Interakcje / Bortezomib / Bortezomib i denosumab
Jaki opis pokazać?
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Połączenie można stosować bez zmiany dawek.
Przyjmuj wapń i witaminę D tak, jak zalecił lekarz, i od razu zgłoś mu uporczywą biegunkę, wymioty, skurcze mięśni albo mrowienie wokół ust lub w palcach.
Interakcja o niejasnym znaczeniuBortezomib+ DenosumabPołączenie można stosować bez zmiany dawek.Przyjmuj wapń i witaminę D tak, jak zalecił lekarz, i od razu zgłoś mu uporczywą biegunkę, wymioty, skurcze mięśni albo mrowienie wokół ust lub w palcach.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Przyjmuj wapń i witaminę D tak, jak zalecił lekarz, i od razu zgłoś mu uporczywą biegunkę, wymioty, skurcze mięśni albo mrowienie wokół ust lub w palcach.
Te dwa leki często stosuje się razem i nie wpływają one na siebie nawzajem w organizmie. Oba mogą jednak obniżać poziom wapnia we krwi – denosumab bezpośrednio, a bortezomib przez biegunkę lub wymioty. Zbyt mało wapnia może dawać skurcze mięśni i mrowienie. Lekarz będzie regularnie sprawdzał wyniki krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- skurcze lub drżenie mięśni
- mrowienie wokół ust lub w palcach
- uporczywa biegunka lub wymioty
- gorączka lub inne objawy zakażenia
- ból, obrzęk lub niegojąca się rana w jamie ustnej
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować bez zmiany dawek. Przed każdym podaniem denosumabu i w trakcie leczenia kontroluj stężenie wapnia, zapewnij suplementację wapnia i witaminy D oraz szybko lecz biegunkę i wymioty wywołane bortezomibem. Denosumabu nie podaje się przy hipokalcemii, a w dawce onkologicznej również przy niezagojonych ranach po zabiegach w jamie ustnej.[1][2]
Skutek kliniczny
Teoretycznie większe ryzyko hipokalcemii, zwłaszcza przy biegunce, wymiotach lub niedostatecznej podaży wapnia i witaminy D. Brak doniesień o poważnych skutkach samego połączenia. Oba leki są rutynowo łączone u chorych na szpiczaka mnogiego.
Mechanizm
Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna. Denosumab nie zmienia farmakokinetyki leków metabolizowanych przez CYP3A4, a bortezomib jest metabolizowany między innymi przez ten izoenzym.[1] Możliwe jest jedynie teoretyczne sumowanie działań niepożądanych. Denosumab obniża stężenie wapnia we krwi, a bortezomib może wywoływać zaburzenia elektrolitowe, biegunkę i wymioty, co sprzyja niedoborowi wapnia. Oba leki są stosowane u osób z osłabioną odpornością, co teoretycznie może zwiększać ryzyko zakażeń.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie wapnia w surowicy
- stężenie magnezu i potasu przy biegunce lub wymiotach
- czynność nerek
- objawy zakażenia
- stan jamy ustnej i zębów
Kiedy ocena się zmienia
| 120 mgdawka · denosumab | inne zalecenie | Przy dawce onkologicznej denosumabu przed każdym podaniem oceń stan jamy ustnej, bo niezagojone rany po zabiegach stomatologicznych lub chirurgicznych w jamie ustnej są przeciwwskazaniem. Kontrola wapnia jest szczególnie ważna. |
| Ciężka niewydolność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | U chorych z ciężkim zaburzeniem czynności nerek ryzyko hipokalcemii po denosumabie jest większe, a biegunka i odwodnienie po bortezomibie mogą je dodatkowo nasilać. Wymagana jest ścisła kontrola wapnia i suplementacja. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bildyos 60 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bildyos-100525670/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bomyntra 120 mg, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bomyntra-100522232/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bortezomib Hospira. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bortezomib-hospira-100381803/
Alkohol przy tych lekach
Bortezomib a alkohol: brak opisu w bazie.
Denosumab a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 212
Połączenie przeciwwskazaneBortezomib+ Szczepionka BCGNie podawaj dopęcherzowo BCG pacjentowi leczonemu bortezomibem.Jeśli leczysz się bortezomibem, powiedz o tym lekarzowi przed każdym planowanym podaniem BCG, bo w tym czasie BCG się nie podaje.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli leczysz się bortezomibem, powiedz o tym lekarzowi przed każdym planowanym podaniem BCG, bo w tym czasie BCG się nie podaje.
