Interakcje / Busulfan / Busulfan i paracetamol
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
W okresie leczenia dużymi dawkami busulfanu należy unikać regularnego podawania paracetamolu, a każde jego użycie uzgodnić z zespołem prowadzącym leczenie.
Nie przyjmuj paracetamolu ani leków złożonych z paracetamolem w trakcie leczenia busulfanem bez zgody lekarza prowadzącego leczenie onkologiczne.
Niekorzystna interakcjaBusulfan+ ParacetamolW okresie leczenia dużymi dawkami busulfanu należy unikać regularnego podawania paracetamolu, a każde jego użycie uzgodnić z zespołem prowadzącym leczenie.Nie przyjmuj paracetamolu ani leków złożonych z paracetamolem w trakcie leczenia busulfanem bez zgody lekarza prowadzącego leczenie onkologiczne.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie przyjmuj paracetamolu ani leków złożonych z paracetamolem w trakcie leczenia busulfanem bez zgody lekarza prowadzącego leczenie onkologiczne.
Paracetamol może spowolnić usuwanie busulfanu z organizmu. Wtedy busulfanu zostaje w organizmie więcej i łatwiej o jego działania niepożądane, zwłaszcza uszkodzenie wątroby i spadek liczby krwinek. Ma to największe znaczenie przy dużych dawkach busulfanu podawanych przed przeszczepieniem szpiku.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ból lub uczucie pełności pod prawym łukiem żebrowym
- szybki przyrost masy ciała, powiększanie się brzucha lub obrzęki
- gorączka, dreszcze lub częste infekcje
- siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
- nasilająca się duszność lub suchy kaszel
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
W okresie leczenia dużymi dawkami busulfanu należy unikać regularnego podawania paracetamolu, a każde jego użycie uzgodnić z zespołem prowadzącym leczenie. Paracetamol może zmniejszyć klirens busulfanu[1]. Jeżeli podanie paracetamolu jest konieczne, należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie krótki czas oraz monitorować czynność wątroby, morfologię krwi i – gdy jest dostępne – stężenie busulfanu w osoczu. Wybór innego leku przeciwbólowego lub przeciwgorączkowego wymaga oceny onkologa ze względu na mielosupresję i małopłytkowość.
Skutek kliniczny
Wolniejsza eliminacja busulfanu może prowadzić do zwiększenia jego stężenia w osoczu i nasilenia działań toksycznych, w tym zespołu zamknięcia żył wątrobowych, mielosupresji i toksyczności płucnej. Znaczenie kliniczne jest największe przy dużych dawkach busulfanu stosowanych w kondycjonowaniu przed przeszczepieniem komórek krwiotwórczych, gdzie lek ma wąski indeks terapeutyczny.
Mechanizm
Busulfan jest unieczynniany głównie przez sprzęganie z glutationem. Paracetamol może zmniejszać stężenie glutationu we krwi i tkankach, a przez to zmniejszać klirens busulfanu[1]. Zubożenie zasobów glutationu w wątrobie jest też wspólnym ogniwem toksyczności wątrobowej obu leków.
Monitorować
- stężenie busulfanu w osoczu (jeśli dostępne)
- AlAT, AspAT, bilirubina
- masa ciała, obwód brzucha, obrzęki (objawy zespołu zamknięcia żył wątrobowych)
- morfologia krwi z rozmazem i płytkami
Kiedy ocena się zmienia
| Duże dawki (kondycjonowanie przed przeszczepieniem komórek krwiotwórczych)dawka · busulfan | ryzyko rośnie | Przy dużych dawkach busulfanu zmniejszenie jego klirensu ma największe znaczenie kliniczne ze względu na wąski indeks terapeutyczny i ryzyko zespołu zamknięcia żył wątrobowych. W tym okresie należy unikać paracetamolu albo stosować go wyłącznie po uzgodnieniu z zespołem transplantacyjnym. |
| Pojedyncze, doraźne dawkiczas leczenia · paracetamol | ryzyko maleje | Pojedyncze dawki paracetamolu w mniejszym stopniu zubożają zasoby glutationu niż stosowanie regularne, jednak przy dużych dawkach busulfanu również wymagają uzgodnienia z lekarzem prowadzącym. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Myleran 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/myleran-100045175/
Alkohol przy tych lekach
Interakcja o niejasnym znaczeniuBusulfana alkoholOkazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu u pacjenta leczonego busulfanem w małych dawkach, z prawidłową morfologią i czynnością wątroby, nie wymaga zmiany leczenia.Ogranicz alkohol do minimum, nie pij go wcale, gdy lekarz mówi o słabych wynikach krwi lub wątroby, i zapytaj lekarza albo farmaceutę, czy w twojej sytuacji możesz wypić niewielką ilość.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Ogranicz alkohol do minimum, nie pij go wcale, gdy lekarz mówi o słabych wynikach krwi lub wątroby, i zapytaj lekarza albo farmaceutę, czy w twojej sytuacji możesz wypić niewielką ilość.
Nie stwierdzono, aby alkohol bezpośrednio zmieniał działanie busulfanu, ale oba mogą obciążać wątrobę i zwiększać skłonność do krwawień. Busulfan obniża liczbę płytek krwi i białych krwinek, a alkohol dodatkowo drażni żołądek i utrudnia krzepnięcie krwi. Dlatego w czasie leczenia lepiej pić jak najmniej, a gdy wyniki krwi są słabe, nie pić wcale.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- krwawienie z nosa lub dziąseł
- łatwe powstawanie siniaków lub drobne czerwone plamki na skórze
- czarne, smoliste stolce albo wymioty z krwią
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ból lub uczucie rozpierania pod prawym łukiem żebrowym
- nasilone nudności i wymioty
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Okazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu u pacjenta leczonego busulfanem w małych dawkach, z prawidłową morfologią i czynnością wątroby, nie wymaga zmiany leczenia. Należy jednak zalecić ograniczenie alkoholu do minimum i całkowite unikanie go w okresach małopłytkowości, neutropenii, zaburzeń czynności wątroby oraz w trakcie kondycjonowania dużymi dawkami przed przeszczepieniem. U pacjentów nadużywających alkoholu wskazana jest częstsza kontrola morfologii i parametrów wątrobowych.
