Interakcje / Ceftazydym / Ceftazydym i chloramfenikol
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Unikaj jednoczesnego stosowania chloramfenikolu z ceftazydymem.
Powiedz lekarzowi, że dostajesz oba antybiotyki, i nie przerywaj leczenia na własną rękę.
Niekorzystna interakcjaCeftazydym+ ChloramfenikolUnikaj jednoczesnego stosowania chloramfenikolu z ceftazydymem.Powiedz lekarzowi, że dostajesz oba antybiotyki, i nie przerywaj leczenia na własną rękę.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi, że dostajesz oba antybiotyki, i nie przerywaj leczenia na własną rękę.
Ceftazydym i chloramfenikol to dwa antybiotyki, które mogą sobie wzajemnie przeszkadzać. Chloramfenikol może osłabić działanie ceftazydymu, przez co zakażenie będzie leczone gorzej. Zwykle lekarze nie łączą tych leków. Maść z chloramfenikolem na skórę praktycznie nie przenika do krwi, więc tu ryzyko jest bardzo małe.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, która nie spada albo wraca
- brak poprawy po kilku dniach leczenia
- nasilanie się objawów zakażenia
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Unikaj jednoczesnego stosowania chloramfenikolu z ceftazydymem. Chloramfenikolu nie podaje się jednocześnie z penicylinami i cefalosporynami ze względu na działanie antagonistyczne[1]. Jeśli potrzebne jest leczenie skojarzone, wybierz drugi lek o działaniu bakteriobójczym zgodnie z antybiogramem. Gdy połączenia nie da się uniknąć, ściśle oceniaj odpowiedź kliniczną na leczenie.
Skutek kliniczny
Możliwe osłabienie skuteczności przeciwbakteryjnej ceftazydymu i niepowodzenie leczenia zakażenia. Znaczenie kliniczne antagonizmu jest nieznane, ale należy brać pod uwagę możliwość działania antagonistycznego[2][3].
Mechanizm
Chloramfenikol hamuje syntezę białek bakteryjnych i działa bakteriostatycznie. Zatrzymanie podziałów bakterii osłabia bakteriobójcze działanie ceftazydymu, który niszczy głównie komórki aktywnie budujące ścianę komórkową. Chloramfenikol jest in vitro antagonistą ceftazydymu i innych cefalosporyn[2][4][3].
Monitorować
- objawy kliniczne zakażenia (gorączka, stan ogólny)
- wskaźniki stanu zapalnego
- wyniki posiewów kontrolnych przy braku poprawy
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo na skórędroga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Chloramfenikol stosowany miejscowo na skórę wchłania się do krążenia w niewielkim stopniu i nie osiąga stężeń zdolnych do antagonizowania ceftazydymu podawanego pozajelitowo. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Biotum 500 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/biotum-100010656/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ceftazidim MIP Pharma 1 g, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ceftazidim-mip-pharma-100338204/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ceftazidime Kabi 1000 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ceftazidime-kabi-100245425/
Alkohol przy tych lekach
Ceftazydym a alkohol: brak opisu w bazie.
Chloramfenikol a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 146
Połączenie przeciwwskazaneCeftazydym+ TorasemidTorasemidu nie łączy się z cefalosporynami, w tym z ceftazydymem.Powiedz lekarzowi, że przyjmujesz torasemid, zanim dostaniesz ceftazydym, i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz lekarzowi, że przyjmujesz torasemid, zanim dostaniesz ceftazydym, i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków.
Torasemid to lek moczopędny, a ceftazydym to antybiotyk podawany w zastrzykach lub kroplówce. Razem mogą obciążać nerki, szczególnie przy dużych dawkach albo gdy organizm jest odwodniony. Tych leków zwykle się nie łączy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- silne pragnienie i suchość w ustach
- zawroty głowy przy wstawaniu
- nietypowe osłabienie lub skurcze mięśni
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Torasemidu nie łączy się z cefalosporynami, w tym z ceftazydymem[1]. Jeśli na czas antybiotykoterapii nie można odstawić diuretyku pętlowego, decyzję o kontynuacji podejmuje lekarz z uwzględnieniem czynności nerek, stanu nawodnienia i dawek obu leków. Przy jednoczesnym stosowaniu należy unikać dużych dawek i regularnie kontrolować czynność nerek.
