Interakcje / Cenobamat / Cenobamat i eksemestan
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Przed włączeniem cenobamatu u pacjentki leczonej eksemestanem rozważ z neurologiem lek przeciwpadaczkowy, który nie indukuje CYP3A4.
Powiedz onkologowi i neurologowi, że przyjmujesz oba leki, i nie odstawiaj żadnego z nich bez porozumienia z lekarzem.
Niekorzystna interakcjaCenobamat+ EksemestanPrzed włączeniem cenobamatu u pacjentki leczonej eksemestanem rozważ z neurologiem lek przeciwpadaczkowy, który nie indukuje CYP3A4.Powiedz onkologowi i neurologowi, że przyjmujesz oba leki, i nie odstawiaj żadnego z nich bez porozumienia z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz onkologowi i neurologowi, że przyjmujesz oba leki, i nie odstawiaj żadnego z nich bez porozumienia z lekarzem.
Lek na padaczkę cenobamat może przyspieszać rozkład eksemestanu w organizmie. Przez to eksemestan może słabiej działać na raka piersi. Ten efekt rozwija się stopniowo przez około dwa tygodnie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nowy guzek lub zgrubienie w piersi albo pod pachą
- nowy, uporczywy ból kości
- niewyjaśniony spadek masy ciała lub nasilone osłabienie
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przed włączeniem cenobamatu u pacjentki leczonej eksemestanem rozważ z neurologiem lek przeciwpadaczkowy, który nie indukuje CYP3A4. Gdy cenobamat jest niezbędny, poinformuj onkologa o połączeniu i oceniaj odpowiedź na hormonoterapię w ramach kontroli onkologicznych. Nowy poziom aktywności enzymów ustala się do dwóch tygodni po rozpoczęciu, zakończeniu lub zmianie dawki cenobamatu[1]. Nie zmieniaj samodzielnie dawki eksemestanu, bo nie ma ustalonego schematu jej korekty.
Skutek kliniczny
Możliwe zmniejszenie skuteczności hormonoterapii raka piersi wskutek niższej ekspozycji na eksemestan. Cenobamat jest induktorem słabszym niż ryfampicyna, dlatego spadek stężenia eksemestanu jest prawdopodobnie mniejszy niż 54%, ale jego znaczenie kliniczne nie zostało ocenione.
Mechanizm
Cenobamat może obniżać stężenie eksemestanu i w ten sposób osłabiać jego działanie przeciwnowotworowe. Cenobamat zależnie od dawki indukuje CYP3A4 i obniża ekspozycję na leki metabolizowane głównie przez ten izoenzym[1]. Eksemestan jest metabolizowany przez CYP3A4 oraz aldoketoreduktazy, a silny induktor ryfampicyna w dawce 600 mg na dobę obniżył AUC eksemestanu o 54% i Cmax o 41%[2]. Leki przeciwdrgawkowe indukujące CYP3A4 mogą zmniejszać skuteczność eksemestanu[2]. Eksemestan nie hamuje głównych izoenzymów CYP, więc nie zmienia stężenia cenobamatu[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Cenobamat: umiarkowany inhibitor CYP2C19[3], induktor CYP2B6[5], umiarkowany induktor CYP3A4[3], drugorzędny szlak substrat CYP2B6[5], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[5], drugorzędny szlak substrat CYP2E1[5], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5], wrażliwy substrat UGT2B7[5]
- Eksemestan: substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- odpowiedź na leczenie raka piersi w kontrolach onkologicznych
- objawy progresji choroby nowotworowej
- zmiany dawki cenobamatu i daty jego włączenia lub odstawienia
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| dawka ≥ 200 mg/dobęcenobamat | ryzyko rośnie | Indukcja CYP3A4 przez cenobamat jest zależna od dawki, więc przy większych dawkach należy spodziewać się silniejszego obniżenia ekspozycji na eksemestan. |
| Włączenie lub odstawienie cenobamatu w trakcie leczenia eksemestanemkolejność włączenia · cenobamat | inne zalecenie | Po rozpoczęciu, zakończeniu albo zmianie dawki cenobamatu nowy poziom aktywności enzymów ustala się do dwóch tygodni, dlatego zmiany ekspozycji na eksemestan pojawiają się z opóźnieniem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ontozry 12,5 mg; 25 mg, tabletki powlekane + tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ontozry-100450741/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Symex 25 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/symex-100363219/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Symex. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/symex-100363219/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ontozry. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ontozry-100450741/
Alkohol przy tych lekach
Niekorzystna interakcjaCenobamata alkoholPacjent przyjmujący cenobamat nie powinien pić alkoholu, zgodnie z informacją dla pacjenta dołączoną do produktu.Nie pij alkoholu, dopóki przyjmujesz ten lek, a jeśli masz z tym trudność, porozmawiaj o tym z lekarzem lub farmaceutą.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie pij alkoholu, dopóki przyjmujesz ten lek, a jeśli masz z tym trudność, porozmawiaj o tym z lekarzem lub farmaceutą.