Skutek kliniczny
Teoretycznie większe ryzyko krwawień, zwłaszcza z przewodu pokarmowego, przy małopłytkowości wywołanej busulfanem, nasilenie nudności i wymiotów oraz sumowanie się uszkodzenia wątroby. U osób przewlekle nadużywających alkoholu możliwe jest głębsze lub dłuższe zahamowanie czynności szpiku i większa podatność na zakażenia.
Mechanizm
Nie opisano bezpośredniej interakcji farmakokinetycznej busulfanu z etanolem, a ChPL busulfanu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach[1]. Możliwe działanie addycyjne wynika z profilu obu substancji – busulfan powoduje mielosupresję z małopłytkowością i może uszkadzać wątrobę, a etanol upośledza czynność płytek, drażni błonę śluzową żołądka, działa hepatotoksycznie i przy przewlekłym nadużywaniu sam hamuje szpik. Busulfan jest unieczynniany głównie przez sprzęganie z glutationem, a ChPL podaje, że paracetamol może zmniejszać stężenie glutationu i przez to klirens busulfanu[1]. Przewlekłe nadużywanie alkoholu również zubaża zapasy glutationu w wątrobie, więc teoretycznie mogłoby zwiększać narażenie na busulfan, ale nie potwierdzono tego w badaniach.
Monitorować
- morfologia krwi z liczbą płytek i neutrofili
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- objawy krwawienia, zwłaszcza z przewodu pokarmowego
- objawy zakażenia
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie dużych ilości alkoholu lub uzależnienieilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu nasila ryzyko hepatotoksyczności, krwawień i zahamowania czynności szpiku, a zubożenie glutationu może teoretycznie zmniejszać klirens busulfanu. Wskazana jest abstynencja oraz częstsza kontrola morfologii i parametrów wątrobowych. |
| Duże dawki busulfanu w kondycjonowaniu przed przeszczepieniemdawka · alkohol | ryzyko rośnie | Przy dużych dawkach busulfanu ryzyko zespołu zamknięcia żył wątrobowych i głębokiej mielosupresji jest istotne, a ChPL opisuje wrażliwość ekspozycji na busulfan na czynniki zmniejszające jego klirens. W tym okresie należy zalecić całkowitą abstynencję. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Myleran 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/myleran-100045175/
Połączenie przeciwwskazaneParacetamola alkoholU osoby pijącej regularnie dawka dobowa paracetamolu nie powinna przekraczać 2 g, a leczenie bez porady lekarza powinno trwać najkrócej, jak to możliwe.Przyjmuj najwyżej 2 g paracetamolu na dobę, jeśli codziennie pijesz alkohol.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Przyjmuj najwyżej 2 g paracetamolu na dobę, jeśli codziennie pijesz alkohol.
Paracetamol w zalecanych dawkach nie szkodzi wątrobie, ale u osób, które piją alkohol codziennie, wątroba gorzej go znosi. Takie osoby mogą przyjąć najwyżej 2 g na dobę, czyli 4 tabletki po 500 mg. Uszkodzenie wątroby nie boli od razu, objawy pojawiają się po 1–3 dniach. Paracetamol jest też w części leków na przeziębienie, więc łatwo przekroczyć dawkę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nudności i wymioty po przyjęciu leku
- ból pod prawym łukiem żebrowym
- zażółcenie skóry lub oczu
- senność i splątanie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
U osoby pijącej regularnie dawka dobowa paracetamolu nie powinna przekraczać 2 g, a leczenie bez porady lekarza powinno trwać najkrócej, jak to możliwe. Należy sprawdzić, czy pacjent nie przyjmuje paracetamolu w kilku preparatach naraz, na przykład w leku na przeziębienie i w tabletkach przeciwbólowych. Okazjonalny napój alkoholowy przy standardowej dawce nie wymaga zmiany dawkowania. Przy podejrzeniu przedawkowania pacjent wymaga pilnej oceny w szpitalu, bo o podaniu acetylocysteiny decyduje stężenie paracetamolu we krwi.
Skutek kliniczny
U osób pijących przewlekle uszkodzenie wątroby opisywano po dawkach niewiele większych od zalecanych, a jego objawy pojawiają się po 24–72 godzinach. W badaniach z randomizacją u osób uzależnionych od alkoholu krótkie stosowanie paracetamolu w dawce 4 g na dobę nie zwiększało aktywności aminotransferaz, więc ryzyko dotyczy przede wszystkim dawek ponad zalecane, dłuższego stosowania i niedożywienia[1].
Mechanizm
Przy dawkach leczniczych niewielka część paracetamolu przechodzi z udziałem CYP2E1 i CYP3A4 w toksyczną N-acetylo-p-benzochinoiminę (NAPQI), którą unieszkodliwia glutation. Przewlekłe picie indukuje CYP2E1 i zmniejsza zapasy glutationu, więc więcej NAPQI uszkadza hepatocyty[2]. Po jednorazowym wypiciu alkoholu jest odwrotnie, bo etanol konkuruje o CYP2E1 i przejściowo hamuje tworzenie NAPQI, a ryzyko rośnie w pierwszych dniach po odstawieniu alkoholu, gdy enzym jest wciąż indukowany.