Skutek kliniczny
Możliwe pogorszenie czynności nerek, szczególnie przy dużych dawkach obu leków lub u pacjentów z wcześniej upośledzoną czynnością nerek. Stosowanie ceftazydymu w dużych dawkach jednocześnie z lekami nefrotoksycznymi może niekorzystnie wpływać na czynność nerek[2].
Mechanizm
Torasemid, zwłaszcza w dużych dawkach, może nasilać nefrotoksyczne działanie cefalosporyn[1]. Diureza pętlowa sprzyja odwodnieniu i hipowolemii, co zmniejsza przepływ nerkowy i zwiększa podatność nerek na uszkodzenie. Ceftazydym jest wydalany przez nerki, więc pogorszenie ich czynności może prowadzić do jego kumulacji.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR
- diureza i bilans płynów
- stężenie potasu i magnezu
- ciśnienie tętnicze
Kiedy ocena się zmienia
| Duże dawkidawka · torasemid | ryzyko rośnie | Duże dawki torasemidu nasilają ryzyko nefrotoksyczności cefalosporyn. |
| Duże dawkidawka · ceftazydym | ryzyko rośnie | Ceftazydym w dużych dawkach z lekami nefrotoksycznymi może pogarszać czynność nerek. |
| ObniżonyeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek ryzyko dalszego ich uszkodzenia i kumulacji ceftazydymu jest większe. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Toramide 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/toramide-100140100/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Biotum 500 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/biotum-100010656/
Połączenie przeciwwskazaneChloramfenikol+ KlozapinaKlozapiny nie łączy się z chloramfenikolem, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane.Jeśli przyjmujesz klozapinę, nie stosuj chloramfenikolu, także w maści lub kroplach, bez rozmowy z lekarzem, który prowadzi leczenie klozapiną.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz klozapinę, nie stosuj chloramfenikolu, także w maści lub kroplach, bez rozmowy z lekarzem, który prowadzi leczenie klozapiną.
Klozapina i chloramfenikol mogą osłabiać szpik kostny, czyli miejsce, gdzie powstają krwinki. Razem zwiększają ryzyko groźnego spadku białych krwinek, przez co organizm traci ochronę przed zakażeniami. Dlatego tych leków się nie łączy, a lekarz dobiera wtedy inny antybiotyk.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- bladość i duże zmęczenie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Klozapiny nie łączy się z chloramfenikolem, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane[1][2][3]. Leczenia klozapiną nie rozpoczyna się u pacjenta, który otrzymuje lek o znacznym ryzyku agranulocytozy[1]. Zakażenie u pacjenta leczonego klozapiną leczy się antybiotykiem bez działania mielosupresyjnego, dobranym do wskazania. Jeśli chloramfenikol został już podany, należy skontaktować się z lekarzem prowadzącym leczenie klozapiną i wykonać morfologię z rozmazem.
Skutek kliniczny
Grozi agranulocytoza lub pancytopenia z ciężkimi, potencjalnie śmiertelnymi zakażeniami. Spadek liczby neutrofili trudno wtedy przypisać jednemu z leków, co utrudnia decyzje w ramach monitorowania hematologicznego klozapiny.
