Interakcje / Chloramfenikol / Chloramfenikol i glibenklamid
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Przy ogólnoustrojowym podaniu chloramfenikolu zwiększ częstość pomiarów glikemii od rozpoczęcia antybiotyku do kilku dni po jego odstawieniu i bądź gotowy zmniejszyć dawkę glibenklamidu, jeśli pojawią się niskie wartości.
Częściej mierz cukier w czasie leczenia antybiotykiem i kilka dni po nim, a jeśli wyniki są niskie, skontaktuj się z lekarzem w sprawie dawki glibenklamidu.
Niekorzystna interakcjaChloramfenikol+ GlibenklamidPrzy ogólnoustrojowym podaniu chloramfenikolu zwiększ częstość pomiarów glikemii od rozpoczęcia antybiotyku do kilku dni po jego odstawieniu i bądź gotowy zmniejszyć dawkę glibenklamidu, jeśli pojawią się niskie wartości.Częściej mierz cukier w czasie leczenia antybiotykiem i kilka dni po nim, a jeśli wyniki są niskie, skontaktuj się z lekarzem w sprawie dawki glibenklamidu.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Częściej mierz cukier w czasie leczenia antybiotykiem i kilka dni po nim, a jeśli wyniki są niskie, skontaktuj się z lekarzem w sprawie dawki glibenklamidu.
Antybiotyk chloramfenikol może wzmocnić działanie glibenklamidu na cukier we krwi. Cukier może wtedy spaść za nisko, czyli może dojść do niedocukrzenia. Ryzyko jest największe, gdy antybiotyk przyjmujesz w tabletkach lub w zastrzykach, a znacznie mniejsze przy maści lub kroplach stosowanych krótko na mały obszar.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- drżenie rąk
- zimne poty
- kołatanie serca
- nagły silny głód
- zawroty lub ból głowy
- splątanie, trudność ze skupieniem
- senność lub dziwne zachowanie
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy ogólnoustrojowym podaniu chloramfenikolu zwiększ częstość pomiarów glikemii od rozpoczęcia antybiotyku do kilku dni po jego odstawieniu i bądź gotowy zmniejszyć dawkę glibenklamidu, jeśli pojawią się niskie wartości. Po zakończeniu antybiotykoterapii wróć do wcześniejszej dawki glibenklamidu tylko pod kontrolą glikemii, bo działanie nasilające ustępuje. Przy miejscowym stosowaniu chloramfenikolu na niewielką powierzchnię i krótko ryzyko jest małe, ale pacjenta należy poinformować o objawach hipoglikemii. Gdy to możliwe, wybierz antybiotyk bez wpływu na metabolizm pochodnych sulfonylomocznika.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi hipoglikemią, która przy długo działającej pochodnej sulfonylomocznika może być ciężka i przedłużona[1]. Chloramfenikol może wywołać ciężkie działania toksyczne leków metabolizowanych w wątrobie, z których pochodne sulfonylomocznika są wprost wskazane jako lek, którego działanie się nasila[2].
Mechanizm
Chloramfenikol hamuje wiele enzymów mikrosomalnych wątroby i w ten sposób nasila oraz przedłuża działanie leków metabolizowanych w wątrobie, w tym hipoglikemizujące działanie pochodnych sulfonylomocznika[2]. W efekcie glibenklamid silniej obniża stężenie glukozy we krwi[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- glikemia (samokontrola glukometrem) w czasie leczenia chloramfenikolem i kilka dni po jego odstawieniu
- objawy hipoglikemii
- morfologia krwi przy ogólnoustrojowym chloramfenikolu
Bezpieczniejsze alternatywy
kwas fusydowy (miejscowo)mupirocyna (miejscowo)
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (maść, krople do oczu) na niewielką powierzchniędroga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Przy krótkotrwałym stosowaniu miejscowym na małą powierzchnię wchłanianie ogólnoustrojowe chloramfenikolu jest niewielkie, więc istotna hipoglikemia jest mało prawdopodobna. Wystarczy poinformować pacjenta o objawach niedocukrzenia. |
| Ogólnoustrojowa (doustnie, dożylnie)droga podania · chloramfenikol | ryzyko rośnie | Przy ogólnoustrojowym chloramfenikolu hamowanie metabolizmu wątrobowego jest pełne i ryzyko hipoglikemii największe. Wymagana ścisła kontrola glikemii i gotowość do redukcji dawki glibenklamidu. |
| Kilka dniczas leczenia · chloramfenikol | inne zalecenie | Po odstawieniu chloramfenikolu działanie glibenklamidu słabnie do wyjściowego. Jeśli w trakcie zmniejszono jego dawkę, po zakończeniu antybiotyku glikemia może wzrosnąć i trzeba ponownie dostosować dawkę. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amglidia 0,6 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amglidia-100407017/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amglidia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/amglidia-100407017/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Alkohol przy tych lekach
Chloramfenikol a alkohol: brak opisu w bazie.
