Interakcje / Arypiprazol / Arypiprazol i dakomitynib
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Najlepiej unikać tego połączenia i rozważyć lek przeciwpsychotyczny, który nie jest metabolizowany głównie przez CYP2D6.
Powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie psychiatryczne, że zaczynasz brać dakomitynib, i nie zmieniaj sam dawki żadnego z tych leków.
Niekorzystna interakcjaArypiprazol+ DakomitynibNajlepiej unikać tego połączenia i rozważyć lek przeciwpsychotyczny, który nie jest metabolizowany głównie przez CYP2D6.Powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie psychiatryczne, że zaczynasz brać dakomitynib, i nie zmieniaj sam dawki żadnego z tych leków.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie psychiatryczne, że zaczynasz brać dakomitynib, i nie zmieniaj sam dawki żadnego z tych leków.
Lek przeciwnowotworowy dakomitynib spowalnia rozkładanie arypiprazolu w organizmie. Przez to arypiprazolu może być we krwi mniej więcej dwa razy więcej niż zwykle. Może to nasilić jego działania niepożądane, na przykład senność, niepokój ruchowy czy zawroty głowy. Lekarz może zmienić dawkę arypiprazolu albo zamienić go na inny lek.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wewnętrzny niepokój, trudność w usiedzeniu w miejscu
- drżenie, sztywność lub mimowolne ruchy
- nadmierna senność
- zawroty głowy lub omdlenie przy wstawaniu
- uporczywa biegunka
- gorączka, pobudzenie, potliwość i drżenie mięśni
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Najlepiej unikać tego połączenia i rozważyć lek przeciwpsychotyczny, który nie jest metabolizowany głównie przez CYP2D6.[1] Jeśli arypiprazol musi pozostać, jego dawkę zmniejsza się o około połowę na czas leczenia dakomitynibem, a po odstawieniu dakomitynibu przywraca się dawkę wcześniejszą.[2] Przy jednoczesnym stosowaniu silnego inhibitora CYP3A4 trzeba ponownie ocenić dawkę arypiprazolu, ponieważ oba szlaki eliminacji są wtedy zahamowane.[2]
Skutek kliniczny
Można oczekiwać około dwukrotnego wzrostu ekspozycji na arypiprazol, a w konsekwencji nasilenia działań zależnych od dawki, takich jak akatyzja, objawy pozapiramidowe, sedacja, zawroty głowy i niedociśnienie ortostatyczne. Wyższe stężenie arypiprazolu zwiększa też ryzyko zespołu serotoninowego, zwłaszcza gdy pacjent przyjmuje dodatkowo leki serotoninergiczne.[2] Częsta przy dakomitynibie biegunka może prowadzić do zaburzeń elektrolitowych, które z kolei wymagają ostrożności przy stosowaniu arypiprazolu.[2]
Mechanizm
Dakomitynib silnie hamuje CYP2D6 – zwiększył AUC dekstrometorfanu, modelowego substratu tego enzymu, o 855%, a Cmax o 874%.[1] Arypiprazol jest metabolizowany między innymi przez CYP2D6 i CYP3A4, a silny inhibitor CYP2D6 (chinidyna) zwiększył jego AUC o 107% przy niezmienionym Cmax, zmniejszając jednocześnie ekspozycję na czynny metabolit dehydroarypiprazol.[2]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- akatyzja i objawy pozapiramidowe
- nadmierna senność
- ciśnienie tętnicze, w tym w pozycji stojącej
- stężenie potasu i magnezu przy biegunce
- objawy zespołu serotoninowego przy lekach serotoninergicznych
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie dakomitynibukolejność włączenia · dakomitynib | inne zalecenie | Po odstawieniu dakomitynibu dawkę arypiprazolu zwiększa się do stosowanej przed terapią skojarzoną. |
| Jednoczesny silny inhibitor CYP3A4dawka · pacjent | ryzyko rośnie | Jednoczesne zahamowanie CYP2D6 i CYP3A4 zwiększa ekspozycję na arypiprazol bardziej niż każdy inhibitor osobno, dlatego dawkę trzeba ocenić ponownie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vizimpro 15 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vizimpro-100415979/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abilify-100125856/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vizimpro. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vizimpro-100415979/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abilify-100125856/
Alkohol przy tych lekach
Niekorzystna interakcjaArypiprazola alkoholZaleć pacjentowi unikanie picia alkoholu w trakcie leczenia arypiprazolem.Unikaj picia alkoholu w trakcie leczenia, a jeśli już się napijesz, nie prowadź pojazdów i nie pomijaj kolejnej dawki leku.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Unikaj picia alkoholu w trakcie leczenia, a jeśli już się napijesz, nie prowadź pojazdów i nie pomijaj kolejnej dawki leku.
Alkohol może nasilać działanie uspokajające arypiprazolu. Możesz poczuć większą senność, spowolnienie i zawroty głowy. Producent leku zaleca, by w trakcie leczenia unikać picia alkoholu. Alkohol może też utrudniać leczenie choroby, na którą przyjmujesz ten lek.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nadmierna senność lub trudność z obudzeniem się
- zawroty głowy lub omdlenie przy wstawaniu
- niezborność ruchów i problemy z koordynacją
- splątanie lub uczucie otępienia
- pogorszenie nastroju albo nasilenie objawów choroby
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zaleć pacjentowi unikanie picia alkoholu w trakcie leczenia arypiprazolem.[1] Połączenie nie jest przeciwwskazane, ponieważ w punkcie 4.3 ChPL wymieniona jest wyłącznie nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze, ale producent nakazuje ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu z alkoholem.[1] Jeśli pacjent mimo zaleceń sięgnie po alkohol, powinien pić jak najmniej, nie prowadzić pojazdów i nie pomijać ani nie zmieniać samodzielnie dawek leku.