Mechanizm
Oba leki hamują czynność szpiku kostnego. Chloramfenikol upośledza hemopoezę, a klozapina wywołuje neutropenię i agranulocytozę. Ich działanie na szpik sumuje się, więc ryzyko i nasilenie mielosupresji rosną[1][2][3]. Chloramfenikol hamuje też wiele enzymów mikrosomalnych wątroby i spowalnia metabolizm leków przekształcanych w wątrobie[4]. Teoretycznie może więc zwiększać stężenie klozapiny, choć dla tej pary nie jest to udokumentowane.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili
- objawy zakażenia (gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej)
- objawy małopłytkowości i niedokrwistości (siniaki, krwawienia, bladość)
Bezpieczniejsze alternatywy
mupirocyna (na skórę)kwas fusydowy (na skórę i do oka)tobramycyna (do oka)gentamycyna (miejscowo)
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (skóra, oko, ucho)droga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Przy stosowaniu na skórę lub do oka wchłanianie ogólnoustrojowe chloramfenikolu jest małe, ale lek nawet w tej postaci jest przeciwwskazany u osób z zaburzeniami hemopoezy lub nieprawidłowym składem krwi w wywiadzie. U pacjenta na klozapinie lepiej wybrać inny antybiotyk miejscowy. Jeśli zamiana jest niemożliwa, chloramfenikol stosuje się krótko, na małej powierzchni i bez opóźniania zaplanowanej kontroli morfologii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneChloramfenikol+ FludarabinaNie stosuj chloramfenikolu u pacjenta leczonego fludarabiną.Nie stosuj chloramfenikolu, także w maści lub kroplach, jeśli bierzesz fludarabinę – poproś lekarza o inny antybiotyk.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj chloramfenikolu, także w maści lub kroplach, jeśli bierzesz fludarabinę – poproś lekarza o inny antybiotyk.
Oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Razem mogą bardzo obniżyć liczbę krwinek białych, czerwonych i płytek krwi. To zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń, krwawień i silnej anemii.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe powstawanie siniaków
- krwawienie z nosa lub dziąseł
- bladość i duże osłabienie
- duszność przy niewielkim wysiłku
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj chloramfenikolu u pacjenta leczonego fludarabiną. Chloramfenikolu nie stosuje się u chorych z chorobami szpiku, zaburzeniami hemopoezy lub nieprawidłowym składem krwi w wywiadzie[1], a do tej grupy należą chorzy leczeni fludarabiną. Zakażenie leczy się antybiotykiem bez działania mielotoksycznego dobranym do drobnoustroju i miejsca zakażenia.
Skutek kliniczny
Grozi pogłębiona i przedłużona pancytopenia z ciężkimi zakażeniami, krwawieniami i niedokrwistością, a także nieodwracalna niedokrwistość aplastyczna. U chorych z nowotworem krwi leczonych fludarabiną takie powikłania mogą zagrażać życiu.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają szpik kostny. Fludarabina wywołuje mielosupresję i limfopenię, a chloramfenikol może powodować zależne od dawki zahamowanie hemopoezy oraz niezależną od dawki niedokrwistość aplastyczną. Chloramfenikol znacznie nasila toksyczne działanie wielu leków na układ krwiotwórczy[1]. Hamowanie enzymów mikrosomalnych wątroby przez chloramfenikol nie ma tu znaczenia, bo fludarabina nie jest metabolizowana w ten sposób.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- liczba neutrofilów
- liczba płytek krwi
- hemoglobina i retikulocyty
- objawy zakażenia i krwawienia
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Doustna lub dożylnadroga podania · chloramfenikol | ryzyko rośnie | Przy ogólnym podaniu chloramfenikolu ryzyko zależnego od dawki zahamowania szpiku i niedokrwistości aplastycznej jest największe. |
| Miejscowa (maść, krople do oczu)droga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Wchłanianie z postaci miejscowych jest małe, ale niedokrwistość aplastyczna nie zależy od dawki, a przeciwwskazanie u chorych z chorobami szpiku obejmuje także maść. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
Połączenie przeciwwskazaneChloramfenikol+ KwetiapinaNie łączy się kwetiapiny z chloramfenikolem podawanym ogólnoustrojowo – należy wybrać antybiotyk bez wpływu na CYP3A4 i szpik.Jeśli lekarz przepisze ci chloramfenikol do połykania lub w zastrzykach, powiedz mu, że bierzesz kwetiapinę – maść i krople do oczu możesz stosować bez obaw.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli lekarz przepisze ci chloramfenikol do połykania lub w zastrzykach, powiedz mu, że bierzesz kwetiapinę – maść i krople do oczu możesz stosować bez obaw.