Niekorzystna interakcjaGlibenklamida alkoholPacjent przyjmujący glibenklamid powinien ograniczyć alkohol do małych, okazjonalnych ilości spożywanych wyłącznie z posiłkiem i unikać picia na czczo oraz upijania się.Pij alkohol tylko okazjonalnie i w małej ilości, zawsze z posiłkiem, zmierz cukier przed snem i powiedz bliskim, że przyjmujesz lek obniżający cukier.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Pij alkohol tylko okazjonalnie i w małej ilości, zawsze z posiłkiem, zmierz cukier przed snem i powiedz bliskim, że przyjmujesz lek obniżający cukier.
Alkohol razem z glibenklamidem może spowodować zbyt duży spadek cukru we krwi, czasem nawet kilka godzin po wypiciu, na przykład w nocy. Ryzyko jest największe, gdy pijesz na pusty żołądek albo więcej niż zwykle. Objawy niskiego cukru łatwo pomylić z upiciem się, dlatego otoczenie może ich nie rozpoznać. Rzadko po alkoholu może pojawić się zaczerwienienie twarzy i uczucie gorąca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- drżenie rąk, poty, kołatanie serca
- silny głód i nagłe osłabienie
- splątanie, senność, niewyraźna mowa
- utrata przytomności lub drgawki
- zaczerwienienie twarzy, uczucie gorąca i ból głowy po alkoholu
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – synergizm, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Pacjent przyjmujący glibenklamid powinien ograniczyć alkohol do małych, okazjonalnych ilości spożywanych wyłącznie z posiłkiem i unikać picia na czczo oraz upijania się. Po spożyciu alkoholu wieczorem należy zjeść posiłek zawierający węglowodany i oznaczyć glikemię przed snem. U pacjentów regularnie nadużywających alkoholu lub z nawracającymi hipoglikemiami należy z lekarzem rozważyć zmianę leczenia na lek o mniejszym ryzyku hipoglikemii. Pacjent i jego bliscy powinni znać objawy hipoglikemii i sposób jej doraźnego leczenia.
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest ciężka i przedłużona hipoglikemia, która może wystąpić kilka godzin po wypiciu alkoholu, także w nocy. U starszych pacjentów z cukrzycą typu 2 przyjmujących glibenklamid 20 mg na dobę dożylny wlew alkoholu odpowiadający 1–2 jednostkom napojów znacząco obniżał najniższe stężenie glukozy w osoczu podczas postu. Objawy hipoglikemii łatwo pomylić z upojeniem alkoholowym, co opóźnia udzielenie pomocy. U osób pijących przewlekle możliwa jest gorsza kontrola glikemii, a bardzo rzadko po alkoholu występuje zaczerwienienie twarzy i inne objawy reakcji podobnej do disulfiramowej[1].
