Interakcje / Azotany / Azotany i inhibitory fosfodiesterazy typu 5
Jaki opis pokazać?
Połączenie przeciwwskazane
Jednoczesne stosowanie azotanu i inhibitora fosfodiesterazy typu 5 jest przeciwwskazane bez względu na postać, drogę podania i dawkę azotanu.
Nigdy nie łącz azotanu z lekiem z grupy inhibitorów fosfodiesterazy typu 5, a jeśli po przyjęciu leku na erekcję poczujesz ból w klatce piersiowej, nie bierz nitrogliceryny, tylko od razu dzwoń pod numer 112 i powiedz, jaki lek i kiedy przyjąłeś.
Interakcja klasy Azotany + inhibitory fosfodiesterazy typu 5
Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup.
- Azotany
- monoazotan izosorbidu, triazotan glicerolu, tetraazotan pentaerytrytylu
- Inhibitory fosfodiesterazy typu 5
- syldenafil, tadalafil, wardenafil, awanafil
Połączenie przeciwwskazaneAzotany+ Inhibitory fosfodiesterazy typu 5 klasaJednoczesne stosowanie azotanu i inhibitora fosfodiesterazy typu 5 jest przeciwwskazane bez względu na postać, drogę podania i dawkę azotanu.Nigdy nie łącz azotanu z lekiem z grupy inhibitorów fosfodiesterazy typu 5, a jeśli po przyjęciu leku na erekcję poczujesz ból w klatce piersiowej, nie bierz nitrogliceryny, tylko od razu dzwoń pod numer 112 i powiedz, jaki lek i kiedy przyjąłeś.ChPL: nie sprawdzonoszybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nigdy nie łącz azotanu z lekiem z grupy inhibitorów fosfodiesterazy typu 5, a jeśli po przyjęciu leku na erekcję poczujesz ból w klatce piersiowej, nie bierz nitrogliceryny, tylko od razu dzwoń pod numer 112 i powiedz, jaki lek i kiedy przyjąłeś.
Leki z grupy azotanów, takie jak nitrogliceryna (triazotan glicerolu) czy monoazotan izosorbidu, rozszerzają naczynia krwionośne i są stosowane w chorobie wieńcowej. Leki na zaburzenia erekcji lub nadciśnienie płucne, takie jak syldenafil, tadalafil, wardenafil czy awanafil, działają w podobny sposób. Przyjęte razem mogą spowodować nagły i bardzo duży spadek ciśnienia, omdlenie, a nawet zawał serca. Dotyczy to wszystkich leków z obu grup, także tabletek i aerozolu pod język, plastrów oraz maści.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne zawroty głowy lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- omdlenie lub utrata przytomności
- ból, ucisk lub pieczenie w klatce piersiowej
- bardzo szybkie lub nierówne bicie serca
- nagła bladość, zimne poty, osłabienie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Jednoczesne stosowanie azotanu i inhibitora fosfodiesterazy typu 5 jest przeciwwskazane bez względu na postać, drogę podania i dawkę azotanu. Przeciwwskazanie obejmuje azotany przewlekłe, doraźne podjęzykowe, przezskórne i maści, w tym maść z triazotanem glicerolu stosowaną w szczelinie odbytu. U pacjenta, który przyjmuje azotan regularnie lub może go potrzebować doraźnie, nie należy wydawać ani przepisywać syldenafilu, tadalafilu, wardenafilu ani awanafilu. Jeśli po przyjęciu inhibitora fosfodiesterazy typu 5 wystąpi ból dławicowy, nie podaje się azotanu, tylko wzywa pomoc medyczną i stosuje inne leczenie. Azotan można rozważyć dopiero po upływie odstępu zależnego od leku – co najmniej 12 godzin po awanafilu, 24 godziny po syldenafilu i wardenafilu oraz 48 godzin po tadalafilu – i wyłącznie pod nadzorem medycznym z monitorowaniem ciśnienia. Przy codziennym stosowaniu tadalafilu, także w małej dawce w łagodnym rozroście prostaty lub w nadciśnieniu płucnym, odstęp ten praktycznie nie występuje. Syldenafil i tadalafil stosowane w tętniczym nadciśnieniu płucnym podlegają temu samemu przeciwwskazaniu co stosowane w zaburzeniach erekcji.
Skutek kliniczny
Połączenie może wywołać nagłe, głębokie i długotrwałe niedociśnienie z zawrotami głowy, omdleniem i odruchowym przyspieszeniem czynności serca. U osób z chorobą wieńcową spadek ciśnienia perfuzyjnego może nasilić niedokrwienie mięśnia sercowego i doprowadzić do zawału, udaru, groźnych zaburzeń rytmu lub zgonu. Niedociśnienie słabo odpowiada na samo uniesienie kończyn i może wymagać płynoterapii oraz leków presyjnych.
