Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Bozentan / Bozentan i cyklosporyna

Bozentan i cyklosporyna

Jaki opis pokazać?

Połączenie przeciwwskazane

Połączenie jest przeciwwskazane i nie należy go stosować.

Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, ale nie odstawiaj samodzielnie żadnego z nich.

Połączenie przeciwwskazaneBozentan+ CyklosporynaPołączenie jest przeciwwskazane i nie należy go stosować.Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, ale nie odstawiaj samodzielnie żadnego z nich.szybki (godziny)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, ale nie odstawiaj samodzielnie żadnego z nich.

Tych dwóch leków nie wolno przyjmować razem. Cyklosporyna sprawia, że bozentan gromadzi się w organizmie w dużej ilości, co może poważnie uszkodzić wątrobę i wywołać inne groźne objawy. Jednocześnie bozentan osłabia działanie cyklosporyny, co może prowadzić do odrzucenia przeszczepu lub zaostrzenia choroby, na którą ją przyjmujesz.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • zażółcenie skóry lub białek oczu
  • ciemny mocz
  • ból w prawym podżebrzu
  • nudności lub wymioty
  • nasilone obrzęki nóg
  • silny ból głowy
  • zawroty głowy lub omdlenie
  • gorączka lub ból w okolicy przeszczepionego narządu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – transport, PK – metabolizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Połączenie jest przeciwwskazane i nie należy go stosować[1]. U pacjenta przyjmującego cyklosporynę należy wybrać inne leczenie tętniczego nadciśnienia płucnego, a decyzję o zmianie terapii podejmuje lekarz prowadzący we współpracy z ośrodkiem transplantacyjnym lub kardiologicznym.

Skutek kliniczny

U zdrowych ochotników jednoczesne podawanie obu leków kilkakrotnie zwiększało narażenie na bozentan i zmniejszało narażenie na cyklosporynę o 35%[1]. Duże stężenie bozentanu wiąże się z ryzykiem ciężkich, w tym zagrażających życiu działań niepożądanych, a mniejsze stężenie cyklosporyny grozi utratą skuteczności immunosupresji, w tym odrzuceniem przeszczepu[1].

Mechanizm

Cyklosporyny nie łączy się z bozentanem, bo interakcja działa w obu kierunkach. Cyklosporyna hamuje białka transportujące aniony organiczne (OATP) i glikoproteinę P, przez co zwiększa stężenie bozentanu w osoczu[1]. Bozentan indukuje CYP3A4 i w ten sposób zmniejsza stężenie cyklosporyny[1].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Bozentan – umiarkowany induktor CYP3A4[2], cyklosporyna – wrażliwy substrat CYP3A4[3]
  • Bozentan – induktor P-gp[4], cyklosporyna – substrat P-gp[3]
  • Cyklosporyna – słaby inhibitor CYP3A4[2], bozentan – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Cyklosporyna – inhibitor OATP1B1[2], bozentan – substrat OATP1B1[2]
  • Cyklosporyna – inhibitor OATP1B3[2], bozentan – substrat OATP1B3[2]
  • Bozentan: induktor CYP2C19[4], induktor CYP2C9[4], umiarkowany induktor CYP3A4[2], induktor P-gp[4], substrat CYP2C9[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4], substrat OATP1B1[2], substrat OATP1B3[2]
  • Cyklosporyna: inhibitor BCRP[2], słaby inhibitor CYP3A4[2], inhibitor OATP1B1[2], inhibitor OATP1B3[2], silny inhibitor P-gp[2], wrażliwy substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3]

Monitorować

  • stężenie cyklosporyny we krwi
  • aktywność aminotransferaz
  • stężenie hemoglobiny
  • ciśnienie tętnicze i obrzęki
  • czynność przeszczepionego narządu

Bezpieczniejsze alternatywy

macytentan

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Cyclaid 25 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cyclaid-100228792/
  2. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sandimmun Neoral. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sandimmun-neoral-100059898/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tracleer. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/tracleer-100111848/

Alkohol przy tych lekach

Interakcja o niejasnym znaczeniuBozentana alkoholOkazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu nie wymaga zmiany leczenia, ale pacjenta należy poinformować o objawach uszkodzenia wątroby i niedociśnienia.Pij alkohol najwyżej okazjonalnie i w małych ilościach, a jeśli pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie.nieznanyteoretyczne

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Pij alkohol najwyżej okazjonalnie i w małych ilościach, a jeśli pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie.

Ten lek może obciążać wątrobę, dlatego w trakcie leczenia lekarz regularnie zleca badania krwi. Alkohol też szkodzi wątrobie, więc picie go często lub w dużych ilościach może zwiększać ryzyko jej uszkodzenia. Alkohol i ten lek mogą też obniżać ciśnienie, przez co możesz poczuć zawroty głowy albo zemdleć. Okazjonalna mała ilość alkoholu zwykle nie jest problemem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • zażółcenie skóry lub białek oczu
  • ciemny mocz
  • nudności lub wymioty
  • ból w prawym podżebrzu
  • nietypowe zmęczenie
  • zawroty głowy lub omdlenie
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Okazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu nie wymaga zmiany leczenia, ale pacjenta należy poinformować o objawach uszkodzenia wątroby i niedociśnienia. Regularnego picia i dużych jednorazowych ilości alkoholu należy unikać, a u osób nadużywających alkoholu trzeba zwrócić szczególną uwagę na wyniki aminotransferaz oznaczanych w trakcie leczenia.

Skutek kliniczny

Możliwe jest addytywne obciążenie wątroby ze wzrostem aktywności aminotransferaz, a przy przewlekłym nadużywaniu alkoholu rozwój choroby wątroby, która może uniemożliwić dalsze leczenie bozentanem. Po większej ilości alkoholu może wystąpić niedociśnienie z zawrotami głowy i ryzykiem omdlenia.