Skutek kliniczny
Alkohol w trakcie leczenia arypiprazolem nasila senność, spowolnienie i zaburzenia koordynacji, co pogarsza zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Możliwe są też zawroty głowy i spadki ciśnienia przy wstawaniu. Picie alkoholu może ponadto utrudniać kontrolę choroby psychicznej, pogarszać nastrój i przestrzeganie zaleceń dawkowania, choć tego mechanizmu ChPL nie opisuje.
Mechanizm
Arypiprazol działa przede wszystkim na ośrodkowy układ nerwowy i może powodować sedację, a alkohol nasila depresyjne działanie na OUN, więc oba efekty się sumują.[1] Dodatkowo arypiprazol blokuje receptory adrenergiczne α1, co może sprzyjać spadkom ciśnienia przy wstawaniu, a alkohol rozszerza naczynia, dlatego u części pacjentów możliwe jest wzajemne nasilenie zawrotów głowy.[1]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- senność i spowolnienie psychoruchowe
- zawroty głowy i spadki ciśnienia przy wstawaniu
- stan psychiczny i nastrój pacjenta
- regularność przyjmowania leku
- wzorzec picia alkoholu u pacjenta z chorobą psychiczną
Kiedy ocena się zmienia
| Duże ilości alkoholu lub upojenie alkoholoweilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przy większych ilościach alkoholu sumowanie działania hamującego OUN jest wyraźniejsze, więc rośnie ryzyko znacznej sedacji, upadków i zaburzeń koordynacji. Pacjenta w stanie upojenia należy traktować jak osobę o podwyższonym ryzyku powikłań. |
| Osoby w podeszłym wiekuwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych sedacja i spadki ciśnienia ortostatycznego częściej prowadzą do upadków, dlatego zalecenie unikania alkoholu należy podkreślić szczególnie wyraźnie. Jest to wniosek z ogólnych zasad farmakoterapii geriatrycznej, a nie z danych zawartych w ChPL. |
| Roztwór do wstrzykiwańpostać · alkohol | inne zalecenie | Bezpieczeństwo i skuteczność arypiprazolu w postaci roztworu do wstrzykiwań nie były oceniane u pacjentów z zatruciem alkoholem, dlatego nie należy zakładać, że można go bezpiecznie podać osobie w stanie upojenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abilify-100125856/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abilify-100125856/
Interakcja o niejasnym znaczeniuDakomityniba alkoholOkazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu nie wymaga zmiany leczenia, ale w okresie terapii warto ograniczać alkohol, a w czasie biegunki lub zapalenia jamy ustnej całkowicie go unikać.Ogranicz alkohol w czasie leczenia, a gdy masz biegunkę lub ranki w ustach, nie pij go wcale.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Ogranicz alkohol w czasie leczenia, a gdy masz biegunkę lub ranki w ustach, nie pij go wcale.
Nie wiadomo, aby alkohol zmieniał działanie tego leku. Lek często powoduje biegunkę, ranki w ustach i zmiany na skórze, a alkohol może te dolegliwości nasilać i sprzyjać odwodnieniu. Dlatego lepiej pić alkohol rzadko i w małych ilościach.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilona lub częstsza biegunka
- silne pragnienie, zawroty głowy, rzadkie oddawanie moczu
- bolesne ranki w jamie ustnej
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Okazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu nie wymaga zmiany leczenia, ale w okresie terapii warto ograniczać alkohol, a w czasie biegunki lub zapalenia jamy ustnej całkowicie go unikać. Należy pamiętać, że w okresie leczenia dakomitynibem należy unikać leków z grupy IPP[1]. Jeśli alkohol wywołuje zgagę wymagającą leczenia, można zastosować działające miejscowo leki zobojętniające albo antagonistę receptora H2, przy czym dakomitynib podaje się 2 godziny przed antagonistą H2 lub co najmniej 10 godzin po nim[1].
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie biegunki i odwodnienia, większa bolesność zmian w jamie ustnej oraz dodatkowe obciążenie wątroby. Brak doniesień o ciężkich skutkach wynikających z samego połączenia.
Mechanizm
Nie opisano interakcji farmakokinetycznej dakomitynibu z etanolem, a możliwe ryzyko wynika z nakładania się działań niepożądanych. ChPL dakomitynibu nie wymienia alkoholu etylowego ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach[1]. Alkohol poliwinylowy w otoczce tabletki jest substancją pomocniczą i nie ma związku z alkoholem etylowym[1]. Etanol jest metabolizowany głównie przez dehydrogenazę alkoholową i CYP2E1, więc nie oczekuje się istotnego udziału w opisanym w ChPL hamowaniu izoenzymu CYP2D6 przez dakomitynib. Dakomitynib bardzo często wywołuje biegunkę, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej i zmiany skórne, a alkohol drażni śluzówki przewodu pokarmowego, nasila odwodnienie i może obciążać wątrobę, co teoretycznie może pogłębiać te objawy.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- liczba stolców i objawy odwodnienia
- stan błony śluzowej jamy ustnej
- aktywność aminotransferaz u osób regularnie pijących alkohol
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne lub intensywne picieilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Regularne lub intensywne spożycie alkoholu zwiększa ryzyko odwodnienia przy biegunce wywołanej dakomitynibem oraz uszkodzenia wątroby, dlatego należy go unikać i monitorować aminotransferazy. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vizimpro 15 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vizimpro-100415979/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vizimpro. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vizimpro-100415979/
Inne interakcje tych leków 404
Połączenie przeciwwskazaneArypiprazol+ MoksyfloksacynaMoksyfloksacyny nie łączy się z lekami przeciwpsychotycznymi ani z innymi lekami wydłużającymi odstęp QT.Zanim zaczniesz brać moksyfloksacynę, powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz arypiprazol, i nie odstawiaj arypiprazolu na własną rękę.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Zanim zaczniesz brać moksyfloksacynę, powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz arypiprazol, i nie odstawiaj arypiprazolu na własną rękę.