Monitorować
- łączna dawka paracetamolu ze wszystkich preparatów
- aminotransferazy u osób przewlekle pijących przy dłuższym stosowaniu
- objawy uszkodzenia wątroby
Kiedy ocena się zmienia
| ilość alkoholu ≥ 3 porcje dziennie przez dłuższy czaspacjent | inne zalecenie | Przewlekłe picie indukuje CYP2E1 i zmniejsza zapasy glutationu, dlatego dawka dobowa nie powinna przekraczać 2 g. |
| Powyżej 4 g na dobędawka · paracetamol | ryzyko rośnie | Przy dawkach powyżej 4 g na dobę i przewlekłym piciu zapasy glutationu nie wystarczają do unieszkodliwienia NAPQI. |
| Kilka dni po zaprzestaniu przewlekłego piciaodstep · pacjent | ryzyko rośnie | Po odstawieniu alkoholu CYP2E1 pozostaje przez kilka dni indukowany, a etanol przestaje z nim konkurować, więc tworzenie NAPQI jest wtedy największe. |
Źródła
- Kuffner EK, Dart RC, Bogdan GM, Hill RE, Casper E, Darton L. Effect of maximal daily doses of acetaminophen on the liver of alcoholic patients: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Arch Intern Med. 2001;161(18):2247-52. doi: 10.1001/archinte.161.18.2247. PMID: 11575982.
- Hedgpeth B, Missall R, Bambaci A, Smolen M, Yavuz S, Cottrell J, et al. A Review of Bioinformatics Tools to Understand Acetaminophen-Alcohol Interaction. Medicines (Basel). 2019;6(3). doi: 10.3390/medicines6030079. PMID: 31349598.
Inne interakcje tych leków 61
Połączenie przeciwwskazaneBusulfan+ Szczepionka przeciw półpaścowiŻywej szczepionki przeciw półpaścowi nie podaje się pacjentom leczonym busulfanem ani osobom z białaczką lub inną chorobą szpiku.Zanim się zaszczepisz przeciw półpaścowi, powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz busulfan, i zapytaj, czy dostajesz szczepionkę bez żywego wirusa.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Zanim się zaszczepisz przeciw półpaścowi, powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że przyjmujesz busulfan, i zapytaj, czy dostajesz szczepionkę bez żywego wirusa.
Busulfan osłabia odporność. Szczepionka przeciw półpaścowi zawierająca żywego, osłabionego wirusa może u ciebie wywołać groźne zakażenie, dlatego nie wolno jej podawać w czasie leczenia. Istnieje szczepionka bez żywego wirusa, którą można stosować, choć w trakcie leczenia może chronić nieco słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysypka z pęcherzykami na dużej powierzchni ciała po szczepieniu
- gorączka lub dreszcze utrzymujące się po szczepieniu
- silne osłabienie, kaszel lub duszność po szczepieniu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Żywej szczepionki przeciw półpaścowi nie podaje się pacjentom leczonym busulfanem ani osobom z białaczką lub inną chorobą szpiku[1]. Jeśli pacjent wymaga ochrony przed półpaścem, stosuje się szczepionkę rekombinowaną z adiuwantem. Termin szczepienia ustala lekarz prowadzący leczenie onkologiczne lub hematologiczne, najlepiej przed rozpoczęciem terapii albo w okresie możliwie najmniejszej immunosupresji.
Skutek kliniczny
Podanie żywej szczepionki pacjentowi leczonemu busulfanem grozi rozsianym zakażeniem wirusem szczepionkowym, które może zagrażać życiu. Przy szczepionce rekombinowanej głównym skutkiem jest możliwe zmniejszenie skuteczności szczepienia.
Mechanizm
Busulfan działa cytotoksycznie i hamuje czynność szpiku, co prowadzi do immunosupresji. Żywej szczepionki przeciw półpaścowi nie podaje się w stanach niedoboru odporności, w tym w białaczce i innych chorobach szpiku, ani w trakcie leczenia immunosupresyjnego[1]. U pacjentów w immunosupresji nie zaleca się szczepienia żywymi szczepionkami[2]. Osłabiona odporność sprzyja niekontrolowanemu namnażaniu się szczepionkowego wirusa ospy wietrznej i półpaśca oraz zmniejsza odpowiedź immunologiczną na szczepienie. Szczepionka rekombinowana z adiuwantem nie zawiera żywego wirusa, więc nie grozi zakażeniem szczepionkowym, ale odpowiedź na nią w trakcie immunosupresji może być słabsza.
Monitorować
- objawy zakażenia po szczepieniu, zwłaszcza rozsiana wysypka pęcherzykowa i gorączka
- morfologia krwi z rozmazem jako ocena stopnia immunosupresji przed planowanym szczepieniem
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka rekombinowana z adiuwantem (bez żywego wirusa)postać · szczepionka przeciw półpaścowi | ryzyko maleje | Szczepionka rekombinowana z adiuwantem nie zawiera żywego wirusa i nie grozi zakażeniem szczepionkowym. W trakcie leczenia busulfanem odpowiedź na szczepienie może być osłabiona, dlatego termin podania warto uzgodnić z lekarzem prowadzącym leczenie onkologiczne lub hematologiczne. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zostavax, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zostavax-100353400/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Myleran 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/myleran-100045175/
Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ BusulfanPołączenie jest przeciwwskazane.Nie przyjmuj tych leków razem bez decyzji lekarzy i jak najszybciej powiedz psychiatrze oraz lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że masz przepisane oba leki – nie odstawiaj klozapiny samodzielnie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem bez decyzji lekarzy i jak najszybciej powiedz psychiatrze oraz lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że masz przepisane oba leki – nie odstawiaj klozapiny samodzielnie.