Mechanizm

Interakcja ma charakter teoretyczny i wynika z nakładania się działań niepożądanych obu substancji na wątrobę i układ krążenia. ChPL bozentanu nie wymienia alkoholu etylowego ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach, a we wszystkich produktach zapis jest jednakowy. Słowo „alkohol” pojawia się w jednym produkcie wyłącznie jako nazwa substancji pomocniczej „alkohol poliwinylowy”, która nie ma związku z etanolem[1]. Bozentan może uszkadzać wątrobę, dlatego jest przeciwwskazany w umiarkowanym i ciężkim zaburzeniu czynności wątroby (klasa B lub C wg Childa-Pugha) oraz przy początkowej aktywności AspAT lub AlAT większej niż 3 × GGN[1]. Przewlekłe lub intensywne picie alkoholu samo uszkadza wątrobę, więc może addytywnie zwiększać ryzyko wzrostu aminotransferaz i utrudniać ocenę hepatotoksyczności bozentanu. Bozentan, podobnie jak etanol, rozszerza naczynia krwionośne, co może sumować się w postaci spadku ciśnienia, zawrotów głowy i omdleń, szczególnie groźnych u chorych z tętniczym nadciśnieniem płucnym. Bozentan jest metabolizowany przez CYP2C9 i CYP3A4[1], a istotny klinicznie wpływ etanolu na te izoenzymy nie został potwierdzony, więc interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna.

Metabolizm i transportery

  • Bozentan: induktor CYP2C19[2], induktor CYP2C9[2], umiarkowany induktor CYP3A4[3], induktor P-gp[2], substrat CYP2C9[2], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[2], substrat OATP1B1[3], substrat OATP1B3[3]

Monitorować

  • aktywność AspAT i AlAT
  • bilirubina
  • ciśnienie tętnicze
  • objawy uszkodzenia wątroby

Kiedy ocena się zmienia

Duże jednorazowe ilości lub upijanie sięilość alkoholu · pacjentryzyko rośnieDuża jednorazowa dawka etanolu nasila wazodylatację i ryzyko niedociśnienia oraz omdlenia u chorego z nadciśnieniem płucnym, a także ostro obciąża wątrobę. Należy zalecić unikanie takiego spożycia.
Regularne lub przewlekłe picieczas leczenia · pacjentryzyko rośniePrzewlekłe spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko addytywnej hepatotoksyczności i rozwoju choroby wątroby, która przy klasie B lub C wg Childa-Pugha stanowi przeciwwskazanie do bozentanu. Wymaga to ograniczenia alkoholu i uważnej oceny wyników aminotransferaz.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tracleer 62,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tracleer-100111848/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tracleer. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/tracleer-100111848/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaCyklosporynaa alkoholPacjent przyjmujący cyklosporynę nie powinien popijać dawki czerwonym winem ani pić go w okolicy pory przyjmowania leku.Nie popijaj leku czerwonym winem i nie pij go w porze przyjmowania dawki, a inne napoje alkoholowe pij rzadko i w małych ilościach.szybki (godziny)badania kliniczne

Niekorzystna interakcja

Nie popijaj leku czerwonym winem i nie pij go w porze przyjmowania dawki, a inne napoje alkoholowe pij rzadko i w małych ilościach.

Czerwone wino wypite w porze przyjmowania cyklosporyny może sprawić, że do organizmu wchłonie się mniej leku i lek będzie słabiej działał. Po przeszczepieniu narządu może to zwiększać ryzyko odrzucenia przeszczepu. Niewielkie ilości innych napojów alkoholowych nie wpływają wyraźnie na działanie leku. Częste picie alkoholu obciąża jednak wątrobę i podnosi ciśnienie, podobnie jak sam lek.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • zmniejszenie ilości oddawanego moczu lub nowe obrzęki
  • gorączka albo ból lub tkliwość w okolicy przeszczepionego narządu
  • zażółcenie skóry lub białek oczu albo ciemny mocz
  • silny ból głowy lub wysokie wartości ciśnienia w pomiarach domowych
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PK – wchłanianie, PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Pacjent przyjmujący cyklosporynę nie powinien popijać dawki czerwonym winem ani pić go w okolicy pory przyjmowania leku. Inne napoje alkoholowe można pić okazjonalnie i w umiarkowanych ilościach. U biorców przeszczepu, którzy regularnie piją czerwone wino lub zmienili nawyki dotyczące alkoholu, należy oznaczyć minimalne stężenie cyklosporyny i w razie potrzeby dostosować dawkę. U pacjentów z chorobą alkoholową lub w trakcie leczenia uzależnienia warto uwzględnić zawartość etanolu w kapsułkach i rozważyć preparat o mniejszej zawartości etanolu.

Skutek kliniczny

Czerwone wino pite w porze dawki może osłabić immunosupresję i u biorców przeszczepu zwiększyć ryzyko odrzucenia, zwłaszcza gdy powtarza się to regularnie. Dane o tym efekcie pochodzą z pojedynczego badania farmakokinetycznego, dlatego jego wielkość u konkretnego pacjenta po przeszczepieniu jest niepewna. Regularne picie większych ilości alkoholu może nasilać nadciśnienie tętnicze i uszkodzenie wątroby, które są znanymi działaniami niepożądanymi cyklosporyny.

Mechanizm

Klinicznie istotna jest głównie interakcja z czerwonym winem, a nie z samym etanolem. Czerwone wino spożyte w okolicy pory dawkowania zmniejsza wchłanianie cyklosporyny z przewodu pokarmowego. W badaniu obniżyło AUC cyklosporyny o ok. 30%, a Cmax o ok. 38%. Przyczyną jest prawdopodobnie wpływ składników wina innych niż etanol na jelitowy transport i metabolizm leku, ale mechanizmu nie wyjaśniono w pełni. Umiarkowane spożycie czystego alkoholu nie wpływa istotnie na stężenie cyklosporyny. Duże ilości alkoholu mogą dodatkowo nasilać nadciśnienie tętnicze i hepatotoksyczność cyklosporyny na zasadzie addycji farmakodynamicznej, co jest przesłanką teoretyczną. Charakterystyki poszczególnych produktów różnią się zapisem o etanolu jako substancji pomocniczej. W kapsułkach zawierających 18,8% obj. etanolu dawka 500 mg cyklosporyny zawiera 798 mg etanolu. ChPL tych kapsułek ostrzega, że może to być szkodliwe dla pacjentów z chorobą alkoholową i powinno być brane pod uwagę u kobiet w ciąży i karmiących, u pacjentów z chorobami wątroby lub padaczką oraz u dzieci.[1] W kapsułkach z 11,8% obj. etanolu dawka 500 mg cyklosporyny zawiera 500 mg etanolu. ChPL tych kapsułek stwierdza, że „mała ilość alkoholu w tym leku nie będzie powodowała zauważalnych skutków”.[1] Żadna z tych charakterystyk nie wymienia alkoholu w przeciwwskazaniach ani nie zaleca unikania napojów alkoholowych.[1]

