenie rylpiwiryny, dorawiryny lub etrawiryny może być nadal obniżone, dlatego trzeba kontrolować wiremię HIV albo odroczyć włączenie leku, jeśli sytuacja kliniczna na to pozwala. |
Połączenie przeciwwskazaneProkinetyki (np. cyzapryd)+ Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. efawirenz, rylpiwiryna) klasaProkinetyku wydłużającego odstęp QT nie łączy się z nienukleozydowym inhibitorem odwrotnej transkryptazy wydłużającym odstęp QT, bo grozi to groźnymi zaburzeniami rytmu serca.Nie przyjmuj leku przyspieszającego pracę żołądka razem z lekiem na HIV z tej grupy bez zgody lekarza i zawsze mów lekarzowi oraz farmaceucie, jakie leki na HIV przyjmujesz.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leku przyspieszającego pracę żołądka razem z lekiem na HIV z tej grupy bez zgody lekarza i zawsze mów lekarzowi oraz farmaceucie, jakie leki na HIV przyjmujesz.
Cyzapryd, lek przyspieszający pracę żołądka i jelit, może razem z niektórymi lekami na HIV, takimi jak efawirenz czy rylpiwiryna, zaburzać rytm serca. Oba leki wpływają na przewodzenie w sercu, a ich działanie się sumuje, co może prowadzić do groźnej arytmii. Inne leki na pracę przewodu pokarmowego, takie jak itopryd czy metoklopramid, nie dają tak groźnego połączenia z lekami na HIV.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Prokinetyku wydłużającego odstęp QT nie łączy się z nienukleozydowym inhibitorem odwrotnej transkryptazy wydłużającym odstęp QT, bo grozi to groźnymi zaburzeniami rytmu serca. Cyzaprydu nie stosuje się u pacjenta leczonego efawirenzem ani rylpiwiryną. Gdy potrzebny jest lek prokinetyczny, wybiera się itopryd albo krótkotrwale metoklopramid. Gdy cyzapryd jest niezbędny, rozważa się zmianę leku przeciwretrowirusowego na dorawirynę po konsultacji z lekarzem prowadzącym leczenie zakażenia HIV. Po odstawieniu efawirenzu cyzapryd można włączyć dopiero po kilku tygodniach, bo efawirenz długo utrzymuje się w organizmie i jego wpływ na metabolizm wygasa powoli.
Skutek kliniczny
Połączenie cyzaprydu z efawirenzem lub rylpiwiryną zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko jest największe u osób z hipokaliemią, hipomagnezemią, bradykardią, chorobą serca, wrodzonym zespołem długiego QT oraz u wolnych metabolizerów efawirenzu przez CYP2B6. W połączeniu cyzaprydu z newirapiną lub etrawiryną przeważa spadek stężenia cyzaprydu i osłabienie jego działania prokinetycznego.
Mechanizm
Cyzapryd blokuje kanały potasowe hERG w sercu, wydłuża odstęp QT i jest metabolizowany niemal wyłącznie przez CYP3A4, dlatego jego bezpieczeństwo zależy od stałego stężenia we krwi. Efawirenz i rylpiwiryna same wydłużają odstęp QT zależnie od stężenia, więc ich działanie sumuje się z działaniem cyzaprydu. Efawirenz dodatkowo zmienia aktywność CYP3A4 w sposób trudny do przewidzenia, bo w warunkach klinicznych przeważa indukcja, a konkurencja o enzym może przejściowo podnosić stężenie cyzaprydu. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy, bo metoklopramid i itopryd nie zależą od CYP3A4 i nie wydłużają istotnie QT, a newirapina, etrawiryna i dorawiryna nie wydłużają QT.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia, jeśli połączenia nie da się uniknąć
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy zaburzeń rytmu serca: kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
- skuteczność cyzaprydu przy jednoczesnym stosowaniu newirapiny lub etrawiryny
Kiedy ocena się zmienia
| Po odstawieniu efawirenzuodstep · nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy | inne zalecenie | Efawirenz ma długi okres półtrwania, a indukcja CYP3A4 wygasa stopniowo, dlatego ryzyko interakcji utrzymuje się jeszcze przez kilka tygodni po jego odstawieniu i cyzapryd należy włączać dopiero po tym czasie. |
Połączenie przeciwwskazaneRyfamycyny (np. ryfampicyna)+ Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. newirapina, rylpiwiryna, etrawiryna) klasaRyfampicyny nie stosuje się jednocześnie z nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy, bo grozi to niepowodzeniem leczenia HIV i rozwojem oporności wirusa.Nie przyjmuj ryfampicyny razem z lekami na HIV z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy, dopóki lekarz prowadzący leczenie HIV nie oceni twojego schematu i w razie potrzeby go nie zmieni.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj ryfampicyny razem z lekami na HIV z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy, dopóki lekarz prowadzący leczenie HIV nie oceni twojego schematu i w razie potrzeby go nie zmieni.