Mechanizm
Alkohol może zarówno nasilać, jak i osłabiać działanie glibenklamidu, a najgroźniejsze klinicznie jest nasilenie hipoglikemii. Etanol hamuje glukoneogenezę w wątrobie, przez co sumuje się z pobudzaniem wydzielania insuliny przez glibenklamid, szczególnie na czczo i przy wyczerpanych zapasach glikogenu. Charakterystyka produktu glibenklamidu podaje, że gwałtowne lub przewlekłe przyjmowanie alkoholu bądź nadmierne spożycie alkoholu przez osoby pijące sporadycznie może osłabiać hipoglikemizujące działanie leku albo niebezpiecznie je wzmacniać w wyniku opóźnienia jego inaktywacji metabolicznej[1]. U osób przewlekle nadużywających alkoholu indukcja enzymów wątrobowych może przyspieszać metabolizm leku i pogarszać kontrolę glikemii. ChPL opisuje też bardzo rzadką nietolerancję alkoholu i reakcje podobne do disulfiramowych[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- glikemia przed snem i rano po spożyciu alkoholu
- epizody hipoglikemii w wywiadzie
- ilość i wzorzec spożycia alkoholu
- HbA1c u osób pijących przewlekle
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U starszych pacjentów z cukrzycą typu 2 nawet mała dawka etanolu nasilała obniżenie glikemii na czczo podczas leczenia glibenklamidem, dlatego u nich ryzyko hipoglikemii jest szczególnie duże. |
| Upojenie alkoholowe lub jednorazowe duże spożycieilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Gwałtowne lub nadmierne spożycie alkoholu, zwłaszcza przez osoby pijące sporadycznie, może niebezpiecznie wzmacniać działanie glibenklamidu. |
| Przewlekłe nadużywanie alkoholuczas leczenia · pacjent | inne zalecenie | Przewlekłe picie może osłabiać działanie glibenklamidu i powodować nieodpowiednią kontrolę glikemii, a jednocześnie nie usuwa ryzyka hipoglikemii po epizodach intensywnego picia. Należy z lekarzem rozważyć zmianę leczenia przeciwcukrzycowego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amglidia 0,6 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amglidia-100407017/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amglidia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/amglidia-100407017/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Inne interakcje tych leków 235
Połączenie przeciwwskazaneChloramfenikol+ KlozapinaKlozapiny nie łączy się z chloramfenikolem, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane.Jeśli przyjmujesz klozapinę, nie stosuj chloramfenikolu, także w maści lub kroplach, bez rozmowy z lekarzem, który prowadzi leczenie klozapiną.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz klozapinę, nie stosuj chloramfenikolu, także w maści lub kroplach, bez rozmowy z lekarzem, który prowadzi leczenie klozapiną.
Klozapina i chloramfenikol mogą osłabiać szpik kostny, czyli miejsce, gdzie powstają krwinki. Razem zwiększają ryzyko groźnego spadku białych krwinek, przez co organizm traci ochronę przed zakażeniami. Dlatego tych leków się nie łączy, a lekarz dobiera wtedy inny antybiotyk.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- bladość i duże zmęczenie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Klozapiny nie łączy się z chloramfenikolem, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane[1][2][3]. Leczenia klozapiną nie rozpoczyna się u pacjenta, który otrzymuje lek o znacznym ryzyku agranulocytozy[1]. Zakażenie u pacjenta leczonego klozapiną leczy się antybiotykiem bez działania mielosupresyjnego, dobranym do wskazania. Jeśli chloramfenikol został już podany, należy skontaktować się z lekarzem prowadzącym leczenie klozapiną i wykonać morfologię z rozmazem.
Skutek kliniczny
Grozi agranulocytoza lub pancytopenia z ciężkimi, potencjalnie śmiertelnymi zakażeniami. Spadek liczby neutrofili trudno wtedy przypisać jednemu z leków, co utrudnia decyzje w ramach monitorowania hematologicznego klozapiny.
Mechanizm
Oba leki hamują czynność szpiku kostnego. Chloramfenikol upośledza hemopoezę, a klozapina wywołuje neutropenię i agranulocytozę. Ich działanie na szpik sumuje się, więc ryzyko i nasilenie mielosupresji rosną[1][2][3]. Chloramfenikol hamuje też wiele enzymów mikrosomalnych wątroby i spowalnia metabolizm leków przekształcanych w wątrobie[4]. Teoretycznie może więc zwiększać stężenie klozapiny, choć dla tej pary nie jest to udokumentowane.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili
- objawy zakażenia (gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej)
- objawy małopłytkowości i niedokrwistości (siniaki, krwawienia, bladość)
Bezpieczniejsze alternatywy
mupirocyna (na skórę)kwas fusydowy (na skórę i do oka)tobramycyna (do oka)gentamycyna (miejscowo)
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (skóra, oko, ucho)droga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Przy stosowaniu na skórę lub do oka wchłanianie ogólnoustrojowe chloramfenikolu jest małe, ale lek nawet w tej postaci jest przeciwwskazany u osób z zaburzeniami hemopoezy lub nieprawidłowym składem krwi w wywiadzie. U pacjenta na klozapinie lepiej wybrać inny antybiotyk miejscowy. Jeśli zamiana jest niemożliwa, chloramfenikol stosuje się krótko, na małej powierzchni i bez opóźniania zaplanowanej kontroli morfologii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneChloramfenikol+ FludarabinaNie stosuj chloramfenikolu u pacjenta leczonego fludarabiną.Nie stosuj chloramfenikolu, także w maści lub kroplach, jeśli bierzesz fludarabinę – poproś lekarza o inny antybiotyk.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj chloramfenikolu, także w maści lub kroplach, jeśli bierzesz fludarabinę – poproś lekarza o inny antybiotyk.
Oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Razem mogą bardzo obniżyć liczbę krwinek białych, czerwonych i płytek krwi. To zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń, krwawień i silnej anemii.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe powstawanie siniaków
- krwawienie z nosa lub dziąseł
- bladość i duże osłabienie
- duszność przy niewielkim wysiłku
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj chloramfenikolu u pacjenta leczonego fludarabiną. Chloramfenikolu nie stosuje się u chorych z chorobami szpiku, zaburzeniami hemopoezy lub nieprawidłowym składem krwi w wywiadzie[1], a do tej grupy należą chorzy leczeni fludarabiną. Zakażenie leczy się antybiotykiem bez działania mielotoksycznego dobranym do drobnoustroju i miejsca zakażenia.
Skutek kliniczny
Grozi pogłębiona i przedłużona pancytopenia z ciężkimi zakażeniami, krwawieniami i niedokrwistością, a także nieodwracalna niedokrwistość aplastyczna. U chorych z nowotworem krwi leczonych fludarabiną takie powikłania mogą zagrażać życiu.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają szpik kostny. Fludarabina wywołuje mielosupresję i limfopenię, a chloramfenikol może powodować zależne od dawki zahamowanie hemopoezy oraz niezależną od dawki niedokrwistość aplastyczną. Chloramfenikol znacznie nasila toksyczne działanie wielu leków na układ krwiotwórczy[1]. Hamowanie enzymów mikrosomalnych wątroby przez chloramfenikol nie ma tu znaczenia, bo fludarabina nie jest metabolizowana w ten sposób.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- liczba neutrofilów
- liczba płytek krwi
- hemoglobina i retikulocyty
- objawy zakażenia i krwawienia
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Doustna lub dożylnadroga podania · chloramfenikol | ryzyko rośnie | Przy ogólnym podaniu chloramfenikolu ryzyko zależnego od dawki zahamowania szpiku i niedokrwistości aplastycznej jest największe. |
| Miejscowa (maść, krople do oczu)droga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Wchłanianie z postaci miejscowych jest małe, ale niedokrwistość aplastyczna nie zależy od dawki, a przeciwwskazanie u chorych z chorobami szpiku obejmuje także maść. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
Połączenie przeciwwskazaneChloramfenikol+ KwetiapinaNie łączy się kwetiapiny z chloramfenikolem podawanym ogólnoustrojowo – należy wybrać antybiotyk bez wpływu na CYP3A4 i szpik.Jeśli lekarz przepisze ci chloramfenikol do połykania lub w zastrzykach, powiedz mu, że bierzesz kwetiapinę – maść i krople do oczu możesz stosować bez obaw.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli lekarz przepisze ci chloramfenikol do połykania lub w zastrzykach, powiedz mu, że bierzesz kwetiapinę – maść i krople do oczu możesz stosować bez obaw.
Chloramfenikol w maści lub kroplach do oczu działa tylko miejscowo i nie wpływa na kwetiapinę. Chloramfenikol podawany w tabletkach lub zastrzykach może jednak zwiększyć ilość kwetiapiny we krwi i nasilić jej działania niepożądane. Oba leki mogą też osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nadmierna senność
- zawroty głowy lub omdlenie przy wstawaniu
- kołatanie serca
- gorączka, ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- nietypowa bladość i osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łączy się kwetiapiny z chloramfenikolem podawanym ogólnoustrojowo – należy wybrać antybiotyk bez wpływu na CYP3A4 i szpik. Jeśli chloramfenikol jest jedyną opcją w zakażeniu zagrażającym życiu, decyzję podejmuje lekarz, rozważając czasowe odstawienie lub zmniejszenie dawki kwetiapiny przy ścisłym monitorowaniu morfologii krwi, stopnia sedacji, ciśnienia tętniczego i EKG. Miejscowe postacie chloramfenikolu można stosować z kwetiapiną bez ograniczeń wynikających z tej interakcji.