Ten lek przeciwpadaczkowy i alkohol działają podobnie na mózg – oba spowalniają jego pracę. Razem mogą wywołać silną senność, zmęczenie, zawroty głowy i chwiejny chód, przez co łatwo o upadek albo wypadek. Alkohol może też sprzyjać napadom padaczkowym. Dlatego w czasie leczenia nie pij alkoholu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silna senność albo trudność z obudzeniem się
- zawroty głowy i chwiejny chód
- upadki
- niewyraźna mowa albo podwójne widzenie
- splątanie
- częstsze napady padaczkowe
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Pacjent przyjmujący cenobamat nie powinien pić alkoholu, zgodnie z informacją dla pacjenta dołączoną do produktu.[1] Należy uprzedzić pacjenta o ryzyku nasilonej senności i zaburzeń równowagi, szczególnie w okresie zwiększania dawki i u osób starszych. Jeśli pacjent mimo zaleceń pije alkohol, trzeba go poinformować, żeby nie prowadził pojazdów ani nie obsługiwał maszyn po wypiciu alkoholu i żeby nie pomijał ani nie podwajał dawek leku z tego powodu. U pacjentów nadużywających alkoholu warto skonsultować z lekarzem prowadzącym bezpieczeństwo terapii i kontrolę napadów.
Skutek kliniczny
Najważniejszym skutkiem jest nasilona senność, zmęczenie, zawroty głowy, niepewny chód i spowolnienie reakcji, co zwiększa ryzyko upadków, urazów i wypadków drogowych. ChPL wskazuje na zwiększone ryzyko neurologicznych działań niepożądanych przy łączeniu cenobamatu z alkoholem.[1] Dodatkowo spożywanie większych ilości alkoholu, zaburzenia snu po alkoholu i okres odstawienia po piciu mogą obniżać próg drgawkowy i pogarszać kontrolę napadów padaczkowych.
Mechanizm
Alkohol nasila hamujące działanie cenobamatu na ośrodkowy układ nerwowy, więc łączenie ich zwiększa senność, zawroty głowy i zaburzenia koordynacji. ChPL cenobamatu wymienia alkohol wśród środków o działaniu depresyjnym na ośrodkowy układ nerwowy, których jednoczesne stosowanie może zwiększać ryzyko działań niepożądanych o charakterze neurologicznym.[1] Cenobamat wzmacnia przekaźnictwo GABA-ergiczne jako pozytywny modulator allosteryczny receptora GABA-A i hamuje przetrwały prąd sodowy w neuronach. Etanol również nasila przekaźnictwo przez receptor GABA-A, dlatego oba działania sumują się. Istotna interakcja farmakokinetyczna nie jest znana, bo cenobamat jest eliminowany głównie przez glukuronidację.[1] Ulotka produktu wprost zaleca, aby podczas leczenia nie pić alkoholu, ponieważ lek może nasilać jego działanie, takie jak zmęczenie i senność.[1] Charakterystyka nie umieszcza alkoholu w przeciwwskazaniach.[1]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- senność i zmęczenie
- zawroty głowy i zaburzenia równowagi
- upadki i urazy
- częstość napadów padaczkowych
- ilość spożywanego alkoholu
Kiedy ocena się zmienia
| Duże ilości lub upijanie sięilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Większe dawki etanolu nasilają addycyjne działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy i zwiększają ryzyko napadów w okresie odstawienia alkoholu. |
| Okres zwiększania dawkiczas leczenia · alkohol | ryzyko rośnie | W okresie stopniowego zwiększania dawki cenobamatu działania niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego są częstsze, a pacjent nie zna jeszcze swojej reakcji na lek. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych sumowanie się działania sedatywnego cenobamatu i alkoholu istotnie zwiększa ryzyko upadków i złamań. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ontozry 12,5 mg; 25 mg, tabletki powlekane + tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ontozry-100450741/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ontozry. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ontozry-100450741/
Interakcja o niejasnym znaczeniuEksemestana alkoholZalecaj ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, niewielkich ilości przez cały okres leczenia eksemestanem.Pij alkohol tylko okazjonalnie i w małych ilościach, a jeśli pijesz regularnie, porozmawiaj o tym z lekarzem lub farmaceutą.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Pij alkohol tylko okazjonalnie i w małych ilościach, a jeśli pijesz regularnie, porozmawiaj o tym z lekarzem lub farmaceutą.
Alkohol nie zmienia bezpośrednio działania tego leku, ale regularne picie nie jest dla ciebie korzystne. Alkohol podnosi poziom hormonów, które lek ma obniżać, i może zwiększać ryzyko powrotu choroby. Picie osłabia też kości, a lek sam może je osłabiać. Alkohol może dodatkowo nasilać zawroty głowy i zmęczenie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- Zawroty głowy lub wyraźna senność po alkoholu
- Nasilone zmęczenie
- Częstsze lub silniejsze uderzenia gorąca
- Bóle kości lub stawów
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zalecaj ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, niewielkich ilości przez cały okres leczenia eksemestanem. Przy regularnym lub dużym spożyciu omów z pacjentką ryzyko dla skuteczności terapii przeciwnowotworowej i dla kości oraz zaproponuj ograniczenie lub rezygnację z alkoholu. Nie ma potrzeby zmiany dawki ani odstępu czasowego między dawką leku a spożyciem alkoholu.
Skutek kliniczny
Okazjonalne, niewielkie spożycie alkoholu nie powinno zmieniać działania eksemestanu. Regularne lub duże spożycie alkoholu może teoretycznie częściowo przeciwdziałać obniżeniu estrogenów, zwiększać ryzyko nawrotu choroby, nasilać utratę masy kostnej oraz zawroty głowy, zmęczenie i uderzenia gorąca.