Metabolizm i transportery

  • Cyklosporyna: inhibitor BCRP[2], słaby inhibitor CYP3A4[2], inhibitor OATP1B1[2], inhibitor OATP1B3[2], silny inhibitor P-gp[2], wrażliwy substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3]

Monitorować

  • minimalne stężenie cyklosporyny we krwi (C0) u biorców przeszczepu
  • stężenie kreatyniny w surowicy
  • aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
  • ciśnienie tętnicze

Kiedy ocena się zmienia

Okazjonalne, umiarkowane spożycie napojów innych niż czerwone winoilość alkoholu · pacjentryzyko malejeUmiarkowane spożycie czystego alkoholu nie wpływa istotnie na stężenie cyklosporyny, dlatego przy okazjonalnym piciu napojów innych niż czerwone wino interakcja farmakokinetyczna jest nieistotna.
Regularne picie dużych ilości alkoholu lub choroba alkoholowailość alkoholu · pacjentryzyko rośniePrzewlekłe picie dużych ilości alkoholu może nasilać nadciśnienie tętnicze i hepatotoksyczność cyklosporyny, dlatego należy monitorować ciśnienie tętnicze i parametry wątrobowe.
Kapsułki zawierające 18,8% obj. etanolupostać · alkoholinne zalecenieDawka 500 mg cyklosporyny w tej postaci zawiera 798 mg etanolu, co według ChPL może być szkodliwe dla pacjentów z chorobą alkoholową. U pacjentów uzależnionych lub w trakcie leczenia uzależnienia warto rozważyć preparat o mniejszej zawartości etanolu.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sandimmun Neoral 50 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sandimmun-neoral-100059898/
  2. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sandimmun Neoral. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sandimmun-neoral-100059898/

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 556

Połączenie przeciwwskazaneBozentan+ KariprazynaNie łącz bozentanu z kariprazyną.Jeśli dostałeś oba leki, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem lub zapytaj farmaceutę.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli dostałeś oba leki, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem lub zapytaj farmaceutę.

Bozentan przyspiesza rozkładanie kariprazyny w organizmie. Kariprazyna może wtedy słabiej działać, a objawy choroby psychicznej mogą wrócić. Działa to powoli, więc zmiany mogą pojawić się dopiero po kilku tygodniach. Tych leków nie stosuje się razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • powrót lub nasilenie objawów choroby, np. niepokój, podejrzliwość, słyszenie głosów
  • trudności ze snem i rozdrażnienie
  • wewnętrzny przymus ruchu, drżenie lub sztywność mięśni po odstawieniu bozentanu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz bozentanu z kariprazyną. U pacjenta wymagającego bozentanu wybierz lek przeciwpsychotyczny niezależny od CYP3A4, a u pacjenta ustabilizowanego na kariprazynie rozważ z lekarzem prowadzącym tętnicze nadciśnienie płucne antagonistę receptora endoteliny bez działania indukującego. Jeśli bozentan był już stosowany razem z kariprazyną, nie odstawiaj go nagle bez planu – po jego odstawieniu ekspozycja na kariprazynę rośnie przez kilka tygodni i wymaga obserwacji pod kątem akatyzji i objawów pozapiramidowych.

Skutek kliniczny

Spadek stężenia kariprazyny i jej aktywnych metabolitów grozi utratą kontroli objawów psychotycznych lub nawrotem choroby. Z powodu bardzo długiego okresu półtrwania aktywnych metabolitów efekt narasta i ustępuje powoli, przez kilka tygodni. Odstawienie bozentanu u pacjenta ustabilizowanego na tym połączeniu prowadzi do stopniowego wzrostu ekspozycji na kariprazynę i ryzyka akatyzji oraz objawów pozapiramidowych.

Mechanizm

Bozentan indukuje CYP3A4 i CYP2C9, przez co zmniejsza stężenie w osoczu leków metabolizowanych przez te izoenzymy.[1] Kariprazyna i jej aktywne metabolity (desmetylokariprazyna i didesmetylokariprazyna) są metabolizowane głównie przez CYP3A4, dlatego bozentan jako umiarkowany induktor CYP3A4 zmniejsza ekspozycję na cały aktywny układ kariprazyny. Kariprazyny nie łączy się z silnymi ani umiarkowanymi induktorami CYP3A4.[2]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Bozentan – umiarkowany induktor CYP3A4[3], kariprazyna – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Bozentan: induktor CYP2C19[5], induktor CYP2C9[5], umiarkowany induktor CYP3A4[3], induktor P-gp[5], substrat CYP2C9[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat OATP1B1[3], substrat OATP1B3[3]
  • Kariprazyna: inhibitor P-gp[4], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • nasilenie objawów psychotycznych lub nawrót choroby
  • akatyzja i objawy pozapiramidowe po odstawieniu bozentanu
  • aktywność aminotransferaz (standardowo przy bozentanie)

Bezpieczniejsze alternatywy

amisulprydpaliperydonambryzentan

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie bozentanu u pacjenta przyjmującego kariprazynękolejność włączenia · bozentaninne zaleceniePo odstawieniu bozentanu indukcja CYP3A4 stopniowo ustępuje, a stężenie kariprazyny i jej aktywnych metabolitów rośnie przez kilka tygodni. Obserwuj pacjenta pod kątem akatyzji i objawów pozapiramidowych i rozważ z lekarzem korektę dawki kariprazyny.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tracleer 62,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tracleer-100111848/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila 1,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reagila-100390771/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reagila-100390771/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tracleer. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/tracleer-100111848/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneBozentan+ GlibenklamidGlibenklamidu nie łączy się z bozentanem – połączenie jest przeciwwskazane.Nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który zamieni lek na cukrzycę na inny.opóźniony (dni)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który zamieni lek na cukrzycę na inny.

