Interakcje / Azatiopryna / Azatiopryna i syrolimusa
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Połączenie stosuje się wyłącznie pod nadzorem ośrodka transplantacyjnego lub lekarza prowadzącego immunosupresję, z regularną kontrolą morfologii krwi.
Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem lekarza, nie opuszczaj badań krwi i nie szczep się żywymi szczepionkami bez zgody lekarza.
Niekorzystna interakcjaAzatiopryna+ SyrolimusaPołączenie stosuje się wyłącznie pod nadzorem ośrodka transplantacyjnego lub lekarza prowadzącego immunosupresję, z regularną kontrolą morfologii krwi.Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem lekarza, nie opuszczaj badań krwi i nie szczep się żywymi szczepionkami bez zgody lekarza.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem lekarza, nie opuszczaj badań krwi i nie szczep się żywymi szczepionkami bez zgody lekarza.
Oba leki osłabiają układ odpornościowy i mogą zmniejszać liczbę krwinek. Gdy przyjmujesz je razem, łatwiej o infekcje, siniaki i krwawienia. Lekarz może łączyć te leki celowo, ale wtedy musisz regularnie robić badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł
- nietypowe zmęczenie, bladość, duszność
- nowe lub zmieniające się zmiany na skórze
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie stosuje się wyłącznie pod nadzorem ośrodka transplantacyjnego lub lekarza prowadzącego immunosupresję, z regularną kontrolą morfologii krwi. Unikaj jednoczesnego stosowania leków mielosupresyjnych, gdy nie jest to konieczne[1]. Przy spadku liczby leukocytów lub płytek należy rozważyć zmniejszenie dawki azatiopryny albo przerwę w leczeniu. Żywych szczepionek nie stosuje się u pacjentów leczonych azatiopryną[2].
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie leukopenii, małopłytkowości i niedokrwistości oraz zwiększone ryzyko zakażeń, w tym oportunistycznych. Długotrwała silna immunosupresja zwiększa też ryzyko nowotworów, zwłaszcza skóry i układu chłonnego.
Mechanizm
Oba leki hamują układ odpornościowy i oba mogą hamować czynność szpiku kostnego, więc ich działania się sumują. Azatioprynę należy w miarę możliwości łączyć ostrożnie z lekami o działaniu mielosupresyjnym, a do takich należy syrolimus[1]. Syrolimus był stosowany razem z azatiopryną w badaniach klinicznych, ale doświadczenie z takim skojarzeniem jest ograniczone[3]. Interakcja farmakokinetyczna nie jest spodziewana, ponieważ syrolimus jest metabolizowany przez CYP3A4 i transportowany przez glikoproteinę P, a azatiopryna nie wpływa istotnie na te szlaki[3].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (leukocyty, neutrofile, płytki krwi, hemoglobina)
- objawy zakażenia
- zmiany skórne i powiększenie węzłów chłonnych
- stężenie syrolimusa we krwi zgodnie z rutynowym schematem
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imuran 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imuran-100030481/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Jayempi 10 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/jayempi-100455355/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune 1 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
Alkohol przy tych lekach
Interakcja o niejasnym znaczeniuAzatioprynaa alkoholOkazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu nie wymaga zmiany leczenia azatiopryną.Pij alkohol co najwyżej okazjonalnie i w małych ilościach, regularnie wykonuj zlecone badania krwi i zapytaj lekarza lub farmaceutę, jeśli masz chorobę wątroby.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Pij alkohol co najwyżej okazjonalnie i w małych ilościach, regularnie wykonuj zlecone badania krwi i zapytaj lekarza lub farmaceutę, jeśli masz chorobę wątroby.
Azatiopryna i alkohol mogą obciążać wątrobę, a picie dużych ilości alkoholu może dodatkowo osłabiać tworzenie krwinek. Okazjonalne wypicie niewielkiej ilości alkoholu zwykle nie szkodzi w czasie leczenia. Regularne picie albo upijanie się zwiększa ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza jeśli masz chorą wątrobę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz lub jasny stolec
- swędzenie skóry
- ból pod prawym żebrem
- gorączka, ból gardła lub częste infekcje
- łatwe siniaczenie lub krwawienie
- silne nudności lub wymioty
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Okazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu nie wymaga zmiany leczenia azatiopryną. Należy odradzić regularne i intensywne picie, szczególnie u pacjentów z chorobą wątroby, nieprawidłowymi próbami wątrobowymi lub cytopenią w wywiadzie. Pacjenta trzeba poinformować o objawach uszkodzenia wątroby i zahamowania czynności szpiku, które wymagają pilnego kontaktu z lekarzem.
Skutek kliniczny
Przy okazjonalnym spożyciu niewielkich ilości alkoholu nie oczekuje się istotnych skutków klinicznych. Regularne lub intensywne picie może zwiększać ryzyko polekowego uszkodzenia wątroby, utrudniać interpretację wyników prób wątrobowych i teoretycznie nasilać mielosupresję, a także nasilać nudności i dolegliwości żołądkowe.