Bortezomib to lek przeciwnowotworowy, który osłabia odporność. BCG zawiera żywe, osłabione bakterie i przy słabej odporności może wywołać groźne zakażenie całego organizmu, a do tego gorzej działa. Dlatego tych leków nie stosuje się w tym samym czasie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze, zwłaszcza utrzymujące się dłużej po wlewie BCG
- silne osłabienie i uczucie rozbicia
- kaszel lub duszność
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- nasilony ból lub pieczenie przy oddawaniu moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj dopęcherzowo BCG pacjentowi leczonemu bortezomibem.[1][2][3] Kolejność obu terapii i odstęp po zakończeniu leczenia przeciwnowotworowego ustala lekarz prowadzący wspólnie z urologiem, biorąc pod uwagę stan odporności pacjenta. Wlewów BCG nie łączy się także z kortykosteroidami podawanymi układowo, często stosowanymi w schematach z bortezomibem, natomiast steroidy miejscowe nie są przeszkodą.[1]
Skutek kliniczny
Ryzyko uogólnionego zakażenia prątkami BCG o potencjalnie ciężkim przebiegu (gorączka, posocznica, zajęcie płuc, wątroby lub szpiku) oraz osłabienie działania przeciwnowotworowego wlewów BCG.
Mechanizm
Bortezomib hamuje proteasom i działa cytostatycznie, przez co osłabia odporność, zwłaszcza komórkową. Dopęcherzowe BCG zawiera żywe, atenuowane prątki, których działanie przeciwnowotworowe wymaga sprawnej odpowiedzi immunologicznej, a ich opanowanie przez organizm zależy od odporności komórkowej. Przy polekowej immunosupresji rośnie ryzyko rozsiewu prątków BCG i maleje skuteczność wlewów.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy uogólnionego zakażenia BCG (gorączka, dreszcze, osłabienie, kaszel, duszność, zażółcenie skóry)
- morfologia krwi z rozmazem przed decyzją o wlewach BCG po zakończeniu leczenia bortezomibem
Kiedy ocena się zmienia
| Śródskórna (szczepienie przeciwgruźlicze)droga podania · szczepionka BCG | inne zalecenie | Szczepionka przeciwgruźlicza podawana śródskórnie również zawiera żywe prątki, dlatego u pacjenta leczonego bortezomibem nie należy jej podawać ze względu na ryzyko rozsiewu zakażenia. Decyzję o szczepieniu odkłada się do czasu odbudowy odporności po zakończeniu leczenia. |
| Po zakończeniu leczenia bortezomibemkolejność włączenia · bortezomib | ryzyko maleje | Po zakończeniu leczenia bortezomibem wlewy BCG można rozważyć dopiero po odbudowie odporności. Odstęp ustala lekarz prowadzący na podstawie stanu klinicznego i badań krwi. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego OncoTICE 2-8 x 108 CFU żywych, atenuowanych prątków BCG/fiolkę, proszek do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oncotice-100195800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bortezomib Hospira. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bortezomib-hospira-100381803/
Połączenie przeciwwskazaneJeżówka purpurowa+ BortezomibJeżówki purpurowej nie stosuje się u pacjentów leczonych bortezomibem.Nie przyjmuj preparatów z jeżówką i przy objawach przeziębienia lub gorączce skontaktuj się z lekarzem prowadzącym leczenie.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj preparatów z jeżówką i przy objawach przeziębienia lub gorączce skontaktuj się z lekarzem prowadzącym leczenie.
Jeżówki nie wolno stosować w trakcie leczenia bortezomibem. Jeżówka pobudza układ odpornościowy, a w chorobie, którą leczy bortezomib, i przy obniżonej odporności po takim leczeniu może to zaszkodzić. Infekcja w czasie leczenia onkologicznego wymaga oceny lekarza, a nie leczenia na własną rękę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- kaszel, ból gardła albo inne objawy infekcji
- pęcherzyki lub bolesna wysypka na skórze
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Jeżówki purpurowej nie stosuje się u pacjentów leczonych bortezomibem[1]. Jeśli pacjent przyjmuje preparat z jeżówką, należy go odstawić i poinformować lekarza prowadzącego leczenie onkologiczne. Objawy przeziębienia lub zakażenia u chorego w trakcie leczenia przeciwnowotworowego wymagają konsultacji z lekarzem prowadzącym, a nie samoleczenia preparatami immunostymulującymi.
Skutek kliniczny
Możliwe niekorzystne pobudzenie układu odpornościowego u chorego z nowotworem układu krwiotwórczego i w stanie immunosupresji po leczeniu przeciwnowotworowym. Nie można wykluczyć wpływu na skuteczność i bezpieczeństwo terapii.
Mechanizm
Jeżówki purpurowej nie stosuje się w immunosupresji, w tym po terapii lekami onkologicznymi, ani w chorobach nowotworowych układu białokrwinkowego[2]. Ze względu na działanie immunostymulujące jest przeciwwskazana w niedoborach immunologicznych, immunosupresji i chorobach układu białokrwinkowego[3]. Nie stosuje się jej również w onkologii podczas terapii cytostatykami[1]. Bortezomib jest lekiem przeciwnowotworowym stosowanym w nowotworach układu krwiotwórczego, a jego działanie wiąże się z obniżeniem odporności, więc pacjent leczony bortezomibem spełnia kryteria przeciwwskazania do jeżówki. Wpływ jeżówki na metabolizm bortezomibu przez CYP3A4 jest teoretycznie możliwy, ale niepotwierdzony klinicznie.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy zakażenia, zwłaszcza gorączka – pilny kontakt z lekarzem prowadzącym
- morfologia krwi zgodnie ze schematem leczenia bortezomibem
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Succus Echinaceae Phytopharm 2,425 g/2,5 ml, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/succus-echinaceae-phytopharm-100064155/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Echinerba 80 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/echinerba-100199659/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Echinapur 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/echinapur-100021068/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bortezomib Hospira. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bortezomib-hospira-100381803/
Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ BortezomibNie należy rozpoczynać ani prowadzić leczenia klozapiną jednocześnie z bortezomibem.Nie odstawiaj samodzielnie klozapiny, tylko od razu powiedz psychiatrze i lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że przyjmujesz oba leki.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj samodzielnie klozapiny, tylko od razu powiedz psychiatrze i lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że przyjmujesz oba leki.