Ryfampicyna, czyli antybiotyk stosowany głównie w leczeniu gruźlicy, przyspiesza usuwanie z organizmu niektórych leków na HIV, takich jak rylpiwiryna, dorawiryna, etrawiryna czy newirapina. Ich stężenie we krwi spada wtedy tak bardzo, że przestają skutecznie hamować wirusa, a wirus może się na nie uodpornić. Efawirenz jest wyjątkiem i zwykle można go stosować razem z ryfampicyną. Działanie ryfampicyny utrzymuje się jeszcze około dwóch tygodni po jej odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wynik badania pokazujący wzrost ilości wirusa we krwi
- nawracające infekcje, gorączka lub nocne poty
- zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz
- silne zmęczenie, nudności, ból pod prawym łukiem żebrowym
- wysypka
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Ryfampicyny nie stosuje się jednocześnie z nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy, bo grozi to niepowodzeniem leczenia HIV i rozwojem oporności wirusa. Połączenie ryfampicyny z rylpiwiryną i dorawiryną jest przeciwwskazane, a z etrawiryną i newirapiną należy go unikać. Jeśli pacjent z HIV wymaga leczenia gruźlicy ryfampicyną, lekarz zwykle zmienia lek przeciwretrowirusowy na efawirenz albo na schemat z inhibitorem integrazy w dostosowanej dawce. Inną możliwością jest zastąpienie ryfampicyny ryfabutyną z odpowiednią modyfikacją dawek obu leków. Działanie indukujące ryfampicyny utrzymuje się około dwóch tygodni po jej odstawieniu, więc w tym czasie nadal nie należy rozpoczynać ani przywracać tych leków bez konsultacji z lekarzem chorób zakaźnych.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia newirapiny, rylpiwiryny, etrawiryny lub dorawiryny poniżej poziomu terapeutycznego grozi utratą kontroli wiremii HIV i rozwojem oporności wirusa na leki z tej grupy, często krzyżowej w obrębie klasy. Przy połączeniu newirapiny z ryfampicyną obserwuje się ponadto zwiększone ryzyko uszkodzenia wątroby. Efawirenz zachowuje skuteczność przy jednoczesnym stosowaniu ryfampicyny.
Mechanizm
Ryfampicyna jest silnym induktorem CYP3A4, a także UGT1A1 i glikoproteiny P. Newirapina, rylpiwiryna, etrawiryna i dorawiryna są metabolizowane głównie przez CYP3A4, dlatego indukcja znacznie przyspiesza ich eliminację i obniża ich stężenie we krwi. Etrawiryna jest dodatkowo metabolizowana przez CYP2C9 i CYP2C19, które ryfampicyna również indukuje. Efawirenz jest metabolizowany głównie przez CYP2B6, dlatego ryfampicyna wpływa na niego słabiej. Mechanizm dotyczy całej grupy B poza efawirenzem.