Chloramfenikol w maści lub kroplach do oczu działa tylko miejscowo i nie wpływa na kwetiapinę. Chloramfenikol podawany w tabletkach lub zastrzykach może jednak zwiększyć ilość kwetiapiny we krwi i nasilić jej działania niepożądane. Oba leki mogą też osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nadmierna senność
- zawroty głowy lub omdlenie przy wstawaniu
- kołatanie serca
- gorączka, ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- nietypowa bladość i osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łączy się kwetiapiny z chloramfenikolem podawanym ogólnoustrojowo – należy wybrać antybiotyk bez wpływu na CYP3A4 i szpik. Jeśli chloramfenikol jest jedyną opcją w zakażeniu zagrażającym życiu, decyzję podejmuje lekarz, rozważając czasowe odstawienie lub zmniejszenie dawki kwetiapiny przy ścisłym monitorowaniu morfologii krwi, stopnia sedacji, ciśnienia tętniczego i EKG. Miejscowe postacie chloramfenikolu można stosować z kwetiapiną bez ograniczeń wynikających z tej interakcji.
Skutek kliniczny
Ogólnoustrojowy chloramfenikol może zwiększyć stężenie kwetiapiny i nasilić jej działania niepożądane – nadmierną senność, niedociśnienie ortostatyczne, zawroty głowy, objawy antycholinergiczne i wydłużenie odstępu QT. Sumowanie się toksyczności hematologicznej zwiększa ryzyko neutropenii, agranulocytozy i innych zaburzeń morfologii krwi. Przy chloramfenikolu stosowanym miejscowo (maść, krople do oczu) wchłanianie jest minimalne i interakcja nie ma znaczenia klinicznego.
Mechanizm
Kwetiapiny nie łączy się z inhibitorami CYP3A4, a chloramfenikol podany ogólnoustrojowo hamuje ten izoenzym. Chloramfenikol jest inhibitorem wielu enzymów mikrosomalnych wątroby i nasila oraz przedłuża działanie leków metabolizowanych w wątrobie[1]. Kwetiapina jest metabolizowana głównie przez CYP3A4, a silny inhibitor tego izoenzymu (ketokonazol) zwiększał jej AUC 5- do 8-krotnie[2]. Jednoczesne stosowanie inhibitorów CYP3A4 z kwetiapiną jest przeciwwskazane[2][3][4]. Dodatkowo oba leki mogą uszkadzać układ krwiotwórczy – chloramfenikol znacznie nasila toksyczne działanie innych leków na szpik[1], a przy kwetiapinie (zwłaszcza w skojarzeniu z walproinianem) obserwowano leukopenię i neutropenię[2].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- stopień sedacji
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej
- EKG z oceną odstępu QT
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (skóra, oko, ucho)droga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Chloramfenikol stosowany miejscowo nie osiąga stężeń ogólnoustrojowych zdolnych do zahamowania CYP3A4 ani uszkodzenia szpiku w stopniu istotnym dla tej interakcji. Interakcje z lekami stosowanymi miejscowo nie są znane. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex XR 50 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/kwetaplex-xr-100276779/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pinexet SR 50 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pinexet-sr-100506470/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/kwetaplex-100206537/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex XR. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/kwetaplex-xr-100276779/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneChloramfenikol+ BusulfanChloramfenikolu, także w postaci maści, nie należy stosować u pacjenta leczonego busulfanem.Nie używaj chloramfenikolu, także w maści, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny antybiotyk.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie używaj chloramfenikolu, także w maści, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny antybiotyk.