Mechanizm
Bezpośrednia interakcja farmakokinetyczna eksemestanu z alkoholem nie jest opisana, a niejasność dotyczy głównie przeciwstawnego wpływu obu substancji na estrogeny. Eksemestan jest nieodwracalnym, steroidowym inhibitorem aromatazy i obniża stężenie estrogenów u kobiet po menopauzie. Regularne spożywanie alkoholu zwiększa stężenie krążących estrogenów i jest uznanym czynnikiem ryzyka raka piersi hormonozależnego, co teoretycznie może osłabiać cel terapii. ChPL eksemestanu wskazuje, że leki zawierające estrogeny mogą osłabić jego działanie farmakologiczne, a alkoholu w tym kontekście nie wymienia.[1] Eksemestan jest metabolizowany przez CYP3A4 i aldoketoreduktazy, a etanol nie jest istotnym klinicznie induktorem ani inhibitorem CYP3A4.[1] Dodatkowo oba czynniki niekorzystnie wpływają na gęstość mineralną kości, a eksemestan może powodować zawroty głowy i zmęczenie, które alkohol może nasilać. Żadna z charakterystyk produktów eksemestanu nie zawiera zapisu o alkoholu w przeciwwskazaniach ani w interakcjach, a etanol bezwodny występuje jedynie jako składnik otoczki jednego z produktów, w ilości bez znaczenia klinicznego.[1]
Metabolizm i transportery
- Eksemestan: substrat CYP3A4[2]
Monitorować
- Ilość i regularność spożywanego alkoholu
- Gęstość mineralna kości w trakcie leczenia
- Zawroty głowy, senność i zmęczenie
- Nasilenie uderzeń gorąca
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne lub duże spożycie alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Regularne lub duże spożycie alkoholu zwiększa stężenie estrogenów i ryzyko raka piersi hormonozależnego oraz nasila utratę masy kostnej, dlatego wymaga rozmowy z pacjentką i zalecenia ograniczenia alkoholu. |
| Przewlekłe picie w trakcie wieloletniej terapiiczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Leczenie eksemestanem trwa zwykle latami, dlatego przewlekłe picie sumuje niekorzystny wpływ na kości i na stężenie estrogenów, co uzasadnia monitorowanie gęstości mineralnej kości i ograniczenie alkoholu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Symex 25 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/symex-100363219/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Symex. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/symex-100363219/
Inne interakcje tych leków 147
Połączenie przeciwwskazaneBuspiron+ CenobamatNie należy włączać buspironu pacjentowi leczonemu cenobamatem, ponieważ buspironu nie stosuje się u osób z padaczką.Nie zaczynaj brać buspironu, jeśli leczysz się cenobamatem, i porozmawiaj z lekarzem o innym leku na lęk.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj brać buspironu, jeśli leczysz się cenobamatem, i porozmawiaj z lekarzem o innym leku na lęk.
Buspiron nie jest stosowany u osób z padaczką, a cenobamat to lek na padaczkę. Buspiron może utrudniać kontrolę napadów, a cenobamat może osłabiać działanie buspironu na lęk. Oba leki mogą też razem nasilać senność i zawroty głowy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- częstsze lub silniejsze napady padaczkowe
- nasilona senność
- zawroty głowy
- chwiejny chód lub problemy z równowagą
- powrót lub nasilenie lęku
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy włączać buspironu pacjentowi leczonemu cenobamatem, ponieważ buspironu nie stosuje się u osób z padaczką[1]. Jeśli pacjent już przyjmuje oba leki, należy skontaktować się z lekarzem prowadzącym w celu zamiany buspironu na lek przeciwlękowy bez przeciwwskazania w padaczce. Do czasu zmiany leczenia trzeba obserwować częstość napadów, senność i zaburzenia koordynacji.
Skutek kliniczny
Możliwe obniżenie kontroli napadów padaczkowych u pacjenta z padaczką, osłabienie działania przeciwlękowego buspironu wskutek indukcji jego metabolizmu oraz nasilenie senności, zawrotów głowy i zaburzeń koordynacji.
Mechanizm
Buspironu nie stosuje się u osób z padaczką[1]. Cenobamat jest lekiem przeciwpadaczkowym stosowanym wyłącznie w leczeniu napadów padaczkowych, więc każdy pacjent przyjmujący cenobamat spełnia to przeciwwskazanie. U osób przyjmujących buspiron z innymi lekami serotoninergicznymi zgłaszano pojedyncze przypadki drgawek[1]. Cenobamat indukuje CYP3A4 i może obniżać ekspozycję na leki metabolizowane głównie tą drogą[2]. Buspiron jest metabolizowany przez CYP3A4, a silny induktor tego enzymu obniżał jego stężenie i osłabiał działanie[1]. Nowy poziom aktywności enzymów ustala się do dwóch tygodni po rozpoczęciu, zakończeniu lub zmianie dawki cenobamatu[2]. Oba leki działają na ośrodkowy układ nerwowy, a ich łączenie może nasilać neurologiczne działania niepożądane[2][1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Buspiron: wrażliwy substrat CYP3A4[3]
- Cenobamat: umiarkowany inhibitor CYP2C19[3], induktor CYP2B6[4], umiarkowany induktor CYP3A4[3], drugorzędny szlak substrat CYP2B6[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4], drugorzędny szlak substrat CYP2E1[4], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[4], wrażliwy substrat UGT2B7[4]
Monitorować
- częstość i charakter napadów padaczkowych
- senność i zawroty głowy
- zaburzenia koordynacji i chodu
- skuteczność leczenia lęku
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Spamilan 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/spamilan-100042544/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ontozry 12,5 mg; 25 mg, tabletki powlekane + tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ontozry-100450741/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ontozry. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ontozry-100450741/
Połączenie przeciwwskazaneDimenhydramina+ CenobamatNie wydawaj dimenhydrynatu pacjentowi leczonemu cenobamatem.Nie przyjmuj dimenhydrynatu i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny sposób na nudności w podróży.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj dimenhydrynatu i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny sposób na nudności w podróży.