Mechanizm
Azotany są donorami tlenku azotu, który aktywuje rozpuszczalną cyklazę guanylanową w mięśniówce gładkiej naczyń i zwiększa wytwarzanie cGMP. Inhibitory fosfodiesterazy typu 5 hamują rozkład cGMP, więc w obecności azotanu cGMP gromadzi się w nadmiarze. Skutkiem jest silne, nasilające się wzajemnie rozszerzenie naczyń żylnych i tętniczych, czyli synergizm farmakodynamiczny. Mechanizm wynika z samej istoty działania obu grup, dlatego dotyczy każdego azotanu i każdego inhibitora fosfodiesterazy typu 5 bez względu na postać i drogę podania. Leki różnią się jedynie czasem działania, co wpływa na wymagany odstęp między nimi.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze i czynność serca przy każdym podejrzeniu łącznego narażenia
- objawy niedociśnienia – zawroty głowy, omdlenie, bladość, poty
- objawy niedokrwienia mięśnia sercowego – ból w klatce piersiowej, zmiany w EKG
- czas przyjęcia ostatniej dawki inhibitora fosfodiesterazy typu 5 przed podaniem azotanu w stanie nagłym
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≤ 12 h od ostatniej dawki awanafiluinhibitory fosfodiesterazy typu 5 | interakcja nie dotyczy | W ciągu co najmniej 12 godzin od przyjęcia awanafilu nie należy podawać azotanu. Po tym czasie azotan można rozważyć tylko w stanie uzasadnionym klinicznie i pod nadzorem medycznym. |
| odstep ≤ 24 h od ostatniej dawki syldenafilu lub wardenafiluinhibitory fosfodiesterazy typu 5 | interakcja nie dotyczy | W ciągu co najmniej 24 godzin od przyjęcia syldenafilu lub wardenafilu nie należy podawać azotanu. Po tym czasie azotan można rozważyć tylko pod nadzorem medycznym z monitorowaniem ciśnienia. |
| odstep ≤ 48 h od ostatniej dawki tadalafiluinhibitory fosfodiesterazy typu 5 | interakcja nie dotyczy | Tadalafil działa najdłużej z grupy, dlatego azotanu nie należy podawać przez co najmniej 48 godzin od jego przyjęcia. Przy codziennym stosowaniu tadalafilu bezpieczny odstęp nie występuje. |
| Podjęzykowa, przezskórna lub doodbytnicza (maść)droga podania · azotany | inne zalecenie | Przeciwwskazanie obejmuje także azotany doraźne i miejscowe, w tym plastry i maść z triazotanem glicerolu stosowaną w szczelinie odbytu, bo wchłonięta ilość wystarcza do wywołania ciężkiego niedociśnienia. |
Alkohol przy tych lekach
Azotany a alkohol: brak opisu w bazie.
Inhibitory fosfodiesterazy typu 5 a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 7
Połączenie przeciwwskazaneInhibitory proteazy+ Inhibitory fosfodiesterazy typu 5 klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora proteazy i inhibitora fosfodiesterazy typu 5 należy podawać inhibitor PDE5 w najmniejszej dawce i z wydłużonym odstępem między dawkami albo całkowicie zrezygnować z połączenia, gdy charakterystyka produktu je przeciwwskazuje.Jeśli przyjmujesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy, nie bierz żadnego leku na erekcję ani na nadciśnienie płucne z tej grupy bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, bo może być potrzebna znacznie mniejsza dawka albo inny lek.ChPL: przeciwwskazaneszybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy, nie bierz żadnego leku na erekcję ani na nadciśnienie płucne z tej grupy bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, bo może być potrzebna znacznie mniejsza dawka albo inny lek.
Niektóre leki na HIV, takie jak darunawir, atazanawir czy rytonawir, spowalniają usuwanie z organizmu leków na zaburzenia erekcji, takich jak syldenafil, tadalafil, wardenafil czy awanafil. Lek na erekcję działa wtedy dużo silniej i dłużej, niż powinien. Może to wywołać silny spadek ciśnienia, omdlenie, zaburzenia widzenia albo długi, bolesny wzwód. Część tych połączeń jest całkowicie zakazana, a przy innych potrzebna jest wyraźnie mniejsza dawka.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- omdlenie
- nagłe pogorszenie lub utrata widzenia
- wzwód trwający kilka godzin lub bolesny
- kołatanie serca lub ból w klatce piersiowej
- silny ból głowy
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora proteazy i inhibitora fosfodiesterazy typu 5 należy podawać inhibitor PDE5 w najmniejszej dawce i z wydłużonym odstępem między dawkami albo całkowicie zrezygnować z połączenia, gdy charakterystyka produktu je przeciwwskazuje. Awanafil jest przeciwwskazany z silnymi inhibitorami CYP3A4, w tym z rytonawirem i inhibitorami proteazy wzmacnianymi rytonawirem, dlatego tego połączenia nie należy stosować. Wardenafil jest przeciwwskazany z rytonawirem, a z pozostałymi inhibitorami proteazy należy go unikać, przy sakwinawirze także z powodu ryzyka wydłużenia odstępu QT. Syldenafil i tadalafil w leczeniu zaburzeń erekcji można stosować tylko w zredukowanej dawce i rzadziej niż zwykle, zgodnie z zaleceniami charakterystyki produktu. Przewlekłe stosowanie syldenafilu w tętniczym nadciśnieniu płucnym u pacjenta przyjmującego inhibitor proteazy jest przeciwwskazane, a tadalafil w tym wskazaniu wymaga specjalnego schematu włączania i odstawiania[1]. Pacjenta należy poinformować o objawach przedawkowania inhibitora PDE5 i bezwzględnym zakazie łączenia z azotanami.
Skutek kliniczny
Nasilenie i wydłużenie działania inhibitora PDE5 z ryzykiem ciężkiego niedociśnienia, zawrotów głowy, omdlenia, zaburzeń widzenia, bólu głowy, zaczerwienienia twarzy oraz przedłużonego, bolesnego wzwodu (priapizmu). Przy wardenafilu skojarzonym z sakwinawirem dochodzi ryzyko addycyjnego wydłużenia odstępu QT. Skutek dotyczy wszystkich par obu grup, a różnice w kwalifikacji wynikają z wrażliwości poszczególnych inhibitorów PDE5 i ze wskazania, w którym są stosowane.
