Skutek kliniczny

Możliwe wydłużenie odstępu QT z ryzykiem komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes. Możliwe osłabienie działania amantadyny i nasilenie objawów parkinsonowskich. Możliwe nasilenie splątania, omamów, senności, zaparć i zatrzymania moczu, zwłaszcza u osób starszych.

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację serca się sumuje. Siarczanu amantadyny nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT, w tym z niektórymi lekami przeciwpsychotycznymi^[1]. Olanzapinę z lekami wydłużającymi odstęp QTc stosuje się ostrożnie^[2]. Olanzapina może działać antagonistycznie wobec bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy, a więc osłabiać przeciwparkinsonowskie działanie amantadyny^[2]. Dodatkowo amantadyna nasila splątanie i omamy wywoływane przez leki o działaniu przeciwcholinergicznym^[1], a olanzapina również ma takie działanie.

Monitorować

• EKG z oceną QTc przed leczeniem i w jego trakcie
• stężenie potasu i magnezu
• tętno (bradykardia)
• splątanie, omamy, senność
• nasilenie objawów parkinsonowskich
• zaparcia i zatrzymanie moczu

Skutek kliniczny

Możliwe wydłużenie odstępu QT z ryzykiem groźnych komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes. Możliwe także zwiększone ryzyko krwawień.

Mechanizm

Cytalopram i olanzapina mogą wydłużać odstęp QT, a ich działania mogą się sumować. Nie przeprowadzono badań jednoczesnego stosowania cytalopramu z innymi lekami wydłużającymi QT i nie można wykluczyć efektu addytywnego^[1]. Dodatkowo cytalopram może zwiększać ryzyko krwawień, a atypowe leki przeciwpsychotyczne należą do leków, przy których zaleca się wtedy ostrożność^[1]. Interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać, bo olanzapina nie hamuje głównych izoenzymów CYP450^[2], a cytalopram nie wpływa istotnie na CYP1A2, przez który olanzapina jest metabolizowana.

Monitorować

• EKG z oceną QTc przed włączeniem drugiego leku i w trakcie leczenia
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• kołatania serca, zawroty głowy, omdlenia
• objawy krwawienia

Bezpieczniejsze alternatywy

sertralinaarypiprazol

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QTc, komorowych zaburzeń rytmu typu torsade de pointes i nagłego zgonu sercowego. Sumują się też objawy pozapiramidowe, sedacja i ryzyko złośliwego zespołu neuroleptycznego.

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QTc, więc ich działanie na repolaryzację komór się sumuje. Haloperydolu nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT, w tym z innymi lekami przeciwpsychotycznymi.^[1][2] Olanzapinę z lekami wydłużającymi odstęp QTc stosuje się ostrożnie.^[3] Oba leki blokują receptory dopaminowe D2 i hamują ośrodkowy układ nerwowy, co sumuje ryzyko objawów pozapiramidowych i sedacji. Haloperydol nasila depresję OUN wywołaną przez inne leki hamujące OUN.^[1] Interakcji farmakokinetycznej się nie oczekuje, bo olanzapina nie hamuje głównych izoenzymów CYP450, a haloperydol nie wpływa na CYP1A2.^[3]

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• objawy pozapiramidowe (sztywność, drżenie, akatyzja)
• stopień sedacji
• ciśnienie tętnicze i tętno
• temperatura ciała i objawy złośliwego zespołu neuroleptycznego

Skutek kliniczny

Ryzyko wydłużenia odstępu QT i zaburzeń rytmu serca typu torsade de pointes, zwłaszcza przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii lub chorobie serca. Nasilona senność, zawroty głowy, upadki oraz objawy przeciwcholinergiczne, takie jak suchość w ustach, zaparcie i zatrzymanie moczu.

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację serca się sumuje. Hydroksyzyny nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi torsade de pointes, w tym z niektórymi lekami przeciwpsychotycznymi^[1]. Olanzapinę łączy się ostrożnie z lekami wydłużającymi odstęp QTc^[2]. Dodatkowo oba leki działają depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy i przeciwcholinergicznie, co nasila sedację i objawy przeciwcholinergiczne^[1][2]. Interakcji farmakokinetycznej się nie oczekuje, bo olanzapina jest metabolizowana głównie przez CYP1A2 i nie hamuje głównych izoenzymów CYP450, a hydroksyzyna jest metabolizowana przez dehydrogenazę alkoholową i CYP3A4/5^[2][1].

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• częstość rytmu serca
• nasilenie sedacji i ryzyko upadków
• objawy przeciwcholinergiczne – zaparcie, zatrzymanie moczu, splątanie

Bezpieczniejsze alternatywy

feksofenadynabilastynadesloratadynaarypiprazol

Skutek kliniczny

Główne zagrożenie to wydłużenie odstępu QT z ryzykiem częstoskurczu typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Przy połączeniu klarytromycyny z kwetiapiną dochodzą objawy przedawkowania neuroleptyku, takie jak nasilona senność, niedociśnienie ortostatyczne, tachykardia i zaburzenia świadomości^[1]. Podobne objawy, a także drgawki, mogą wystąpić przy wzroście stężenia klozapiny.