Mechanizm
Nie opisano bezpośredniej interakcji farmakokinetycznej azatiopryny z etanolem, a możliwe ryzyko wynika z sumowania się działań niepożądanych obu substancji. Charakterystyki produktów azatiopryny, zarówno tabletek, jak i zawieszki doustnej, nie wymieniają alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach, więc zapisy wszystkich produktów są w tej kwestii zgodne[1]. Azatiopryna może uszkadzać wątrobę i hamować czynność szpiku kostnego, a przewlekłe nadużywanie alkoholu również działa hepatotoksycznie i może upośledzać hematopoezę, między innymi przez niedobór kwasu foliowego i bezpośrednie działanie toksyczne na szpik. Etanol nie wpływa w istotny klinicznie sposób na główne szlaki metabolizmu azatiopryny przez metylotransferazę tiopurynową i oksydazę ksantynową. Oba czynniki mogą też nasilać nudności i podrażnienie przewodu pokarmowego.
Monitorować
- aktywność ALT i AST
- stężenie bilirubiny i aktywność GGT
- morfologia krwi z rozmazem
- objawy zakażenia i skazy krwotocznej
Kiedy ocena się zmienia
| Intensywne picie, upijanie sięilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Intensywne spożycie alkoholu zwiększa ryzyko addycyjnej hepatotoksyczności i nasila dolegliwości żołądkowo-jelitowe, dlatego należy go unikać w trakcie leczenia azatiopryną. |
| Regularne lub codzienne picieczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe spożywanie alkoholu może prowadzić do uszkodzenia wątroby i upośledzenia hematopoezy, co sumuje się z działaniem azatiopryny i utrudnia interpretację badań kontrolnych. Wskazane jest ograniczenie picia i ścisłe monitorowanie prób wątrobowych oraz morfologii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imuran 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imuran-100030481/
Interakcja o niejasnym znaczeniuSyrolimusaa alkoholU większości pacjentów dopuszczalne jest okazjonalne picie niewielkich ilości alkoholu, ale należy zniechęcać do regularnego i nadmiernego picia.Pij alkohol najwyżej okazjonalnie i w małych ilościach, a jeśli masz problem z alkoholem lub chorą wątrobę, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Pij alkohol najwyżej okazjonalnie i w małych ilościach, a jeśli masz problem z alkoholem lub chorą wątrobę, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu.
Alkohol nie zmienia bezpośrednio działania syrolimusu, ale regularne picie może podnosić poziom tłuszczów we krwi, który ten lek i tak często zwiększa. Alkohol obciąża też wątrobę, a chora wątroba może sprawić, że lek będzie działał silniej niż powinien. Lek w postaci płynu zawiera niewielką ilość alkoholu, co ma znaczenie, jeśli chorujesz na chorobę alkoholową, masz chorą wątrobę lub padaczkę, jesteś w ciąży albo karmisz piersią.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz lub ból pod prawym łukiem żebrowym
- nasilone owrzodzenia lub ból w jamie ustnej
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- rany, które źle się goją
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
U większości pacjentów dopuszczalne jest okazjonalne picie niewielkich ilości alkoholu, ale należy zniechęcać do regularnego i nadmiernego picia. U osób z chorobą alkoholową, chorobami wątroby lub padaczką, u kobiet w ciąży i karmiących oraz u dzieci trzeba uwzględnić zawartość etanolu w roztworze doustnym[1]. U pacjentów nadużywających alkoholu warto kontrolować lipidogram, próby wątrobowe i stężenie syrolimusa we krwi.
Skutek kliniczny
Okazjonalne picie niewielkich ilości alkoholu nie ma udokumentowanego wpływu na stężenie ani skuteczność syrolimusa. Regularne lub nadmierne picie może nasilać zaburzenia lipidowe wywołane lekiem, sprzyjać uszkodzeniu wątroby i pośrednio zwiększać stężenie syrolimusa, a także pogarszać odporność, gojenie ran i stan owrzodzeń jamy ustnej. U osób z chorobą alkoholową sama ilość etanolu w roztworze doustnym może mieć znaczenie[1].