Lek na nadciśnienie płucne (bozentan) i lek na cukrzycę (glibenklamid) nie powinny być przyjmowane razem. Razem mogą uszkadzać wątrobę. Bozentan osłabia też działanie glibenklamidu, więc cukier we krwi może rosnąć.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • zażółcenie skóry lub białek oczu
  • ciemny mocz
  • nudności lub wymioty
  • ból brzucha po prawej stronie
  • nietypowe zmęczenie
  • wysokie wyniki pomiarów cukru
  • wzmożone pragnienie i częste oddawanie moczu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Glibenklamidu nie łączy się z bozentanem – połączenie jest przeciwwskazane.[1] Nie należy stosować tych leków jednocześnie.[2] U pacjenta leczonego bozentanem glibenklamid trzeba zamienić na inny lek przeciwcukrzycowy wybrany przez lekarza. Brak danych o interakcji bozentanu z innymi pochodnymi sulfonylomocznika,[2] a indukcja CYP2C9 i CYP3A4 może osłabiać działanie leków metabolizowanych przez te izoenzymy, dlatego po zmianie leczenia trzeba kontrolować glikemię.[2] Jeśli pacjent przyjmował oba leki, należy oznaczyć aktywność aminotransferaz.

Skutek kliniczny

Połączenie grozi uszkodzeniem wątroby i utratą kontroli glikemii. Bozentan w dawce 125 mg dwa razy na dobę przez 5 dni zmniejszył stężenie glibenklamidu o 40%, co wiązało się z potencjalnie znaczącym osłabieniem działania hipoglikemizującego, a stężenie bozentanu zmniejszyło się o 29%.[2] U pacjentów leczonych obydwoma lekami częściej obserwowano zwiększoną aktywność aminotransferaz.[2] Ryzyko zaburzeń czynności wątroby wzrasta przy łączeniu bozentanu z lekami hamującymi wydzielanie soli kwasów żółciowych, choć dane w tym zakresie są ograniczone.[3]

Mechanizm

Bozentan indukuje CYP3A4 i CYP2C9, przez co przyspiesza metabolizm glibenklamidu i zmniejsza jego stężenie w osoczu.[2] Jednocześnie zmniejsza się stężenie bozentanu w osoczu.[2] Oba leki hamują wydzielanie soli kwasów żółciowych z hepatocytów, co sumuje ich niekorzystny wpływ na wątrobę i może tłumaczyć wzrost aktywności aminotransferaz.[2]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Bozentan – induktor CYP2C9[4], glibenklamid – substrat CYP2C9[5]
  • Bozentan: induktor CYP2C19[4], induktor CYP2C9[4], umiarkowany induktor CYP3A4[6], induktor P-gp[4], substrat CYP2C9[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4], substrat OATP1B1[6], substrat OATP1B3[6]
  • Glibenklamid: substrat CYP2C9[5], substrat OATP1B1[6], substrat OATP1B3[6]

Monitorować

  • aktywność AspAT i AlAT
  • stężenie glukozy we krwi i HbA1c po zmianie leku przeciwcukrzycowego
  • objawy uszkodzenia wątroby

Bezpieczniejsze alternatywy

gliklazydglimepiryd

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Amglidia 0,6 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amglidia-100407017/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tracleer 62,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tracleer-100111848/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bopaho 62,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bopaho-100310884/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tracleer. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/tracleer-100111848/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Amglidia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/amglidia-100407017/
  6. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneBozentan+ LefamulinaLefamuliny nie łączy się z bozentanem.Nie zaczynaj lefamuliny, jeśli przyjmujesz bozentan, i poproś lekarza o inny antybiotyk, ale nie przerywaj samodzielnie bozentanu.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj lefamuliny, jeśli przyjmujesz bozentan, i poproś lekarza o inny antybiotyk, ale nie przerywaj samodzielnie bozentanu.

Bozentan sprawia, że organizm bardzo szybko pozbywa się antybiotyku lefamuliny. Antybiotyk może wtedy nie zadziałać i zakażenie, np. zapalenie płuc, nie zostanie wyleczone. Lefamulina może też zwiększać ilość bozentanu w organizmie i nasilać jego działania niepożądane. Tych leków nie łączy się ze sobą.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub kaszel, które nie ustępują albo nasilają się mimo antybiotyku
  • narastająca duszność
  • zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz
  • silne zmęczenie, nudności lub ból pod prawym łukiem żebrowym
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Lefamuliny nie łączy się z bozentanem.[1] U pacjenta leczonego bozentanem należy wybrać inny antybiotyk o odpowiednim spektrum, bez przerywania terapii nadciśnienia płucnego. Zmiana leku z grupy antagonistów receptora endoteliny wyłącznie z powodu krótkiej antybiotykoterapii zwykle nie jest uzasadniona i powinna być decyzją ośrodka prowadzącego leczenie nadciśnienia płucnego.

Skutek kliniczny

Głównym zagrożeniem jest zbyt niskie stężenie lefamuliny i nieskuteczne leczenie zakażenia, najczęściej zapalenia płuc.[1] Dodatkowo nie można wykluczyć wzrostu stężenia bozentanu i nasilenia jego działań niepożądanych, zwłaszcza uszkodzenia wątroby.