Klozapina i busulfan mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Razem mogą bardzo mocno obniżyć liczbę białych krwinek, które chronią cię przed zakażeniami. Takie zakażenie może zagrażać życiu. Dlatego tych leków nie przyjmuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- nagłe osłabienie lub objawy grypopodobne
- drgawki
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie jest przeciwwskazane. Nie rozpoczyna się leczenia klozapiną u pacjenta przyjmującego busulfan[1]. Jeżeli pacjent leczony klozapiną wymaga busulfanu, psychiatra i hematolog lub onkolog wspólnie ustalają odstawienie klozapiny i zmianę leku przeciwpsychotycznego przed rozpoczęciem chemioterapii[2]. Po zakończeniu leczenia busulfanem i trwałej odnowie szpiku włączenie klozapiny rozważa się indywidualnie, ponieważ granulocytopenia związana z wcześniejszą chemioterapią nie wyklucza tego leku[2].
Skutek kliniczny
Połączenie grozi ciężką, długotrwałą neutropenią lub agranulocytozą z wysokim ryzykiem zakażeń zagrażających życiu, w tym posocznicy. Spadek liczby granulocytów wywołany busulfanem uniemożliwia też rozpoznanie i rozdzielenie mielotoksyczności klozapiny, przez co monitorowanie morfologii traci wartość ostrzegawczą. Duże dawki busulfanu i klozapina obniżają próg drgawkowy, co dodatkowo zwiększa ryzyko napadów.
Mechanizm
Busulfan jest lekiem alkilującym o silnym, zależnym od dawki działaniu hamującym czynność szpiku kostnego. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę o podłożu idiosynkratycznym. Oba leki działają na ten sam układ, więc ich działanie mielotoksyczne się sumuje. Klozapiny nie łączy się z substancjami o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku, w tym ze środkami cytotoksycznymi[2]. Zaburzenia czynności szpiku kostnego, które busulfan wywołuje z założenia, same w sobie wykluczają stosowanie klozapiny[3].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów
- objawy zakażenia – gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej
- stan psychiczny po odstawieniu lub zmianie leku przeciwpsychotycznego
- napady drgawkowe przy dużych dawkach busulfanu
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Zakończone leczenie busulfanem i trwała odnowa szpikuodstep · busulfan | ryzyko maleje | Po zakończeniu chemioterapii busulfanem i powrocie prawidłowej morfologii klozapinę można rozważyć, ponieważ granulocytopenia związana z wcześniejszą chemioterapią nie wyklucza jej stosowania. Wymaga to decyzji psychiatry w porozumieniu z hematologiem i ścisłej kontroli morfologii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneParacetamol+ NimesulidPołączenie można stosować krótko, w bólu ostrym.Można przyjmować oba leki krótko, bez alkoholu i bez przekraczania dawek.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Można przyjmować oba leki krótko, bez alkoholu i bez przekraczania dawek.
Nimesulid i paracetamol działają przeciwbólowo i można je przyjmować razem przez krótki czas. Nie wiadomo, czy razem bardziej obciążają wątrobę, bo nikt tego nie zbadał. Nimesulid może uszkodzić wątrobę, a paracetamol w zbyt dużej dawce również. Dlatego trzeba pilnować dawek i nie pić alkoholu w czasie leczenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub oczu
- ciemny mocz
- ból pod prawym łukiem żebrowym
- brak apetytu i nudności
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować krótko, w bólu ostrym. Nimesulid podaje się w dawce 100 mg 2 razy na dobę, najdłużej 15 dni, a paracetamol w dawce nieprzekraczającej 4 g na dobę. Połączenia nie należy stosować u osób z chorobą wątroby lub nadużywających alkoholu. Pacjent powinien znać objawy uszkodzenia wątroby.
Skutek kliniczny
Nie ma badań, które oceniałyby bezpieczeństwo wątrobowe tego połączenia. Przy dawkach leczniczych i krótkim leczeniu wzrost ryzyka jest wątpliwy, a przy przekroczeniu dawki paracetamolu dwa leki obciążające wątrobę mogą sumować swoje działanie[1].
Mechanizm
Nimesulid może wywołać idiosynkratyczne uszkodzenie wątroby, a paracetamol w dawkach leczniczych nie uszkadza wątroby, ale po przekroczeniu dawki tworzy toksyczny metabolit NAPQI. Leki nie wpływają na swoją farmakokinetykę. Sumowanie się hepatotoksyczności jest hipotezą bez danych klinicznych, a działanie przeciwbólowe obu leków się dodaje.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy uszkodzenia wątroby
- aminotransferazy przy objawach
Kiedy ocena się zmienia
| Nadużywanie alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Nadużywanie alkoholu jest przeciwwskazaniem do nimesulidu, a paracetamol u takiej osoby ogranicza się do 2 g na dobę. |
| Powyżej 4 g na dobędawka · paracetamol | ryzyko rośnie | Powyżej 4 g na dobę zapasy glutationu mogą nie wystarczyć do unieszkodliwienia NAPQI, co dokłada się do ryzyka hepatotoksyczności nimesulidu. |
Źródła
- Patil S, Nadaf N, Gupta S, Barai P, Makhija S, Lodha P, et al. A Comparative Analysis of the Efficacy and Safety of Nimesulide/Paracetamol Fixed-Dose Combination With Other NSAIDs in Acute Pain Management: A Randomized, Prospective, Multicenter, Active-Controlled Study (the SAFE-2 Study). Cureus. 2024;16(4):e58859. doi: 10.7759/cureus.58859. PMID: 38800230.