Mechanizm
Nie opisano bezpośredniej interakcji farmakokinetycznej między syrolimusem a etanolem. ChPL syrolimusa w punkcie 4.5 nie wymienia alkoholu wśród substancji wpływających na jego metabolizm z udziałem CYP3A4 i glikoproteiny P[1]. Zapis o alkoholu dotyczy wyłącznie etanolu jako substancji pomocniczej roztworu doustnego, który zawiera do 3,17% obj. etanolu, czyli do 25 mg w 1 ml[1]. Charakterystyka produktu wskazuje, że dawka nasycająca 6 mg zawiera do 150 mg alkoholu, co odpowiada 3,80 ml piwa lub 1,58 ml wina, i że ilość ta może być szkodliwa dla osób z chorobą alkoholową oraz należy ją uwzględnić u kobiet w ciąży lub karmiących piersią, dzieci i pacjentów z chorobami wątroby lub padaczką[1]. Możliwe znaczenie kliniczne ma przede wszystkim addycja działań niepożądanych – syrolimus często powoduje hipertriglicerydemię i hipercholesterolemię, a regularne picie alkoholu dodatkowo podnosi triglicerydy i obciąża wątrobę. Alkoholowe uszkodzenie wątroby może zmniejszać metabolizm syrolimusa i zwiększać jego stężenie we krwi, co uzasadnia ostrożność u osób pijących dużo.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- lipidogram (triglicerydy, cholesterol)
- próby wątrobowe (ALT, AST, GGTP, bilirubina)
- stężenie minimalne syrolimusa we krwi pełnej u osób z chorobą wątroby lub nadużywających alkoholu
- objawy zakażeń, gojenie ran i owrzodzenia jamy ustnej
Kiedy ocena się zmienia
| Roztwór doustnypostać · alkohol | inne zalecenie | Roztwór doustny zawiera do 3,17% obj. etanolu, a dawka nasycająca 6 mg zawiera do 150 mg alkoholu. U osób z chorobą alkoholową, chorobami wątroby lub padaczką, u kobiet w ciąży i karmiących oraz u dzieci należy uwzględnić tę ilość etanolu. |
| Regularne picie dużych ilości alkoholu lub choroba alkoholowailość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu nasila hiperlipidemię polekową, sprzyja uszkodzeniu wątroby i może pośrednio zwiększać stężenie syrolimusa. Wskazana kontrola lipidogramu, prób wątrobowych i stężenia syrolimusa oraz rozmowa o ograniczeniu picia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune 1 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
Inne interakcje tych leków 276
Połączenie przeciwwskazaneAzatiopryna+ Szczepionka BCGNie podaje się BCG pacjentowi leczonemu azatiopryną – ani szczepionki przeciwgruźliczej, ani wlewek dopęcherzowych.Nie przyjmuj szczepionki ani wlewek BCG, gdy bierzesz azatioprynę lub odstawiłeś ją niedawno, i powiedz o azatioprynie każdemu lekarzowi, który planuje u ciebie BCG.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj szczepionki ani wlewek BCG, gdy bierzesz azatioprynę lub odstawiłeś ją niedawno, i powiedz o azatioprynie każdemu lekarzowi, który planuje u ciebie BCG.
Azatiopryna osłabia odporność. Szczepionka BCG zawiera żywe, osłabione bakterie gruźlicy, z którymi osłabiony organizm może sobie nie poradzić. Może to prowadzić do groźnego zakażenia, a szczepienie lub leczenie BCG działa wtedy słabiej. Tych leków nie wolno łączyć.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka trwająca kilka dni lub nawracająca
- dreszcze i nocne poty
- niewyjaśniona utrata masy ciała i duże osłabienie
- narastający obrzęk, ropień lub owrzodzenie w miejscu szczepienia
- powiększone, bolesne węzły chłonne
- kaszel, duszność lub bóle stawów po wlewkach BCG
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie podaje się BCG pacjentowi leczonemu azatiopryną – ani szczepionki przeciwgruźliczej, ani wlewek dopęcherzowych. Przyjęcie żywej szczepionki, zwłaszcza BCG, jest przeciwwskazane w trakcie leczenia azatiopryną[1]. Dopęcherzowej immunoterapii BCG nie stosuje się u osób leczonych immunosupresyjnie[2][3][4]. Żywą szczepionkę można podać dopiero co najmniej 3 miesiące po zakończeniu leczenia azatiopryną[5]. Jeśli wskazane są szczepienia żywymi szczepionkami, najlepiej wykonać je przed rozpoczęciem immunosupresji. U chorego na nienaciekowego raka pęcherza, który musi kontynuować azatioprynę, onkolog lub urolog powinien rozważyć inne leczenie dopęcherzowe.
Skutek kliniczny
Grozi niekontrolowane namnażanie prątków BCG z miejscowym lub uogólnionym zakażeniem (BCG-itis), które może wymagać leczenia przeciwprątkowego i zagrażać życiu. Jednocześnie zmniejsza się skuteczność szczepienia przeciwgruźliczego oraz przeciwnowotworowe działanie wlewek dopęcherzowych BCG.
Mechanizm
Azatiopryna hamuje proliferację limfocytów i osłabia odpowiedź komórkową, która jest niezbędna do kontrolowania żywych, atenuowanych prątków BCG. Aktywność immunosupresyjna azatiopryny może wywołać nietypową i potencjalnie szkodliwą reakcję na szczepionki zawierające żywe drobnoustroje[5]. Ten sam mechanizm osłabia odpowiedź immunologiczną, od której zależy skuteczność dopęcherzowej immunoterapii BCG.