Skutek kliniczny
Ogólnoustrojowy chloramfenikol może zwiększyć stężenie kwetiapiny i nasilić jej działania niepożądane – nadmierną senność, niedociśnienie ortostatyczne, zawroty głowy, objawy antycholinergiczne i wydłużenie odstępu QT. Sumowanie się toksyczności hematologicznej zwiększa ryzyko neutropenii, agranulocytozy i innych zaburzeń morfologii krwi. Przy chloramfenikolu stosowanym miejscowo (maść, krople do oczu) wchłanianie jest minimalne i interakcja nie ma znaczenia klinicznego.
Mechanizm
Kwetiapiny nie łączy się z inhibitorami CYP3A4, a chloramfenikol podany ogólnoustrojowo hamuje ten izoenzym. Chloramfenikol jest inhibitorem wielu enzymów mikrosomalnych wątroby i nasila oraz przedłuża działanie leków metabolizowanych w wątrobie[1]. Kwetiapina jest metabolizowana głównie przez CYP3A4, a silny inhibitor tego izoenzymu (ketokonazol) zwiększał jej AUC 5- do 8-krotnie[2]. Jednoczesne stosowanie inhibitorów CYP3A4 z kwetiapiną jest przeciwwskazane[2][3][4]. Dodatkowo oba leki mogą uszkadzać układ krwiotwórczy – chloramfenikol znacznie nasila toksyczne działanie innych leków na szpik[1], a przy kwetiapinie (zwłaszcza w skojarzeniu z walproinianem) obserwowano leukopenię i neutropenię[2].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- stopień sedacji
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej
- EKG z oceną odstępu QT
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (skóra, oko, ucho)droga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Chloramfenikol stosowany miejscowo nie osiąga stężeń ogólnoustrojowych zdolnych do zahamowania CYP3A4 ani uszkodzenia szpiku w stopniu istotnym dla tej interakcji. Interakcje z lekami stosowanymi miejscowo nie są znane. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex XR 50 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/kwetaplex-xr-100276779/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pinexet SR 50 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pinexet-sr-100506470/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/kwetaplex-100206537/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Kwetaplex XR. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/kwetaplex-xr-100276779/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneFenylefryna+ GlibenklamidDoustnej fenylefryny nie stosuje się u pacjentów leczonych glibenklamidem, ponieważ cukrzyca jest przeciwwskazaniem do jej stosowania.Nie przyjmuj doustnych leków na przeziębienie z fenylefryną i zapytaj farmaceutę o bezpieczny zamiennik.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj doustnych leków na przeziębienie z fenylefryną i zapytaj farmaceutę o bezpieczny zamiennik.
Fenylefryna to składnik wielu doustnych leków na przeziębienie i katar. Osoby z cukrzycą nie powinny jej przyjmować, bo może podnosić cukier we krwi i osłabiać działanie glibenklamidu. Może też podnosić ciśnienie i przyspieszać pracę serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysoki cukier na glukometrze
- wzmożone pragnienie i częste oddawanie moczu
- kołatanie serca
- silny ból głowy
- wysokie ciśnienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Doustnej fenylefryny nie stosuje się u pacjentów leczonych glibenklamidem, ponieważ cukrzyca jest przeciwwskazaniem do jej stosowania[1][2]. W objawowym leczeniu przeziębienia i niedrożności nosa należy wybrać preparat bez sympatykomimetyku podawanego doustnie. Jeśli fenylefryna została już przyjęta, warto skontrolować glikemię i ciśnienie tętnicze[3].
Skutek kliniczny
Możliwe pogorszenie kontroli glikemii ze wzrostem stężenia glukozy we krwi[3]. U chorego na cukrzycę z obciążeniem sercowo-naczyniowym fenylefryna zwiększa ryzyko wzrostu ciśnienia tętniczego i zaburzeń rytmu[1].