Monitorować
- miano RNA HIV (wiremia) po zmianie schematu i w trakcie leczenia gruźlicy
- liczba limfocytów CD4
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- objawy niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego przy stosowaniu efawirenzu
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≤ 14 dni od odstawienia ryfampicynyryfamycyny | inne zalecenie | Indukcja enzymatyczna wygasa stopniowo przez około dwa tygodnie po odstawieniu ryfampicyny. W tym okresie stężenia newirapiny, rylpiwiryny, etrawiryny i dorawiryny nadal mogą być zbyt niskie, dlatego powrót do tych leków należy zaplanować z lekarzem chorób zakaźnych i potwierdzić skuteczność oznaczeniem wiremii. |
| Ryfampicyna włączana u pacjenta już leczonego lekiem z grupy Bkolejność włączenia · nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy | inne zalecenie | U pacjenta z wyrównaną wiremią włączenie ryfampicyny wymaga uprzedniej zmiany leku przeciwretrowirusowego, najczęściej na efawirenz lub dostosowany schemat z inhibitorem integrazy, albo zastąpienia ryfampicyny ryfabutyną. Zmiana powinna nastąpić przed rozpoczęciem leczenia przeciwprątkowego. |
Niekorzystna interakcjaAgoniści receptora imidazolinowego (np. guanfacyna)+ Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. efawirenz, newirapina, etrawiryna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu agonisty receptora imidazolinowego i nienukleozydowego inhibitora odwrotnej transkryptazy o działaniu indukującym należy liczyć się ze słabszym działaniem agonisty i w razie potrzeby stopniowo zwiększyć jego dawkę w zakresie dopuszczonym w ChPL.Jeśli przyjmujesz lek z grupy guanfacyny razem z lekiem na HIV, nie zmieniaj dawek samodzielnie i powiedz lekarzowi, gdy zauważysz, że lek działa słabiej lub mocniej niż zwykle.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek z grupy guanfacyny razem z lekiem na HIV, nie zmieniaj dawek samodzielnie i powiedz lekarzowi, gdy zauważysz, że lek działa słabiej lub mocniej niż zwykle.
Niektóre leki na HIV, takie jak efawirenz, newirapina czy etrawiryna, sprawiają, że organizm szybciej usuwa guanfacynę stosowaną w ADHD. Przez to guanfacyna może działać słabiej. Gdy przestaniesz brać taki lek na HIV, guanfacyna może stopniowo zacząć działać mocniej niż wcześniej. Inne leki tej grupy, jak klonidyna, moksonidyna czy rylmenidyna, oraz leki na HIV takie jak rylpiwiryna czy dorawiryna zwykle nie powodują tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- powrót lub nasilenie objawów ADHD, takich jak trudności ze skupieniem, impulsywność czy niepokój ruchowy
- nadmierna senność lub zmęczenie, zwłaszcza po odstawieniu leku na HIV
- zawroty głowy, uczucie omdlewania lub omdlenie
- wyraźnie wolne bicie serca
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu agonisty receptora imidazolinowego i nienukleozydowego inhibitora odwrotnej transkryptazy o działaniu indukującym należy liczyć się ze słabszym działaniem agonisty i w razie potrzeby stopniowo zwiększyć jego dawkę w zakresie dopuszczonym w ChPL. Dotyczy to guanfacyny przyjmowanej z efawirenzem, newirapiną lub etrawiryną. Ocenę skuteczności warto przeprowadzić po kilku tygodniach od włączenia NNRTI, gdy indukcja osiągnie pełne nasilenie. Przy odstawianiu lub zamianie induktora na lek nieindukujący należy rozważyć stopniowe zmniejszenie dawki guanfacyny i obserwować pacjenta pod kątem senności, niedociśnienia i bradykardii. Jeśli schemat przeciwwirusowy ma być dopiero ustalany, warto rozważyć rylpiwirynę, dorawirynę lub inhibitor integrazy bez wzmacniacza farmakokinetycznego. Schematy wzmacniane rytonawirem lub kobicystatem działają odwrotnie i podnoszą stężenie guanfacyny.
Skutek kliniczny
Obniżenie stężenia guanfacyny może osłabić jej skuteczność w leczeniu ADHD, co objawia się nawrotem lub nasileniem nieuwagi, impulsywności i nadruchliwości. Po odstawieniu induktora stężenie guanfacyny stopniowo rośnie, co przy wcześniej zwiększonej dawce grozi sennością, niedociśnieniem, bradykardią i omdleniami. Nagłe przerwanie lub gwałtowne zmniejszenie dawki guanfacyny w odpowiedzi na wahania stężenia może z kolei wywołać odbicie ciśnienia tętniczego.