Mechanizm

Bozentan jest induktorem CYP3A4 i CYP2C9, a lefamulina jest substratem CYP3A, dlatego bozentan przyspiesza jej metabolizm i znacząco obniża jej stężenie w osoczu.[2][1] Silny induktor CYP3A (ryfampicyna) zmniejszał AUC lefamuliny do 0,28, a Cmax do 0,43 wartości wyjściowej.[1] W przeciwnym kierunku lefamulina jest umiarkowanym inhibitorem CYP3A i in vitro hamuje transportery OATP1B1 i OATP1B3.[1] Bozentan jest metabolizowany przez CYP3A4, a hamowanie jego wychwytu przez hepatocyty za pośrednictwem białek transportujących wielokrotnie zwiększa jego stężenie.[2] Teoretycznie lefamulina może więc zwiększać ekspozycję na bozentan, ale nie zostało to zbadane.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Bozentan – umiarkowany induktor CYP3A4[3], lefamulina – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Bozentan – induktor P-gp[5], lefamulina – substrat P-gp[4]
  • Lefamulina – umiarkowany inhibitor CYP3A4[4], bozentan – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[5]
  • Lefamulina – inhibitor OATP1B1[4], bozentan – substrat OATP1B1[3]
  • Lefamulina – inhibitor OATP1B3[4], bozentan – substrat OATP1B3[3]
  • Bozentan: induktor CYP2C19[5], induktor CYP2C9[5], umiarkowany induktor CYP3A4[3], induktor P-gp[5], substrat CYP2C9[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat OATP1B1[3], substrat OATP1B3[3]
  • Lefamulina: inhibitor BCRP[4], inhibitor CYP2C8[4], umiarkowany inhibitor CYP3A4[4], inhibitor MATE1[4], inhibitor OATP1B1[4], inhibitor OATP1B3[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]

Monitorować

  • odpowiedź kliniczna na leczenie zakażenia, jeśli lefamulina została już podana
  • aktywność AlAT i AspAT oraz tolerancja bozentanu, jeśli leki przyjmowano jednocześnie

Bezpieczniejsze alternatywy

ambrisentanmacytentan

Kiedy ocena się zmienia

Bozentan niedawno odstawionykolejność włączenia · bozentaninne zalecenieDziałanie indukujące bozentanu ustępuje stopniowo po jego odstawieniu, dlatego ryzyko obniżenia stężenia lefamuliny utrzymuje się jeszcze przez pewien czas i u pacjenta, który niedawno przerwał bozentan, nadal należy preferować inny antybiotyk.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenleta 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xenleta-100440180/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tracleer 62,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tracleer-100111848/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenleta. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/xenleta-100440180/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tracleer. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 30.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/tracleer-100111848/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneCyklosporyna+ KolchicynaNie należy łączyć kolchicyny z cyklosporyną, ponieważ ChPL kolchicyny wymienia jednoczesne stosowanie z silnymi inhibitorami glikoproteiny P, w tym z cyklosporyną, w przeciwwskazaniach.Nie zaczynaj przyjmować kolchicyny razem z cyklosporyną bez rozmowy z lekarzem, a jeśli już przyjmujesz oba leki, szybko skontaktuj się z lekarzem prowadzącym i nie odstawiaj cyklosporyny na własną rękę.opóźniony (dni)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj przyjmować kolchicyny razem z cyklosporyną bez rozmowy z lekarzem, a jeśli już przyjmujesz oba leki, szybko skontaktuj się z lekarzem prowadzącym i nie odstawiaj cyklosporyny na własną rękę.

Kolchicyna i cyklosporyna nie powinny być przyjmowane razem. Cyklosporyna sprawia, że kolchicyna gromadzi się w organizmie, co może prowadzić do ciężkiego uszkodzenia mięśni, nerek i innych narządów. Takie zatrucie bywało groźne dla życia. Objawy mogą pojawić się po kilku dniach albo dopiero po wielu miesiącach wspólnego stosowania.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • ból, tkliwość lub osłabienie mięśni
  • ciemne zabarwienie moczu
  • nudności, wymioty, biegunka lub ból brzucha
  • mrowienie lub drętwienie rąk i stóp
  • nietypowe zmęczenie, siniaki lub częste infekcje
  • zmniejszenie ilości oddawanego moczu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – transport, PK – metabolizm, PK – wydalanie, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Nie należy łączyć kolchicyny z cyklosporyną, ponieważ ChPL kolchicyny wymienia jednoczesne stosowanie z silnymi inhibitorami glikoproteiny P, w tym z cyklosporyną, w przeciwwskazaniach.[1] U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby połączenie jest bezwzględnie przeciwwskazane.[2] Jeśli lekarz uzna oba leki za niezbędne u pacjenta z prawidłową czynnością nerek i wątroby, dawkę kolchicyny zmniejsza się 4-krotnie, a leczenie ostrego napadu dny powtarza nie wcześniej niż po 3 dobach.[2] Pacjenta trzeba wtedy bardzo ściśle obserwować pod kątem objawów toksyczności kolchicyny, kontrolować czynność nerek i stężenie cyklosporyny, a przy podejrzeniu toksyczności przerwać podawanie kolchicyny.

Skutek kliniczny

Grozi ciężka toksyczność kolchicyny, w tym miopatia, rabdomioliza, neuromiopatia, objawy żołądkowo-jelitowe i pancytopenia, niekiedy z niewydolnością wielonarządową. Zgłaszano przypadki zgonów podczas jednoczesnego stosowania obu leków.[1] Możliwy jest też wzrost stężenia cyklosporyny i pogorszenie czynności nerek.[2]

Mechanizm

Cyklosporyna silnie hamuje glikoproteinę P i hamuje CYP3A4, czyli główne drogi eliminacji kolchicyny, przez co znacznie zwiększa jej stężenie w osoczu.[1] Po pojedynczej dawce 100 mg cyklosporyny Cmax kolchicyny zwiększało się o 324%, a AUC o 317%.[2] Nefrotoksyczność cyklosporyny dodatkowo ogranicza nerkowe wydalanie kolchicyny i sprzyja jej kumulacji. Obie substancje mogą same wywoływać miopatię, więc ich działanie miotoksyczne sumuje się. Kolchicyna może też zwiększać stężenie cyklosporyny we krwi i ryzyko nefrotoksyczności.[3][2]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Cyklosporyna – słaby inhibitor CYP3A4[4], kolchicyna – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Cyklosporyna – silny inhibitor P-gp[4], kolchicyna – substrat P-gp[5]
  • Cyklosporyna: inhibitor BCRP[4], słaby inhibitor CYP3A4[4], inhibitor OATP1B1[4], inhibitor OATP1B3[4], silny inhibitor P-gp[4], wrażliwy substrat CYP3A4[6], substrat P-gp[6]
  • Kolchicyna: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[5]