Klozapina i bortezomib mogą oba osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki chroniące przed zakażeniami. Razem mogą doprowadzić do niebezpiecznego spadku białych krwinek i ciężkich infekcji. Mogą też razem obniżać ciśnienie krwi i powodować silne zaparcia. Tych leków zwykle nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne lub inne objawy zakażenia
- zawroty głowy lub omdlenie przy wstawaniu
- brak wypróżnienia przez kilka dni, ból i wzdęcie brzucha
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy rozpoczynać ani prowadzić leczenia klozapiną jednocześnie z bortezomibem.[1][2][3] Jeśli pacjent przyjmujący klozapinę ma rozpocząć leczenie bortezomibem, psychiatra i hematolog lub onkolog powinni wspólnie zdecydować o zmianie leku przeciwpsychotycznego na taki, który nie hamuje czynności szpiku. Gdy odstawienie klozapiny wiąże się z dużym ryzykiem nawrotu psychozy, a zespół leczący świadomie decyduje się na kontynuację, wymagane jest ścisłe monitorowanie morfologii krwi z rozmazem przed każdą dawką bortezomibu i natychmiastowe przerwanie klozapiny przy narastającej neutropenii.
Skutek kliniczny
Najgroźniejszym skutkiem jest ciężka neutropenia lub agranulocytoza z ryzykiem zakażeń zagrażających życiu, przy czym trudno ustalić, który lek ją wywołał. Możliwe są też nasilone niedociśnienie ortostatyczne z omdleniami oraz ciężkie zaparcia aż do niedrożności porażennej jelit, która jest przeciwwskazaniem do stosowania klozapiny.[1]
Mechanizm
Klozapiny nie wolno łączyć z bortezomibem, ponieważ oba leki uszkadzają szpik kostny i ich działania mielotoksyczne się sumują. ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego i wymienia wśród nich środki cytotoksyczne.[1] Bortezomib jako inhibitor proteasomu stosowany w chemioterapii często powoduje małopłytkowość i neutropenię, a klozapina sama w sobie niesie ryzyko neutropenii i agranulocytozy. Dodatkowo sumują się działanie hipotensyjne obu leków oraz ich wpływ na perystaltykę jelit, a ChPL klozapiny zaleca ostrożność przy łączeniu z substancjami o działaniu hipotensyjnym.[1] Bortezomib jest słabym inhibitorem CYP1A2, głównej drogi metabolizmu klozapiny, ale wpływ ten nie powinien mieć istotnego znaczenia klinicznego.[4]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Bortezomib – słaby inhibitor CYP1A2[5], klozapina – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[6]
- Bortezomib – słaby inhibitor CYP2C19[5], klozapina – drugorzędny szlak substrat CYP2C19[7]
- Bortezomib – słaby inhibitor CYP2D6[5], klozapina – drugorzędny szlak substrat CYP2D6[7]
- Bortezomib – słaby inhibitor CYP3A4[5], klozapina – substrat CYP3A4[7]
- Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[6], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[7], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[7], substrat CYP3A4[7]
- Bortezomib: słaby inhibitor CYP1A2[5], słaby inhibitor CYP2C19[5], słaby inhibitor CYP2C9[5], słaby inhibitor CYP2D6[5], słaby inhibitor CYP3A4[5], substrat CYP1A2[5], substrat CYP2C19[5], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[5], substrat CYP3A4[5]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba neutrofili i płytek krwi przed każdą dawką bortezomibu
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej
- częstość wypróżnień i objawy niedrożności jelit
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Klozapina stosowana przewlekle przed rozpoczęciem bortezomibukolejność włączenia · klozapina | inne zalecenie | ChPL klozapiny zabrania rozpoczynania klozapiny u pacjentów przyjmujących leki o znacznym ryzyku agranulocytozy. U pacjenta ustabilizowanego na klozapinie, u którego planuje się bortezomib, należy przed pierwszym podaniem omówić z psychiatrą zamianę leku przeciwpsychotycznego. Jeśli zespół świadomie decyduje o kontynuacji, wymagana jest kontrola morfologii z rozmazem przed każdą dawką bortezomibu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bortezomib Hospira 3,5 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bortezomib-hospira-100381803/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bortezomib Hospira. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bortezomib-hospira-100381803/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Inhibitory proteasomu (np. bortezomib, karfilzomib, iksazomib) klasaJednoczesne stosowanie selektywnego leku immunosupresyjnego i inhibitora proteasomu należy ograniczyć do sytuacji, w których jest niezbędne, i prowadzić pod ścisłą kontrolą morfologii krwi oraz objawów zakażenia.Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność i jednocześnie jesteś leczony lekiem na szpiczaka z tej grupy, poinformuj o tym obu lekarzy, wykonuj zlecone badania krwi i przy gorączce lub innych objawach zakażenia niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność i jednocześnie jesteś leczony lekiem na szpiczaka z tej grupy, poinformuj o tym obu lekarzy, wykonuj zlecone badania krwi i przy gorączce lub innych objawach zakażenia niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem.