Leku na chorobę lokomocyjną z dimenhydrynatem nie wolno stosować przy padaczce, a cenobamat przyjmujesz właśnie z jej powodu. Dimenhydrynat może ułatwiać wystąpienie napadu i osłabiać działanie leczenia. Oba leki mogą też razem wywołać silną senność, zawroty głowy i chwiejność.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- napad padaczkowy lub częstsze napady niż zwykle
- silna senność lub trudność z wybudzeniem
- zawroty głowy i chwiejny chód
- podwójne lub niewyraźne widzenie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie wydawaj dimenhydrynatu pacjentowi leczonemu cenobamatem.[1][2] W chorobie lokomocyjnej zaproponuj metody niefarmakologiczne i skieruj pacjenta do lekarza prowadzącego leczenie padaczki w celu doboru leku przeciwwymiotnego. Jeśli pacjent już przyjął dimenhydrynat, poinformuj go o ryzyku napadu i nasilonej senności oraz o zakazie prowadzenia pojazdów.
Skutek kliniczny
Możliwe zwiększenie częstości napadów padaczkowych mimo leczenia cenobamatem. Nasilenie senności, zawrotów głowy, zaburzeń równowagi i widzenia, co zwiększa ryzyko upadków i wypadków komunikacyjnych.
Mechanizm
Dimenhydrynatu nie stosuje się u chorych na padaczkę, a cenobamat jest lekiem przeciwpadaczkowym, więc każdy pacjent przyjmujący cenobamat ma przeciwwskazanie do dimenhydrynatu.[1][2] Dimenhydrynat jako lek przeciwhistaminowy pierwszej generacji przenikający do ośrodkowego układu nerwowego może obniżać próg drgawkowy i osłabiać ochronę przeciwnapadową. Dodatkowo dimenhydrynat nasila działanie depresyjne innych leków hamujących ośrodkowy układ nerwowy[1], a cenobamat sam często wywołuje senność, zawroty głowy i zaburzenia koordynacji.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- częstość i charakter napadów padaczkowych
- senność i zaburzenia świadomości
- zawroty głowy, równowaga i ryzyko upadków
- zaburzenia widzenia
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mobillek 50 mg, tabletki do rozgryzania i żucia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mobillek-100405923/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Efektan Max 50 mg/5 ml, roztwór doustny w saszetce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/efektan-max-100428048/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ontozry. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ontozry-100450741/
Połączenie przeciwwskazaneDziurawiec+ CenobamatPacjent leczony cenobamatem nie powinien regularnie przyjmować dziurawca.Nie stosuj dziurawca razem z tym lekiem, a jeśli już go pijesz, nie odstawiaj go nagle, tylko zapytaj neurologa lub farmaceutę, jak to zrobić bezpiecznie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj dziurawca razem z tym lekiem, a jeśli już go pijesz, nie odstawiaj go nagle, tylko zapytaj neurologa lub farmaceutę, jak to zrobić bezpiecznie.
Dziurawiec przyjmowany regularnie może osłabiać działanie leku przeciwpadaczkowego i zwiększać ryzyko napadów. Nalewki i płyny z dziurawcem zawierają alkohol, którego przy padaczce nie wolno stosować, a razem z tym lekiem nasila on senność i zawroty głowy. Oba środki mogą też osłabiać działanie tabletek antykoncepcyjnych.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- częstsze lub silniejsze napady padaczkowe
- nasilona senność
- zawroty głowy
- chwiejność i zaburzenia równowagi
- krwawienie między miesiączkami przy stosowaniu tabletek antykoncepcyjnych
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Pacjent leczony cenobamatem nie powinien regularnie przyjmować dziurawca. Płynnych postaci dziurawca zawierających etanol nie stosuje się u chorych na padaczkę.[1] Jeśli pacjent już przyjmuje dziurawiec, nie należy go odstawiać bez wiedzy neurologa, bo zmiana aktywności enzymów może wpłynąć na stężenie cenobamatu. Po rozpoczęciu albo zakończeniu leczenia cenobamatem bądź po zmianie jego dawki osiągnięcie nowego poziomu aktywności enzymów może trwać dwa tygodnie.[2] Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować dodatkowe albo inne, niehormonalne metody antykoncepcji.[2]
Skutek kliniczny
Możliwe osłabienie kontroli napadów padaczkowych podczas regularnego stosowania dziurawca oraz nasilenie senności, zawrotów głowy i zaburzeń równowagi po jego odstawieniu albo przy stosowaniu postaci zawierających etanol. U kobiet stosujących antykoncepcję hormonalną rośnie ryzyko jej nieskuteczności.