Oba leki mogą wpływać na rytm serca, a przyjmowane razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu. Moksyfloksacyny nie łączy się z lekami przeciwpsychotycznymi, takimi jak arypiprazol. Zwykle lekarz może dobrać inny antybiotyk, który nie ma tego działania.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Moksyfloksacyny nie łączy się z lekami przeciwpsychotycznymi ani z innymi lekami wydłużającymi odstęp QT[1]. U pacjenta leczonego arypiprazolem należy wybrać antybiotyk niewydłużający QT, odpowiedni do wskazania i lokalnej lekooporności. Jeśli lekarz uzna moksyfloksacynę za jedyną możliwą opcję, decyzję podejmuje po ocenie EKG i elektrolitów, a w trakcie leczenia kontroluje QTc. Arypiprazolu nie odstawia się z powodu krótkiej antybiotykoterapii bez decyzji lekarza prowadzącego.
Skutek kliniczny
Addycyjne wydłużenie odstępu QT zwiększa ryzyko komorowych zaburzeń rytmu serca, w tym torsade de pointes[1]. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii i chorobach serca[1].
Mechanizm
Moksyfloksacyna wydłuża odstęp QT, a jej działanie na repolaryzację komór może sumować się z działaniem innych leków o podobnym wpływie, w tym leków przeciwpsychotycznych[1]. Arypiprazol należy do leków, przy których łączenie z lekami wydłużającymi QT wymaga ostrożności[2]. Interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać, ponieważ moksyfloksacyna nie wpływa istotnie na enzymy cytochromu P-450[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia, jeśli połączenia nie da się uniknąć
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
Bezpieczniejsze alternatywy
amoksycylina z kwasem klawulanowymcefuroksymdoksycyklina
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnadroga podania · moksyfloksacyna | ryzyko rośnie | Po podaniu dożylnym, zwłaszcza przy szybkim wlewie, wpływ moksyfloksacyny na odstęp QT może być wyraźniejszy, co dodatkowo zwiększa ryzyko w skojarzeniu z arypiprazolem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Moloxin 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/moloxin-100324030/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abilify-100125856/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abilify-100125856/
Połączenie przeciwwskazaneArypiprazol+ LefamulinaLefamuliny nie łączy się z arypiprazolem.Nie zaczynaj lefamuliny, jeśli przyjmujesz arypiprazol, i nie odstawiaj arypiprazolu na własną rękę – powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że go przyjmujesz, żeby dobrał inny antybiotyk.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj lefamuliny, jeśli przyjmujesz arypiprazol, i nie odstawiaj arypiprazolu na własną rękę – powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że go przyjmujesz, żeby dobrał inny antybiotyk.
Antybiotyk lefamulina i lek arypiprazol nie mogą być stosowane razem. Oba leki mogą wpływać na rytm serca, a razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu. Lefamulina może też podnieść ilość arypiprazolu we krwi i nasilić jego działania niepożądane.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- omdlenie albo uczucie, że zaraz zemdlejesz
- silne zawroty głowy
- nadmierna senność
- sztywność mięśni lub mimowolne ruchy
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Lefamuliny nie łączy się z arypiprazolem.[1] U pacjenta leczonego arypiprazolem zakażenie należy leczyć antybiotykiem, który nie wydłuża odstępu QT i nie hamuje CYP3A. Nie przerywa się arypiprazolu samodzielnie tylko po to, by podać lefamulinę, bo grozi to nawrotem choroby psychicznej. Jeśli oba leki zostały już podane razem, należy wykonać EKG z oceną QTc i oznaczyć potas oraz magnez.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi addycyjnym wydłużeniem odstępu QT i komorowymi zaburzeniami rytmu typu torsade de pointes. Wzrost stężenia arypiprazolu może ponadto nasilić sedację, niedociśnienie ortostatyczne i objawy pozapiramidowe.