Leki obniżające odporność stosowane w chorobach autoimmunologicznych, takie jak leflunomid, fingolimod, tofacytynib czy natalizumab, oraz leki na szpiczaka, takie jak bortezomib, karfilzomib i iksazomib, osłabiają układ odpornościowy. Przyjmowane razem mogą bardzo obniżyć odporność i liczbę krwinek. Zwiększa to ryzyko poważnych zakażeń, półpaśca, a także krwawień. Lekarz może zdecydować o przerwie w jednym z leków, zalecić leki chroniące przed zakażeniami i częstsze badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ogólne złe samopoczucie
- kaszel, duszność lub ból przy oddychaniu
- bolesna wysypka z pęcherzykami (półpasiec)
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł
- pieczenie w ustach, owrzodzenia jamy ustnej lub ból gardła
- nowe zaburzenia mowy, widzenia, równowagi, osłabienie ręki lub nogi albo zmiana zachowania
- drętwienie, mrowienie lub pieczenie dłoni i stóp
- zawroty głowy, omdlenie lub wyraźnie wolne bicie serca
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Jednoczesne stosowanie selektywnego leku immunosupresyjnego i inhibitora proteasomu należy ograniczyć do sytuacji, w których jest niezbędne, i prowadzić pod ścisłą kontrolą morfologii krwi oraz objawów zakażenia. Przed rozpoczęciem leczenia inhibitorem proteasomu warto ocenić z lekarzem prowadzącym chorobę autoimmunologiczną, czy lek z grupy A można odstawić lub zawiesić. Trzeba przy tym pamiętać o długim utrzymywaniu się działania leflunomidu i teriflunomidu, które bez procedury przyspieszonej eliminacji z kolestyraminą lub węglem aktywnym działają jeszcze przez wiele miesięcy po odstawieniu. Także natalizumab, inebilizumab, rawulizumab, abatacept i belatacept działają długo po ostatniej dawce, a po odstawieniu fingolimodu, ozanimodu i ponesimodu liczba limfocytów wraca do normy dopiero po kilku tygodniach. Gdy skojarzenia nie da się uniknąć, należy stosować profilaktykę przeciwwirusową (acyklowir lub walacyklowir) zalecaną przy inhibitorach proteasomu i rozważyć profilaktykę pneumocystozy[1]. Przed leczeniem trzeba wykonać badania przesiewowe w kierunku wirusowego zapalenia wątroby typu B i gruźlicy oraz sprawdzić stan szczepień. Szczepionek żywych nie należy podawać. Przy natalizumabie skojarzenie z lekiem cytotoksycznym jest niewskazane ze względu na ryzyko PML i zwykle wymaga przerwania natalizumabu. Przy rawulizumabie trzeba upewnić się, że pacjent jest zaszczepiony przeciw meningokokom lub otrzymuje profilaktykę antybiotykową. Przy ciężkiej neutropenii, małopłytkowości lub zakażeniu należy wstrzymać lek z grupy A i postępować zgodnie z zasadami modyfikacji dawki inhibitora proteasomu.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko ciężkich zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, w tym oportunistycznych, takich jak półpasiec, zakażenia wirusem cytomegalii, reaktywacja wirusowego zapalenia wątroby typu B, pneumocystozowe zapalenie płuc i postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia (PML), szczególnie przy natalizumabie. Możliwe pogłębienie neutropenii, limfopenii i małopłytkowości z ryzykiem krwawień. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie z bortezomibem możliwe nasilenie neuropatii obwodowej, a przy modulatorach receptora S1P z karfilzomibem nasilenie bradykardii i zaburzeń przewodzenia.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i wynika z sumowania się działania obu grup na układ odpornościowy. Selektywne leki immunosupresyjne hamują aktywację, proliferację lub migrację limfocytów. Część z nich obniża też liczbę limfocytów we krwi obwodowej (modulatory receptora S1P – fingolimod, ozanimod, ponesimod), zmniejsza stężenie immunoglobulin (efgartigimod alfa, imlifidaza) albo uszkadza linie komórkowe szpiku (mykofenolan mofetyl, kwas mykofenolowy, leflunomid, immunoglobulina przeciw limfocytom T). Inhibitory proteasomu (bortezomib, karfilzomib, iksazomib) działają cytotoksycznie na komórki plazmatyczne i limfocyty, wywołują małopłytkowość, neutropenię i limfopenię oraz upośledzają odporność komórkową, czego wyrazem jest między innymi reaktywacja wirusa ospy wietrznej i półpaśca[2]. Łączne działanie pogłębia niedobór odporności i supresję szpiku. Mechanizm dotyczy całej klasy i nie zależy od metabolizmu konkretnych substancji, a jego nasilenie zależy od siły immunosupresji danego leku z grupy A. Istotne interakcje farmakokinetyczne między grupami nie są opisane. Dodatkowo leflunomid i teriflunomid mogą sumować się z bortezomibem w wywoływaniu neuropatii obwodowej, a modulatory receptora S1P mogą nasilać bradykardię i zaburzenia rytmu, które rzadko występują przy karfilzomibie i bortezomibie.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba neutrofilów, limfocytów i płytek krwi, przed każdym cyklem inhibitora proteasomu