Monitorować

  • bóle, tkliwość i osłabienie mięśni
  • kinaza kreatynowa (prawidłowy wynik nie wyklucza miopatii)
  • stężenie kreatyniny i eGFR
  • stężenie cyklosporyny we krwi
  • morfologia krwi
  • enzymy wątrobowe i bilirubina
  • nudności, wymioty, biegunka

Kiedy ocena się zmienia

eGFR ≤ 50 ml/minpacjentinterakcja nie dotyczyPrzy eGFR poniżej 50 ml/min kolchicyna jest przeciwwskazana niezależnie od cyklosporyny, a u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby przyjmujących inhibitory glikoproteiny P połączenie jest bezwzględnie przeciwwskazane i nie dopuszcza się redukcji dawki jako rozwiązania.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Colchicine AGEPHA Pharma 0,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/colchicine-agepha-pharma-100543360/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Colchicine RPH 500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/colchicine-rph-100331923/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sandimmun Neoral 50 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sandimmun-neoral-100059898/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Colchicine AGEPHA Pharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/colchicine-agepha-pharma-100543360/
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sandimmun Neoral. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sandimmun-neoral-100059898/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneCyklosporyna+ CydofowirNie należy podawać cydofowiru pacjentowi przyjmującemu cyklosporynę ogólnoustrojowo, ponieważ ChPL cydofowiru przeciwwskazuje łączenie go z lekami nefrotoksycznymi.Powiedz lekarzowi, że przyjmujesz cyklosporynę, zanim dostaniesz cydofowir, i nie odstawiaj cyklosporyny na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Powiedz lekarzowi, że przyjmujesz cyklosporynę, zanim dostaniesz cydofowir, i nie odstawiaj cyklosporyny na własną rękę.

Cyklosporyna i cydofowir mogą uszkadzać nerki, a razem to ryzyko znacznie rośnie. Tych leków zwykle nie stosuje się jednocześnie. Jeśli masz dostać cydofowir, a przyjmujesz cyklosporynę, lekarz powinien o tym wiedzieć, bo najczęściej wybierze inny lek przeciwwirusowy.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • wyraźnie mniej moczu niż zwykle
  • obrzęki nóg lub twarzy
  • pienisty moczu
  • nasilone zmęczenie i osłabienie
  • nudności lub utrata apetytu
  • gorączka lub dreszcze (możliwy spadek białych krwinek)
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie należy podawać cydofowiru pacjentowi przyjmującemu cyklosporynę ogólnoustrojowo, ponieważ ChPL cydofowiru przeciwwskazuje łączenie go z lekami nefrotoksycznymi[1]. W zakażeniu wirusem cytomegalii należy wybrać lek przeciwwirusowy bez istotnej nefrotoksyczności. Jeśli lekarz prowadzący uzna podanie cydofowiru za niezbędne, decyzja wykracza poza ChPL i wymaga oceny ośrodka specjalistycznego, ścisłej kontroli czynności nerek przed każdą dawką oraz kontroli stężenia cyklosporyny.

Skutek kliniczny

Ryzyko ostrego uszkodzenia nerek, białkomoczu, zespołu Fanconiego i niewydolności nerek, która może wymagać dializy. Pogorszenie czynności nerek dodatkowo zwiększa toksyczność cydofowiru, który jest wydalany przez nerki, a u biorców przeszczepu może zagrozić funkcji przeszczepionego narządu.

Mechanizm

Oba leki uszkadzają nerki, więc ich działanie nefrotoksyczne się sumuje. Cydofowir gromadzi się w komórkach kanalików proksymalnych i może wywołać ich martwicę oraz zespół Fanconiego, a cyklosporyna powoduje skurcz tętniczek doprowadzających, zmniejszenie przesączania kłębuszkowego i przewlekłe zmiany śródmiąższowe. ChPL cydofowiru zabrania jednoczesnego podawania innych substancji o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym[1]. ChPL cyklosporyny zaleca ostrożność i ścisłą kontrolę czynności nerek przy łączeniu z innymi lekami nefrotoksycznymi, choć nie wymienia cydofowiru z nazwy[2].

Metabolizm i transportery

  • Cyklosporyna: inhibitor BCRP[3], słaby inhibitor CYP3A4[3], inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OATP1B3[3], silny inhibitor P-gp[3], wrażliwy substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]

Monitorować

  • stężenie kreatyniny w surowicy i eGFR przed każdą dawką cydofowiru
  • białkomocz i glikozuria w badaniu moczu
  • stężenie fosforanów, potasu i wodorowęglanów w surowicy
  • minimalne stężenie cyklosporyny we krwi pełnej
  • morfologia krwi z rozmazem (neutropenia po cydofowirze)

Bezpieczniejsze alternatywy

gancyklowirwalgancyklowir

Kiedy ocena się zmienia

Krople do oczupostać · cyklosporynaryzyko malejeCyklosporyna stosowana do oka daje znikome stężenia ogólnoustrojowe, więc nie należy się spodziewać sumowania działania nefrotoksycznego z cydofowirem.
Niewydolność nerekeGFR · pacjentinterakcja nie dotyczyNiewydolność nerek jest samodzielnym przeciwwskazaniem do cydofowiru niezależnie od cyklosporyny.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Cidofovir Tillomed 75 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cidofovir-tillomed-100492942/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sandimmun Neoral 50 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sandimmun-neoral-100059898/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sandimmun Neoral. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sandimmun-neoral-100059898/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneCyklosporyna+ ApiksabanNie łącz cyklosporyny podawanej ogólnoustrojowo z apiksabanem – połączenie jest przeciwwskazane, ponieważ apiksaban jest substratem P-gp, a jego zwiększone stężenie grozi ciężkim krwawieniem.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem lub farmaceutą o tym połączeniu.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem lub farmaceutą o tym połączeniu.