Mechanizm
Lefamulina sama wydłuża odstęp QT, a jej łączenie z lekami przeciwpsychotycznymi, które są substratami CYP3A i mogą wydłużać QT, jest przeciwwskazane.[1] Arypiprazol jest metabolizowany przez CYP3A4 i CYP2D6, a jego łączenie z lekami wydłużającymi odstęp QT wymaga ostrożności.[2] Lefamulina jest umiarkowanym inhibitorem CYP3A, więc może zwiększać stężenie arypiprazolu w osoczu, co dodatkowo nasila ryzyko działań niepożądanych, w tym kardiologicznych.[1]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- EKG z oceną QTc, jeśli leki podano już razem
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- kołatanie serca, omdlenia, zawroty głowy
- nadmierna senność i spadki ciśnienia przy wstawaniu
Bezpieczniejsze alternatywy
amoksycylinaamoksycylina z kwasem klawulanowymdoksycyklinaceftriakson
Kiedy ocena się zmienia
| Zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiupostać · arypiprazol | inne zalecenie | Arypiprazol w postaci długo działającego wstrzyknięcia utrzymuje się w organizmie przez wiele tygodni, więc pominięcie kolejnej dawki nie usuwa ryzyka. Antybiotyk trzeba dobrać inny niż lefamulina. |
| Dożylnadroga podania · lefamulina | inne zalecenie | Wpływ na CYP3A opisano dla lefamuliny doustnej, ale przeciwwskazanie wynikające z sumowania wpływu na QT dotyczy także podania dożylnego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenleta 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xenleta-100440180/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abilify-100125856/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenleta. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/xenleta-100440180/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abilify-100125856/
Połączenie przeciwwskazaneCyzapryd+ ArypiprazolNie łącz cyzaprydu z arypiprazolem.Nie zaczynaj przyjmować obu leków jednocześnie i skontaktuj się z lekarzem, który zdecyduje, którego leku nie przyjmować i czym go zastąpić.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj przyjmować obu leków jednocześnie i skontaktuj się z lekarzem, który zdecyduje, którego leku nie przyjmować i czym go zastąpić.
Tych dwóch leków nie łączy się ze sobą. Każdy z nich może wpływać na rytm serca, a razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu. Ryzyko jest większe, gdy masz niski poziom potasu lub magnezu albo wolne bicie serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca
- nierówne lub bardzo szybkie bicie serca
- zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- nagłe osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz cyzaprydu z arypiprazolem. Jeśli pacjent wymaga arypiprazolu, cyzapryd należy odstawić i dobrać leczenie zaburzeń motoryki przewodu pokarmowego bez działania wydłużającego QT, zależnie od wskazania. Jeśli pacjent przyjmował już oba leki, wykonaj EKG z oceną QTc i oznacz potas oraz magnez.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i ciężkich komorowych zaburzeń rytmu, takich jak częstoskurcz komorowy, migotanie komór i torsade de pointes[1]. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii i wrodzonym wydłużeniu QT, które same w sobie są przeciwwskazaniem do stosowania cyzaprydu[1].
Mechanizm
Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację komór się sumuje. Cyzapryd jest przeciwwskazany z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi częstoskurcz typu torsade de pointes, w tym z neuroleptykami[1]. Arypiprazol należy ostrożnie łączyć z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi zaburzenia elektrolitowe[2]. Nie oczekuje się interakcji farmakokinetycznej, ponieważ arypiprazol w dawkach 10–30 mg na dobę nie wpływał istotnie na metabolizm substratów CYP3A4, a to właśnie przez CYP3A4 cyzapryd jest głównie metabolizowany[2][1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc
- stężenie potasu w surowicy
- stężenie magnezu w surowicy
- objawy zaburzeń rytmu – kołatania, zawroty głowy, omdlenia
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gasprid 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gasprid-100077413/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abilify-100125856/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gasprid. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 21.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gasprid-100077413/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 21.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abilify-100125856/
Połączenie przeciwwskazaneEfawirenz+ ArypiprazolNie łącz efawirenzu z arypiprazolem i skontaktuj się z lekarzem prowadzącym w celu zmiany jednego z leków.Nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który może zmienić jeden z nich.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który może zmienić jeden z nich.
Tych dwóch leków nie należy przyjmować razem. Oba mogą wpływać na rytm serca, a razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu. Lek na HIV może też osłabić działanie leku psychiatrycznego, przez co objawy choroby mogą wrócić.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy albo omdlenie
- powrót lub nasilenie objawów choroby psychicznej, na którą bierzesz arypiprazol
- silny niepokój ruchowy, senność lub sztywność mięśni po zmianie leków
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz efawirenzu z arypiprazolem i skontaktuj się z lekarzem prowadzącym w celu zmiany jednego z leków.[1] Najprościej zamienić efawirenz na lek przeciwretrowirusowy, który nie indukuje CYP3A4 i nie wydłuża odstępu QT. Jeśli lekarz mimo to utrzymuje połączenie, dawkę arypiprazolu należy podwoić, a po odstawieniu efawirenzu zmniejszyć do zalecanej.[2] W takiej sytuacji potrzebne są EKG z oceną QTc, kontrola elektrolitów i ocena skuteczności leczenia psychiatrycznego.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi sumowaniem ryzyka wydłużenia odstępu QTc i zaburzeń rytmu serca.[1] Jednocześnie stężenie arypiprazolu i jego aktywnego metabolitu może się znacznie zmniejszyć, co grozi utratą kontroli objawów psychotycznych lub afektywnych.[2] Po odstawieniu efawirenzu przy podwojonej dawce arypiprazolu stężenie arypiprazolu wzrośnie i nasilą się jego działania niepożądane.