Mechanizm
Regularnie przyjmowany dziurawiec może pobudzać enzymy cytochromu P450 i osłabiać działanie leków przez nie metabolizowanych.[1] Cenobamat jest w znacznym stopniu metabolizowany, głównie na drodze glukuronidacji, a w mniejszym stopniu także utleniania.[2] Indukcja enzymów przez dziurawiec może więc teoretycznie obniżać stężenie cenobamatu i jego skuteczność przeciwpadaczkową, a po odstawieniu dziurawca stężenie cenobamatu może wzrosnąć. W postaciach płynnych zawierających etanol dochodzi sumowanie działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy, bo łączenie cenobamatu z alkoholem może zwiększać ryzyko działań niepożądanych o charakterze neurologicznym.[2] Oba leki obniżają też skuteczność doustnej antykoncepcji hormonalnej, więc ich działanie w tym zakresie się sumuje.[1][2]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Dziurawiec: silny induktor CYP3A4[3]
- Cenobamat: umiarkowany inhibitor CYP2C19[3], induktor CYP2B6[4], umiarkowany induktor CYP3A4[3], drugorzędny szlak substrat CYP2B6[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4], drugorzędny szlak substrat CYP2E1[4], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[4], wrażliwy substrat UGT2B7[4]
Monitorować
- częstość i charakter napadów padaczkowych
- senność, zawroty głowy, zaburzenia równowagi i koordynacji
- objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego po odstawieniu dziurawca
- skuteczność antykoncepcji u kobiet w wieku rozrodczym
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Płyn doustny lub nalewka zawierające etanolpostać · dziurawiec | ryzyko rośnie | Postaci płynne dziurawca zawierające etanol są przeciwwskazane w padaczce, a etanol dodatkowo nasila działanie cenobamatu na ośrodkowy układ nerwowy. |
| Pojedyncze, doraźne użycie herbaty z zielaczas leczenia · dziurawiec | ryzyko maleje | Indukcja enzymów wymaga systematycznego przyjmowania dziurawca, więc pojedyncza filiżanka naparu raczej nie zmieni istotnie stężenia cenobamatu. |
| Odstawienie dziurawca u pacjenta ustabilizowanego na cenobamaciekolejność włączenia · dziurawiec | inne zalecenie | Po odstawieniu dziurawca aktywność enzymów stopniowo wraca do normy, co może podnieść stężenie cenobamatu i nasilić jego działania niepożądane. Odstawienie należy uzgodnić z neurologiem i obserwować pacjenta przez kolejne tygodnie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Digestonic -, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/digestonic-100018913/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ontozry 12,5 mg; 25 mg, tabletki powlekane + tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ontozry-100450741/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ontozry. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ontozry-100450741/
Połączenie przeciwwskazaneKariprazyna+ CenobamatNie łączy się kariprazyny z cenobamatem.Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z tych leków, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który zmieni jeden z nich.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z tych leków, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który zmieni jeden z nich.
Cenobamat, lek na padaczkę, przyspiesza rozkład kariprazyny w organizmie. Przez to kariprazyna może przestać działać i objawy choroby, na którą ją bierzesz, mogą wrócić. Oba leki mogą też razem nasilać senność i zawroty głowy. Tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- powrót lub nasilenie objawów choroby, np. niepokój, lęk, zaburzenia nastroju, dziwne myśli
- silna senność lub zawroty głowy
- chwiejny chód lub problemy z koordynacją
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łączy się kariprazyny z cenobamatem.[1] U pacjenta leczonego kariprazyną należy wybrać lek przeciwpadaczkowy bez działania indukującego CYP3A4, a u pacjenta leczonego cenobamatem – lek przeciwpsychotyczny niezależny od CYP3A4. Nowy poziom aktywności enzymów po włączeniu, odstawieniu lub zmianie dawki cenobamatu ustala się po około dwóch tygodniach.[2] Ze względu na długie okresy półtrwania czynnych metabolitów kariprazyny zmiany jej stężenia ujawniają się w pełni dopiero po kilku tygodniach, dlatego przy zamianie leków stan psychiczny i działania niepożądane trzeba obserwować przez kilka tygodni.[1]
Skutek kliniczny
Indukcja CYP3A4 może powodować znaczące zmniejszenie całkowitej ekspozycji na kariprazynę i utratę kontroli objawów psychotycznych lub zaburzeń nastroju.[1] Jednocześnie możliwe jest nasilenie senności, zawrotów głowy i zaburzeń koordynacji wynikające z sumowania działania obu leków na ośrodkowy układ nerwowy.[2]
Mechanizm
Kariprazyna i jej czynne metabolity (demetylokariprazyna i didemetylokariprazyna) są metabolizowane głównie przez CYP3A4, z niewielkim udziałem CYP2D6.[1] Cenobamat jest zależnym od dawki induktorem CYP3A4 i obniża ekspozycję na leki metabolizowane głównie przez ten enzym.[2] W dawkach podtrzymujących cenobamat działa jak co najmniej umiarkowany induktor CYP3A4, a jednoczesne podawanie kariprazyny z silnymi lub umiarkowanymi induktorami CYP3A4 jest przeciwwskazane.[1] Dodatkowo oba leki działają na ośrodkowy układ nerwowy, co sumuje działania niepożądane o charakterze neurologicznym.[2]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Kariprazyna: inhibitor P-gp[4], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
- Cenobamat: umiarkowany inhibitor CYP2C19[3], induktor CYP2B6[5], umiarkowany induktor CYP3A4[3], drugorzędny szlak substrat CYP2B6[5], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[5], drugorzędny szlak substrat CYP2E1[5], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5], wrażliwy substrat UGT2B7[5]
Monitorować
- nawrót lub nasilenie objawów psychotycznych albo zaburzeń nastroju
- senność, zawroty głowy, zaburzenia koordynacji
- kontrola napadów padaczkowych przy zmianie leczenia przeciwpadaczkowego
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie cenobamatu przed włączeniem kariprazynykolejność włączenia · cenobamat | inne zalecenie | Po odstawieniu cenobamatu aktywność enzymów wraca do wyjściowego poziomu po około dwóch tygodniach, dlatego kariprazynę należy włączać dopiero po tym czasie, a pełne ustalenie jej stężenia trwa kilka tygodni. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila 1,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reagila-100390771/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ontozry 12,5 mg; 25 mg, tabletki powlekane + tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ontozry-100450741/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reagila-100390771/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ontozry. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ontozry-100450741/
Połączenie przeciwwskazaneMetoklopramid+ CenobamatNie stosuj metoklopramidu u pacjenta leczonego cenobamatem, ponieważ metoklopramid jest przeciwwskazany w padaczce.Nie przyjmuj metoklopramidu, jeśli bierzesz cenobamat, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na nudności.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj metoklopramidu, jeśli bierzesz cenobamat, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na nudności.