Mechanizm

Wspólnym mechanizmem dla całej klasy jest addycyjne wydłużenie odstępu QT. Makrolidy i neuroleptyki z grupy diazepin, oksazepin, tiazepin i oksepin blokują kanały potasowe hERG w mięśniu sercowym i opóźniają repolaryzację komór. Siła tego efektu różni się między lekami, ale żaden lek z obu list nie jest od niego wolny. Na ten efekt nakłada się interakcja farmakokinetyczna, która nie dotyczy całej klasy. Klarytromycyna silnie, a roksytromycyna słabo hamuje CYP3A4, przez co rośnie stężenie kwetiapiny, a w mniejszym stopniu klozapiny i loksapiny^[1]. Azytromycyna i spiramycyna praktycznie nie hamują CYP3A4. Olanzapina i asenapina są metabolizowane głównie przez CYP1A2 i glukuronidację, więc hamowanie CYP3A4 ma dla nich małe znaczenie.

Monitorować

• EKG z oceną QTc przed włączeniem makrolidu i w trakcie leczenia u osób z czynnikami ryzyka
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• tętno i ciśnienie tętnicze, w tym niedociśnienie ortostatyczne
• nasilenie sedacji i stan świadomości
• stężenie klozapiny we krwi przy leczeniu klarytromycyną

Skutek kliniczny

Głównym zagrożeniem jest wydłużenie odstępu QT z ryzykiem groźnych komorowych zaburzeń rytmu, szczególnie przy hipokaliemii lub hipomagnezemii. ChPL escytalopramu wskazuje, że produkty wywołujące hipokaliemię i hipomagnezemię mogą zwiększać ryzyko złośliwych arytmii.^[1] Dodatkowo leki z grupy SSRI mogą obniżać próg drgawkowy, a ChPL escytalopramu zaleca ostrożność przy łączeniu z lekami neuroleptycznymi.^[1]

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QT, a ich działanie w tym zakresie może się sumować. ChPL escytalopramu podaje, że nie badano jego farmakokinetyki ani farmakodynamiki w skojarzeniu z innymi lekami wydłużającymi odstęp QT i nie można wykluczyć działania addytywnego.^[1] ChPL olanzapiny zaleca ostrożność przy łączeniu jej z lekami wydłużającymi odstęp QTc.^[4] Istotnej interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać, ponieważ olanzapina jest metabolizowana głównie przez CYP1A2 i nie hamuje in vitro głównych izoenzymów CYP450.^[4] Escytalopram jest metabolizowany głównie przez CYP2C19, w mniejszym stopniu przez CYP3A4 i CYP2D6.^[1]

Monitorować

• EKG z oceną QTc przed włączeniem skojarzenia i w trakcie leczenia
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• kołatanie serca, zasłabnięcia i omdlenia
• napady drgawkowe

Bezpieczniejsze alternatywy

sertralinaarypiprazol

Skutek kliniczny

Zwiększone ryzyko wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu serca, w tym torsade de pointes, które mogą objawiać się kołataniem serca, zawrotami głowy, omdleniem, a w skrajnych przypadkach nagłym zgonem sercowym.^[1]

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QT, a ich działanie się sumuje, co może prowadzić do komorowych zaburzeń rytmu serca, w tym torsade de pointes.^[1] Olanzapinę łączy się ostrożnie z innymi lekami wydłużającymi odstęp QTc.^[2] Interakcja nie ma podłoża farmakokinetycznego, bo moksyfloksacyna nie hamuje enzymów cytochromu P450 i wystąpienie interakcji metabolicznych jest mało prawdopodobne.^[1] W odróżnieniu od cyprofloksacyny, która jako inhibitor CYP1A2 może zwiększać stężenie olanzapiny, moksyfloksacyna nie zmienia więc ekspozycji na olanzapinę.^[2]

Monitorować

• EKG z oceną odstępu QTc przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• objawy zaburzeń rytmu serca – kołatanie, zawroty głowy, omdlenia
• inne leki wydłużające odstęp QT lub obniżające stężenie potasu

Bezpieczniejsze alternatywy

amoksycylina z kwasem klawulanowymcefuroksymdoksycyklina

Skutek kliniczny

Wydłużenie odstępu QT z ryzykiem komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, oraz nasilenie niedociśnienia ortostatycznego i bradykardii z możliwymi omdleniami.

Mechanizm

Oba leki sumują działanie wydłużające repolaryzację komór. Sotalol blokuje kanały potasowe (działanie klasy III) i może wywołać torsade de pointes, zwłaszcza przy hipokaliemii lub bradykardii^[1]. Olanzapina wydłuża odstęp QTc w mniejszym stopniu. Dodatkowo blokada receptorów beta przez sotalol sumuje się z blokadą receptorów alfa-1 przez olanzapinę, co nasila niedociśnienie ortostatyczne i bradykardię. Interakcji farmakokinetycznej się nie oczekuje, bo olanzapina nie hamuje głównych izoenzymów CYP450^[3], a sotalol nie jest metabolizowany w wątrobie.

Monitorować

• EKG z oceną QTc przed dołączeniem drugiego leku i po osiągnięciu stałej dawki
• stężenie potasu i magnezu w surowicy
• częstość akcji serca
• ciśnienie tętnicze w pozycji stojącej

Bezpieczniejsze alternatywy

arypiprazolbisoprololmetoprolol