Mechanizm
Inhibitory proteazy HIV, zwłaszcza wzmacniane rytonawirem, silnie hamują izoenzym CYP3A4 w wątrobie i ścianie jelita. Wszystkie inhibitory fosfodiesterazy typu 5 są metabolizowane głównie przez CYP3A4, dlatego ich stężenie we krwi wyraźnie rośnie, a okres półtrwania się wydłuża. Mechanizm jest wspólny dla całej klasy. Typranawir sam indukuje część enzymów, ale stosowany jest zawsze z rytonawirem, więc wypadkowym efektem jest hamowanie metabolizmu inhibitora PDE5. Fosamprenawir działa przez swój aktywny metabolit amprenawir i również jest wzmacniany rytonawirem.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze, zwłaszcza po pierwszej dawce inhibitora PDE5
- objawy niedociśnienia ortostatycznego i omdlenia
- zaburzenia widzenia
- przedłużony lub bolesny wzwód
- EKG i odstęp QT przy skojarzeniu sakwinawiru z wardenafilem
- tolerancja wysiłku i objawy niewydolności prawej komory u pacjentów z nadciśnieniem płucnym
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne dawkowanie w tętniczym nadciśnieniu płucnymdawka · inhibitory fosfodiesterazy typu 5 | ryzyko rośnie | Przewlekłe podawanie syldenafilu w nadciśnieniu płucnym z inhibitorem proteazy jest przeciwwskazane, ponieważ utrzymująca się wysoka ekspozycja grozi ciężkim niedociśnieniem. Tadalafil w tym wskazaniu można stosować wyłącznie według specjalnego schematu z charakterystyki produktu, pod kontrolą lekarza prowadzącego. |
| Włączanie inhibitora proteazy u pacjenta już leczonego inhibitorem PDE5kolejność włączenia · inhibitory fosfodiesterazy typu 5 | inne zalecenie | Gdy inhibitor proteazy jest włączany u pacjenta przyjmującego regularnie inhibitor PDE5, należy przerwać podawanie inhibitora PDE5 przed rozpoczęciem terapii przeciwretrowirusowej i po ustabilizowaniu jej ponownie włączyć go od najmniejszej dawki. Gdy kolejność jest odwrotna, inhibitor PDE5 rozpoczyna się od najmniejszej dawki. |
Źródła
- Chinello P, Cicalini S, Pichini S, Pacifici R, Tempestilli M, Petrosillo N. Sildenafil plasma concentrations in two HIV patients with pulmonary hypertension treated with ritonavir-boosted protease inhibitors. Curr HIV Res. 2012;10(2):162-4. doi: 10.2174/157016212799937263. PMID: 22329523.
Niekorzystna interakcjaMakrolidy+ Inhibitory fosfodiesterazy typu 5 klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu makrolidu hamującego CYP3A4 i inhibitora fosfodiesterazy typu 5 najlepiej odroczyć przyjmowanie inhibitora PDE5 do zakończenia antybiotykoterapii, a gdy nie jest to możliwe, stosować go w najmniejszej dawce i w wydłużonych odstępach.Nie przyjmuj leku na erekcję ani na nadciśnienie płucne z tej grupy w trakcie leczenia takim antybiotykiem i przez kilka dni po nim bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, który może zalecić mniejszą dawkę albo odczekanie do końca kuracji.ChPL: ostrożnośćszybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Nie przyjmuj leku na erekcję ani na nadciśnienie płucne z tej grupy w trakcie leczenia takim antybiotykiem i przez kilka dni po nim bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, który może zalecić mniejszą dawkę albo odczekanie do końca kuracji.
Niektóre antybiotyki z grupy makrolidów, przede wszystkim klarytromycyna i w mniejszym stopniu roksytromycyna, spowalniają usuwanie z organizmu leków na erekcję i nadciśnienie płucne, takich jak syldenafil, tadalafil, wardenafil i awanafil. Lek na erekcję działa wtedy silniej i dłużej, co może powodować spadek ciśnienia, zawroty głowy, omdlenie albo bolesną, długo utrzymującą się erekcję. Azytromycyna i spiramycyna nie dają takiego efektu. Działanie klarytromycyny może trwać jeszcze kilka dni po zakończeniu kuracji.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia, szczególnie przy wstawaniu
- omdlenie
- bolesna erekcja trwająca ponad cztery godziny – wymaga pilnej pomocy lekarskiej
- nagłe pogorszenie lub utrata wzroku
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- silny ból głowy i nasilone zaczerwienienie twarzy
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu makrolidu hamującego CYP3A4 i inhibitora fosfodiesterazy typu 5 najlepiej odroczyć przyjmowanie inhibitora PDE5 do zakończenia antybiotykoterapii, a gdy nie jest to możliwe, stosować go w najmniejszej dawce i w wydłużonych odstępach. Połączenie awanafilu z klarytromycyną jest przeciwwskazane w ChPL awanafilu, a w przypadku wardenafilu ChPL nakazuje ograniczenie dawki przy silnych inhibitorach CYP3A4. Przy syldenafilu doraźnym należy rozważyć najniższą dawkę początkową, a przy tadalafilu zachować ostrożność, szczególnie przy dawkowaniu codziennym. U chorych z nadciśnieniem płucnym leczonych syldenafilem lub tadalafilem nie zaleca się łączenia z klarytromycyną i należy wybrać antybiotyk bez wpływu na CYP3A4. Po odstawieniu klarytromycyny warto odczekać kilka dni przed powrotem do zwykłej dawki inhibitora PDE5. Najprostszym rozwiązaniem jest często zamiana klarytromycyny na azytromycynę, jeśli pozwala na to wskazanie.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia inhibitora fosfodiesterazy typu 5 nasila jego działania niepożądane, przede wszystkim spadek ciśnienia tętniczego z zawrotami głowy i ryzykiem omdlenia, a także ból głowy, zaczerwienienie twarzy, przekrwienie błony śluzowej nosa i zaburzenia widzenia. Rośnie ryzyko przedłużonej, bolesnej erekcji i priapizmu. Najsilniejszy efekt występuje przy klarytromycynie, przy roksytromycynie jest wyraźnie słabszy. Wardenafil i klarytromycyna mogą dodatkowo wydłużać odstęp QT, co ma znaczenie u osób z innymi czynnikami ryzyka arytmii.