Cenobamat to lek na padaczkę, a metoklopramid – lek na nudności i wymioty – może zwiększać liczbę i siłę napadów padaczkowych. Dlatego osoby chore na padaczkę nie powinny go przyjmować. Oba leki mogą też razem wywoływać silną senność i zawroty głowy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- częstsze lub silniejsze napady padaczkowe
- silna senność
- zawroty głowy lub chwiejny chód
- mimowolne ruchy, skurcze mięśni twarzy lub szyi
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj metoklopramidu u pacjenta leczonego cenobamatem, ponieważ metoklopramid jest przeciwwskazany w padaczce[1][2]. W nudnościach i wymiotach wybierz lek przeciwwymiotny, który nie jest przeciwwskazany w padaczce, i oceń, czy dolegliwości nie są działaniem niepożądanym cenobamatu lub innych leków przeciwpadaczkowych. Jeśli metoklopramid został już podany, obserwuj pacjenta pod kątem napadów i nadmiernej sedacji.
Skutek kliniczny
Głównym ryzykiem jest pogorszenie kontroli padaczki – częstsze i silniejsze napady mimo leczenia cenobamatem. Dodatkowo może wystąpić nasilona senność, zawroty głowy i zaburzenia koordynacji.
Mechanizm
Metoklopramid zwiększa częstość i nasilenie napadów drgawkowych, dlatego jest przeciwwskazany u chorych na padaczkę, a cenobamat stosuje się wyłącznie w leczeniu padaczki[1][2]. Metoklopramid działa więc przeciwnie do celu leczenia cenobamatem. Oba leki hamują ośrodkowy układ nerwowy, a działanie uspokajające metoklopramidu nasila się z innymi lekami o takim działaniu[1]. Łączenie cenobamatu z innymi lekami hamującymi ośrodkowy układ nerwowy zwiększa ryzyko neurologicznych działań niepożądanych[3]. Cenobamat indukuje CYP3A4 i CYP2B6[3], a metoklopramid jest metabolizowany głównie przez CYP2D6, dlatego istotny wpływ farmakokinetyczny jest mało prawdopodobny.
Metabolizm i transportery
- Metoklopramid: substrat CYP2D6[4]
- Cenobamat: umiarkowany inhibitor CYP2C19[5], induktor CYP2B6[6], umiarkowany induktor CYP3A4[5], drugorzędny szlak substrat CYP2B6[6], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[6], drugorzędny szlak substrat CYP2E1[6], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[6], wrażliwy substrat UGT2B7[6]
Monitorować
- częstość i nasilenie napadów padaczkowych
- senność i sedacja
- zawroty głowy i zaburzenia równowagi
- objawy pozapiramidowe
Bezpieczniejsze alternatywy
domperydonondansetron
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Olamide 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/olamide-100356478/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Metoclopramidum Polpharma 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/metoclopramidum-polpharma-100043443/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ontozry 12,5 mg; 25 mg, tabletki powlekane + tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ontozry-100450741/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Olamide. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/olamide-100356478/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ontozry. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ontozry-100450741/
Połączenie przeciwwskazaneEstradiol+ EksemestanNie stosuj estradiolu w żadnej postaci u pacjentki leczonej eksemestanem.Nie stosuj estradiolu w czasie leczenia eksemestanem i jeśli dokuczają ci suchość pochwy lub uderzenia gorąca, zapytaj onkologa albo farmaceutę o bezpieczne środki bez hormonów.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj estradiolu w czasie leczenia eksemestanem i jeśli dokuczają ci suchość pochwy lub uderzenia gorąca, zapytaj onkologa albo farmaceutę o bezpieczne środki bez hormonów.
Estradiol to żeński hormon, a eksemestan działa właśnie przez obniżenie ilości tego hormonu w organizmie, żeby hamować rozwój raka piersi. Przyjmowanie estradiolu może więc osłabić leczenie i zwiększyć ryzyko powrotu choroby. Dotyczy to także tabletek, kremów i globulek dopochwowych z estradiolem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- Krwawienie lub plamienie z dróg rodnych
- Nowy guzek lub zmiana w piersi albo pod pachą
- Dolegliwości, które zmusiły cię do sięgnięcia po hormony, na przykład silna suchość pochwy
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj estradiolu w żadnej postaci u pacjentki leczonej eksemestanem. Eksemestanu nie należy stosować jednocześnie z lekami zawierającymi estrogeny.[1] Objawy niedoboru estrogenów, w tym suchość pochwy, leczy się w pierwszej kolejności preparatami niehormonalnymi, na przykład nawilżającymi żelami dopochwowymi i lubrykantami. Ewentualne zastosowanie dopochwowego estrogenu w trudnych przypadkach pozostaje wyłącznie decyzją onkologa prowadzącego. Jeśli pacjentka już przyjmuje oba leki, skontaktuj ją z lekarzem prowadzącym przed kolejną dawką estradiolu.