- objawy zakażenia, w tym gorączka, kaszel, duszność i zmiany skórne sugerujące półpaśca
- nowe lub nasilające się objawy neurologiczne (podejrzenie PML), szczególnie przy natalizumabie, fingolimodzie, ozanimodzie i ponesimodzie
- aktywność aminotransferaz i bilirubina, szczególnie przy leflunomidzie i teriflunomidzie
- objawy neuropatii obwodowej przy skojarzeniu bortezomibu z leflunomidem lub teriflunomidem
- częstość akcji serca i ciśnienie tętnicze przy skojarzeniu modulatorów receptora S1P z karfilzomibem lub bortezomibem
- markery wirusowego zapalenia wątroby typu B u nosicieli oraz w razie potrzeby wiremia CMV
- stężenie immunoglobulin przy nawracających zakażeniach, szczególnie przy efgartigimodzie alfa i imlifidazie
Kiedy ocena się zmienia
| Okres po odstawieniu leflunomidu lub teriflunomidu bez przeprowadzonej procedury przyspieszonej eliminacjiodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Leflunomid i teriflunomid mają bardzo długi okres eliminacji z powodu krążenia jelitowo-wątrobowego. Po samym odstawieniu ich działanie utrzymuje się przez wiele miesięcy, dlatego ryzyko interakcji trwa mimo zaprzestania przyjmowania leku. Gdy planowane jest leczenie inhibitorem proteasomu, należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji z kolestyraminą lub węglem aktywnym. |
| Długotrwałe stosowanie natalizumabu, szczególnie u osób z przeciwciałami przeciw wirusowi JC lub po wcześniejszym leczenczas leczenia · selektywne leki immunosupresyjne | ryzyko rośnie | Ryzyko PML przy natalizumabie rośnie z czasem leczenia, przy obecności przeciwciał przeciw wirusowi JC i po wcześniejszej immunosupresji. Skojarzenie z lekiem cytotoksycznym, takim jak inhibitor proteasomu, jest wtedy niewskazane i wymaga przerwania natalizumabu. |
| Włączenie inhibitora proteasomu u pacjenta z utrzymującą się limfopenią po fingolimodzie, ozanimodzie lub ponesimodziekolejność włączenia · selektywne leki immunosupresyjne | ryzyko rośnie | Modulatory receptora S1P zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych i powodują limfopenię, która po odstawieniu ustępuje stopniowo przez kilka tygodni. Przed rozpoczęciem leczenia inhibitorem proteasomu należy sprawdzić bezwzględną liczbę limfocytów i, jeśli to możliwe, odczekać do jej poprawy. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują ciężkie zakażenia, półpasiec, cytopenie i neuropatia, a rezerwa szpiku jest mniejsza. Wymagają one częstszej kontroli morfologii i szczególnej czujności w kierunku zakażeń. |
Źródła
- Sandherr M, Hentrich M, von Lilienfeld-Toal M, Massenkeil G, Neumann S, Penack O, et al. Antiviral prophylaxis in patients with solid tumours and haematological malignancies--update of the Guidelines of the Infectious Diseases Working Party (AGIHO) of the German Society for Hematology and Medical Oncology (DGHO). Ann Hematol. 2015;94(9):1441-50. doi: 10.1007/s00277-015-2447-3. PMID: 26193852.
- Zheng G, Guan F, Han X, Yang L, Zhao Y, Yang Y, et al. Efficacy of Intermittent, Oral Famciclovir Prophylaxis for Bortezomib-Induced Herpes Zoster in Multiple Myeloma Patients. Front Oncol. 2022;12:843032. doi: 10.3389/fonc.2022.843032. PMID: 35372089.
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka przeciw durowi brzusznemu+ BortezomibNie podawaj żywej, doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu pacjentowi leczonemu bortezomibem.Nie przyjmuj doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu i zapytaj lekarza prowadzącego leczenie, czy i kiedy możesz zaszczepić się szczepionką w zastrzyku.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu i zapytaj lekarza prowadzącego leczenie, czy i kiedy możesz zaszczepić się szczepionką w zastrzyku.