Mechanizm
Fenylefryna jest aminą sympatykomimetyczną i jako taka może osłabiać działanie leków obniżających stężenie glukozy, co przeciwdziała hipoglikemizującemu działaniu glibenklamidu[3]. Doustna fenylefryna jest przeciwwskazana u chorych na cukrzycę, a glibenklamid stosuje się wyłącznie w cukrzycy, więc w praktyce każde takie połączenie dotyczy pacjenta z przeciwwskazaniem[1][2]. Dodatkowo fenylefryna jest przeciwwskazana w nadciśnieniu tętniczym, zaburzeniach rytmu serca i chorobie wieńcowej, które często współistnieją z cukrzycą[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- glikemia
- ciśnienie tętnicze
- tętno
Bezpieczniejsze alternatywy
ksylometazolina (donosowo, krótkotrwale)oksymetazolina (donosowo, krótkotrwale)
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (donosowo, do oka)droga podania · fenylefryna | ryzyko maleje | Przy miejscowym podaniu fenylefryny wchłanianie ogólnoustrojowe jest mniejsze, więc ryzyko wpływu na glikemię i układ krążenia jest niższe, ale nie zerowe. Stosuj krótko i kontroluj ciśnienie u pacjentów z chorobami serca. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anosin 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/anosin-100436119/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Acatar Acti Form 12,2 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/acatar-acti-form-100005170/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amglidia 0,6 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amglidia-100407017/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amglidia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/amglidia-100407017/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazanePropranolol+ GlibenklamidU chorego leczonego glibenklamidem preferuj kardioselektywny beta-adrenolityk zamiast propranololu.Nie odstawiaj żadnego z leków sam, częściej mierz cukier we krwi i zawsze miej przy sobie coś słodkiego, a przy nawracających niedocukrzeniach zgłoś się do lekarza.nieznanyrozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj żadnego z leków sam, częściej mierz cukier we krwi i zawsze miej przy sobie coś słodkiego, a przy nawracających niedocukrzeniach zgłoś się do lekarza.
Propranolol może nasilać obniżanie cukru przez glibenklamid. Może też ukrywać typowe objawy niskiego cukru, takie jak kołatanie serca czy drżenie rąk. Przez to niedocukrzenie łatwo przeoczyć, a ono może być groźne.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagłe pocenie się
- silny głód
- osłabienie lub zawroty głowy
- splątanie, trudności z koncentracją
- niewyraźne widzenie
- senność lub dziwne zachowanie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – synergizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
U chorego leczonego glibenklamidem preferuj kardioselektywny beta-adrenolityk zamiast propranololu. Jeśli propranolol jest konieczny, zwiększ częstość samokontroli glikemii zwłaszcza na początku leczenia i po zmianie dawek, a pacjenta naucz rozpoznawać hipoglikemię po poceniu się, głodzie i objawach neurologicznych. U chorych na cukrzycę z ryzykiem niewyrównanej hipoglikemii propranololu nie stosuje się[1].
Skutek kliniczny
Większe ryzyko hipoglikemii oraz jej późniejsze rozpoznanie przez pacjenta, co może prowadzić do ciężkiej, nierozpoznanej hipoglikemii. Pocenie się zwykle pozostaje zachowane i może być jedynym wyraźnym objawem.
Mechanizm
Propranolol jako nieselektywny beta-adrenolityk hamuje adrenergiczną przeciwregulację hipoglikemii. Osłabia glikogenolizę i uwalnianie glukozy z wątroby, przez co hipoglikemia wywołana glibenklamidem może być głębsza i dłuższa[2]. Jednocześnie znosi lub osłabia adrenergiczne objawy ostrzegawcze hipoglikemii, takie jak kołatanie serca, tachykardia i drżenie[2].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- glikemia (samokontrola, także w nocy i przed wysiłkiem)
- epizody hipoglikemii w wywiadzie
- częstość akcji serca
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol WZF 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-wzf-100055831/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amglidia 0,6 mg/ml, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amglidia-100407017/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 21.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amglidia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 21.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/amglidia-100407017/
Połączenie przeciwwskazaneChloramfenikol+ BusulfanChloramfenikolu, także w postaci maści, nie należy stosować u pacjenta leczonego busulfanem.Nie używaj chloramfenikolu, także w maści, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny antybiotyk.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie używaj chloramfenikolu, także w maści, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny antybiotyk.