Busulfan osłabia szpik kostny, który wytwarza krwinki. Chloramfenikol też może uszkadzać szpik, czasem trwale. Razem mogą bardzo obniżyć liczbę krwinek, co grozi ciężkimi zakażeniami i krwawieniami. Dotyczy to także maści z chloramfenikolem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe powstawanie siniaków
- krwawienie z nosa lub dziąseł
- drobne czerwone wybroczyny na skórze
- nasilone osłabienie i bladość
- duszność przy niewielkim wysiłku
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Chloramfenikolu, także w postaci maści, nie należy stosować u pacjenta leczonego busulfanem. Chloramfenikolu nie stosuje się u pacjentów z chorobami szpiku kostnego, zaburzeniami hemopoezy lub nieprawidłowym składem krwi w wywiadzie[1], a leczenie busulfanem oznacza taki stan. Zakażenie należy leczyć antybiotykiem bez działania mielotoksycznego, dobranym do wskazania i lokalizacji. Jeśli chloramfenikol został już zastosowany, trzeba go odstawić i skontrolować morfologię krwi z rozmazem.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi ciężką pancytopenią z zakażeniami i krwawieniami, w tym niedokrwistością aplastyczną. Ryzyko jest największe przy ogólnoustrojowym podaniu chloramfenikolu i dużych dawkach busulfanu. Objawy pojawiają się zwykle po kilku dniach lub tygodniach i mogą się utrzymywać po odstawieniu leków.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają szpik kostny, a ich działanie hamujące krwiotworzenie się sumuje. Chloramfenikol znacznie nasila toksyczne działanie wielu leków na układ krwiotwórczy[1]. Busulfan jest lekiem cytotoksycznym, którego głównym działaniem jest zahamowanie czynności szpiku. Chloramfenikol wywołuje zależne od dawki, zwykle odwracalne zahamowanie hemopoezy, a rzadko także niezależną od dawki, często nieodwracalną niedokrwistość aplastyczną. Chloramfenikol hamuje enzymy mikrosomalne wątroby[1], ale busulfan jest unieczynniany głównie przez sprzęganie z glutationem, więc istotna interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- liczba płytek krwi
- liczba neutrofilów
- objawy zakażenia (gorączka, dreszcze)
- objawy skazy krwotocznej
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Ogólnoustrojowa (doustna lub dożylna)droga podania · chloramfenikol | ryzyko rośnie | Przy ogólnoustrojowym podaniu chloramfenikolu narażenie jest znacznie większe niż po zastosowaniu maści, a ryzyko zależnego od dawki zahamowania szpiku i ciężkiej pancytopenii najwyższe. |
| Duże dawki (kondycjonowanie przed przeszczepieniem szpiku)dawka · busulfan | ryzyko rośnie | Duże dawki busulfanu prowadzą do głębokiej mieloablacji, więc każdy dodatkowy lek mielotoksyczny zwiększa ryzyko przedłużonej aplazji i zakażeń. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
Połączenie przeciwwskazaneChloramfenikol+ CyzaprydNie łącz cyzaprydu z chloramfenikolem podawanym doustnie ani dożylnie.Jeśli dostajesz chloramfenikol w tabletkach lub w kroplówce, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz cyzapryd, i nie przyjmuj go dalej bez jego zgody.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli dostajesz chloramfenikol w tabletkach lub w kroplówce, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz cyzapryd, i nie przyjmuj go dalej bez jego zgody.
Chloramfenikol przyjmowany w tabletkach lub w kroplówce może zwiększać ilość cyzaprydu we krwi. Za dużo cyzaprydu może wywołać groźne zaburzenia rytmu serca. Maść na skórę i krople do oczu z chloramfenikolem nie mają takiego wpływu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskie omdlenia
- duszność
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz cyzaprydu z chloramfenikolem podawanym doustnie ani dożylnie. Cyzaprydu nie stosuje się jednocześnie z doustnymi ani pozajelitowymi silnymi inhibitorami CYP3A4 ani z lekami wydłużającymi odstęp QT[1]. Gdy chloramfenikol ogólnie jest niezbędny, odstaw cyzapryd na czas antybiotykoterapii i wybierz lek prokinetyczny niezależny od CYP3A4. Gdy połączenia nie da się uniknąć, wykonaj EKG z oceną QTc i wyrównaj stężenie potasu i magnezu. Chloramfenikol stosowany miejscowo na skórę lub do oka nie wymaga zmiany leczenia cyzaprydem.
Skutek kliniczny
Zwiększone stężenie cyzaprydu grozi wydłużeniem odstępu QT i groźnymi dla życia zaburzeniami rytmu serca. Mogą wystąpić częstoskurcz komorowy, migotanie komór i częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes[1].