Mechanizm
Efawirenzu nie łączy się z lekami neuroleptycznymi, ponieważ mogą one wydłużać odstęp QTc i wywołać częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes.[1] Arypiprazol działa na OUN i wymaga ostrożności przy łączeniu z lekami wydłużającymi odstęp QT.[2] Efawirenz indukuje CYP3A4, a arypiprazol jest metabolizowany między innymi przez CYP3A4 i CYP2D6.[1][2] Silny induktor CYP3A4 karbamazepina zmniejszał Cmax i AUC arypiprazolu odpowiednio o 68% i 73%, a dehydroarypiprazolu o 69% i 71%, i podobnego działania oczekuje się po efawirenzu.[2]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Efawirenz – inhibitor CYP2D6[3], arypiprazol – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[4]
- Efawirenz – inhibitor CYP3A4[3], arypiprazol – substrat CYP3A4[4]
- Efawirenz – umiarkowany induktor CYP3A4[5], arypiprazol – substrat CYP3A4[4]
- Efawirenz: inhibitor CYP1A2[3], inhibitor CYP2C19[3], inhibitor CYP2C9[3], inhibitor CYP2D6[3], inhibitor CYP3A4[3], umiarkowany induktor CYP2B6[5], umiarkowany induktor CYP2C19[5], induktor CYP2C9[3], umiarkowany induktor CYP3A4[5], induktor UGT1A1[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2B6[5], wrażliwy substrat CYP3A4[3]
- Arypiprazol: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[4], substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia skojarzonego
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- objawy psychotyczne lub afektywne świadczące o utracie skuteczności arypiprazolu
- działania niepożądane arypiprazolu (akatyzja, sedacja, objawy pozapiramidowe) po odstawieniu efawirenzu
- kołatanie serca, omdlenia, zawroty głowy
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie efawirenzu u pacjenta na podwojonej dawce arypiprazolukolejność włączenia · efawirenz | inne zalecenie | Po zakończeniu podawania efawirenzu dawkę arypiprazolu należy zmniejszyć do zalecanej, bo ustępująca indukcja CYP3A4 zwiększy jego stężenie. |
| Zaburzenia elektrolitowe, bradykardia, wrodzone wydłużenie QTc lub niewydolność sercakolejność włączenia · pacjent | ryzyko rośnie | Efawirenzu nie stosuje się u pacjentów z wydłużeniem QTc, objawową arytmią, istotną bradykardią, niewydolnością serca ze zmniejszoną frakcją wyrzutową lub ciężkimi zaburzeniami elektrolitowymi, co dodatkowo wyklucza utrzymanie połączenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abilify-100125856/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abilify-100125856/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Inhibitory kinazy EGFR (np. erlotynib, gefitynib, afatynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i inhibitora kinazy EGFR należy unikać tego skojarzenia, jeśli to możliwe, a gdy jest konieczne – prowadzić je w porozumieniu onkologa z lekarzem prowadzącym leczenie immunosupresyjne i ściśle monitorować zakażenia, morfologię, czynność wątroby i objawy płucne.Jeśli przyjmujesz lek osłabiający odporność i lek na raka z grupy inhibitorów EGFR, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, powiedz o obu lekach onkologowi i lekarzowi prowadzącemu i regularnie wykonuj zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek osłabiający odporność i lek na raka z grupy inhibitorów EGFR, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, powiedz o obu lekach onkologowi i lekarzowi prowadzącemu i regularnie wykonuj zlecone badania krwi.
Leki osłabiające odporność, takie jak leflunomid, teriflunomid, fingolimod czy natalizumab, przyjmowane razem z lekami na raka płuca z grupy inhibitorów EGFR, takimi jak ozymertynib, erlotynib czy afatynib, mogą łącznie mocniej obciążać organizm. Zwiększa się ryzyko poważnych zakażeń, uszkodzenia wątroby i zapalenia płuc. Przy niektórych połączeniach, na przykład fingolimodu lub ozanimodu z ozymertynibem, serce może zwolnić lub pracować nieregularnie. Te leki można czasem stosować razem, ale tylko pod stałą kontrolą lekarzy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub częste infekcje
- nowy lub nasilający się kaszel, duszność, ból w klatce piersiowej
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz, ból pod prawym łukiem żebrowym
- kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenie lub bardzo wolne tętno
- nowe zaburzenia widzenia, mowy, równowagi lub osłabienie jednej strony ciała
- ropiejące zmiany skórne lub stan zapalny wokół paznokci
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i inhibitora kinazy EGFR należy unikać tego skojarzenia, jeśli to możliwe, a gdy jest konieczne – prowadzić je w porozumieniu onkologa z lekarzem prowadzącym leczenie immunosupresyjne i ściśle monitorować zakażenia, morfologię, czynność wątroby i objawy płucne. Przed włączeniem inhibitora kinazy EGFR warto rozważyć, czy leczenie immunosupresyjne choroby autoimmunologicznej można odstawić, zmniejszyć lub zamienić na lek o mniejszym potencjale immunosupresyjnym. Po odstawieniu leflunomidu lub teriflunomidu należy pamiętać o bardzo długim utrzymywaniu się aktywnego metabolitu i rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji. Przy skojarzeniu fingolimodu, ozanimodu lub ponesimodu z ozymertynibem konieczne jest wyjściowe i kontrolne EKG oraz kontrola elektrolitów, a przy natalizumabie zwiększona czujność w kierunku postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii. Każdy nowy kaszel, duszność lub gorączka wymaga pilnej diagnostyki w kierunku śródmiąższowej choroby płuc i zakażenia oraz wstrzymania leczenia do czasu wyjaśnienia.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń, w tym postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii przy natalizumabie i modulatorach S1P. Możliwa addycyjna hepatotoksyczność oraz śródmiąższowa choroba płuc, która u chorego na raka płuca bywa trudna do odróżnienia od progresji choroby lub zakażenia. Przy skojarzeniu modulatora S1P z ozymertynibem możliwa bradykardia, zaburzenia przewodzenia i wydłużenie odstępu QT z ryzykiem zaburzeń rytmu komorowego.