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Aulin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/aulin-100085789/
Połączenie przeciwwskazaneAlkilosulfoniany (np. busulfan, treosulfan)+ Szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi (np. szczepionka przeciw ospie wietrznej) klasaW trakcie leczenia alkilosulfonianem i w okresie odbudowy odporności po nim nie podaje się żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej, a o terminie każdego szczepienia decyduje zespół hematologiczny lub transplantacyjny.Nie szczep się w trakcie leczenia ani po nim, dopóki lekarz prowadzący twoje leczenie (hematolog lub onkolog) wyraźnie na to nie pozwoli.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep się w trakcie leczenia ani po nim, dopóki lekarz prowadzący twoje leczenie (hematolog lub onkolog) wyraźnie na to nie pozwoli.
Busulfan i treosulfan to silne leki stosowane przed przeszczepieniem szpiku, które na długo osłabiają odporność. Szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera żywego, osłabionego wirusa, który przy tak słabej odporności może wywołać ciężką, rozsianą ospę. Szczepionki przeciw półpaścowi i ospie prawdziwej dostępne w Polsce nie zawierają namnażającego się wirusa, ale też mogą działać słabiej, więc termin szczepienia ustala lekarz prowadzący leczenie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka po szczepieniu
- wysypka z pęcherzykami, zwłaszcza rozległa lub na całym ciele
- kaszel lub duszność
- silny ból głowy, sztywność karku lub splątanie
- bóle brzucha lub zażółcenie skóry
- kontakt z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpasiec
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
W trakcie leczenia alkilosulfonianem i w okresie odbudowy odporności po nim nie podaje się żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej, a o terminie każdego szczepienia decyduje zespół hematologiczny lub transplantacyjny. Jeżeli pacjent bez odporności na ospę wietrzną wymaga szczepienia żywą szczepionką, podaje się ją co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia busulfanem lub treosulfanem. Po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych żywe szczepionki podaje się zwykle nie wcześniej niż po 24 miesiącach, przy braku choroby przeszczep przeciw gospodarzowi i po zakończeniu leczenia immunosupresyjnego. Po kontakcie seronegatywnego pacjenta z chorym na ospę wietrzną lub półpasiec rozważa się immunoglobulinę swoistą albo profilaktykę acyklowirem. Szczepienie domowników żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej jest dopuszczalne i chroni pacjenta, ale przy wystąpieniu u nich wysypki poszczepiennej trzeba unikać bliskiego kontaktu do czasu przyschnięcia zmian.
Skutek kliniczny
Podanie żywej szczepionki w trakcie leczenia alkilosulfonianem lub w okresie odbudowy odporności po nim może wywołać rozsiane zakażenie szczepem szczepionkowym z zajęciem skóry, płuc, wątroby i ośrodkowego układu nerwowego, które może zagrażać życiu. Szczepienie w tym okresie jest też zwykle nieskuteczne. W przypadku szczepionek nieżywych głównym skutkiem jest słabsza lub nieobecna odpowiedź poszczepienna.
Mechanizm
Busulfan i treosulfan są lekami alkilującymi o silnym działaniu mielosupresyjnym i immunosupresyjnym, stosowanymi głównie w kondycjonowaniu przed przeszczepieniem komórek krwiotwórczych. Niszczą komórki szpiku, w tym prekursory limfocytów, co prowadzi do głębokiego i długotrwałego upośledzenia odporności komórkowej i humoralnej. Żywy, atenuowany wirus ospy wietrznej w szczepionce nie jest wtedy kontrolowany przez układ odpornościowy i może się niekontrolowanie namnażać. Jednocześnie upośledzona odporność osłabia lub znosi wytworzenie ochrony poszczepiennej. Mechanizm jest wspólny dla obu leków grupy A i dla wszystkich szczepionek zawierających żywy, namnażający się wirus.
Monitorować
- status serologiczny wobec wirusa ospy wietrznej i półpaśca przed rozpoczęciem leczenia
- czas od zakończenia leczenia lub od przeszczepienia przed planowanym szczepieniem
- obecność choroby przeszczep przeciw gospodarzowi i trwającego leczenia immunosupresyjnego
- liczba limfocytów i parametry odbudowy odporności przed szczepieniem
- objawy zakażenia wirusem ospy wietrznej po przypadkowym podaniu żywej szczepionki
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia alkilosulfonianemszczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi | inne zalecenie | Żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej u pacjenta seronegatywnego można podać co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem kondycjonowania busulfanem lub treosulfanem, jeżeli pozwala na to stan pacjenta i harmonogram leczenia. |
| odstep ≥ 24 miesiące po przeszczepieniu komórek krwiotwórczychszczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi | inne zalecenie | Po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej rozważa się zwykle nie wcześniej niż po 24 miesiącach, przy braku choroby przeszczep przeciw gospodarzowi i po zakończeniu leczenia immunosupresyjnego, zgodnie z decyzją ośrodka transplantacyjnego. |
Połączenie przeciwwskazaneAlkilosulfoniany (np. busulfan, treosulfan)+ Szczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze) klasaPrzy leczeniu alkilosulfonianem szczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się – połączenie jest przeciwwskazane zarówno w trakcie terapii, jak i w okresie utrzymującej się immunosupresji po jej zakończeniu.Jeśli przyjmujesz lub niedawno przyjmowałeś busulfan albo treosulfan, nie szczep się przeciw żółtej febrze bez zgody swojego hematologa i przed planowaną podróżą porozmawiaj z lekarzem medycyny podróży.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lub niedawno przyjmowałeś busulfan albo treosulfan, nie szczep się przeciw żółtej febrze bez zgody swojego hematologa i przed planowaną podróżą porozmawiaj z lekarzem medycyny podróży.