Mechanizm
Chloramfenikol podawany ogólnie zwiększa stężenie cyzaprydu, bo hamuje jego metabolizm wątrobowy. Chloramfenikol hamuje wiele enzymów mikrosomalnych i nasila oraz przedłuża działanie leków metabolizowanych w wątrobie[2]. Cyzapryd jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, a leki hamujące ten enzym zwiększają jego stężenie w surowicy[1]. Chloramfenikol jest inhibitorem CYP3A4, dlatego przy podaniu doustnym lub dożylnym należy spodziewać się kumulacji cyzaprydu.
Metabolizm i transportery
- Cyzapryd: wrażliwy substrat CYP3A4[3]
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed leczeniem i w jego trakcie
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (skóra, oko)droga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Chloramfenikol stosowany na skórę lub do oka osiąga znikome stężenie ogólnoustrojowe i nie hamuje istotnie metabolizmu cyzaprydu. Przeciwwskazanie dotyczy inhibitorów CYP3A4 podawanych doustnie lub pozajelitowo. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gasprid 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gasprid-100077413/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gasprid. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gasprid-100077413/
Niekorzystna interakcjaAmikacyna+ CeftazydymPołączenie można stosować, gdy jest wskazane klinicznie, ale konieczne jest bardzo uważne kontrolowanie słuchu i czynności nerek.Pij tyle płynów, ile zaleci lekarz, nie bierz bez konsultacji leków przeciwbólowych z grupy NLPZ i od razu zgłoś personelowi każdy niepokojący objaw dotyczący słuchu, równowagi lub oddawania moczu.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Pij tyle płynów, ile zaleci lekarz, nie bierz bez konsultacji leków przeciwbólowych z grupy NLPZ i od razu zgłoś personelowi każdy niepokojący objaw dotyczący słuchu, równowagi lub oddawania moczu.
Amikacyna i ceftazydym to dwa antybiotyki, które często podaje się razem, bo razem skuteczniej zwalczają ciężkie zakażenia. Oba mogą jednak obciążać nerki, a amikacyna może też uszkadzać słuch i narząd równowagi. Dlatego w trakcie leczenia lekarz regularnie sprawdza wyniki badań krwi i dostosowuje dawki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- szumy lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu albo uczucie zatkanych uszu
- zawroty głowy lub zaburzenia równowagi
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, gdy jest wskazane klinicznie, ale konieczne jest bardzo uważne kontrolowanie słuchu i czynności nerek.[1] Dawkuj amikacynę według czynności nerek i stężeń leku w surowicy, a dawkę ceftazydymu dostosuj do klirensu kreatyniny. Ogranicz czas skojarzonego leczenia do niezbędnego minimum i unikaj dokładania kolejnych leków nefro- lub ototoksycznych. Nie mieszaj obu leków w jednej strzykawce ani w jednym worku infuzyjnym i podawaj je osobno.
Skutek kliniczny
Możliwe jest nasilenie nefrotoksyczności z narastaniem stężenia kreatyniny oraz zwiększenie ryzyka uszkodzenia słuchu i błędnika przez amikacynę. Ceftazydym sam ma niewielki potencjał nefrotoksyczny, więc ryzyko zależy głównie od ekspozycji na amikacynę, czasu leczenia i wyjściowej czynności nerek.