Busulfan osłabia szpik kostny, który wytwarza krwinki. Chloramfenikol też może uszkadzać szpik, czasem trwale. Razem mogą bardzo obniżyć liczbę krwinek, co grozi ciężkimi zakażeniami i krwawieniami. Dotyczy to także maści z chloramfenikolem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe powstawanie siniaków
- krwawienie z nosa lub dziąseł
- drobne czerwone wybroczyny na skórze
- nasilone osłabienie i bladość
- duszność przy niewielkim wysiłku
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Chloramfenikolu, także w postaci maści, nie należy stosować u pacjenta leczonego busulfanem. Chloramfenikolu nie stosuje się u pacjentów z chorobami szpiku kostnego, zaburzeniami hemopoezy lub nieprawidłowym składem krwi w wywiadzie[1], a leczenie busulfanem oznacza taki stan. Zakażenie należy leczyć antybiotykiem bez działania mielotoksycznego, dobranym do wskazania i lokalizacji. Jeśli chloramfenikol został już zastosowany, trzeba go odstawić i skontrolować morfologię krwi z rozmazem.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi ciężką pancytopenią z zakażeniami i krwawieniami, w tym niedokrwistością aplastyczną. Ryzyko jest największe przy ogólnoustrojowym podaniu chloramfenikolu i dużych dawkach busulfanu. Objawy pojawiają się zwykle po kilku dniach lub tygodniach i mogą się utrzymywać po odstawieniu leków.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają szpik kostny, a ich działanie hamujące krwiotworzenie się sumuje. Chloramfenikol znacznie nasila toksyczne działanie wielu leków na układ krwiotwórczy[1]. Busulfan jest lekiem cytotoksycznym, którego głównym działaniem jest zahamowanie czynności szpiku. Chloramfenikol wywołuje zależne od dawki, zwykle odwracalne zahamowanie hemopoezy, a rzadko także niezależną od dawki, często nieodwracalną niedokrwistość aplastyczną. Chloramfenikol hamuje enzymy mikrosomalne wątroby[1], ale busulfan jest unieczynniany głównie przez sprzęganie z glutationem, więc istotna interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- liczba płytek krwi
- liczba neutrofilów
- objawy zakażenia (gorączka, dreszcze)
- objawy skazy krwotocznej
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Ogólnoustrojowa (doustna lub dożylna)droga podania · chloramfenikol | ryzyko rośnie | Przy ogólnoustrojowym podaniu chloramfenikolu narażenie jest znacznie większe niż po zastosowaniu maści, a ryzyko zależnego od dawki zahamowania szpiku i ciężkiej pancytopenii najwyższe. |
| Duże dawki (kondycjonowanie przed przeszczepieniem szpiku)dawka · busulfan | ryzyko rośnie | Duże dawki busulfanu prowadzą do głębokiej mieloablacji, więc każdy dodatkowy lek mielotoksyczny zwiększa ryzyko przedłużonej aplazji i zakażeń. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
Połączenie przeciwwskazaneChloramfenikol+ CyzaprydNie łącz cyzaprydu z chloramfenikolem podawanym doustnie ani dożylnie.Jeśli dostajesz chloramfenikol w tabletkach lub w kroplówce, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz cyzapryd, i nie przyjmuj go dalej bez jego zgody.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli dostajesz chloramfenikol w tabletkach lub w kroplówce, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz cyzapryd, i nie przyjmuj go dalej bez jego zgody.
Chloramfenikol przyjmowany w tabletkach lub w kroplówce może zwiększać ilość cyzaprydu we krwi. Za dużo cyzaprydu może wywołać groźne zaburzenia rytmu serca. Maść na skórę i krople do oczu z chloramfenikolem nie mają takiego wpływu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskie omdlenia
- duszność
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz cyzaprydu z chloramfenikolem podawanym doustnie ani dożylnie. Cyzaprydu nie stosuje się jednocześnie z doustnymi ani pozajelitowymi silnymi inhibitorami CYP3A4 ani z lekami wydłużającymi odstęp QT[1]. Gdy chloramfenikol ogólnie jest niezbędny, odstaw cyzapryd na czas antybiotykoterapii i wybierz lek prokinetyczny niezależny od CYP3A4. Gdy połączenia nie da się uniknąć, wykonaj EKG z oceną QTc i wyrównaj stężenie potasu i magnezu. Chloramfenikol stosowany miejscowo na skórę lub do oka nie wymaga zmiany leczenia cyzaprydem.