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, z którym zdrowy organizm łatwo sobie radzi. Leki stosowane w leczeniu nowotworów krwi i przed przeszczepieniem szpiku, takie jak busulfan i treosulfan, mocno osłabiają odporność. Wtedy wirus ze szczepionki może się namnażać i wywołać groźną chorobę, która uszkadza wątrobę, nerki lub mózg. Ryzyko utrzymuje się także przez pewien czas po zakończeniu leczenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
- silny ból głowy, sztywność karku
- zażółcenie skóry lub oczu
- uporczywe wymioty, silne osłabienie
- krwawienia, siniaki pojawiające się bez powodu
- splątanie, senność, drgawki
- znaczne zmniejszenie ilości oddawanego moczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – synergizm, PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy leczeniu alkilosulfonianem szczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się – połączenie jest przeciwwskazane zarówno w trakcie terapii, jak i w okresie utrzymującej się immunosupresji po jej zakończeniu. Jeżeli szczepienie jest potrzebne, należy je wykonać przed rozpoczęciem leczenia busulfanem lub treosulfanem, z zachowaniem odstępu pozwalającego na wytworzenie odporności. Po chemioterapii szczepionkę można rozważyć dopiero po ustąpieniu immunosupresji, a u pacjentów po przeszczepieniu krwiotwórczych komórek macierzystych zwykle nie wcześniej niż po 2 latach, przy braku choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi i bez leczenia immunosupresyjnego. Decyzję o terminie szczepienia podejmuje lekarz prowadzący we współpracy z lekarzem medycyny podróży lub specjalistą chorób zakaźnych. Gdy szczepienie jest niemożliwe, a wyjazd do strefy endemicznej konieczny, wystawia się zaświadczenie o przeciwwskazaniu medycznym i zaleca ścisłą ochronę przed komarami albo odroczenie podróży. W razie przypadkowego podania szczepionki pacjenta należy objąć ścisłą obserwacją w kierunku choroby poszczepiennej.
Skutek kliniczny
Podanie szczepionki przeciw żółtej febrze osobie leczonej alkilosulfonianem grozi ciężką, potencjalnie śmiertelną uogólnioną chorobą poszczepienną. Może ona przebiegać jako postać wielonarządowa z gorączką, uszkodzeniem wątroby, żółtaczką, niewydolnością nerek, małopłytkowością i krwawieniami albo jako postać neurologiczna z zapaleniem mózgu lub opon mózgowo-rdzeniowych. Dodatkowo szczepienie wykonane w czasie immunosupresji często nie zapewnia skutecznej ochrony przed zakażeniem.
Mechanizm
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który po podaniu namnaża się w organizmie i jest kontrolowany przez sprawny układ odpornościowy. Busulfan i treosulfan to cytostatyki alkilujące, które silnie hamują czynność szpiku i prowadzą do głębokiej, długotrwałej immunosupresji, zwłaszcza w schematach kondycjonowania przed przeszczepieniem krwiotwórczych komórek macierzystych. W tych warunkach wirus szczepionkowy może namnażać się bez kontroli i wywołać uogólnioną chorobę poszczepienną. Jednocześnie upośledzona odpowiedź immunologiczna sprawia, że szczepienie może nie dać ochrony. Interakcja wynika ze wspólnego dla całej klasy działania mielosupresyjnego i immunosupresyjnego, dlatego dotyczy obu alkilosulfonianów w takim samym stopniu.
Monitorować
- przed szczepieniem: aktualny stan leczenia cytostatycznego i czas od zakończenia chemioterapii lub przeszczepienia
- przed szczepieniem: morfologia krwi z rozmazem i ocena odporności przez lekarza prowadzącego
- po przypadkowym podaniu szczepionki: temperatura ciała i objawy ogólne przez kolejne tygodnie
- po przypadkowym podaniu szczepionki: aminotransferazy, bilirubina, kreatynina, liczba płytek krwi
- po przypadkowym podaniu szczepionki: objawy neurologiczne (ból głowy, sztywność karku, zaburzenia świadomości, drgawki)
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepienie wykonane przed rozpoczęciem leczenia alkilosulfonianemkolejność włączenia · szczepionki przeciw żółtej febrze | inne zalecenie | Szczepienie przeciw żółtej febrze wykonane przed włączeniem busulfanu lub treosulfanu, z odstępem pozwalającym na wytworzenie odporności, jest akceptowalne. Termin rozpoczęcia chemioterapii należy uzgodnić z lekarzem prowadzącym. |
| Zakończenie leczenia i ustąpienie immunosupresji (po przeszczepieniu szpiku zwykle co najmniej 2 lata)odstep · alkilosulfoniany | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia alkilosulfonianem i potwierdzeniu odbudowy odporności szczepienie można rozważyć indywidualnie. Po przeszczepieniu krwiotwórczych komórek macierzystych wymaga to braku choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi i zakończenia leczenia immunosupresyjnego, a decyzję podejmuje hematolog. |
Niekorzystna interakcjaBusulfan+ Szczepionka przeciw ospie prawdziwejNie szczep rutynowo pacjenta w trakcie immunosupresji wywołanej busulfanem żywymi szczepionkami.Przed szczepieniem przeciw ospie prawdziwej powiedz lekarzowi, że przyjmujesz busulfan, i nie szczep się bez jego zgody.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Przed szczepieniem przeciw ospie prawdziwej powiedz lekarzowi, że przyjmujesz busulfan, i nie szczep się bez jego zgody.