Mechanizm
Klarytromycyna jest silnym, a roksytromycyna słabym inhibitorem CYP3A4, czyli głównego enzymu metabolizującego syldenafil, tadalafil, wardenafil i awanafil. Zahamowanie tego szlaku zwiększa stężenie inhibitora fosfodiesterazy typu 5 we krwi i wydłuża jego okres półtrwania, co nasila i przedłuża jego działanie[1]. Interakcja nie jest wspólna dla całej grupy makrolidów – dotyczy makrolidów hamujących CYP3A4, a nie azytromycyny i spiramycyny. Po stronie inhibitorów PDE5 dotyczy wszystkich czterech substancji, bo każda jest metabolizowana głównie przez CYP3A4. Zahamowanie CYP3A4 przez klarytromycynę ma charakter nieodwracalny, dlatego może utrzymywać się jeszcze kilka dni po odstawieniu antybiotyku.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze i objawy hipotonii ortostatycznej
- zawroty głowy, omdlenia, ból głowy, zaczerwienienie twarzy
- zaburzenia widzenia
- czas trwania erekcji i objawy priapizmu
- EKG z oceną odstępu QT przy połączeniu wardenafilu z klarytromycyną u osób z czynnikami ryzyka arytmii
Kiedy ocena się zmienia
| Dawkowanie przewlekłe w nadciśnieniu płucnym lub codzienne stosowanie tadalafiludawka · inhibitory fosfodiesterazy typu 5 | ryzyko rośnie | Przy stałym, codziennym przyjmowaniu syldenafilu lub tadalafilu, zwłaszcza w dawkach stosowanych w nadciśnieniu płucnym, kumulacja leku przy zahamowanym CYP3A4 jest większa niż przy dawkowaniu doraźnym i połączenia z klarytromycyną nie zaleca się. |
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ekspozycja na inhibitory PDE5 jest wyższa już bez interakcji, a ryzyko hipotonii ortostatycznej i upadków większe, dlatego dodatkowe zahamowanie CYP3A4 ma większe znaczenie kliniczne. |
| Kilka dni po odstawieniu klarytromycynyodstep · makrolidy | inne zalecenie | Zahamowanie CYP3A4 przez klarytromycynę jest nieodwracalne i ustępuje dopiero po odtworzeniu enzymu, dlatego ostrożność przy dawkowaniu inhibitora PDE5 należy utrzymać jeszcze przez kilka dni po zakończeniu antybiotykoterapii. |
Źródła
- Lee S, Kim AH, Yoon S, Lee J, Lee Y, Ji SC, et al. The utility of CYP3A activity endogenous markers for evaluating drug-drug interaction between sildenafil and CYP3A inhibitors in healthy subjects. Drug Metab Pharmacokinet. 2020;36:100368. doi: 10.1016/j.dmpk.2020.11.003. PMID: 33348240.
Niekorzystna interakcjaInhibitory fosfodiesterazy typu 5+ Inhibitory kinazy ALK klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora fosfodiesterazy typu 5 i inhibitora kinazy ALK inhibitor PDE5 należy włączać wyłącznie po ocenie lekarza, w najmniejszej skutecznej dawce i z wydłużonym odstępem między dawkami.Jeśli przyjmujesz lek na raka płuca z tej grupy, nie sięgaj po lek na potencję, zanim nie porozmawiasz z lekarzem albo farmaceutą o tym, czy możesz go stosować i w jakiej dawce.ChPL: nie sprawdzonoszybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na raka płuca z tej grupy, nie sięgaj po lek na potencję, zanim nie porozmawiasz z lekarzem albo farmaceutą o tym, czy możesz go stosować i w jakiej dawce.
Leki na zaburzenia erekcji z grupy syldenafilu, takie jak tadalafil, wardenafil czy awanafil, mogą działać za silnie u osób przyjmujących niektóre leki na raka płuca, na przykład kryzotynib lub cerytynib. Te leki onkologiczne spowalniają usuwanie leku na potencję z organizmu i same mogą zwalniać bicie serca. Razem zwiększają ryzyko spadku ciśnienia, zawrotów głowy i omdleń. Inne leki z tej grupy, takie jak lorlatynib, mogą z kolei sprawić, że lek na potencję będzie działał słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- omdlenie
- bardzo wolne lub nierówne bicie serca
- kołatanie serca
- nagłe pogorszenie lub utrata widzenia
- nagłe pogorszenie słuchu
- wzwód trwający kilka godzin lub bolesny
- ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora fosfodiesterazy typu 5 i inhibitora kinazy ALK inhibitor PDE5 należy włączać wyłącznie po ocenie lekarza, w najmniejszej skutecznej dawce i z wydłużonym odstępem między dawkami. Przy cerytynibie, który silnie hamuje CYP3A4, awanafilu nie należy stosować, a wardenafilu najlepiej unikać. Jeśli inhibitor PDE5 jest konieczny, bezpieczniej sięgnąć po syldenafil lub tadalafil w najmniejszej dawce. Przy kryzotynibie stosuje się najmniejsze dawki inhibitorów PDE5 i nie przyjmuje się ich częściej niż raz na kilka dni. U pacjentów z bradykardią, niedociśnieniem, wydłużonym QT lub chorobą serca warto wykonać EKG i rozważyć alternatywę niefarmakologiczną albo alprostadyl. Przy lorlatynibie i brygatynibie trzeba liczyć się ze słabszym działaniem inhibitora PDE5, a po odstawieniu lorlatynibu ponownie ocenić dawkę.
Skutek kliniczny
Przy połączeniu z cerytynibem lub kryzotynibem wzrasta ryzyko działań niepożądanych zależnych od dawki inhibitora PDE5. Należą do nich niedociśnienie, zawroty głowy, omdlenia, ból głowy, zaczerwienienie twarzy, zaburzenia widzenia oraz przedłużony, bolesny wzwód. Nakładanie się bradykardii wywołanej inhibitorem ALK i spadku ciśnienia po inhibitorze PDE5 może nasilać objawy hipoperfuzji, zwłaszcza u osób starszych i z chorobą serca. Przy wardenafilu dochodzi addycyjne wydłużenie odstępu QT. Największe znaczenie ma połączenie cerytynibu z awanafilem lub wardenafilem, czyli lekami najbardziej wrażliwymi na silne hamowanie CYP3A4.