Cyklosporyna może zwiększać ilość apiksabanu we krwi. Wtedy lek przeciwzakrzepowy działa silniej i rośnie ryzyko krwawień, także groźnych. Tych leków zwykle się nie łączy, dlatego twój lekarz musi wiedzieć, że przyjmujesz oba.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • krwawienie z nosa lub dziąseł, które trudno zatrzymać
  • nietypowe siniaki
  • różowy, czerwony lub brązowy mocz
  • czarne, smoliste stolce
  • wymioty z krwią lub przypominające fusy od kawy
  • silny, nagły ból głowy
  • nagłe osłabienie, zawroty głowy lub bladość
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport, PK – wydalanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz cyklosporyny podawanej ogólnoustrojowo z apiksabanem – połączenie jest przeciwwskazane, ponieważ apiksaban jest substratem P-gp, a jego zwiększone stężenie grozi ciężkim krwawieniem.[1][2][3] Gdy pacjent wymaga obu terapii, lekarz powinien wybrać inny lek przeciwzakrzepowy, najczęściej antagonistę witaminy K z regularną kontrolą INR. Jeśli lekarz prowadzący świadomie utrzymuje połączenie, konieczna jest ścisła obserwacja w kierunku krwawień oraz regularna kontrola morfologii i czynności nerek.

Skutek kliniczny

Większe stężenie apiksabanu zwiększa ryzyko krwawień, w tym poważnych i zagrażających życiu. Ryzyko rośnie, gdy cyklosporyna pogarsza czynność nerek.

Mechanizm

Cyklosporyna hamuje CYP3A4 i glikoproteinę P, a apiksaban jest substratem obu tych dróg eliminacji, więc jego stężenie w osoczu może wzrosnąć.[1] Leki hamujące jednocześnie CYP3A4 i P-gp zwiększają ekspozycję na apiksaban – silny inhibitor ketokonazol podwaja jego AUC, a słabsze inhibitory, takie jak diltiazem czy klarytromycyna, zwiększają je około 1,4–1,6-krotnie.[4] Nefrotoksyczne działanie cyklosporyny może dodatkowo ograniczać nerkowe wydalanie apiksabanu.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Cyklosporyna – inhibitor BCRP[5], apiksaban – substrat BCRP[6]
  • Cyklosporyna – słaby inhibitor CYP3A4[5], apiksaban – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[6]
  • Cyklosporyna – silny inhibitor P-gp[5], apiksaban – substrat P-gp[6]
  • Cyklosporyna: inhibitor BCRP[5], słaby inhibitor CYP3A4[5], inhibitor OATP1B1[5], inhibitor OATP1B3[5], silny inhibitor P-gp[5], wrażliwy substrat CYP3A4[7], substrat P-gp[7]
  • Apiksaban: słaby inhibitor CYP2C19[6], substrat BCRP[6], drugorzędny szlak substrat CYP1A2[6], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[6], drugorzędny szlak substrat CYP2C8[6], drugorzędny szlak substrat CYP2C9[6], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[6], substrat P-gp[6]

Monitorować

  • objawy krwawienia
  • morfologia krwi (hemoglobina)
  • kreatynina i eGFR
  • stężenie cyklosporyny u biorców przeszczepu

Bezpieczniejsze alternatywy

acenokumarolwarfaryna

Kiedy ocena się zmienia

Miejscowa do oka (krople, emulsja)droga podania · cyklosporynainterakcja nie dotyczyCyklosporyna podawana do oka osiąga znikome stężenia ogólnoustrojowe, więc nie hamuje eliminacji apiksabanu w stopniu istotnym klinicznie.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sandimmun Neoral 50 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sandimmun-neoral-100059898/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Equoral 25 mg, kapsułki elastyczne. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/equoral-100108935/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Cyclaid 25 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cyclaid-100228792/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Eliquis 2,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/eliquis-100245589/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Eliquis. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/eliquis-100245589/
  7. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sandimmun Neoral. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sandimmun-neoral-100059898/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneCyklosporyna+ PaklitakselCyklosporyny nie łączy się z substratami glikoproteiny P, których zwiększone stężenie grozi ciężkimi lub zagrażającymi życiu zdarzeniami, a paklitaksel spełnia to kryterium.Zanim dostaniesz paklitaksel, powiedz onkologowi, że przyjmujesz cyklosporynę, i nie odstawiaj jej sam bez rozmowy z lekarzem, który ją przepisał.szybki (godziny)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Zanim dostaniesz paklitaksel, powiedz onkologowi, że przyjmujesz cyklosporynę, i nie odstawiaj jej sam bez rozmowy z lekarzem, który ją przepisał.

Cyklosporyna może sprawić, że paklitaksel będzie zbyt długo utrzymywał się w organizmie i działał silniej niż powinien. Zwiększa to ryzyko poważnych działań niepożądanych chemioterapii, zwłaszcza dużego spadku odporności i ciężkich zakażeń. Tych leków zwykle nie łączy się ze sobą.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła, kaszel lub inne objawy infekcji
  • owrzodzenia i ból w jamie ustnej
  • drętwienie, mrowienie lub pieczenie dłoni i stóp
  • silne osłabienie
  • biegunka
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – transport, PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Cyklosporyny nie łączy się z substratami glikoproteiny P, których zwiększone stężenie grozi ciężkimi lub zagrażającymi życiu zdarzeniami, a paklitaksel spełnia to kryterium[1][2][3]. Przed rozpoczęciem chemioterapii paklitakselem lekarz prowadzący leczenie immunosupresyjne i onkolog powinni wspólnie rozważyć zamianę cyklosporyny na lek immunosupresyjny niehamujący glikoproteiny P ani CYP3A4. Jeśli jednoczesne stosowanie jest nieuniknione, decyzja należy do onkologa i wymaga ścisłego monitorowania morfologii krwi, objawów toksyczności paklitakselu oraz stężenia cyklosporyny i czynności nerek[1].

Skutek kliniczny

Większa ekspozycja na paklitaksel może nasilić jego toksyczność – głęboką neutropenię, neutropenię z gorączką, zapalenie błon śluzowych i neuropatię obwodową[4]. Połączenie z immunosupresją zwiększa ryzyko ciężkich, zagrażających życiu zakażeń.