Busulfan osłabia odporność, dlatego szczepionka przeciw ospie prawdziwej może cię gorzej chronić. Lekarze zwykle nie zalecają szczepionek z żywym wirusem w czasie takiego leczenia. Ta szczepionka zawiera wirus, który nie namnaża się w organizmie, więc rzadko szkodzi, ale o terminie szczepienia powinien zdecydować twój lekarz prowadzący.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka po szczepieniu
- duży, narastający lub ropiejący odczyn w miejscu wstrzyknięcia
- wysypka lub pęcherze poza miejscem wstrzyknięcia
- wyraźne osłabienie lub objawy infekcji
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie szczep rutynowo pacjenta w trakcie immunosupresji wywołanej busulfanem żywymi szczepionkami[1]. Gdy wskazanie do szczepienia jest pilne, na przykład po kontakcie z wirusem ospy małpiej, decyzję podejmuje lekarz prowadzący leczenie onkologiczne lub hematologiczne po ocenie korzyści i ryzyka. Gdy szczepienie można odroczyć, wykonuje się je po ustąpieniu immunosupresji. Po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych szczepienia planuje się według schematu ośrodka transplantacyjnego. Nie podawaj szczepionki jednocześnie z innymi szczepionkami ani z immunoglobuliną przeciw wirusowi krowianki[2].
Skutek kliniczny
U pacjenta leczonego busulfanem odpowiedź na szczepienie przeciw ospie prawdziwej może być słabsza, a ochrona przed zakażeniem niepełna. Przy szczepionkach zawierających namnażający się wirus krowianki występowałoby dodatkowo ryzyko uogólnionego zakażenia szczepionkowego.
Mechanizm
Busulfan działa cytotoksycznie na szpik i powoduje immunosupresję, przez co osłabia odpowiedź układu odpornościowego na antygeny szczepionkowe. Szczepionka przeciw ospie prawdziwej zawiera żywy, zmodyfikowany wirus krowianki ze szczepu Ankara, który nie namnaża się w komórkach człowieka. Dlatego głównym problemem jest słabsza ochrona po szczepieniu, a nie zakażenie wirusem szczepionkowym. Żywych szczepionek nie zaleca się u pacjentów w immunosupresji[1].
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i liczbą limfocytów przed decyzją o szczepieniu
- odczyn w miejscu wstrzyknięcia i objawy ogólne po szczepieniu
- objawy zakażenia u pacjenta z neutropenią
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka z namnażającym się wirusem krowiankipostać · szczepionka przeciw ospie prawdziwej | interakcja nie dotyczy | Szczepionki zawierające namnażający się wirus krowianki są u pacjentów w immunosupresji przeciwwskazane z powodu ryzyka uogólnionego zakażenia szczepionkowego. |
| Duże dawki przed przeszczepieniem komórek krwiotwórczychdawka · busulfan | inne zalecenie | Po leczeniu kondycjonującym dużymi dawkami busulfanu dotychczasowa odporność poszczepienna wygasa, a szczepienia planuje się od nowa według schematu ośrodka transplantacyjnego. |
| Ustąpienie immunosupresji po zakończeniu leczeniaodstep · busulfan | ryzyko maleje | Po zakończeniu leczenia busulfanem i odbudowie układu odpornościowego szczepienie można wykonać bez ograniczeń wynikających z tej interakcji. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Myleran 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/myleran-100045175/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imvanex (5 x 10^7 TCID50)/0,5 ml, zawiesina do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imvanex-100310921/
Niekorzystna interakcjaKarbamazepina+ ParacetamolDoraźne przyjmowanie paracetamolu w zalecanych dawkach jest dopuszczalne, ale należy unikać długotrwałego, regularnego stosowania i dawek maksymalnych.Przyjmuj paracetamol tylko doraźnie w dawkach z ulotki, nie zwiększaj ich samodzielnie, nie pij alkoholu, a jeśli potrzebujesz go codziennie przez dłuższy czas, zapytaj lekarza lub farmaceutę.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj paracetamol tylko doraźnie w dawkach z ulotki, nie zwiększaj ich samodzielnie, nie pij alkoholu, a jeśli potrzebujesz go codziennie przez dłuższy czas, zapytaj lekarza lub farmaceutę.
Karbamazepina przyspiesza rozkład paracetamolu w wątrobie. Przez to paracetamol może działać słabiej i krócej. Przy częstym przyjmowaniu lub dużych dawkach rośnie ryzyko uszkodzenia wątroby. Pojedyncze dawki przy bólu lub gorączce są zwykle bezpieczne.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz
- ból pod prawym łukiem żebrowym
- nudności i brak apetytu
- nietypowe, silne zmęczenie
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Doraźne przyjmowanie paracetamolu w zalecanych dawkach jest dopuszczalne, ale należy unikać długotrwałego, regularnego stosowania i dawek maksymalnych. Przy dłuższym leczeniu może być konieczne dostosowanie dawki paracetamolu do potrzeb klinicznych[1]. Przy regularnym stosowaniu warto kontrolować aktywność enzymów wątrobowych i przestrzec pacjenta przed samodzielnym zwiększaniem dawek oraz piciem alkoholu.
Skutek kliniczny
Długotrwałe łączenie karbamazepiny z paracetamolem może wiązać się z hepatotoksycznością[2]. Działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe paracetamolu może być słabsze i krótsze, co skłania pacjentów do zwiększania dawek i dodatkowo podnosi ryzyko uszkodzenia wątroby[3].