Skutek kliniczny
Połączenie może zmniejszyć skuteczność leczenia przeciwnowotworowego i zwiększyć ryzyko nawrotu lub progresji raka piersi. Estradiol jest przeciwwskazany u kobiet z rakiem piersi obecnie lub w przeszłości, a eksemestan stosuje się wyłącznie w tej chorobie.[2][3][4]
Mechanizm
Estradiolu nie łączy się z eksemestanem, ponieważ działają przeciwstawnie. Eksemestan nieodwracalnie hamuje aromatazę i obniża stężenie estrogenów u kobiet po menopauzie, co jest istotą leczenia hormonozależnego raka piersi. Podany z zewnątrz estradiol omija blokadę aromatazy i przywraca stymulację receptorów estrogenowych, przez co może osłabić działanie eksemestanu.[1]
Metabolizm i transportery
- Eksemestan: substrat CYP3A4[5]
Monitorować
- Weryfikacja, czy pacjentka nie stosuje estrogenów z innych źródeł, w tym dopochwowych i przezskórnych
- Objawy niedoboru estrogenów wymagające leczenia niehormonalnego
- Kontrola onkologiczna w razie dotychczasowego jednoczesnego stosowania
Kiedy ocena się zmienia
| Dopochwowadroga podania · estradiol | inne zalecenie | Niskodawkowy estradiol dopochwowy również jest przeciwwskazany w raku piersi. Przy ciężkich objawach atrofii pochwy opornych na leczenie niehormonalne decyzję o ewentualnym zastosowaniu podejmuje wyłącznie onkolog prowadzący. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Symex 25 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/symex-100363219/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Estrofem 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/estrofem-100022820/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vagifem 10 mcg, tabletki dopochwowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vagifem-100234019/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vagirux 0,01 mg, tabletki dopochwowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vagirux-100421320/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Symex. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/symex-100363219/
Połączenie przeciwwskazaneBupropion+ CenobamatNie stosuj bupropionu u pacjenta leczonego cenobamatem z powodu padaczki.Nie zaczynaj brać bupropionu, jeśli przyjmujesz cenobamat, tylko porozmawiaj z lekarzem o innym leku, a jeśli już bierzesz oba, nie odstawiaj niczego sam i skontaktuj się z lekarzem jeszcze dziś.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj brać bupropionu, jeśli przyjmujesz cenobamat, tylko porozmawiaj z lekarzem o innym leku, a jeśli już bierzesz oba, nie odstawiaj niczego sam i skontaktuj się z lekarzem jeszcze dziś.
Cenobamat to lek na padaczkę, a bupropion może wywołać napad drgawkowy, zwłaszcza u osób, które już miały napady. Cenobamat dodatkowo przyspiesza rozkład bupropionu, więc bupropion może działać słabiej, a zwiększanie jego dawki jeszcze bardziej podnosi ryzyko napadu. Tych leków zwykle się nie łączy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- napad drgawkowy lub częstsze napady niż zwykle
- nagłe szarpnięcia mięśni, krótkie wyłączenia świadomości
- silny niepokój, bezsenność, drżenie rąk
- nasilenie objawów depresji
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie stosuj bupropionu u pacjenta leczonego cenobamatem z powodu padaczki. Bupropion jest przeciwwskazany przy napadach drgawkowych aktualnych lub w wywiadzie[1][2][3]. Wybierz lek przeciwdepresyjny lub lek do odzwyczajania od palenia, który nie obniża istotnie progu drgawkowego. Jeśli wyjątkowo oba leki są już podawane, skontaktuj się pilnie z lekarzem prowadzącym. Nie zwiększaj wtedy dawki bupropionu ponad dawkę maksymalną mimo indukcji[1]. Pamiętaj, że po zmianie dawki cenobamatu lub jego odstawieniu nowy poziom aktywności enzymów ustala się do dwóch tygodni[4].
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest napad drgawkowy wywołany bupropionem u chorego na padaczkę. Zmniejszona ekspozycja na bupropion może osłabić jego działanie przeciwdepresyjne, a próba zwiększenia dawki dodatkowo podnosi ryzyko napadów, bo zależy ono od dawki[1].
Mechanizm
Bupropion zależnie od dawki obniża próg drgawkowy i jest przeciwwskazany u osób z aktualnymi napadami drgawkowymi lub napadami w wywiadzie[1]. Cenobamat jest lekiem przeciwpadaczkowym, więc pacjent, który go przyjmuje, ma padaczkę, a bupropion działa przeciwnie do celu leczenia. Dodatkowo cenobamat indukuje CYP2B6, główny enzym przekształcający bupropion. W badaniu u zdrowych uczestników cenobamat w dawce 200 mg raz na dobę zmniejszył Cmax bupropionu o 23%, a AUC o 39%[4].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Cenobamat – induktor CYP2B6[5], bupropion – wrażliwy substrat CYP2B6[6]
- Cenobamat – umiarkowany induktor CYP3A4[6], bupropion – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[7]
- Bupropion: silny inhibitor CYP2D6[6], drugorzędny szlak substrat CYP1A2[7], wrażliwy substrat CYP2B6[6], drugorzędny szlak substrat CYP2C9[7], drugorzędny szlak substrat CYP2E1[7], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[7]
- Cenobamat: umiarkowany inhibitor CYP2C19[6], induktor CYP2B6[5], umiarkowany induktor CYP3A4[6], drugorzędny szlak substrat CYP2B6[5], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[5], drugorzędny szlak substrat CYP2E1[5], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5], wrażliwy substrat UGT2B7[5]
Monitorować
- częstość i charakter napadów padaczkowych
- skuteczność leczenia przeciwdepresyjnego
- objawy pobudzenia, bezsenność, drżenia
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| dawka ≥ 200 mg/dobęcenobamat | ryzyko rośnie | Przy cenobamacie w dawce 200 mg raz na dobę udokumentowano zmniejszenie AUC bupropionu o 39%. Wyższe dawki cenobamatu silniej indukują enzymy, co dodatkowo zmniejsza ekspozycję na bupropion. |
| Odstawienie lub zmiana dawki cenobamatukolejność włączenia · cenobamat | inne zalecenie | Po odstawieniu cenobamatu lub zmianie jego dawki nowy poziom aktywności enzymów ustala się do dwóch tygodni. W tym czasie stężenie bupropionu może rosnąć, a wraz z nim ryzyko napadów. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Wellbutrin XR 300 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/wellbutrin-xr-100175245/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bupropion Accord 300 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bupropion-accord-100390914/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bupropion Neuraxpharm 150 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bupropion-neuraxpharm-100438087/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ontozry 12,5 mg; 25 mg, tabletki powlekane + tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ontozry-100450741/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ontozry. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ontozry-100450741/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Wellbutrin XR. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/wellbutrin-xr-100175245/
Niekorzystna interakcjaBuprenorfina+ CenobamatPołączenia nie zaleca się ze względu na wpływ cenobamatu na CYP3A4.Nie pij alkoholu, nie prowadź samochodu, dopóki nie wiesz, jak reagujesz na te leki, i zawsze zapytaj lekarza przed zmianą dawki któregokolwiek z nich.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie pij alkoholu, nie prowadź samochodu, dopóki nie wiesz, jak reagujesz na te leki, i zawsze zapytaj lekarza przed zmianą dawki któregokolwiek z nich.