Mechanizm
Wszystkie inhibitory PDE5 (syldenafil, tadalafil, wardenafil, awanafil) są metabolizowane głównie przez CYP3A4. Cerytynib jest silnym, a kryzotynib umiarkowanym, zależnym od czasu inhibitorem CYP3A4, dlatego oba zmniejszają eliminację inhibitorów PDE5 i zwiększają ich ekspozycję. Hamowanie przez kryzotynib narasta w czasie i może utrzymywać się kilka dni po jego odstawieniu. Dodatkowo kryzotynib i cerytynib wywołują bradykardię i wydłużają odstęp QT. Inhibitory PDE5 rozszerzają naczynia i obniżają ciśnienie, a wardenafil również wydłuża odstęp QT. Działania te mogą się sumować. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy inhibitorów ALK, ponieważ lorlatynib i brygatynib indukują CYP3A4, a alektynib nie wpływa na ten szlak.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze, w tym ortostatyczne
- częstość akcji serca
- EKG z oceną odstępu QT przy wardenafilu oraz u pacjentów z chorobą serca
- objawy niedociśnienia i omdlenia po przyjęciu dawki
- zaburzenia widzenia i słuchu
- przedłużony lub bolesny wzwód
- skuteczność inhibitora PDE5 przy lorlatynibie lub brygatynibie
Kiedy ocena się zmienia
| Dawka większa niż najmniejsza zarejestrowanadawka · inhibitory fosfodiesterazy typu 5 | ryzyko rośnie | Działania niepożądane inhibitorów PDE5 zależą od dawki. Przy jednoczesnym hamowaniu CYP3A4 przez cerytynib lub kryzotynib wyższe dawki wyraźnie zwiększają ryzyko niedociśnienia i zaburzeń widzenia. |
| Stosowanie codzienne (np. tadalafil w łagodnym rozroście prostaty lub inhibitory PDE5 w nadciśnieniu płucnym)czas leczenia · inhibitory fosfodiesterazy typu 5 | ryzyko rośnie | Przy codziennym stosowaniu inhibitora PDE5 dochodzi do kumulacji, zwłaszcza tadalafilu o długim okresie półtrwania. W połączeniu z silnym inhibitorem CYP3A4, takim jak cerytynib, nie zaleca się takiego schematu bez ścisłego nadzoru. W nadciśnieniu płucnym konieczna jest decyzja lekarza prowadzącego. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych klirens inhibitorów PDE5 jest mniejszy, a wrażliwość na niedociśnienie ortostatyczne i bradykardię większa. Zaleca się rozpoczynanie od najmniejszej dawki i ocenę EKG. |
| Odstawienie lub włączenie inhibitora ALK w trakcie stosowania inhibitora PDE5kolejność włączenia · inhibitory kinazy ALK | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 przez kryzotynib narasta w czasie i może utrzymywać się kilka dni po jego odstawieniu. Indukcja przez lorlatynib ustępuje stopniowo po odstawieniu, co może zwiększyć ekspozycję na wcześniej dobraną dawkę inhibitora PDE5. Przy każdej zmianie leczenia onkologicznego trzeba ponownie ocenić dawkę inhibitora PDE5. |
Niekorzystna interakcjaTriazole+ Inhibitory fosfodiesterazy typu 5 klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu triazolu i inhibitora fosfodiesterazy typu 5 należy zmniejszyć dawkę inhibitora PDE5 i wydłużyć odstęp między dawkami albo zrezygnować z tego leku na czas leczenia przeciwgrzybiczego.Jeśli bierzesz lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, nie przyjmuj leku na erekcję ani na nadciśnienie płucne bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, bo zwykle trzeba zmniejszyć jego dawkę, brać go rzadziej albo zrobić przerwę.ChPL: nie sprawdzonoszybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli bierzesz lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, nie przyjmuj leku na erekcję ani na nadciśnienie płucne bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, bo zwykle trzeba zmniejszyć jego dawkę, brać go rzadziej albo zrobić przerwę.
Leki przeciwgrzybicze z grupy triazoli, takie jak flukonazol, itrakonazol czy worykonazol, spowalniają usuwanie z organizmu leków na erekcję lub nadciśnienie płucne, takich jak syldenafil, tadalafil, wardenafil i awanafil. Lek na erekcję działa wtedy silniej i dłużej, niż powinien. Może to spowodować duży spadek ciśnienia, zawroty głowy, omdlenie lub bolesny wzwód, który nie mija. Niektórych połączeń, na przykład awanafilu z itrakonazolem lub worykonazolem, w ogóle nie wolno stosować.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne zawroty głowy lub omdlenie
- bardzo niskie ciśnienie i osłabienie
- bolesny wzwód trwający kilka godzin – wtedy natychmiast jedź na pogotowie
- nagłe pogorszenie lub utrata widzenia
- silny ból głowy lub uderzenia gorąca
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu triazolu i inhibitora fosfodiesterazy typu 5 należy zmniejszyć dawkę inhibitora PDE5 i wydłużyć odstęp między dawkami albo zrezygnować z tego leku na czas leczenia przeciwgrzybiczego. Awanafilu nie należy łączyć z itrakonazolem, worykonazolem ani pozakonazolem, a z flukonazolem i izawukonazolem można go stosować tylko w ograniczonej dawce i nie częściej niż co dwa dni zgodnie z ChPL. Wardenafil jest przeciwwskazany z doustnym itrakonazolem u mężczyzn w podeszłym wieku, a u młodszych wymaga najmniejszej dawki i dłuższego odstępu. Syldenafil i tadalafil stosowane doraźnie w zaburzeniach erekcji należy rozpoczynać od najmniejszej dawki i nie przyjmować częściej niż raz na kilka dni przy silnych triazolach. Przewlekłe stosowanie syldenafilu lub tadalafilu w nadciśnieniu płucnym z silnym triazolem jest przeciwwskazane albo niezalecane i wymaga zmiany jednego z leków. Po odstawieniu itrakonazolu lub pozakonazolu hamowanie CYP3A4 utrzymuje się jeszcze przez kilka dni, co trzeba uwzględnić przy powrocie do zwykłej dawki inhibitora PDE5.
Skutek kliniczny
Wzrost stężenia inhibitora PDE5 nasila jego działania niepożądane zależne od dawki, takie jak niedociśnienie, zawroty głowy, omdlenia, ból głowy, uderzenia gorąca, zaburzenia widzenia i przedłużony bolesny wzwód. Ryzyko ciężkiego niedociśnienia jest największe u osób odwodnionych, w podeszłym wieku, z chorobą serca lub przyjmujących leki obniżające ciśnienie, w tym alfa-blokery. Przy przewlekłym stosowaniu inhibitora PDE5 w nadciśnieniu płucnym ekspozycja kumuluje się i działania niepożądane mogą narastać przez cały okres leczenia triazolem.