Monitorować
- objawy uogólnionego zakażenia BCG (przedłużająca się gorączka, dreszcze, poty nocne, utrata masy ciała, osłabienie)
- objawy miejscowego zakażenia w miejscu szczepienia (narastający naciek, ropień, powiększenie węzłów chłonnych)
- po wlewkach dopęcherzowych – objawy ogólne, zaburzenia czynności wątroby, objawy płucne, bóle stawów
- data ostatniej dawki azatiopryny przed planowanym podaniem BCG
Bezpieczniejsze alternatywy
mitomycyna (wlewki dopęcherzowe zamiast BCG w raku pęcherza – decyzja onkologa lub urologa)
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia leczenia azatioprynąpacjent | inne zalecenie | Żywą szczepionkę można rozważyć dopiero co najmniej 3 miesiące po zakończeniu leczenia azatiopryną. Przed podaniem oceń, czy pacjent nie otrzymuje innych leków immunosupresyjnych. |
| Dopęcherzowodroga podania · szczepionka BCG | inne zalecenie | Wlewki dopęcherzowe BCG w raku pęcherza są również przeciwwskazane u pacjentów leczonych immunosupresyjnie. Lekarz prowadzący powinien rozważyć inne leczenie dopęcherzowe albo zmianę immunosupresji. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Jayempi 10 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/jayempi-100455355/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego OncoTICE 2-8 x 108 CFU żywych, atenuowanych prątków BCG/fiolkę, proszek do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oncotice-100195800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imuran 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imuran-100030481/
Połączenie przeciwwskazaneAzatiopryna+ KlozapinaNie łącz klozapiny z azatiopryną.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, ale jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem prowadzącym, aby ustalić bezpieczne leczenie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, ale jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem prowadzącym, aby ustalić bezpieczne leczenie.
Azatiopryna i klozapina mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Przyjmowane razem znacznie zwiększają ryzyko groźnego spadku liczby białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Taki spadek może prowadzić do ciężkiej infekcji zagrażającej życiu. Tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy przypominające grypę
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- nietypowe osłabienie i bladość
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz klozapiny z azatiopryną. U pacjenta leczonego azatiopryną nie rozpoczyna się leczenia klozapiną[1], a u pacjenta stabilnie leczonego klozapiną nie dołącza się azatiopryny[1]. Jeśli wskazania do obu leków są bezwzględne, decyzję o wyborze innego leku przeciwpsychotycznego albo innego leczenia choroby podstawowej podejmuje psychiatra wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie immunosupresyjne. Gdy pacjent mimo to otrzymuje oba leki, konieczne jest pilne zgłoszenie się do lekarza i ścisła kontrola morfologii z rozmazem.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy, a także leukopenii, małopłytkowości i niedokrwistości. Agranulocytoza może prowadzić do ciężkich zakażeń, w tym sepsy, i stanowi zagrożenie życia. Dodatkowo leukopenia lub supresja szpiku wywołana azatiopryną wyklucza stosowanie klozapiny[1], a leukopenia sama w sobie jest przeciwwskazaniem do azatiopryny[2].
Mechanizm
Oba leki uszkadzają szpik kostny i ich działania hamujące hematopoezę się sumują. Klozapina wywołuje neutropenię i agranulocytozę, a azatiopryna jako lek cytotoksyczny o działaniu immunosupresyjnym powoduje leukopenię i supresję szpiku. Klozapiny nie wolno łączyć z substancjami o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego, w tym ze środkami cytotoksycznymi[1]. Leczenia klozapiną nie rozpoczyna się u pacjentów przyjmujących substancje związane ze znacznym ryzykiem agranulocytozy[3]. Jednoczesnego stosowania azatiopryny z lekami mogącymi działać mielosupresyjnie należy w miarę możliwości unikać[4].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- bezwzględna liczba neutrofilów (ANC)
- liczba leukocytów
- liczba płytek krwi
- objawy zakażenia (gorączka, ból gardła, owrzodzenia błony śluzowej jamy ustnej)
Bezpieczniejsze alternatywy
arypiprazolrisperidonkwetiapina
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Azathioprine VIS 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/azathioprine-vis-100247341/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imuran 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imuran-100030481/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneAzatiopryna+ Szczepionka przeciw durowi brzusznemuŻywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu nie podaje się osobom leczonym azatiopryną.Nie przyjmuj szczepionki przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach i przed wyjazdem powiedz lekarzowi, że bierzesz azatioprynę, aby dobrał szczepionkę w zastrzyku.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj szczepionki przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach i przed wyjazdem powiedz lekarzowi, że bierzesz azatioprynę, aby dobrał szczepionkę w zastrzyku.