Mechanizm
Podstawą interakcji jest sumowanie się działań niepożądanych obu grup, a nie wpływ na stężenia leków. Selektywne leki immunosupresyjne osłabiają odporność komórkową lub humoralną, a inhibitory kinazy EGFR, zwłaszcza ozymertynib, mogą powodować leukopenię i neutropenię, uszkadzają barierę skórno-śluzówkową i sprzyjają zakażeniom skóry i błon śluzowych. Obie grupy mogą wywoływać śródmiąższową chorobę płuc lub zapalenie płuc (inhibitory kinazy EGFR, leflunomid, teriflunomid, tofacytynib) i uszkodzenie wątroby (erlotynib, gefitynib, lapatynibopodobne działanie innych inhibitorów kinazy EGFR, leflunomid, teriflunomid, tofacytynib). Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu (fingolimod, ozanimod, ponesimod) zwalniają czynność serca i mogą wydłużać odstęp QT, co sumuje się z wydłużaniem QT przez ozymertynib. Dodatkowo leflunomid i teriflunomid hamują białko transportowe BCRP, którego substratami są inhibitory kinazy EGFR, co może zwiększać ich ekspozycję[1]. Długi okres półtrwania aktywnego metabolitu leflunomidu i teriflunomidu oraz utrzymująca się limfopenia po modulatorach S1P i lekach anty-CD19 sprawiają, że ryzyko trwa także po odstawieniu leku z grupy A.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym liczba neutrofili i limfocytów
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- objawy zakażeń, w tym oportunistycznych
- objawy ze strony płuc – kaszel, duszność, gorączka, saturacja
- EKG z oceną odstępu QTc i częstości rytmu przy modulatorach S1P i ozymertynibie
- stężenie potasu i magnezu przy ryzyku wydłużenia QT
- nowe objawy neurologiczne przy natalizumabie i modulatorach S1P
- stan skóry i błon śluzowych, zanokcica, zmiany trądzikopodobne z nadkażeniem
Kiedy ocena się zmienia
| Okres po odstawieniu leflunomidu lub teriflunomidu bez przeprowadzonej procedury przyspieszonej eliminacjiodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Aktywny metabolit leflunomidu i teriflunomid utrzymują się w organizmie bardzo długo po odstawieniu, więc interakcja z inhibitorem kinazy EGFR pozostaje możliwa. Przed włączeniem inhibitora kinazy EGFR należy rozważyć przyspieszoną eliminację kolestyraminą lub węglem aktywowanym i potwierdzenie spadku stężenia. |
| Włączanie fingolimodu, ozanimodu lub ponesimodu u osoby przyjmującej ozymertynibkolejność włączenia · selektywne leki immunosupresyjne | ryzyko rośnie | Rozpoczynanie modulatora S1P powoduje przejściowe zwolnienie rytmu serca i zaburzenia przewodzenia, które sumują się z wydłużeniem QT przez ozymertynib. Wymaga to wyjściowego EKG, kontroli elektrolitów i monitorowania po pierwszej dawce zgodnie z ChPL modulatora S1P, a u chorych z wydłużonym QTc skojarzenia należy unikać. |
| Okres utrzymującej się limfopenii po odstawieniu fingolimodu, ozanimodu, ponesimodu lub inebilizumabuodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Po odstawieniu modulatorów S1P i leków zmniejszających liczbę limfocytów B ich działanie immunosupresyjne ustępuje stopniowo, dlatego ryzyko zakażeń przy rozpoczęciu inhibitora kinazy EGFR należy oceniać na podstawie aktualnej liczby limfocytów, a nie tylko daty ostatniej dawki. |
Źródła
- Kis E, Nagy T, Jani M, Molnár E, Jánossy J, Ujhellyi O, et al. Leflunomide and its metabolite A771726 are high affinity substrates of BCRP: implications for drug resistance. Ann Rheum Dis. 2008;68(7):1201-7. doi: 10.1136/ard.2007.086264. PMID: 18397960.
Połączenie przeciwwskazaneSotalol+ ArypiprazolPołączenie stosuj tylko wtedy, gdy jest wyraźnie potrzebne, i wyłącznie pod kontrolą EKG.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, powiedz każdemu lekarzowi, że przyjmujesz oba, i zrób zlecone EKG oraz badanie potasu.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, powiedz każdemu lekarzowi, że przyjmujesz oba, i zrób zlecone EKG oraz badanie potasu.
Sotalol i arypiprazol mogą razem wpływać na rytm serca i u niektórych osób zwiększać ryzyko groźnych zaburzeń rytmu. Oba leki mogą też obniżać ciśnienie, więc przy szybkim wstawaniu może kręcić ci się w głowie. Dlatego przy takim połączeniu lekarz zwykle zleca EKG i badanie potasu we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca albo nierówne bicie serca
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- silne zawroty głowy przy wstawaniu
- bardzo wolne tętno
- uporczywa biegunka lub wymioty, które mogą obniżyć poziom potasu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie stosuj tylko wtedy, gdy jest wyraźnie potrzebne, i wyłącznie pod kontrolą EKG. Przed dołączeniem arypiprazolu oceń odstęp QT i wyrównaj hipokaliemię, a w trakcie leczenia monitoruj zapis EKG[1]. Wydłużony odstęp QT wyklucza stosowanie sotalolu[1]. Przy wydłużeniu QTc po dołączeniu arypiprazolu rozważ zmianę leku przeciwpsychotycznego albo przeciwarytmicznego w porozumieniu z kardiologiem. Kontroluj ciśnienie tętnicze, także w pozycji stojącej, szczególnie na początku leczenia i po zwiększeniu dawki.