Mechanizm
Triazole hamują izoenzym CYP3A4 w wątrobie i ścianie jelita, a wszystkie inhibitory fosfodiesterazy typu 5 są metabolizowane głównie przez ten izoenzym. Hamowanie zmniejsza efekt pierwszego przejścia i spowalnia eliminację inhibitora PDE5, przez co rosną jego stężenie we krwi i czas działania. Mechanizm jest wspólny dla całej klasy, a różni się tylko siłą. Itrakonazol, worykonazol i pozakonazol są silnymi inhibitorami CYP3A4, a flukonazol i izawukonazol hamują go umiarkowanie. Najbardziej wrażliwy jest awanafil, a tadalafil ze względu na długi okres półtrwania utrzymuje podwyższone stężenia najdłużej.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze i objawy niedociśnienia ortostatycznego
- zawroty głowy i omdlenia
- zaburzenia widzenia
- przedłużony lub bolesny wzwód
- tolerancja leczenia w nadciśnieniu płucnym przy przewlekłym stosowaniu inhibitora PDE5
Kiedy ocena się zmienia
| Stosowanie przewlekłe w nadciśnieniu płucnymczas leczenia · inhibitory fosfodiesterazy typu 5 | ryzyko rośnie | Regularne stosowanie syldenafilu lub tadalafilu w nadciśnieniu płucnym z silnym triazolem, takim jak itrakonazol, worykonazol lub pozakonazol, jest przeciwwskazane albo niezalecane w ChPL ze względu na kumulację ekspozycji. |
| wiek ≥ 75pacjent | ryzyko rośnie | Wardenafil z doustnym itrakonazolem jest przeciwwskazany u mężczyzn w tym wieku zgodnie z ChPL. |
| Kilka dni po odstawieniu triazoluodstep · triazole | ryzyko maleje | Hamowanie CYP3A4 utrzymuje się po odstawieniu triazolu, szczególnie itrakonazolu i pozakonazolu, dlatego powrót do zwykłej dawki inhibitora PDE5 powinien nastąpić dopiero po kilku dniach. |
Interakcja nieistotna klinicznieAzole do stosowania miejscowego+ Inhibitory fosfodiesterazy typu 5 klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu azolu do stosowania miejscowego na skórę, skórę głowy lub dopochwowo i inhibitora fosfodiesterazy typu 5 nie trzeba zmieniać dawkowania ani wprowadzać odstępów między lekami.Możesz używać leku przeciwgrzybiczego w kremie, maści, szamponie lub globulkach razem z lekiem na potencję lub nadciśnienie płucne, ale jeśli dostałeś żel do ust z mikonazolem, powiedz o tym farmaceucie lub lekarzowi przed kolejną dawką leku na potencję.ChPL: nie sprawdzononieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz używać leku przeciwgrzybiczego w kremie, maści, szamponie lub globulkach razem z lekiem na potencję lub nadciśnienie płucne, ale jeśli dostałeś żel do ust z mikonazolem, powiedz o tym farmaceucie lub lekarzowi przed kolejną dawką leku na potencję.
Leki przeciwgrzybicze w kremie, maści, szamponie lub globulkach, takie jak ketokonazol, klotrymazol czy bifonazol, prawie nie przechodzą do krwi. Dlatego nie wpływają na działanie leków na potencję lub nadciśnienie płucne, takich jak syldenafil, tadalafil, wardenafil czy awanafil. Inaczej jest z mikonazolem w żelu do stosowania w jamie ustnej, który częściowo się połyka. Może on nasilić działanie leku na potencję i jego skutki uboczne.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny ból głowy
- zaczerwienienie i uczucie gorąca na twarzy
- zawroty głowy lub omdlenie
- zaburzenia widzenia
- wzwód trwający dłużej niż kilka godzin lub bolesny
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu azolu do stosowania miejscowego na skórę, skórę głowy lub dopochwowo i inhibitora fosfodiesterazy typu 5 nie trzeba zmieniać dawkowania ani wprowadzać odstępów między lekami. Wysoki poziom interakcji w bazach dotyczy ketokonazolu podawanego doustnie, a nie postaci miejscowych. Ostrożność jest potrzebna przy mikonazolu w żelu doustnym, zwłaszcza z awanafilem i wardenafilem, ponieważ ta postać wchłania się z przewodu pokarmowego. W takiej sytuacji rozważ czasowe odstawienie leku z grupy B na czas leczenia przeciwgrzybiczego albo stosowanie najmniejszej skutecznej dawki syldenafilu lub tadalafilu. U pacjentów leczonych syldenafilem lub tadalafilem z powodu nadciśnienia płucnego warto upewnić się, jaką postać azolu otrzymał pacjent.
Skutek kliniczny
Przy typowym stosowaniu azolu na skórę, skórę głowy lub dopochwowo nie należy oczekiwać klinicznie istotnego nasilenia działania inhibitorów fosfodiesterazy typu 5. Jeśli azol osiągnie znaczące stężenie we krwi, na przykład przy mikonazolu w żelu doustnym lub przy ketokonazolu podawanym doustnie, stężenie leku z grupy B może wzrosnąć. Grozi to wtedy nasileniem działań niepożądanych, takich jak ból głowy, zaczerwienienie twarzy, zawroty głowy, spadek ciśnienia tętniczego, zaburzenia widzenia i przedłużony bolesny wzwód.
Mechanizm
Inhibitory fosfodiesterazy typu 5 są metabolizowane głównie przez CYP3A4, a ketokonazol, mikonazol i klotrymazol hamują ten enzym. Hamowanie ma znaczenie kliniczne tylko wtedy, gdy azol osiąga odpowiednie stężenie we krwi, czyli po podaniu ogólnoustrojowym. Postaci do stosowania miejscowego na skórę, skórę głowy i dopochwowo wchłaniają się w niewielkim stopniu, dlatego nie powinny istotnie zmieniać stężenia syldenafilu, tadalafilu, wardenafilu ani awanafilu. Izokonazol i bifonazol stosuje się wyłącznie miejscowo, a ich wpływ na CYP3A4 nie ma znaczenia klinicznego przy takim podaniu. Wyjątkiem jest mikonazol w żelu doustnym, który jest częściowo połykany i wchłaniany z przewodu pokarmowego. Może on hamować metabolizm leków z grupy B podobnie jak azole podawane doustnie.