Mechanizm
Karbamazepina indukuje enzymy cytochromu P-450 i przyspiesza metabolizm paracetamolu[1]. Leki zwiększające metabolizm wątrobowy, w tym karbamazepina, nasilają powstawanie toksycznego metabolitu paracetamolu i mogą prowadzić do uszkodzenia wątroby nawet przy zalecanych dawkach paracetamolu[4][5]. Przyspieszony rozkład paracetamolu skraca też czas jego działania.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- aktywność AlAT i AspAT przy długotrwałym stosowaniu paracetamolu
- skuteczność przeciwbólowa paracetamolu
- objawy uszkodzenia wątroby
Kiedy ocena się zmienia
| Doraźnie, pojedyncze dawkiczas leczenia · paracetamol | ryzyko maleje | Sporadyczne dawki paracetamolu w zalecanym zakresie wiążą się z małym ryzykiem klinicznym. Głównym problemem pozostaje możliwe słabsze działanie przeciwbólowe. |
| Regularnie, codziennie przez dłuższy czasczas leczenia · paracetamol | ryzyko rośnie | Długotrwałe łączenie karbamazepiny i paracetamolu może wiązać się z hepatotoksycznością. Należy rozważyć kontrolę enzymów wątrobowych i ocenę zasadności przewlekłego stosowania paracetamolu. |
| Maksymalna dawka dobowadawka · paracetamol | ryzyko rośnie | Dawki zbliżone do maksymalnych zwiększają ilość toksycznego metabolitu powstającego przy indukcji enzymów. U pacjentów leczonych karbamazepiną należy unikać dawek maksymalnych paracetamolu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Finlepsin 200 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/finlepsin-100116679/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tegretol CR 200 200 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tegretol-cr-200-100065953/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paracetamol Hasco 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paracetamol-hasco-100257121/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paracetamol Biofarm 1000 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paracetamol-biofarm-100282722/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paracetamol Aflofarm 120 mg/5 ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paracetamol-aflofarm-100124845/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Finlepsin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/finlepsin-100116679/
Niekorzystna interakcjaParacetamol+ IzoniazydU pacjenta leczonego izoniazydem należy unikać paracetamolu i zastosować inny lek przeciwbólowy, zwłaszcza przy dłuższej terapii izoniazydem.Nie bierz paracetamolu w trakcie leczenia izoniazydem i przez 2 dni po jego zakończeniu, tylko zapytaj farmaceutę lub lekarza o inny lek przeciwbólowy.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Nie bierz paracetamolu w trakcie leczenia izoniazydem i przez 2 dni po jego zakończeniu, tylko zapytaj farmaceutę lub lekarza o inny lek przeciwbólowy.
Lek na gruźlicę z izoniazydem zmienia sposób, w jaki wątroba przerabia paracetamol. Oba leki mogą obciążać wątrobę, a razem ryzyko jej uszkodzenia rośnie, nawet przy zwykłych dawkach paracetamolu. Ryzyko utrzymuje się jeszcze przez około 2 dni po zakończeniu leczenia izoniazydem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz
- ból pod prawymi żebrami
- nudności lub wymioty
- utrata apetytu
- nietypowe zmęczenie
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
U pacjenta leczonego izoniazydem należy unikać paracetamolu i zastosować inny lek przeciwbólowy, zwłaszcza przy dłuższej terapii izoniazydem. Jeśli paracetamol jest konieczny, należy stosować go możliwie krótko, poinformować pacjenta o objawach zapalenia wątroby i kontrolować parametry wątrobowe. Ryzyko utrzymuje się do około 48 godzin po odstawieniu izoniazydu.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko polekowego uszkodzenia wątroby, nawet przy zalecanych dawkach paracetamolu. Opisano przypadek pacjentki leczonej izoniazydem, u której po łącznej dawce paracetamolu nieprzekraczającej 11,5 g rozwinęła się zagrażająca życiu niewydolność wątroby i nerek.
Mechanizm
Izoniazyd wpływa na izoenzym CYP2E1, który utlenia paracetamol do toksycznego metabolitu N-acetylo-p-benzochinonoiminy (NAPQI). W czasie podawania izoniazydu ta droga jest hamowana – w badaniu klinicznym ilość metabolitów powstających przez sprzęganie z glutationem zmniejszyła się o 69,7%, a całkowity klirens paracetamolu o 15,2%, bez wpływu na nieoksydacyjne drogi metabolizmu. U powolnych acetylatorów 24 godziny po odstawieniu izoniazydu ilość metabolitów oksydacyjnych paracetamolu wzrosła o 56%, a po 48 godzinach wróciła do normy, co wskazuje, że izoniazyd jednocześnie indukuje CYP2E1. Wytwarzanie NAPQI może więc rosnąć zwłaszcza wtedy, gdy stężenie izoniazydu spada, a do tego oba leki same w sobie są hepatotoksyczne.
Monitorować
- aktywność ALT i AST
- stężenie bilirubiny
- objawy zapalenia wątroby (żółtaczka, ciemny mocz, ból w prawym podżebrzu, nudności)
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Terapia długotrwałaczas leczenia · izoniazyd | ryzyko rośnie | Przy dłuższej terapii izoniazydem autorzy zalecają unikanie paracetamolu, a gdy jest konieczny, uczulenie pacjenta na objawy zapalenia wątroby. |
| odstep ≥ 48 h od ostatniej dawki izoniazyduizoniazyd | ryzyko maleje | Metabolizm paracetamolu normalizuje się po około 48 godzinach od odstawienia izoniazydu, natomiast po 24 godzinach utlenianie paracetamolu jest przejściowo zwiększone. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paracetamol Biofarm 1000 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/paracetamol-biofarm-100282722/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paracetamol Aflofarm 120 mg/5 ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/paracetamol-aflofarm-100124845/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paracetamol Hasco 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/paracetamol-hasco-100257121/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nidrazid 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/nidrazid-100212130/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.