Interakcje / Cisplatyna / Cisplatyna i dapson
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Połączenie można stosować, np. przy profilaktyce zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis, ale wymaga ścisłej kontroli morfologii.
Powiedz onkologowi, że bierzesz dapson, i nie opuszczaj zleconych badań krwi.
Niekorzystna interakcjaCisplatyna+ DapsonPołączenie można stosować, np. przy profilaktyce zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis, ale wymaga ścisłej kontroli morfologii.Powiedz onkologowi, że bierzesz dapson, i nie opuszczaj zleconych badań krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz onkologowi, że bierzesz dapson, i nie opuszczaj zleconych badań krwi.
Oba leki mogą osłabiać krew – zmniejszać liczbę czerwonych i białych krwinek. Razem ten efekt może być silniejszy, przez co łatwiej o duże zmęczenie, duszność i zakażenia. Oba leki mogą też uszkadzać nerwy w dłoniach i stopach. Leki można stosować razem, ale lekarz powinien regularnie sprawdzać twoją krew.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne zmęczenie, bladość, kołatanie serca
- duszność przy małym wysiłku
- sinawe usta lub paznokcie
- gorączka, dreszcze, ból gardła
- ciemny mocz lub zażółcenie skóry i oczu
- drętwienie, mrowienie lub osłabienie dłoni i stóp
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, np. przy profilaktyce zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis, ale wymaga ścisłej kontroli morfologii. Przed włączeniem dapsonu sprawdź aktywność dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej i wyjściową morfologię. W trakcie cykli cisplatyny kontroluj morfologię z rozmazem i retikulocytami, a przy duszności, sinicy lub spadku saturacji oznacz methemoglobinę. Przy znacznej niedokrwistości hemolitycznej, methemoglobinemii z objawami lub neutropenii rozważ zamianę dapsonu na atowakwon.
Skutek kliniczny
Głębsza niedokrwistość, w tym hemolityczna, większe ryzyko neutropenii i zakażeń oraz methemoglobinemia, która przy niedokrwistości po chemioterapii szybciej daje objawy niedotlenienia. Możliwe nasilenie neuropatii obwodowej.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają krew i nerwy obwodowe, więc ich działania niepożądane mogą się sumować. Cisplatyna hamuje czynność szpiku kostnego, a leki o podobnym działaniu nasilają ten efekt[1]. Dapson wywołuje zależną od dawki hemolizę i methemoglobinemię, szczególnie przy niedoborze dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, a rzadko agranulocytozę. Oba leki mogą też powodować neuropatię obwodową – cisplatyna głównie czuciową, dapson głównie ruchową. Interakcji farmakokinetycznej nie opisano.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i liczbą neutrofilów
- retikulocyty, bilirubina, LDH (hemoliza)
- methemoglobina i saturacja przy objawach
- kreatynina i elektrolity
- objawy neuropatii obwodowej
Bezpieczniejsze alternatywy
atowakwonpentamidyna wziewna
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cisplatin - Ebewe 1 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cisplatin-ebewe-100195408/
Alkohol przy tych lekach
Cisplatyna a alkohol: brak opisu w bazie.
Interakcja o niejasnym znaczeniuDapsona alkoholOkazjonalne, umiarkowane picie alkoholu podczas leczenia dapsonem nie wymaga zmiany terapii, ale pacjent powinien znać objawy methemoglobinemii, hemolizy i uszkodzenia wątroby.Jeśli pijesz alkohol, rób to rzadko i w małych ilościach, a gdy pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Jeśli pijesz alkohol, rób to rzadko i w małych ilościach, a gdy pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie.
Wypicie niewielkiej ilości alkoholu od czasu do czasu podczas leczenia dapsonem zwykle nie powinno szkodzić. Częste picie większych ilości może jednak nasilić działania niepożądane tego leku na krew i obciążyć wątrobę. Dapson rzadko, ale może zmniejszać zdolność krwi do przenoszenia tlenu i niszczyć czerwone krwinki, a alkohol pity regularnie może ten efekt wzmocnić.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- sinawe zabarwienie ust lub paznokci
- duszność lub szybkie męczenie się
- silny ból głowy lub zawroty głowy
- ciemny mocz
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- nietypowa bladość i osłabienie
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Okazjonalne, umiarkowane picie alkoholu podczas leczenia dapsonem nie wymaga zmiany terapii, ale pacjent powinien znać objawy methemoglobinemii, hemolizy i uszkodzenia wątroby. U osób nadużywających alkoholu lub z alkoholową chorobą wątroby należy przed rozpoczęciem leczenia ocenić czynność wątroby, a w trakcie terapii regularnie kontrolować morfologię i enzymy wątrobowe. Rozpoznanie ciężkiej choroby wątroby wyklucza stosowanie dapsonu[1].