Oba leki mogą powodować senność i spowalniać reakcje, a razem to działanie się nasila. Lek przeciwpadaczkowy może też osłabić działanie buprenorfiny, a po jego odstawieniu buprenorfina może zacząć działać mocniej niż wcześniej. Zmiany te mogą narastać przez około dwa tygodnie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność lub trudność z obudzeniem się
- płytki albo wolny oddech
- zawroty głowy i chwiejny chód
- splątanie
- nasilenie bólu lub objawy odstawienia, takie jak niepokój, poty, bóle mięśni
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenia nie zaleca się ze względu na wpływ cenobamatu na CYP3A4[1]. Jeśli skojarzenie jest konieczne, należy stosować najmniejsze skuteczne dawki i możliwie krótko, a pacjenta monitorować pod kątem sedacji i depresji oddechowej. Przez około dwa tygodnie po włączeniu, odstawieniu lub zmianie dawki cenobamatu należy ocenić skuteczność buprenorfiny i w razie potrzeby skorygować jej dawkę[2]. Nie łączyć dodatkowo z alkoholem, benzodiazepinami ani gabapentynoidami.
Skutek kliniczny
Głównym ryzykiem jest nasilona senność, zawroty głowy, zaburzenia koordynacji i – szczególnie przy dużych dawkach opioidu lub dodatkowych lekach uspokajających – depresja oddechowa. Indukcja CYP3A4 może osłabić działanie przeciwbólowe buprenorfiny albo u pacjentów leczonych substytucyjnie wywołać objawy odstawienne. Po odstawieniu lub zmniejszeniu dawki cenobamatu stężenie buprenorfiny może stopniowo wzrosnąć, co zwiększa ryzyko nadmiernej sedacji.
Mechanizm
Oba leki działają hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, więc ich działanie uspokajające sumuje się. Buprenorfina nasila działanie leków hamujących ośrodkowy układ nerwowy[1]. Jednoczesne stosowanie cenobamatu z innymi lekami hamującymi ośrodkowy układ nerwowy zwiększa ryzyko neurologicznych działań niepożądanych[2]. Dodatkowo cenobamat indukuje CYP3A4 i może zmniejszać ekspozycję na leki metabolizowane głównie przez ten enzym[2]. Buprenorfina jest metabolizowana przez CYP3A4, a leki indukujące ten enzym mogą zmniejszać jej stężenie[1]. Nowy poziom aktywności enzymów ustala się do dwóch tygodni po rozpoczęciu, zakończeniu albo zmianie dawki cenobamatu[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Buprenorfina: substrat CYP3A4[4]
- Cenobamat: umiarkowany inhibitor CYP2C19[3], induktor CYP2B6[5], umiarkowany induktor CYP3A4[3], drugorzędny szlak substrat CYP2B6[5], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[5], drugorzędny szlak substrat CYP2E1[5], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5], wrażliwy substrat UGT2B7[5]
Monitorować
- stopień sedacji i senności
- częstość i głębokość oddechów
- kontrola bólu lub objawy odstawienne opioidu
- zawroty głowy i zaburzenia równowagi
- stan pacjenta przez dwa tygodnie po każdej zmianie dawki cenobamatu
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie lub zmniejszenie dawki cenobamatu u pacjenta na stałej dawce buprenorfinykolejność włączenia · cenobamat | ryzyko rośnie | Po ustąpieniu indukcji CYP3A4, co może trwać do dwóch tygodni, stężenie buprenorfiny może wzrosnąć i zwiększyć ryzyko sedacji oraz depresji oddechowej. Należy rozważyć ponowną ocenę dawki buprenorfiny. |
| Włączenie lub zwiększenie dawki cenobamatu u pacjenta na stałej dawce buprenorfinykolejność włączenia · cenobamat | inne zalecenie | Indukcja CYP3A4 może w ciągu dwóch tygodni obniżyć stężenie buprenorfiny. Należy monitorować kontrolę bólu lub objawy odstawienne u pacjentów leczonych substytucyjnie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bunondol 0,2 mg, tabletki podjęzykowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bunondol-100011957/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ontozry 12,5 mg; 25 mg, tabletki powlekane + tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ontozry-100450741/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bunondol. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bunondol-100011957/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ontozry. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ontozry-100450741/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.