Mechanizm
Łączenie amikacyny z ceftazydymem wymaga ścisłej kontroli czynności nerek i słuchu, bo cefalosporyny mogą nasilać toksyczność amikacyny.[1] Ceftazydym w dużych dawkach podawany razem z lekami nefrotoksycznymi może niekorzystnie wpływać na czynność nerek.[2] Działania nefrotoksyczne obu leków sumują się, a pogorszenie czynności nerek zmniejsza wydalanie obu antybiotyków i zwiększa ich stężenia, co dodatkowo nasila toksyczność amikacyny. Jednocześnie oba leki działają przeciwbakteryjnie synergistycznie – beta-laktam uszkadza ścianę komórkową bakterii i ułatwia wnikanie aminoglikozydu.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR przed leczeniem i regularnie w jego trakcie
- diureza i stan nawodnienia
- stężenia amikacyny w surowicy (minimalne i maksymalne)
- słuch i objawy uszkodzenia błędnika (szumy uszne, zawroty głowy), przy dłuższym leczeniu audiometria
Kiedy ocena się zmienia
| Obniżony eGFR (niewydolność nerek)eGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek oba leki kumulują się, co zwiększa ryzyko nefro- i ototoksyczności. Konieczna jest modyfikacja dawek obu leków i częstsze oznaczanie stężeń amikacyny. |
| Duże dawki ceftazydymudawka · ceftazydym | ryzyko rośnie | Duże dawki ceftazydymu podawane z lekami nefrotoksycznymi mogą niekorzystnie wpływać na czynność nerek. |
| Leczenie przedłużoneczas leczenia · amikacyna | ryzyko rośnie | Ryzyko nefro- i ototoksyczności amikacyny rośnie z czasem trwania terapii. Przy dłuższym leczeniu skojarzonym zalecana jest kontrola słuchu i częstsze badania czynności nerek. |
| Wziewnie (amikacyna liposomalna w nebulizacji)droga podania · amikacyna | ryzyko maleje | Przy podaniu wziewnym ekspozycja ogólnoustrojowa na amikacynę jest mała, więc sumowanie nefrotoksyczności z ceftazydymem ma niewielkie znaczenie. Nadal warto zachować czujność u pacjentów z chorobami nerek lub słuchu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amikacin B.Braun 2,5 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amikacin-b-braun-100256914/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Biotum 500 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/biotum-100010656/
Niekorzystna interakcjaAmpicylina+ ChloramfenikolUnikaj jednoczesnego ogólnego stosowania chloramfenikolu i ampicyliny.Powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że stosujesz oba antybiotyki, i nie przerywaj leczenia na własną rękę.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że stosujesz oba antybiotyki, i nie przerywaj leczenia na własną rękę.
Ampicylina i chloramfenikol to antybiotyki, które działają na bakterie w odmienny sposób. Chloramfenikol zatrzymuje namnażanie bakterii, a ampicylina zabija głównie te bakterie, które się aktywnie namnażają, dlatego razem mogą działać słabiej niż osobno. Gdy chloramfenikol stosujesz tylko miejscowo, np. jako maść, ryzyko jest małe.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- utrzymująca się lub nawracająca gorączka
- brak poprawy albo nasilenie objawów zakażenia
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Unikaj jednoczesnego ogólnego stosowania chloramfenikolu i ampicyliny[1]. Gdy potrzebne jest leczenie skojarzone, dobierz antybiotyki na podstawie antybiogramu, a jeśli to połączenie jest konieczne, ściśle oceniaj odpowiedź kliniczną na leczenie.
Skutek kliniczny
Możliwe osłabienie bakteriobójczego działania ampicyliny i mniejsza skuteczność leczenia zakażenia. Największe znaczenie ma to w ciężkich zakażeniach, w których potrzebne jest szybkie zabicie bakterii, np. w zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych lub zapaleniu wsierdzia. Antagonizm jest dobrze opisany w badaniach laboratoryjnych, natomiast dane kliniczne są niejednoznaczne – połączenie bywało dawniej stosowane w leczeniu empirycznym.
Mechanizm
Chloramfenikol hamuje syntezę białek bakteryjnych i działa bakteriostatycznie. Ampicylina działa bakteriobójczo głównie na bakterie aktywnie dzielące się i budujące ścianę komórkową, dlatego zahamowanie wzrostu bakterii przez chloramfenikol może osłabiać jej działanie. Chloramfenikolu nie podaje się jednocześnie z penicylinami ze względu na działanie antagonistyczne[1].
Monitorować
- odpowiedź kliniczna na leczenie (gorączka, objawy zakażenia)
- wyniki posiewów i antybiogramu
- parametry stanu zapalnego
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (maść, krople)droga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Przy miejscowym stosowaniu chloramfenikolu stężenie ogólne jest małe, więc antagonizm z ampicyliną podawaną ogólnie ma niewielkie znaczenie kliniczne mimo zalecenia unikania połączenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.