Azatiopryna osłabia odporność. Szczepionka przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach zawiera żywe, osłabione bakterie i przy obniżonej odporności może wywołać groźną reakcję, a przy tym może nie chronić przed chorobą. Szczepionka w zastrzyku nie zawiera żywych bakterii, ale u ciebie może działać słabiej niż zwykle.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka
- biegunka lub wymioty
- silne bóle brzucha
- złe samopoczucie utrzymujące się po szczepieniu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu nie podaje się osobom leczonym azatiopryną.[1][2] Żywe szczepionki można rozważyć dopiero po co najmniej 3 miesiącach od zakończenia leczenia azatiopryną.[3] Gdy szczepienie przed wyjazdem jest potrzebne w trakcie leczenia, wybiera się szczepionkę do wstrzykiwań, która nie zawiera żywych bakterii, i uprzedza pacjenta, że ochrona może być słabsza, dlatego nadal ważna jest higiena żywności i wody. Jeśli to możliwe, szczepienie najlepiej zaplanować przed rozpoczęciem immunosupresji.
Skutek kliniczny
Po żywej szczepionce doustnej możliwa jest nietypowa, potencjalnie szkodliwa reakcja na drobnoustroje szczepionkowe oraz brak skutecznej ochrony przed durem brzusznym. Po szczepionce inaktywowanej głównym skutkiem jest możliwe osłabienie ochrony poszczepiennej.
Mechanizm
Azatiopryna hamuje odpowiedź immunologiczną komórkową i humoralną. U osoby z obniżoną odpornością żywy, atenuowany szczep Salmonella Typhi Ty21a ze szczepionki doustnej może wywołać nietypową i potencjalnie szkodliwą reakcję, a jednocześnie wytworzenie ochronnej odpowiedzi jest mniej pewne. W przypadku szczepionki inaktywowanej do wstrzykiwań nie ma ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, ale odpowiedź poszczepienna może być słabsza.
Monitorować
- Weryfikacja przed szczepieniem, czy pacjent przyjmuje lub w ciągu ostatnich 3 miesięcy przyjmował azatioprynę
- Gorączka, biegunka, wymioty lub bóle brzucha po ewentualnym przyjęciu żywej szczepionki doustnej
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana szczepionka przeciw durowi brzusznemu do wstrzykiwańpolisacharydowa szczepionka Vi przeciw durowi brzusznemu
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowana lub polisacharydowa do wstrzykiwańpostać · szczepionka przeciw durowi brzusznemu | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie niesie ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, ale odpowiedź immunologiczna podczas leczenia azatiopryną może być osłabiona. Szczepienie jest dopuszczalne, a pacjenta należy poinformować o możliwej słabszej ochronie. |
| odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia leczenia azatioprynąazatiopryna | inne zalecenie | Żywą szczepionkę można rozważyć dopiero po co najmniej 3 miesiącach od zakończenia leczenia azatiopryną. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vivotif ≥ 2x10E9 CFU, kapsułki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vivotif-100386090/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Jayempi 10 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/jayempi-100455355/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imuran 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imuran-100030481/
Połączenie przeciwwskazaneAzatiopryna+ Szczepionka przeciw rotawirusomPołączenie jest przeciwwskazane – nie podawaj szczepionki przeciw rotawirusom w trakcie leczenia azatiopryną.Jeśli dziecko przyjmuje azatioprynę, przed szczepieniem przeciw rotawirusom powiedz o tym lekarzowi i nie podawaj szczepionki bez jego decyzji.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli dziecko przyjmuje azatioprynę, przed szczepieniem przeciw rotawirusom powiedz o tym lekarzowi i nie podawaj szczepionki bez jego decyzji.
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy. Azatiopryna osłabia odporność, więc wirus ze szczepionki może wywołać chorobę zamiast chronić przed nią. Tej szczepionki nie podaje się w trakcie leczenia azatiopryną ani przez co najmniej 3 miesiące po jego zakończeniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka, która nie ustępuje
- powtarzające się wymioty
- gorączka
- mniej mokrych pieluch, senność lub suche usta – oznaki odwodnienia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie jest przeciwwskazane – nie podawaj szczepionki przeciw rotawirusom w trakcie leczenia azatiopryną. Przyjęcie żywej szczepionki jest przeciwwskazane u osób leczonych azatiopryną[1]. Żywych szczepionek nie stosuje się przez co najmniej 3 miesiące po zakończeniu leczenia azatiopryną[2]. Jeśli szczepionkę podano omyłkowo, należy poinformować lekarza prowadzącego i obserwować dziecko pod kątem objawów żołądkowo-jelitowych i odwodnienia.
Skutek kliniczny
Możliwe jest zakażenie szczepionkowym szczepem rotawirusa z przedłużającą się biegunką, wymiotami, gorączką i ryzykiem odwodnienia, a także niepełna ochrona przed zakażeniem rotawirusowym. Szczepionki przeciw rotawirusom nie podaje się dzieciom, u których występuje lub jest spodziewany niedobór odporności[3].