Mechanizm
Guanfacyna jest metabolizowana głównie przez CYP3A4. Efawirenz, newirapina i etrawiryna indukują CYP3A4, przez co przyspieszają metabolizm guanfacyny i obniżają jej stężenie we krwi. Indukcja narasta stopniowo przez kilka tygodni od włączenia NNRTI i podobnie powoli ustępuje po jego odstawieniu. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy. Moksonidyna, rylmenidyna i klonidyna są w dużej mierze wydalane przez nerki w postaci niezmienionej i nie zależą od CYP3A4. Rylpiwiryna i dorawiryna nie mają istotnego działania indukującego. W praktyce interakcja dotyczy więc guanfacyny w połączeniu z efawirenzem, newirapiną lub etrawiryną.
Monitorować
- kontrola objawów ADHD po kilku tygodniach od włączenia NNRTI i po każdej zmianie dawki
- ciśnienie tętnicze i tętno, zwłaszcza po odstawieniu lub zamianie NNRTI
- senność, zawroty głowy i omdlenia w okresie wygasania indukcji
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie lub zamiana induktora na lek nieindukujący u pacjenta na ustalonej dawce guanfacynykolejność włączenia · nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy | inne zalecenie | Po odstawieniu efawirenzu, newirapiny lub etrawiryny indukcja CYP3A4 wygasa stopniowo przez kilka tygodni, a stężenie guanfacyny rośnie. Jeśli dawkę guanfacyny wcześniej zwiększono, należy ją stopniowo zmniejszyć i monitorować ciśnienie tętnicze, tętno oraz senność. Nie należy nagle przerywać guanfacyny ze względu na ryzyko odbicia ciśnienia. |
| Włączenie induktora u pacjenta na ustalonej dawce guanfacynykolejność włączenia · nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy | inne zalecenie | Po włączeniu efawirenzu, newirapiny lub etrawiryny osłabienie działania guanfacyny narasta stopniowo, dlatego skuteczność leczenia ADHD warto ocenić dopiero po kilku tygodniach, a dawkę zwiększać stopniowo w zakresie dopuszczonym w ChPL. |
Niekorzystna interakcjaAlfa-adrenolityki urologiczne (np. tamsulosyna, sylodosyna, alfuzosyna)+ Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. efawirenz, newirapina, etrawiryna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i nienukleozydowego inhibitora odwrotnej transkryptazy o działaniu indukującym należy po kilku tygodniach ocenić, czy alfa-adrenolityk nadal łagodzi objawy urologiczne.Jeśli przyjmujesz lek na prostatę razem z lekiem na HIV, nie zmieniaj ani nie odstawiaj żadnego z nich sam, tylko powiedz lekarzowi, gdy objawy przy oddawaniu moczu wracają albo masz zawroty głowy przy wstawaniu.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na prostatę razem z lekiem na HIV, nie zmieniaj ani nie odstawiaj żadnego z nich sam, tylko powiedz lekarzowi, gdy objawy przy oddawaniu moczu wracają albo masz zawroty głowy przy wstawaniu.
Niektóre leki na HIV, takie jak efawirenz, newirapina i etrawiryna, przyspieszają rozkład leków na prostatę, na przykład tamsulosyny, alfuzosyny czy sylodosyny. Lek na prostatę może wtedy działać słabiej i objawy przy oddawaniu moczu mogą wracać. Gdy lekarz odstawi taki lek na HIV, lek na prostatę może przez kilka tygodni działać silniej i powodować zawroty głowy przy wstawaniu. Rylpiwiryna i dorawiryna nie mają takiego wpływu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- słabszy strumień moczu, częstsze oddawanie moczu lub częstsze wstawanie w nocy do toalety
- zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia przy wstawaniu
- omdlenie
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i nienukleozydowego inhibitora odwrotnej transkryptazy o działaniu indukującym należy po kilku tygodniach ocenić, czy alfa-adrenolityk nadal łagodzi objawy urologiczne. Dotyczy to efawirenzu, newirapiny i etrawiryny w połączeniu z alfuzosyną, sylodosyną lub tamsulosyną. Przy niewystarczającym działaniu można rozważyć zmianę alfa-adrenolityku na terazosynę albo dołączenie leczenia o innym mechanizmie. Schematu przeciwretrowirusowego nie zmienia się z powodu objawów urologicznych bez decyzji lekarza leczącego HIV. Po odstawieniu induktora trzeba przez kilka tygodni obserwować ciśnienie tętnicze i w razie zawrotów głowy rozważyć zmniejszenie dawki alfa-adrenolityku. U pacjentów przyjmujących alfuzosynę z efawirenzem należy przed leczeniem wyrównać potas i magnez oraz rozważyć EKG, jeśli występują inne czynniki ryzyka wydłużenia QT.