Bortezomib osłabia odporność organizmu. Doustna szczepionka przeciw durowi brzusznemu zawiera żywe, osłabione bakterie, które przy słabszej odporności mogą wywołać zakażenie, a samo szczepienie może nie zadziałać. Dlatego w czasie leczenia bortezomibem nie stosuje się tej szczepionki. Istnieje szczepionka podawana w zastrzyku, która nie zawiera żywych bakterii.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka
- biegunka lub ból brzucha
- osłabienie i dreszcze
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj żywej, doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu pacjentowi leczonemu bortezomibem[1]. Jeśli szczepienie jest potrzebne, na przykład przed wyjazdem do kraju endemicznego, rozważ szczepionkę inaktywowaną podawaną we wstrzyknięciu i ustal termin szczepienia z prowadzącym hematologiem lub onkologiem. Moment ewentualnego podania szczepionki żywej po zakończeniu leczenia określa lekarz prowadzący na podstawie stanu odporności pacjenta.
Skutek kliniczny
U pacjenta leczonego bortezomibem żywa szczepionka niesie ryzyko zakażenia szczepem szczepionkowym oraz brak lub osłabienie ochrony przed durem brzusznym. Szczepionka inaktywowana podawana we wstrzyknięciu nie grozi zakażeniem, ale odpowiedź immunologiczna w trakcie leczenia może być słabsza.
Mechanizm
Bortezomib jest lekiem przeciwnowotworowym hamującym proteasom, który osłabia odporność komórkową i humoralną. Żywej, doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu nie podaje się osobom z niedoborem odporności, w tym otrzymującym leki immunosupresyjne lub antymitotyczne[1]. Osłabiony układ odpornościowy może nie opanować żywego, atenuowanego szczepu bakterii i jednocześnie nie wytworzyć skutecznej odpowiedzi poszczepiennej.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- gorączka, biegunka lub objawy zakażenia po przypadkowym podaniu żywej szczepionki
- uzgodnienie terminu szczepienia z planem leczenia przeciwnowotworowego
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana szczepionka przeciw durowi brzusznemu podawana we wstrzyknięciu
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowana we wstrzyknięciupostać · szczepionka przeciw durowi brzusznemu | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie zawiera żywych bakterii, więc nie grozi zakażeniem szczepem szczepionkowym, ale w trakcie leczenia bortezomibem odpowiedź immunologiczna może być osłabiona. Termin szczepienia warto uzgodnić z lekarzem prowadzącym leczenie przeciwnowotworowe. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vivotif ≥ 2x10E9 CFU, kapsułki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vivotif-100386090/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bortezomib Hospira. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bortezomib-hospira-100381803/
Połączenie przeciwwskazaneInhibitory proteasomu (np. bortezomib, karfilzomib, iksazomib)+ Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu (np. siponimod, etrasymod) klasaInhibitora proteasomu nie łączy się z modulatorem receptora sfingozyno-1-fosforanu.Jeśli masz przyjmować lek na szpiczaka lub chłoniaka z tej grupy razem z lekiem na stwardnienie rozsiane albo zapalenie jelita z tej grupy, nie zaczynaj i nie przerywaj żadnego z nich samodzielnie, tylko od razu powiedz o obu lekach hematologowi i lekarzowi, który przepisał drugi lek.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli masz przyjmować lek na szpiczaka lub chłoniaka z tej grupy razem z lekiem na stwardnienie rozsiane albo zapalenie jelita z tej grupy, nie zaczynaj i nie przerywaj żadnego z nich samodzielnie, tylko od razu powiedz o obu lekach hematologowi i lekarzowi, który przepisał drugi lek.
Leki na szpiczaka i niektóre chłoniaki, takie jak bortezomib, karfilzomib i iksazomib, oraz leki na stwardnienie rozsiane i wrzodziejące zapalenie jelita grubego, takie jak siponimod i etrasymod, osłabiają odporność. Razem mogą ją osłabić tak bardzo, że łatwo dochodzi do groźnych zakażeń, na przykład półpaśca. Oba rodzaje leków mogą też wpływać na pracę serca. Z tego powodu tych leków nie stosuje się razem, a lekarze ustalają, który lek trzeba odstawić.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze, kaszel albo inne objawy zakażenia
- bolesna wysypka z pęcherzykami na skórze
- nowe osłabienie kończyn, zaburzenia mowy, widzenia albo myślenia
- bardzo wolne bicie serca, zawroty głowy albo omdlenie
- duszność, obrzęki nóg albo nagły spadek wydolności
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Inhibitora proteasomu nie łączy się z modulatorem receptora sfingozyno-1-fosforanu. Czynny nowotwór wymagający leczenia bortezomibem, karfilzomibem albo iksazomibem jest przeciwwskazaniem do stosowania siponimodu i etrasymodu, dlatego modulator S1P należy odstawić, a dalsze leczenie choroby podstawowej ustalić z neurologiem albo gastroenterologiem. Działanie modulatora S1P na limfocyty utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po odstawieniu, więc przed rozpoczęciem terapii inhibitorem proteasomu warto sprawdzić liczbę limfocytów i rozważyć profilaktykę przeciwwirusową oraz przeciwbakteryjną zgodnie z zasadami onkohematologii. Jeśli skojarzenie zdarzy się mimo to, wymaga ono ścisłego nadzoru hematologicznego i kardiologicznego.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń, w tym półpaśca, zakażeń grzybiczych i postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii. Możliwe nasilenie bradykardii, zaburzeń przewodzenia i innych powikłań sercowo-naczyniowych. Leczenie onkologiczne może wymagać przerw z powodu powikłań infekcyjnych.