Mechanizm
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, atenuowane wirusy, a azatiopryna jako antymetabolit purynowy hamuje proliferację limfocytów i osłabia odpowiedź komórkową oraz humoralną. Działanie immunosupresyjne azatiopryny może wywołać nietypową i potencjalnie szkodliwą reakcję na szczepionki zawierające żywe drobnoustroje[2]. U osoby z obniżoną odpornością wirus szczepionkowy może namnażać się w niekontrolowany sposób, a jednocześnie odpowiedź ochronna na szczepienie może być słabsza.
Monitorować
- biegunka i wymioty po omyłkowym podaniu szczepionki
- gorączka
- objawy odwodnienia
- czas od zakończenia leczenia azatiopryną przed planowanym szczepieniem
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia leczenia azatioprynąazatiopryna | ryzyko maleje | Po co najmniej 3 miesiącach od zakończenia leczenia azatiopryną można rozważyć podanie żywej szczepionki, jeśli lekarz potwierdzi brak innej immunosupresji. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Jayempi 10 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/jayempi-100455355/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imuran 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imuran-100030481/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego RotaTeq, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rotateq-100161846/
Połączenie przeciwwskazaneAzatiopryna+ Szczepionka przeciw cholerzeŻywej doustnej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się osobom stosującym leczenie immunosupresyjne, w tym azatioprynę.Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że bierzesz azatioprynę, a jeśli dostaniesz szczepionkę z zabitymi bakteriami, nie jedz, nie pij i nie łykaj tabletek przez godzinę przed szczepieniem i godzinę po nim.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem przeciw cholerze powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że bierzesz azatioprynę, a jeśli dostaniesz szczepionkę z zabitymi bakteriami, nie jedz, nie pij i nie łykaj tabletek przez godzinę przed szczepieniem i godzinę po nim.
Azatiopryna osłabia odporność. Szczepionka przeciw cholerze zawierająca żywe, osłabione bakterie może u ciebie wywołać zakażenie, dlatego nie możesz jej przyjąć w trakcie leczenia ani przez co najmniej 3 miesiące po jego zakończeniu. Szczepionkę zawierającą zabite bakterie możesz przyjąć, ale może ona chronić cię słabiej niż innych.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka, zwłaszcza wodnista lub długo trwająca
- gorączka po szczepieniu
- silny ból brzucha
- objawy odwodnienia, takie jak suchość w ustach i rzadkie oddawanie moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Żywej doustnej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się osobom stosującym leczenie immunosupresyjne, w tym azatioprynę[1]. Żywe szczepionki można podać najwcześniej 3 miesiące po zakończeniu leczenia azatiopryną[2]. Jeśli szczepienie jest potrzebne w trakcie leczenia, wybiera się szczepionkę inaktywowaną i podaje ją bez jedzenia, picia i innych leków doustnych, w tym azatiopryny, przez 1 godzinę przed i 1 godzinę po szczepieniu[3]. Ze względu na możliwą słabszą odpowiedź poszczepienną pacjent powinien dodatkowo ściśle przestrzegać zasad higieny żywności i wody w podróży.
Skutek kliniczny
Po szczepionce żywej możliwe jest zakażenie szczepem szczepionkowym z biegunką i nietypowym przebiegiem reakcji poszczepiennej. Po szczepionce inaktywowanej ochrona przed cholerą może być słabsza niż u osób z prawidłową odpornością.
Mechanizm
Azatiopryna hamuje odpowiedź immunologiczną, przez co żywy, atenuowany szczep przecinkowca cholery może wywołać nietypową i potencjalnie szkodliwą reakcję na szczepienie[2]. W przypadku szczepionki inaktywowanej ten sam mechanizm prawdopodobnie osłabia wytwarzanie przeciwciał poszczepiennych[2].
Monitorować
- objawy żołądkowo-jelitowe i gorączka po przypadkowym podaniu szczepionki żywej
- świadomość możliwej słabszej ochrony po szczepionce inaktywowanej przed wyjazdem
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana doustna szczepionka przeciw cholerze (całokomórkowa z rekombinowaną podjednostką B toksyny cholery)
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowana (całokomórkowa z podjednostką B toksyny)postać · szczepionka przeciw cholerze | ryzyko maleje | Szczepionkę inaktywowaną można podać w trakcie leczenia azatiopryną, ale odpowiedź na nią prawdopodobnie będzie osłabiona. Należy zachować odstęp 1 godziny przed i po szczepieniu od leków doustnych, w tym azatiopryny. |
| odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia leczenia azatioprynąazatiopryna | ryzyko maleje | Żywą szczepionkę można rozważyć po upływie co najmniej 3 miesięcy od zakończenia leczenia azatiopryną. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imuran 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imuran-100030481/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dukoral -, proszek musujący i zawiesina do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dukoral-100148596/
Połączenie przeciwwskazaneAzatiopryna+ Szczepionka przeciw ospie prawdziwejNie podaje się żywej szczepionki przeciw ospie prawdziwej osobie przyjmującej azatioprynę.Nie szczep się przeciw ospie prawdziwej bez rozmowy z lekarzem prowadzącym i zawsze mów przy szczepieniu, że bierzesz lub do niedawna brałeś azatioprynę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep się przeciw ospie prawdziwej bez rozmowy z lekarzem prowadzącym i zawsze mów przy szczepieniu, że bierzesz lub do niedawna brałeś azatioprynę.