Monitorować
- objawy nasilonego działania inhibitora fosfodiesterazy typu 5 przy mikonazolu w żelu doustnym (ból głowy, zaczerwienienie twarzy, zawroty głowy)
- ciśnienie tętnicze u pacjentów z nadciśnieniem płucnym lub przyjmujących leki obniżające ciśnienie, gdy stosowany jest mikonazol w żelu doustnym
Kiedy ocena się zmienia
| Żel doustny (mikonazol)postać · azole do stosowania miejscowego | ryzyko rośnie | Mikonazol w żelu doustnym jest częściowo połykany i wchłaniany, osiąga stężenia ogólnoustrojowe wystarczające do hamowania CYP3A4. Może podnosić stężenie wszystkich inhibitorów fosfodiesterazy typu 5. Unikaj łączenia z awanafilem i wardenafilem, a przy syldenafilu i tadalafilu stosuj najmniejszą skuteczną dawkę i obserwuj działania niepożądane. |
| Doustna (ketokonazol)droga podania · azole do stosowania miejscowego | ryzyko rośnie | Ketokonazol podawany doustnie jest silnym inhibitorem CYP3A4 i znacznie zwiększa ekspozycję na inhibitory fosfodiesterazy typu 5. Połączenie z awanafilem jest przeciwwskazane w ChPL, a z wardenafilem przeciwwskazane lub wymaga unikania zależnie od wieku pacjenta. Przy syldenafilu i tadalafilu konieczne jest zmniejszenie dawki lub unikanie połączenia. Ta sytuacja wykracza poza klasę azoli do stosowania miejscowego. |
| Duża powierzchnia skóry, uszkodzona skóra lub błony śluzowe, długotrwałe stosowaniedawka · azole do stosowania miejscowego | ryzyko rośnie | Przy stosowaniu azolu na rozległe lub uszkodzone powierzchnie skóry, na błony śluzowe albo pod opatrunkiem okluzyjnym wchłanianie ogólnoustrojowe może się zwiększyć. Ryzyko interakcji pozostaje niskie, ale warto zwrócić uwagę na objawy nasilonego działania leku z grupy B, zwłaszcza awanafilu i wardenafilu. |
Interakcja nieistotna klinicznieMiejscowe antybiotyki przeciwtrądzikowe+ Inhibitory fosfodiesterazy typu 5 klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu miejscowej erytromycyny przeciwtrądzikowej i inhibitora fosfodiesterazy typu 5 nie ma potrzeby zmiany dawkowania ani unikania połączenia.Możesz stosować erytromycynę na skórę razem z lekiem na erekcję bez zmian, ale jeśli lekarz przepisze ci antybiotyk w tabletkach, powiedz mu, że przyjmujesz lek na erekcję.ChPL: nie sprawdzononieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz stosować erytromycynę na skórę razem z lekiem na erekcję bez zmian, ale jeśli lekarz przepisze ci antybiotyk w tabletkach, powiedz mu, że przyjmujesz lek na erekcję.
Erytromycyna w żelu lub płynie na trądzik działa na skórze i prawie nie przenika do krwi. Dlatego nie zmienia działania leków na zaburzenia erekcji, takich jak syldenafil, tadalafil, wardenafil czy awanafil. Ostrzeżenia, które możesz znaleźć, dotyczą erytromycyny w tabletkach, a nie leku na skórę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- Silny ból lub zawroty głowy po przyjęciu leku na erekcję
- Omdlenie lub wyraźny spadek ciśnienia
- Erekcja trwająca ponad 4 godziny
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu miejscowej erytromycyny przeciwtrądzikowej i inhibitora fosfodiesterazy typu 5 nie ma potrzeby zmiany dawkowania ani unikania połączenia. Ostrzeżenia dotyczące erytromycyny z syldenafilem, wardenafilem, awanafilem czy tadalafilem odnoszą się do erytromycyny przyjmowanej doustnie lub dożylnie. Warto upewnić się, że pacjent stosuje erytromycynę wyłącznie na skórę zgodnie z ulotką, a nie przyjmuje jej równolegle doustnie. Jeśli erytromycyna ma być podana ogólnie, należy postępować jak przy połączeniu z silnym inhibitorem CYP3A4 i sprawdzić zalecenia ChPL danego inhibitora fosfodiesterazy typu 5.
Skutek kliniczny
Przy miejscowym stosowaniu erytromycyny nie oczekuje się klinicznie istotnego wzrostu stężenia syldenafilu, tadalafilu, wardenafilu ani awanafilu i nie należy spodziewać się nasilenia ich działań niepożądanych. Teoretyczne ryzyko dotyczy wyłącznie sytuacji z wyraźnie zwiększonym wchłanianiem przez skórę, na przykład przy stosowaniu na bardzo dużą powierzchnię lub na uszkodzoną skórę.
Mechanizm
Erytromycyna podana ogólnie silnie hamuje izoenzym CYP3A4 i może zwiększać stężenie wszystkich inhibitorów fosfodiesterazy typu 5, które są metabolizowane głównie tą drogą. Po nałożeniu na skórę w postaci żelu, roztworu lub maści przeciwtrądzikowej erytromycyna wchłania się do krwi w ilościach śladowych, które nie wystarczają do istotnego zahamowania CYP3A4 w wątrobie i jelicie. Interakcja opisana w bazach dla erytromycyny dotyczy więc postaci doustnych i dożylnych, a nie preparatów miejscowych. Mechanizm jest wspólny dla całej klasy, a niższy poziom podany dla tadalafilu wynika z różnic w opisie w źródłach, a nie z innej drogi metabolizmu.