Skutek kliniczny
Główny skutek to słabsze działanie alfa-adrenolityku i nawrót lub utrzymywanie się objawów ze strony dolnych dróg moczowych, takich jak słaby strumień moczu, częste oddawanie moczu i oddawanie moczu w nocy. Po odstawieniu efawirenzu, newirapiny lub etrawiryny stężenie alfa-adrenolityku może wzrosnąć i wywołać zawroty głowy oraz niedociśnienie ortostatyczne. Przy połączeniu alfuzosyny z efawirenzem dochodzi ryzyko wydłużenia odstępu QT, zwłaszcza przy hipokaliemii, chorobie serca lub innych lekach wydłużających QT.
Mechanizm
Alfuzosyna, sylodosyna i tamsulosyna są metabolizowane głównie przez CYP3A4. Efawirenz, newirapina i etrawiryna indukują CYP3A4, przez co przyspieszają rozkład tych alfa-adrenolityków i obniżają ich stężenie we krwi. Po odstawieniu induktora aktywność enzymu wraca do normy w ciągu kilku tygodni i stężenie alfa-adrenolityku rośnie. Alfuzosyna i efawirenz mogą też wydłużać odstęp QT, więc przy tym połączeniu działania na serce mogą się sumować. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy, bo rylpiwiryna i dorawiryna nie indukują CYP3A4, a terazosyna jest mało wrażliwa na indukcję.
Monitorować
- nasilenie objawów ze strony dolnych dróg moczowych (np. skala IPSS) po kilku tygodniach wspólnego stosowania
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej po odstawieniu efawirenzu, newirapiny lub etrawiryny
- EKG z oceną odstępu QTc przy połączeniu alfuzosyny z efawirenzem u pacjentów z czynnikami ryzyka arytmii
- stężenie potasu i magnezu przy połączeniu alfuzosyny z efawirenzem
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie efawirenzu, newirapiny lub etrawiryny u pacjenta przyjmującego alfa-adrenolitykkolejność włączenia · nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy | inne zalecenie | Po odstawieniu induktora aktywność CYP3A4 stopniowo wraca do normy, a stężenie alfuzosyny, sylodosyny lub tamsulosyny rośnie. Przez kilka tygodni należy kontrolować ciśnienie ortostatyczne i w razie objawów zmniejszyć dawkę alfa-adrenolityku. |
| Włączenie efawirenzu, newirapiny lub etrawiryny u pacjenta na ustalonej dawce alfa-adrenolitykukolejność włączenia · nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy | inne zalecenie | Indukcja narasta stopniowo, więc słabsze działanie alfa-adrenolityku może pojawić się dopiero po kilku tygodniach. Skuteczność leczenia urologicznego warto ocenić na pierwszej wizycie kontrolnej po włączeniu leku przeciwretrowirusowego. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych wzrost stężenia alfa-adrenolityku po odstawieniu induktora częściej prowadzi do niedociśnienia ortostatycznego, upadków i urazów. |
Niekorzystna interakcjaAlkaloidy sporyszu (np. dihydroergotamina)+ Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. efawirenz, newirapina, etrawiryna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu dihydroergotaminy i nienukleozydowego inhibitora odwrotnej transkryptazy należy unikać tego połączenia i dobrać inny lek przeciwmigrenowy.Jeśli przyjmujesz dihydroergotaminę i lek na HIV z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy, nie łącz ich bez rozmowy z lekarzem, który zwykle dobierze ci inny lek na migrenę.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz dihydroergotaminę i lek na HIV z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy, nie łącz ich bez rozmowy z lekarzem, który zwykle dobierze ci inny lek na migrenę.