Mechanizm

Cyklosporyna hamuje glikoproteinę P i CYP3A4[1], a paklitaksel jest substratem glikoproteiny P i jest metabolizowany przez CYP2C8 oraz CYP3A4[4]. Zahamowanie usuwania paklitakselu z komórek i jego metabolizmu zwiększa ekspozycję na cytostatyk. Dodatkowo immunosupresja wywołana cyklosporyną sumuje się z neutropenią po paklitakselu, co zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Cyklosporyna – słaby inhibitor CYP3A4[5], paklitaksel – substrat CYP3A4[6]
  • Cyklosporyna – inhibitor OATP1B1[5], paklitaksel – substrat OATP1B1[5]
  • Cyklosporyna – inhibitor OATP1B3[5], paklitaksel – substrat OATP1B3[5]
  • Cyklosporyna: inhibitor BCRP[5], słaby inhibitor CYP3A4[5], inhibitor OATP1B1[5], inhibitor OATP1B3[5], silny inhibitor P-gp[5], wrażliwy substrat CYP3A4[7], substrat P-gp[7]
  • Paklitaksel: substrat CYP2C8[6], substrat CYP3A4[6], substrat OATP1B1[5], substrat OATP1B3[5]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba neutrofili przed każdym podaniem paklitakselu
  • objawy zakażenia i gorączka
  • objawy neuropatii obwodowej
  • zapalenie błon śluzowych jamy ustnej
  • stężenie cyklosporyny we krwi
  • stężenie kreatyniny w surowicy

Bezpieczniejsze alternatywy

mykofenolan mofetylukwas mykofenolowy

Kiedy ocena się zmienia

Dożylnadroga podania · cyklosporynaryzyko rośnieDożylna postać cyklosporyny i klasyczna postać paklitakselu zawierają polioksyetylenowany olej rycynowy, co sumuje ryzyko ciężkich reakcji nadwrażliwości i może dodatkowo zmieniać farmakokinetykę paklitakselu.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sandimmun Neoral 50 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sandimmun-neoral-100059898/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Equoral 25 mg, kapsułki elastyczne. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/equoral-100108935/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Cyclaid 25 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cyclaid-100228792/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Abraxane 5 mg/ml, proszek do sporządzania zawiesiny do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abraxane-100265356/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Abraxane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abraxane-100265356/
  7. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sandimmun Neoral. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sandimmun-neoral-100059898/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneCyklosporyna+ Szczepionka BCGNie podawaj żywych prątków BCG pacjentowi leczonemu układowo cyklosporyną.Jeśli przyjmujesz cyklosporynę, powiedz o tym urologowi przed każdym podaniem BCG i nie przyjmuj wlewki bez jego decyzji.opóźniony (dni)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz cyklosporynę, powiedz o tym urologowi przed każdym podaniem BCG i nie przyjmuj wlewki bez jego decyzji.

Cyklosporyna osłabia odporność, a szczepionka BCG zawiera żywe, osłabione prątki. Gdy odporność jest obniżona, prątki mogą rozprzestrzenić się po organizmie i wywołać ciężkie zakażenie. Leczenie też może wtedy działać słabiej. Tych leków nie stosuje się razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka i dreszcze
  • silne osłabienie lub złe samopoczucie
  • kaszel lub duszność
  • ból stawów
  • zażółcenie skóry lub oczu
  • nasilone pieczenie przy oddawaniu moczu albo krew w moczu
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Nie podawaj żywych prątków BCG pacjentowi leczonemu układowo cyklosporyną. Dopęcherzowego BCG nie stosuje się u osób leczonych immunosupresyjnie[1][2], ani u osób z zaburzeniem odpowiedzi immunologicznej wywołanym lekami[3]. Jeśli pacjent wymaga leczenia raka pęcherza, urolog razem z lekarzem prowadzącym leczenie immunosupresyjne powinien wybrać inną metodę leczenia dopęcherzowego albo ocenić, czy cyklosporynę można bezpiecznie odstawić i po jakim czasie podać BCG. Po przypadkowym podaniu BCG pacjent wymaga pilnej oceny lekarskiej w kierunku zakażenia ogólnoustrojowego.

Skutek kliniczny

Ryzyko ciężkiego, uogólnionego zakażenia prątkami BCG (posocznica BCG, zajęcie płuc, wątroby, stawów) oraz osłabienie skuteczności leczenia raka pęcherza moczowego.

Mechanizm

Cyklosporyna hamuje kalcyneurynę i aktywację limfocytów T, a działanie żywych, atenuowanych prątków BCG zależy właśnie od sprawnej odpowiedzi komórkowej. Przy osłabionej odporności organizm nie kontroluje namnażania prątków, co sprzyja ich rozsiewowi, a jednocześnie słabnie miejscowa odpowiedź immunologiczna, na której opiera się przeciwnowotworowe działanie BCG.

Metabolizm i transportery

  • Cyklosporyna: inhibitor BCRP[4], słaby inhibitor CYP3A4[4], inhibitor OATP1B1[4], inhibitor OATP1B3[4], silny inhibitor P-gp[4], wrażliwy substrat CYP3A4[5], substrat P-gp[5]

Monitorować

  • temperatura ciała i objawy zakażenia ogólnoustrojowego po każdym przypadkowym podaniu BCG
  • objawy ze strony układu moczowego (pieczenie, krwiomocz, częstomocz)
  • czynność wątroby i stan płuc przy podejrzeniu rozsiewu prątków

Bezpieczniejsze alternatywy

mitomycyna (leczenie dopęcherzowe)

Kiedy ocena się zmienia

Miejscowo do oka (krople do oczu)droga podania · cyklosporynaryzyko malejeCyklosporyna w kroplach do oczu działa głównie miejscowo i w niewielkim stopniu wpływa na odporność ogólnoustrojową. Ryzyko interakcji jest mniejsze, ale decyzję o podaniu BCG podejmuje urolog po ocenie całego leczenia pacjenta.
Do odbudowy odporności po odstawieniu cyklosporyny (czas ustala lekarz)odstep · pacjentinne zaleceniePo odstawieniu cyklosporyny podanie BCG można rozważyć dopiero po odbudowie odporności, a moment ustala lekarz prowadzący razem z urologiem.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego OncoTICE 2-8 x 108 CFU żywych, atenuowanych prątków BCG/fiolkę, proszek do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oncotice-100195800/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sandimmun Neoral. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sandimmun-neoral-100059898/

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
  • Korzystna interakcjaPołączenie celowe

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.