Monitorować
- Upewnienie się, że erytromycyna jest stosowana wyłącznie miejscowo
- Brak rutynowego monitorowania przy prawidłowym stosowaniu na skórę
Kiedy ocena się zmienia
| Doustna lub dożylnadroga podania · miejscowe antybiotyki przeciwtrądzikowe | ryzyko rośnie | Erytromycyna podana ogólnie silnie hamuje CYP3A4 i istotnie zwiększa ekspozycję na inhibitory fosfodiesterazy typu 5, co wymaga zmniejszenia dawki, wydłużenia odstępu lub unikania połączenia zgodnie z ChPL danego leku. |
| Stosowanie na bardzo dużą powierzchnię lub uszkodzoną skórędawka · miejscowe antybiotyki przeciwtrądzikowe | inne zalecenie | Przy rozległym stosowaniu na uszkodzoną skórę wchłanianie erytromycyny może być większe, choć nadal nie oczekuje się istotnej interakcji, dlatego wystarczy zwrócić uwagę na nasilone działania niepożądane inhibitora fosfodiesterazy typu 5. |
Interakcja nieistotna klinicznieSelektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny+ Inhibitory fosfodiesterazy typu 5 klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu SSRI i inhibitora fosfodiesterazy typu 5 zwykle nie trzeba zmieniać dawkowania żadnego z leków, a połączenie bywa stosowane celowo w leczeniu zaburzeń erekcji wywołanych przez SSRI.Lek na potencję możesz zwykle przyjmować razem z lekiem przeciwdepresyjnym z grupy SSRI, ale powiedz farmaceucie lub lekarzowi o obu lekach i nie przekraczaj zaleconej dawki.ChPL: nie sprawdzonoszybki (godziny)badania kliniczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Lek na potencję możesz zwykle przyjmować razem z lekiem przeciwdepresyjnym z grupy SSRI, ale powiedz farmaceucie lub lekarzowi o obu lekach i nie przekraczaj zaleconej dawki.
Leki przeciwdepresyjne z grupy SSRI, na przykład sertralinę czy escytalopram, zwykle można bezpiecznie łączyć z lekami na potencję, takimi jak syldenafil czy tadalafil. Lekarze często celowo przepisują leki na potencję osobom, u których lek przeciwdepresyjny osłabił życie seksualne. Wyjątkiem jest wardenafil razem z cytalopramem lub escytalopramem, bo to połączenie może zaburzać rytm serca. Fluwoksamina może z kolei nasilać działania niepożądane leków na potencję.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca, nierówne bicie serca lub omdlenie
- silne zawroty głowy albo uczucie słabości po przyjęciu leku na potencję
- bolesny wzwód, który nie ustępuje przez wiele godzin
- nagłe pogorszenie widzenia lub słuchu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu SSRI i inhibitora fosfodiesterazy typu 5 zwykle nie trzeba zmieniać dawkowania żadnego z leków, a połączenie bywa stosowane celowo w leczeniu zaburzeń erekcji wywołanych przez SSRI. Nie łącz wardenafilu z cytalopramem ani escytalopramem i w takiej sytuacji wybierz syldenafil, tadalafil lub awanafil. Przy wardenafilu z innymi SSRI zachowaj ostrożność u pacjentów z chorobą serca, wrodzonym zespołem długiego QT lub zaburzeniami elektrolitowymi. U pacjentów leczonych fluwoksaminą rozpocznij inhibitor PDE5 od najmniejszej dawki i nie zwiększaj jej bez oceny tolerancji albo rozważ zamianę fluwoksaminy na inny SSRI.
Skutek kliniczny
Przy większości par nie obserwuje się klinicznie istotnych skutków, a inhibitory PDE5 są wręcz stosowane celowo w leczeniu zaburzeń erekcji wywołanych przez SSRI. Fluwoksamina może nasilać działania niepożądane inhibitora PDE5, takie jak ból głowy, zaczerwienienie twarzy, spadek ciśnienia, zawroty głowy, zaburzenia widzenia i rzadko przedłużony wzwód. Połączenie wardenafilu z cytalopramem lub escytalopramem zwiększa ryzyko wydłużenia QT i komorowych zaburzeń rytmu typu torsade de pointes, zwłaszcza przy hipokaliemii, bradykardii lub chorobie serca.
Mechanizm
Typowe połączenie SSRI z inhibitorem fosfodiesterazy typu 5 nie daje istotnej interakcji farmakokinetycznej ani farmakodynamicznej, bo większość SSRI nie hamuje w istotnym stopniu CYP3A4, który metabolizuje syldenafil, tadalafil, wardenafil i awanafil. Wyjątkiem jest fluwoksamina, która umiarkowanie hamuje CYP3A4 i zwiększa ekspozycję na inhibitor PDE5. Drugi, odrębny mechanizm dotyczy wardenafilu, który wydłuża odstęp QT i sumuje to działanie z cytalopramem i escytalopramem, a w mniejszym stopniu z innymi SSRI. Interakcja nie jest więc wspólna dla całej klasy, lecz ogranicza się do tych leków.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QT przed włączeniem wardenafilu u pacjenta przyjmującego SSRI z obciążeniem kardiologicznym
- stężenie potasu i magnezu u pacjentów z ryzykiem wydłużenia QT
- ciśnienie tętnicze i objawy hipotonii przy połączeniu z fluwoksaminą
- tolerancja inhibitora PDE5 – ból głowy, zawroty głowy, zaburzenia widzenia, przedłużony wzwód
Kiedy ocena się zmienia
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych wolniej eliminowane są zarówno inhibitory PDE5, jak i cytalopram oraz escytalopram, a ryzyko wydłużenia QT i hipotonii ortostatycznej jest większe. Zasadne jest rozpoczynanie od najmniejszej dawki inhibitora PDE5, szczególnie przy fluwoksaminie. |
| Najwyższa zarejestrowana dawkadawka · inhibitory fosfodiesterazy typu 5 | ryzyko rośnie | Przy fluwoksaminie najwyższa dawka inhibitora PDE5 może prowadzić do nadmiernej ekspozycji i nasilenia działań niepożądanych. Przy wardenafilu wyższa dawka nasila wydłużenie QT. |
| Najwyższa zarejestrowana dawkadawka · selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez cytalopram i escytalopram zależy od dawki, więc przy wyższych dawkach ryzyko w połączeniu z wardenafilem jest największe. Hamowanie CYP3A4 przez fluwoksaminę również narasta z dawką. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.