Azatiopryna osłabia układ odpornościowy. Szczepionka przeciw ospie prawdziwej zawiera żywego, osłabionego wirusa, więc u osoby przyjmującej ten lek może wywołać nietypową i groźną reakcję albo słabiej chronić. Dlatego tych dwóch preparatów się nie łączy, a po odstawieniu azatiopryny trzeba odczekać co najmniej 3 miesiące.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysoka gorączka po szczepieniu
- wysypka lub pęcherze poza miejscem wstrzyknięcia
- duży obrzęk, ropienie lub bolesność w miejscu szczepienia
- silne osłabienie lub złe samopoczucie po szczepieniu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podaje się żywej szczepionki przeciw ospie prawdziwej osobie przyjmującej azatioprynę[1]. Żywych szczepionek nie stosuje się także przez co najmniej 3 miesiące po zakończeniu leczenia azatiopryną[2]. Gdy szczepienie jest wskazane, na przykład po narażeniu na zakażenie, decyzję o jego wykonaniu, terminie i ewentualnym przerwaniu immunosupresji podejmuje lekarz prowadzący wspólnie ze specjalistą chorób zakaźnych.
Skutek kliniczny
U osoby leczonej azatiopryną szczepienie żywą szczepionką może wywołać nietypową, potencjalnie szkodliwą reakcję poszczepienną[2]. Odpowiedź ochronna na szczepienie może być słabsza, przez co pacjent pozostaje gorzej chroniony przed zakażeniem.
Mechanizm
Szczepionka przeciw ospie prawdziwej zawiera żywy, osłabiony wirus krowianki. Azatiopryna hamuje odpowiedź immunologiczną, co może wywołać nietypową i potencjalnie szkodliwą reakcję na żywy drobnoustrój szczepionkowy oraz osłabić wytwarzanie odporności poszczepiennej[2].
Monitorować
- objawy w miejscu wstrzyknięcia i reakcje ogólne po szczepieniu
- gorączka i wysypka po szczepieniu
- odpowiedź na szczepienie, jeśli lekarz zleci ocenę
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia leczenia azatioprynąazatiopryna | interakcja nie dotyczy | Żywą szczepionkę można rozważyć dopiero po co najmniej 3 miesiącach od zakończenia leczenia azatiopryną. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Jayempi 10 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/jayempi-100455355/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imuran 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imuran-100030481/
Połączenie przeciwwskazaneAzatiopryna+ Szczepionka przeciw półpaścowiŻywej szczepionki przeciw półpaścowi nie podaje się osobom leczonym azatiopryną.Przed szczepieniem przeciw półpaścowi powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz azatioprynę, i zapytaj, czy dostajesz szczepionkę bez żywego wirusa.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem przeciw półpaścowi powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz azatioprynę, i zapytaj, czy dostajesz szczepionkę bez żywego wirusa.
Azatiopryna osłabia odporność. Szczepionka przeciw półpaścowi zawierająca żywego, osłabionego wirusa może u ciebie wywołać groźne zakażenie, dlatego nie możesz jej dostać w trakcie leczenia ani przez co najmniej 3 miesiące po jego zakończeniu. Szczepionka bez żywego wirusa jest dla ciebie bezpieczna, choć może chronić nieco słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysypka z pęcherzykami po szczepieniu, zwłaszcza rozległa
- gorączka i wyraźne osłabienie po szczepieniu
- ból lub pieczenie skóry w jednym miejscu ciała
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Żywej szczepionki przeciw półpaścowi nie podaje się osobom leczonym azatiopryną[1][2]. Po zakończeniu leczenia żywą szczepionkę można rozważyć najwcześniej po 3 miesiącach[3]. U pacjenta leczonego azatiopryną właściwym wyborem jest szczepionka rekombinowana z adiuwantem, najlepiej podana przed rozpoczęciem leczenia immunosupresyjnego, a jeśli to niemożliwe – w trakcie, z uwzględnieniem możliwej słabszej odpowiedzi[3].
Skutek kliniczny
Po żywej szczepionce u osoby leczonej azatiopryną istnieje ryzyko uogólnionego zakażenia szczepionkowym wirusem[3]. Po szczepionce rekombinowanej głównym skutkiem jest możliwa słabsza i krócej trwająca ochrona przed półpaścem[3].
Mechanizm
Azatiopryna hamuje odporność komórkową i humoralną. Przy żywej, atenuowanej szczepionce przeciw półpaścowi osłabiona odporność nie kontroluje namnażania szczepionkowego wirusa ospy wietrznej i półpaśca, co może prowadzić do nietypowej, potencjalnie szkodliwej reakcji poszczepiennej[3]. Przy szczepionce rekombinowanej, która nie zawiera żywego wirusa, ryzyko zakażenia nie występuje, ale odpowiedź immunologiczna na szczepionki inaktywowane może być słabsza[3].