Mechanizm
Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup i ma charakter farmakodynamiczny. Modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych i trwale obniżają ich liczbę we krwi. Inhibitory proteasomu działają mielosupresyjnie, wywołują limfopenię, trombocytopenię i neutropenię oraz osłabiają odporność komórkową, co sprzyja między innymi reaktywacji wirusa ospy wietrznej i półpaśca. Oba efekty sumują się i prowadzą do głębokiej immunosupresji. Leki obu grup wpływają też na układ krążenia. Modulatory S1P zwalniają rytm serca i mogą zaburzać przewodzenie przedsionkowo-komorowe, szczególnie na początku leczenia. Inhibitory proteasomu, zwłaszcza karfilzomib, mogą wywołać niewydolność serca, zaburzenia rytmu, nadciśnienie albo niedociśnienie. Istotnej interakcji farmakokinetycznej nie opisano. Etrasymod nie odstaje od siponimodu farmakologicznie, więc brak danych dla jego par wynika z braku opisu, a nie z odmiennego działania. Dodatkowo modulatorów S1P nie stosuje się u chorych z czynnym nowotworem złośliwym, a inhibitory proteasomu podaje się właśnie w czynnym szpiczaku plazmocytowym i chłoniakach.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą limfocytów
- objawy zakażenia, zwłaszcza półpaśca i zakażeń oportunistycznych
- nowe objawy neurologiczne sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię
- tętno i EKG, zwłaszcza przy włączaniu modulatora S1P
- ciśnienie tętnicze i objawy niewydolności serca
Kiedy ocena się zmienia
| Powrót liczby limfocytów do normy po odstawieniu modulatora S1Podstep · modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu | ryzyko maleje | Działanie modulatora S1P na limfocyty ustępuje stopniowo po odstawieniu leku. Rozpoczęcie leczenia inhibitorem proteasomu po powrocie limfocytów do normy zmniejsza ryzyko sumowania się immunosupresji, ale nadal wymaga kontroli morfologii i objawów zakażenia. |
| Włączanie modulatora S1P u pacjenta leczonego albo niedawno leczonego inhibitorem proteasomukolejność włączenia · modulatory receptora sfingozyno-1-fosforanu | ryzyko rośnie | Bradykardia i zaburzenia przewodzenia po modulatorach S1P są najsilniejsze w pierwszych dniach leczenia. U pacjenta z powikłaniami kardiologicznymi po inhibitorze proteasomu, zwłaszcza po karfilzomibie, ryzyko jest większe i wymaga oceny kardiologicznej przed włączeniem. |
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze)+ Inhibitory proteasomu (np. bortezomib, karfilzomib, iksazomib) klasaW trakcie leczenia inhibitorem proteasomu nie podaje się szczepionki przeciw żółtej febrze, a połączenie jest przeciwwskazane.Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie leczenia lekiem z tej grupy i przed planowaną podróżą zapytaj hematologa, kiedy szczepienie będzie bezpieczne.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie leczenia lekiem z tej grupy i przed planowaną podróżą zapytaj hematologa, kiedy szczepienie będzie bezpieczne.
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywego, osłabionego wirusa. Leki takie jak bortezomib, karfilzomib czy iksazomib osłabiają odporność, więc wirus ze szczepionki może wywołać ciężką chorobę zamiast cię chronić. Takie szczepienie w czasie leczenia może być groźne dla życia, a do tego często nie daje ochrony.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze i bóle mięśni w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- silny ból głowy, sztywność karku, splątanie lub drgawki
- krwawienia, siniaki bez przyczyny
- wyraźne zmniejszenie ilości oddawanego moczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
W trakcie leczenia inhibitorem proteasomu nie podaje się szczepionki przeciw żółtej febrze, a połączenie jest przeciwwskazane. Dotyczy to jednakowo bortezomibu, karfilzomibu i iksazomibu niezależnie od drogi podania. Szczepienie rozważa się dopiero po zakończeniu leczenia i odbudowie odporności, w terminie ustalonym z hematologiem prowadzącym, a u osób po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych według odrębnych zasad szczepień po przeszczepieniu. Jeśli podróż do strefy występowania żółtej febry jest konieczna w czasie terapii, wystawia się zaświadczenie o przeciwwskazaniu do szczepienia i zaleca ścisłą ochronę przed komarami. Gdy szczepionkę podano przypadkowo, pacjenta obserwuje się w kierunku gorączki, żółtaczki i objawów neurologicznych przez kilka tygodni i w razie ich wystąpienia pilnie hospitalizuje.
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to uogólnione zakażenie wirusem szczepionkowym w postaci choroby trzewnej przypominającej żółtą febrę lub choroby neurotropowej, które mogą przebiegać z niewydolnością wielonarządową i zakończyć się zgonem. Dodatkowo odpowiedź na szczepienie może być słaba lub żadna, przez co pacjent nie uzyskuje ochrony przed zakażeniem w czasie podróży.