Skutek kliniczny
Możliwe jest dalsze wydłużenie odstępu QT i zwiększone ryzyko komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes[1]. Możliwe jest też nasilenie niedociśnienia, zwłaszcza ortostatycznego, z zawrotami głowy i ryzykiem omdleń oraz upadków.
Mechanizm
Interakcja polega na sumowaniu działań farmakodynamicznych. Sotalol jest lekiem przeciwarytmicznym, który wydłuża odstęp QT i może wywołać torsade de pointes, zwłaszcza przy hipokaliemii lub bradykardii[1]. Arypiprazol wymaga ostrożności przy łączeniu z lekami wydłużającymi odstęp QT lub powodującymi zaburzenia elektrolitowe[2]. Arypiprazol blokuje też receptory α1-adrenergiczne i może nasilać działanie leków obniżających ciśnienie[2], co sumuje się z beta-adrenolitycznym działaniem sotalolu. Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, bo sotalol nie jest metabolizowany przez enzymy cytochromu P450, a arypiprazol nie wpływa istotnie na metabolizm innych leków[2].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed dołączeniem leku, po osiągnięciu dawki docelowej i po każdej zmianie dawki
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- częstość akcji serca
- ciśnienie tętnicze, także w pozycji stojącej
- czynność nerek (kreatynina, klirens)
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Arypiprazol dołączany do trwającego leczenia sotalolemkolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Przed dołączeniem arypiprazolu oceń QTc i stężenie potasu, a EKG powtórz po osiągnięciu dawki docelowej. |
| Zwiększanie dawki sotaloludawka · sotalol | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez sotalol zależy od dawki, dlatego po każdym jej zwiększeniu u pacjenta przyjmującego arypiprazol wykonaj kontrolne EKG. |
| Obniżona czynność nerekeGFR · sotalol | ryzyko rośnie | Sotalol jest wydalany przez nerki, więc ich niewydolność zwiększa jego stężenie i ryzyko wydłużenia QT, a przy klirensie kreatyniny poniżej 10 ml/min sotalol jest przeciwwskazany. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sotalol Aurovitas 40 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sotalol-aurovitas-100375412/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abilify-100125856/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abilify-100125856/
Niekorzystna interakcjaAmisulpryd+ ArypiprazolPołączenie stosuj tylko z wyraźnego wskazania psychiatry i pod kontrolą EKG.Nie zmieniaj dawek samodzielnie, nie pij alkoholu i zapytaj lekarza, czy masz zrobione EKG.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie zmieniaj dawek samodzielnie, nie pij alkoholu i zapytaj lekarza, czy masz zrobione EKG.
Oba leki działają na mózg w podobny sposób, więc ich działania niepożądane mogą się sumować. Razem mogą silniej zaburzać rytm serca, nasilać senność i zawroty głowy oraz powodować drżenie, sztywność mięśni lub uczucie wewnętrznego niepokoju. Lekarz może celowo łączyć te leki, ale wtedy potrzebne jest badanie EKG.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- silne zawroty głowy przy wstawaniu
- nadmierna senność
- drżenie, sztywność mięśni lub mimowolne ruchy
- silny niepokój i potrzeba ciągłego ruszania się
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie stosuj tylko z wyraźnego wskazania psychiatry i pod kontrolą EKG. Amisulprydu nie zaleca się łączyć z innymi lekami przeciwpsychotycznymi zwiększającymi ryzyko torsade de pointes ani z lekami wydłużającymi odstęp QT[1]. Przy arypiprazolu zachowaj ostrożność w skojarzeniu z lekami wydłużającymi odstęp QT lub powodującymi zaburzenia elektrolitowe oraz z innymi lekami działającymi na OUN[2]. Przed włączeniem i po zmianie dawki wykonaj EKG z oceną QTc oraz wyrównaj hipokaliemię[1]. Unikaj dokładania kolejnych leków wydłużających QT, powodujących bradykardię lub obniżających stężenie potasu[1].
Skutek kliniczny
Możliwe wydłużenie odstępu QT z ryzykiem torsade de pointes, nasilona senność, zawroty głowy i niedociśnienie ortostatyczne oraz nasilenie objawów pozapiramidowych i akatyzji. Możliwa jest też zmiana skuteczności leczenia przeciwpsychotycznego w obie strony.
Mechanizm
Oba leki są przeciwpsychotyczne i działają na receptory dopaminowe D2 w OUN, więc ich działania niepożądane się sumują. Amisulpryd wydłuża odstęp QT zależnie od dawki, a arypiprazol również może go wydłużać, dlatego ryzyko zaburzeń rytmu serca się dodaje. Oba leki działają hamująco na OUN i obniżają ciśnienie tętnicze, a arypiprazol dodatkowo blokuje receptory alfa1. Arypiprazol jest częściowym agonistą receptora D2 o dużym powinowactwie, a amisulpryd jego antagonistą, więc arypiprazol może wypierać amisulpryd z receptora i zmieniać bilans działania przeciwpsychotycznego. Nie ma interakcji farmakokinetycznej – amisulpryd nie wpływa na enzymy metabolizujące arypiprazol.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i po zmianie dawki
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- częstość akcji serca
- ciśnienie tętnicze, w tym w pozycji stojącej
- objawy pozapiramidowe i akatyzja
- nadmierna sedacja
- kontrola objawów psychotycznych
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Symamis 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/symamis-100402758/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abilify-100125856/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abilify-100125856/
Niekorzystna interakcjaArypiprazol+ RopinirolNależy unikać jednoczesnego stosowania arypiprazolu i ropinirolu, tak jak zaleca ChPL ropinirolu dla leków neuroleptycznych.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który je przepisał, i powiedz mu, że przyjmujesz oba.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który je przepisał, i powiedz mu, że przyjmujesz oba.