Skutek kliniczny
Zwiększone stężenie cyzaprydu grozi wydłużeniem odstępu QT i groźnymi dla życia zaburzeniami rytmu serca. Mogą wystąpić częstoskurcz komorowy, migotanie komór i częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes[1].
Mechanizm
Chloramfenikol podawany ogólnie zwiększa stężenie cyzaprydu, bo hamuje jego metabolizm wątrobowy. Chloramfenikol hamuje wiele enzymów mikrosomalnych i nasila oraz przedłuża działanie leków metabolizowanych w wątrobie[2]. Cyzapryd jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, a leki hamujące ten enzym zwiększają jego stężenie w surowicy[1]. Chloramfenikol jest inhibitorem CYP3A4, dlatego przy podaniu doustnym lub dożylnym należy spodziewać się kumulacji cyzaprydu.
Metabolizm i transportery
- Cyzapryd: wrażliwy substrat CYP3A4[3]
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed leczeniem i w jego trakcie
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (skóra, oko)droga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Chloramfenikol stosowany na skórę lub do oka osiąga znikome stężenie ogólnoustrojowe i nie hamuje istotnie metabolizmu cyzaprydu. Przeciwwskazanie dotyczy inhibitorów CYP3A4 podawanych doustnie lub pozajelitowo. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gasprid 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gasprid-100077413/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gasprid. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gasprid-100077413/
Niekorzystna interakcjaAmpicylina+ ChloramfenikolUnikaj jednoczesnego ogólnego stosowania chloramfenikolu i ampicyliny.Powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że stosujesz oba antybiotyki, i nie przerywaj leczenia na własną rękę.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi lub farmaceucie, że stosujesz oba antybiotyki, i nie przerywaj leczenia na własną rękę.
Ampicylina i chloramfenikol to antybiotyki, które działają na bakterie w odmienny sposób. Chloramfenikol zatrzymuje namnażanie bakterii, a ampicylina zabija głównie te bakterie, które się aktywnie namnażają, dlatego razem mogą działać słabiej niż osobno. Gdy chloramfenikol stosujesz tylko miejscowo, np. jako maść, ryzyko jest małe.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- utrzymująca się lub nawracająca gorączka
- brak poprawy albo nasilenie objawów zakażenia
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Unikaj jednoczesnego ogólnego stosowania chloramfenikolu i ampicyliny[1]. Gdy potrzebne jest leczenie skojarzone, dobierz antybiotyki na podstawie antybiogramu, a jeśli to połączenie jest konieczne, ściśle oceniaj odpowiedź kliniczną na leczenie.
Skutek kliniczny
Możliwe osłabienie bakteriobójczego działania ampicyliny i mniejsza skuteczność leczenia zakażenia. Największe znaczenie ma to w ciężkich zakażeniach, w których potrzebne jest szybkie zabicie bakterii, np. w zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych lub zapaleniu wsierdzia. Antagonizm jest dobrze opisany w badaniach laboratoryjnych, natomiast dane kliniczne są niejednoznaczne – połączenie bywało dawniej stosowane w leczeniu empirycznym.
Mechanizm
Chloramfenikol hamuje syntezę białek bakteryjnych i działa bakteriostatycznie. Ampicylina działa bakteriobójczo głównie na bakterie aktywnie dzielące się i budujące ścianę komórkową, dlatego zahamowanie wzrostu bakterii przez chloramfenikol może osłabiać jej działanie. Chloramfenikolu nie podaje się jednocześnie z penicylinami ze względu na działanie antagonistyczne[1].
Monitorować
- odpowiedź kliniczna na leczenie (gorączka, objawy zakażenia)
- wyniki posiewów i antybiogramu
- parametry stanu zapalnego
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (maść, krople)droga podania · chloramfenikol | ryzyko maleje | Przy miejscowym stosowaniu chloramfenikolu stężenie ogólne jest małe, więc antagonizm z ampicyliną podawaną ogólnie ma niewielkie znaczenie kliniczne mimo zalecenia unikania połączenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Detreomycyna 1% 10 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/detreomycyna-1-100018244/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.