Monitorować
- rodzaj szczepionki przeciw półpaścowi przed podaniem (żywa czy rekombinowana)
- data zakończenia leczenia azatiopryną przed ewentualnym podaniem żywej szczepionki
- objawy zakażenia wirusem ospy wietrznej i półpaśca po szczepieniu
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Rekombinowana z adiuwantem (bez żywego wirusa)postać · szczepionka przeciw półpaścowi | ryzyko maleje | Szczepionka rekombinowana nie niesie ryzyka zakażenia szczepionkowym wirusem i może być podana w trakcie leczenia azatiopryną, ale odpowiedź immunologiczna może być osłabiona. Jeśli to możliwe, szczepienie planuje się przed rozpoczęciem leczenia. |
| odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia leczenia azatioprynąazatiopryna | inne zalecenie | Żywą szczepionkę można rozważyć najwcześniej 3 miesiące po zakończeniu leczenia azatiopryną, o ile pacjent nie otrzymuje innego leczenia immunosupresyjnego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zostavax, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zostavax-100353400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Jayempi 10 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/jayempi-100455355/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imuran 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imuran-100030481/
Połączenie przeciwwskazaneDziurawiec+ SyrolimusaNie łącz dziurawca z syrolimusem.Nie stosuj dziurawca, a jeśli już go przyjmujesz, nie zmieniaj niczego sam i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem z ośrodka transplantacyjnego.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj dziurawca, a jeśli już go przyjmujesz, nie zmieniaj niczego sam i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem z ośrodka transplantacyjnego.
Dziurawiec sprawia, że organizm szybciej usuwa syrolimus. Lek przestaje wtedy dobrze chronić przeszczepiony narząd i może dojść do jego odrzucenia. Dotyczy to także herbatek, kropli i suplementów z dziurawcem. Nagłe odstawienie dziurawca też może zmienić poziom leku we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka bez wyraźnej przyczyny
- ból lub tkliwość w okolicy przeszczepionego narządu
- mniejsza ilość oddawanego moczu lub obrzęki
- nagłe osłabienie i złe samopoczucie
- nieprawidłowe wyniki badań kontrolnych
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz dziurawca z syrolimusem. Stosowanie dziurawca po przeszczepieniu narządu jest przeciwwskazane[1]. Jednoczesnego stosowania syrolimusa z induktorami CYP3A4 się nie zaleca[2]. Jeśli pacjent już przyjmuje dziurawiec, należy go odstawić w porozumieniu z ośrodkiem transplantacyjnym i kontrolować stężenie syrolimusa we krwi w kolejnych tygodniach, bo w miarę wygasania indukcji może ono wzrosnąć.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia syrolimusa poniżej zakresu terapeutycznego grozi ostrym odrzuceniem przeszczepu i utratą narządu. Po odstawieniu dziurawca indukcja stopniowo wygasa, a stężenie syrolimusa rośnie, co przy dawce zwiększonej w czasie łączenia grozi toksycznością.
Mechanizm
Dziurawiec przyjmowany systematycznie indukuje enzymy cytochromu P450 i osłabia działanie innych leków, w tym cyklosporyny[3]. Syrolimus jest intensywnie metabolizowany przez CYP3A4 w ścianie jelita i w wątrobie oraz jest substratem glikoproteiny P, dlatego induktory CYP3A4 zwiększają jego metabolizm i zmniejszają jego stężenie[2]. Dla porównania silny induktor ryfampicyna zwiększyła klirens syrolimusa około 5,5 razy i zmniejszyła jego AUC o około 82%[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- stężenie minimalne syrolimusa we krwi pełnej po odstawieniu dziurawca
- parametry czynności przeszczepionego narządu (np. kreatynina)
- objawy odrzucania przeszczepu
- działania niepożądane syrolimusa przy wzroście stężenia
Bezpieczniejsze alternatywy
escytalopramcitalopram
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · dziurawiec | ryzyko maleje | Dziurawiec stosowany wyłącznie zewnętrznie (np. olej na skórę) nie powoduje istotnej indukcji enzymów wątrobowych i jelitowych. |
| Odstawienie dziurawca w trakcie leczenia syrolimusemkolejność włączenia · dziurawiec | inne zalecenie | Po odstawieniu dziurawca indukcja wygasa stopniowo, a stężenie syrolimusa może rosnąć przez kolejne tygodnie – konieczna kontrola stężenia i ewentualna korekta dawki. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Intractum Hyperici Phytopharm 4,65 g/5 ml, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/intractum-hyperici-phytopharm-100031859/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune 1 mg/ml, roztwór doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Digestonic -, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/digestonic-100018913/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Rapamune. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rapamune-100103636/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.