Te dwa leki działają na tę samą substancję w mózgu, ale w przeciwnych kierunkach. Arypiprazol może osłabiać działanie ropinirolu, przez co objawy choroby Parkinsona albo niespokojnych nóg mogą się nasilić. Ropinirol z kolei może osłabiać działanie arypiprazolu. Razem mogą też nasilać senność i zawroty głowy przy wstawaniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilenie drżenia, sztywności, spowolnienia ruchów albo niepokoju nóg
- duża senność w ciągu dnia lub nagłe zasypianie, np. podczas rozmowy czy jedzenia
- zawroty głowy lub zasłabnięcie przy wstawaniu
- widzenie lub słyszenie rzeczy, których nie ma, silny lęk albo podejrzliwość
- trudna do opanowania potrzeba hazardu, zakupów, jedzenia lub seksu
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Należy unikać jednoczesnego stosowania arypiprazolu i ropinirolu, tak jak zaleca ChPL ropinirolu dla leków neuroleptycznych.[1] Jeśli pacjent z chorobą Parkinsona wymaga leczenia przeciwpsychotycznego, lekarz powinien rozważyć lek o najmniejszym wpływie na receptor D2, a w pierwszej kolejności ocenić, czy objawy psychotyczne nie są wywołane przez sam lek dopaminergiczny. Jeśli połączenie jest konieczne, trzeba ocenić stan ruchowy i psychiczny po każdej zmianie dawki któregokolwiek z leków, kontrolować ciśnienie w pozycji leżącej i stojącej oraz ostrzec pacjenta przed prowadzeniem pojazdów przy senności. Zgodnie z ChPL arypiprazolu przy łączeniu z lekami działającymi sedatywnie na ośrodkowy układ nerwowy należy zachować ostrożność.[2]
Skutek kliniczny
Najważniejszym skutkiem jest osłabienie działania ropinirolu, czyli nasilenie objawów choroby Parkinsona lub zespołu niespokojnych nóg. Z drugiej strony agonista dopaminy może osłabiać działanie przeciwpsychotyczne arypiprazolu i sprzyjać nawrotowi lub nasileniu objawów psychotycznych. Możliwe jest też nasilenie senności, epizodów nagłego zasypiania, zawrotów głowy i spadków ciśnienia przy wstawaniu, co zwiększa ryzyko upadków. Oba leki wiążą się z ryzykiem zaburzeń kontroli impulsów, a ich połączenie może to ryzyko zwiększać.
Mechanizm
Połączenia należy unikać, bo oba leki działają na receptor dopaminowy D2 w przeciwnych kierunkach. Ropinirol jest agonistą receptorów dopaminowych, a arypiprazol jest lekiem przeciwpsychotycznym o częściowym działaniu agonistycznym i w praktyce osłabiającym przekaźnictwo dopaminergiczne w szlakach, w których działa ropinirol. ChPL ropinirolu podaje, że leki neuroleptyczne i inne ośrodkowo działające antagonisty dopaminy mogą zmniejszać skuteczność ropinirolu i należy unikać ich jednoczesnego stosowania.[1] Dochodzi do tego sumowanie działań niepożądanych. ChPL arypiprazolu zaleca ostrożność przy łączeniu z innymi lekami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy, które wywołują zbliżone działania niepożądane, takie jak sedacja.[2] Arypiprazol blokuje też receptor adrenergiczny α1 i może nasilać działanie leków obniżających ciśnienie.[2] Ropinirol sam powoduje senność, nagłe zasypianie i hipotonię ortostatyczną, więc działania te mogą się nakładać. Nie ma interakcji farmakokinetycznej, bo ropinirol jest metabolizowany głównie przez CYP1A2[1], a arypiprazol nie jest metabolizowany przez CYP1A i nie zmienia metabolizmu zachodzącego z udziałem CYP1A2.[2]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy ruchowe – drżenie, sztywność, spowolnienie, nasilenie objawów zespołu niespokojnych nóg
- objawy psychotyczne – omamy, urojenia, pobudzenie
- senność w ciągu dnia i epizody nagłego zasypiania
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej, zawroty głowy, upadki
- zachowania impulsywne – hazard, kompulsywne zakupy, objadanie się, wzmożony popęd seksualny
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Arypiprazol dołączony do trwającego leczenia ropinirolemkolejność włączenia · arypiprazol | inne zalecenie | Gdy arypiprazol jest dołączany u pacjenta z chorobą Parkinsona leczonego ropinirolem, głównym ryzykiem jest pogorszenie kontroli objawów ruchowych. Należy najpierw ocenić, czy objawy psychotyczne nie wynikają z działania leków dopaminergicznych, i rozważyć lek przeciwpsychotyczny o mniejszym wpływie na receptor D2. |
| Ropinirol dołączony do trwającego leczenia arypiprazolemkolejność włączenia · ropinirol | inne zalecenie | Gdy ropinirol jest dołączany u pacjenta stabilnie leczonego arypiprazolem, głównym ryzykiem jest nawrót lub nasilenie objawów psychotycznych oraz słabsza skuteczność ropinirolu. Decyzję warto skonsultować z psychiatrą prowadzącym i monitorować stan psychiczny po rozpoczęciu leczenia i każdym zwiększeniu dawki. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Requip 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/requip-100130969/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abilify-100125856/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abilify-100125856/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Requip. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/requip-100130969/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.