Mechanizm
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który po podaniu namnaża się w organizmie i jest kontrolowany przez sprawną odpowiedź odpornościową. Inhibitory proteasomu hamują proliferację i funkcję limfocytów oraz komórek plazmatycznych, a u chorych na szpiczaka plazmocytowego lub chłoniaka nakłada się na to niedobór odporności wynikający z samej choroby. Upośledzona odpowiedź komórkowa i humoralna sprzyja niekontrolowanemu namnażaniu wirusa szczepionkowego i zmniejsza wytwarzanie przeciwciał ochronnych. Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup, ponieważ wynika z działania immunosupresyjnego całej klasy, a nie z właściwości pojedynczej substancji.
Monitorować
- przed planowanym szczepieniem – ustalenie, czy pacjent jest w trakcie lub niedawno po leczeniu inhibitorem proteasomu
- po przypadkowym szczepieniu – temperatura ciała i objawy ogólne w kolejnych tygodniach
- po przypadkowym szczepieniu – enzymy wątrobowe, bilirubina, kreatynina, morfologia z płytkami krwi przy pojawieniu się objawów
- po przypadkowym szczepieniu – objawy neurologiczne (ból głowy, sztywność karku, splątanie, drgawki)
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepienie przed rozpoczęciem leczenia inhibitorem proteasomukolejność włączenia · szczepionki przeciw żółtej febrze | inne zalecenie | Jeśli szczepienie jest konieczne, a stan chorego na to pozwala, podaje się je przed rozpoczęciem leczenia inhibitorem proteasomu, z odstępem zwykle co najmniej 4 tygodni przed włączeniem terapii. U chorych na szpiczaka sama choroba może już stanowić przeciwwskazanie, dlatego decyzję podejmuje hematolog. |
| odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia leczeniainhibitory proteasomu | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia inhibitorem proteasomu szczepienie można rozważyć zwykle nie wcześniej niż po 3 miesiącach i tylko po potwierdzeniu odbudowy odporności. Po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych obowiązują dłuższe odstępy dla szczepionek żywych. |
Niekorzystna interakcjaAzatiopryna+ BortezomibPołączenia należy w miarę możliwości unikać.Powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie bortezomibem, że bierzesz azatioprynę, nie zmieniaj sam jej dawki i regularnie rób zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie bortezomibem, że bierzesz azatioprynę, nie zmieniaj sam jej dawki i regularnie rób zlecone badania krwi.
Oba leki osłabiają szpik kostny, który wytwarza krwinki, a razem mogą robić to znacznie silniej. Może to obniżyć liczbę białych krwinek i płytek krwi, przez co łatwiej o ciężkie zakażenie, siniaki lub krwawienia. Dlatego lekarz może zmienić dawkę azatiopryny lub ją wstrzymać i będzie częściej zlecał badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub inne objawy infekcji
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe powstawanie siniaków lub drobne czerwone plamki na skórze
- krwawienia z nosa, dziąseł albo krew w moczu lub stolcu
- nasilone zmęczenie, bladość lub duszność
- bolesna wysypka z pęcherzykami
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenia należy w miarę możliwości unikać[1]. Jeśli leczenie bortezomibem jest konieczne u pacjenta przyjmującego azatioprynę, decyzję o kontynuacji, wstrzymaniu albo zmniejszeniu dawki azatiopryny podejmuje lekarz prowadzący we współpracy z hematologiem. W czasie skojarzenia trzeba często kontrolować morfologię krwi z rozmazem i szybko reagować na objawy zakażenia lub krwawienia. Azatiopryna jest przeciwwskazana w leukopenii, więc jej wystąpienie w trakcie leczenia bortezomibem wymaga przerwania azatiopryny[2]. U pacjentów z małą aktywnością TPMT ryzyko ciężkiej mielosupresji jest szczególnie duże[2].
Skutek kliniczny
Nasilona mielosupresja z leukopenią, neutropenią, małopłytkowością i niedokrwistością oraz większe ryzyko ciężkich zakażeń, w tym oportunistycznych, i krwawień.
Mechanizm
Oba leki hamują czynność szpiku kostnego i osłabiają odporność, więc ich działania niepożądane sumują się. Azatiopryna przez aktywne nukleotydy tioguaninowe hamuje proliferację limfocytów i innych komórek szpiku, a bortezomib jako cytostatyk z grupy inhibitorów proteasomu wywołuje małopłytkowość, neutropenię i niedokrwistość. Jednoczesnego stosowania azatiopryny z cytostatykami i lekami mielosupresyjnymi należy w miarę możliwości unikać[1]. Nie ma danych o interakcji farmakokinetycznej między tymi lekami.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem – leukocyty, neutrofile, płytki krwi, hemoglobina
- objawy zakażenia – gorączka, dreszcze, zmiany w jamie ustnej, półpasiec
- objawy skazy krwotocznej – siniaki, wybroczyny, krwawienia z nosa i dziąseł
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imuran 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imuran-100030481/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Azathioprine VIS 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/azathioprine-vis-100247341/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bortezomib Hospira. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bortezomib-hospira-100381803/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.