Dihydroergotamina to lek na migrenę, który przy zbyt wysokim stężeniu może silnie zwężać naczynia krwionośne. Niektóre leki na HIV zmieniają sposób, w jaki organizm się jej pozbywa. Przy efawirenzu dihydroergotamina może się gromadzić w organizmie i spowodować groźne niedokrwienie rąk, nóg lub serca. Newirapina i etrawiryna mogą z kolei sprawić, że lek na migrenę przestanie dobrze działać, a rylpiwiryna i dorawiryna nie powodują tego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zimne, blade lub sine palce rąk albo stóp
- drętwienie, mrowienie lub ból kończyn
- ból lub ucisk w klatce piersiowej
- silny ból brzucha
- zaburzenia mowy, widzenia lub osłabienie jednej strony ciała
- brak poprawy po przyjęciu leku na napad migreny
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu dihydroergotaminy i nienukleozydowego inhibitora odwrotnej transkryptazy należy unikać tego połączenia i dobrać inny lek przeciwmigrenowy. Połączenie dihydroergotaminy z efawirenzem jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko ergotyzmu. Przy newirapinie i etrawirynie dihydroergotamina może działać słabiej. Jeśli lekarz mimo to zdecyduje się na skojarzenie, trzeba ocenić skuteczność leczenia, a po odstawieniu leku indukującego zachować czujność w kierunku objawów niedokrwienia. Rylpiwiryna i dorawiryna nie wchodzą w istotną interakcję z dihydroergotaminą i mogą być rozważone przy zmianie schematu przeciwretrowirusowego.
Skutek kliniczny
Przy efawirenzie głównym zagrożeniem jest ostre zatrucie alkaloidami sporyszu. Objawia się ono silnym skurczem naczyń obwodowych z niedokrwieniem kończyn, a także niedokrwieniem mięśnia sercowego, mózgu lub jelit. Może zagrażać życiu. Przy newirapinie i etrawirynie spodziewanym skutkiem jest osłabienie lub skrócenie działania przeciwmigrenowego dihydroergotaminy. Po odstawieniu leku indukującego stężenie alkaloidu może z kolei wzrosnąć.
Mechanizm
Dihydroergotamina jest metabolizowana głównie przez CYP3A4 i ma wąski indeks terapeutyczny. Efawirenz ma mieszany wpływ na CYP3A4, czyli go indukuje i jednocześnie konkurencyjnie hamuje. Może przez to nieprzewidywalnie zwiększyć stężenie alkaloidu sporyszu i doprowadzić do ergotyzmu. Newirapina i etrawiryna indukują CYP3A4, co przyspiesza metabolizm dihydroergotaminy i może osłabić jej działanie. Rylpiwiryna i dorawiryna nie wpływają istotnie na CYP3A4. Interakcja nie jest więc wspólna dla całej grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy.
Monitorować
- objawy niedokrwienia obwodowego – zimne, blade lub sine, drętwiejące i bolesne palce rąk i stóp
- ból w klatce piersiowej, objawy neurologiczne i silny ból brzucha jako sygnały niedokrwienia narządowego
- ciśnienie tętnicze
- skuteczność przerywania napadów migreny przy newirapinie i etrawirynie
- objawy przedawkowania alkaloidu sporyszu po odstawieniu newirapiny, etrawiryny lub efawirenzu
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≤ 2 tygodnie od odstawienia efawirenzu, newirapiny lub etrawirynynienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy | inne zalecenie | Działanie indukujące efawirenzu, newirapiny i etrawiryny utrzymuje się jeszcze przez około dwa tygodnie po ich odstawieniu. Efawirenz ma dodatkowo długi okres półtrwania. W tym czasie należy nadal traktować dihydroergotaminę jako lek wchodzący w interakcję. Trzeba też pamiętać, że wygasanie indukcji może zwiększać jej stężenie. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.