Skutek kliniczny
Przy okazjonalnym, umiarkowanym piciu nie należy spodziewać się klinicznie istotnych skutków. U osób regularnie pijących duże ilości alkoholu możliwe jest nasilenie methemoglobinemii i hemolizy wywołanych dapsonem oraz większe ryzyko polekowego uszkodzenia wątroby, zwłaszcza przy niedoborze G6PD lub istniejącej chorobie wątroby.
Mechanizm
Interakcja jest głównie teoretyczna i wynika z metabolizmu dapsonu oraz z jego działania na krew i wątrobę. Dapson jest w wątrobie przekształcany przez N-hydroksylację, w której uczestniczą między innymi CYP2C9 i CYP2E1, do hydroksyloaminy odpowiedzialnej za methemoglobinemię i hemolizę. Znaczenie tego metabolitu potwierdza charakterystyka produktu, według której flukonazol zmniejsza powstawanie toksycznego metabolitu hydroksyloaminy dapsonu u pacjentów zakażonych HIV[1]. Przewlekłe picie alkoholu indukuje CYP2E1, co może zwiększać tworzenie hydroksyloaminy, natomiast jednorazowe spożycie etanolu raczej przejściowo hamuje ten enzym. Dodatkowo zarówno dapson, jak i alkohol mogą uszkadzać wątrobę, a ciężka choroba wątroby jest przeciwwskazaniem do stosowania dapsonu[1]. ChPL dapsonu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach[1].
Monitorować
- morfologia krwi z retikulocytami
- stężenie methemoglobiny przy objawach sinicy lub duszności
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny u osób regularnie pijących alkohol
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie dużych ilości alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu indukuje CYP2E1 i sprzyja uszkodzeniu wątroby, co może zwiększać ryzyko methemoglobinemii, hemolizy i hepatotoksyczności dapsonu. Należy ocenić czynność wątroby przed leczeniem i regularnie kontrolować morfologię oraz enzymy wątrobowe, a przy ciężkiej chorobie wątroby dapson jest przeciwwskazany. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dusalm 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dusalm-100460874/
Inne interakcje tych leków 147
Połączenie przeciwwskazaneCisplatyna+ CydofowirNie podawaj cydofowiru pacjentowi leczonemu cisplatyną ani cisplatyny pacjentowi leczonemu cydofowirem.Jeśli dostajesz cisplatynę i ktoś zaleca ci cydofowir albo odwrotnie, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu przed podaniem leku.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli dostajesz cisplatynę i ktoś zaleca ci cydofowir albo odwrotnie, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu przed podaniem leku.
Cisplatyna i cydofowir mogą uszkadzać nerki, a podane razem mocno zwiększają to ryzyko. Tych leków nie stosuje się jednocześnie. Oba leki mogą też osłabiać odporność, co zwiększa ryzyko zakażeń.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- oddajesz wyraźnie mniej moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- duże zmęczenie, osłabienie, nudności
- skurcze mięśni
- gorączka lub dreszcze
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj cydofowiru pacjentowi leczonemu cisplatyną ani cisplatyny pacjentowi leczonemu cydofowirem. Jednoczesne podawanie cydofowiru i innych substancji o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym jest przeciwwskazane[1]. Gdy pacjent otrzymujący chemioterapię opartą na cisplatynie wymaga leczenia zakażenia wirusowego, wybierz lek przeciwwirusowy bez działania nefrotoksycznego i uzgodnij to z onkologiem. Jeśli zmiana leczenia nie jest możliwa, decyzję o kolejności terapii podejmuje lekarz prowadzący po ocenie czynności nerek.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi ostrym uszkodzeniem nerek, w tym uszkodzeniem kanalików z utratą białka i elektrolitów. Cydofowir w skojarzeniu z innymi lekami toksycznymi dla kanalików zwiększa ryzyko zespołu Fanconiego[1]. Cisplatyna zmniejsza wydalanie przez nerki substancji eliminowanych głównie tą drogą[2], co może dodatkowo zwiększać ekspozycję na cydofowir i jego toksyczność. Cisplatyna hamuje też czynność szpiku, a cydofowir może powodować neutropenię, więc możliwe jest nasilenie toksyczności hematologicznej.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają kanaliki nerkowe, więc ich działanie nefrotoksyczne się sumuje. Cydofowiru nie łączy się z innymi substancjami o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym[1]. Cisplatyna ma kumulacyjne działanie nefrotoksyczne, a leki nefrotoksyczne nasilają jej toksyczne działanie na nerki[2]. Oba leki są przeciwwskazane w zaburzeniach czynności nerek, dlatego uszkodzenie nerek wywołane jednym z nich wyklucza dalsze stosowanie drugiego[1][2].
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR
- białkomocz
- elektrolity (potas, magnez, fosforany)
- morfologia krwi z rozmazem (liczba neutrofili)
- diureza i stan nawodnienia
Bezpieczniejsze alternatywy
gancyklowirwalgancyklowirmarybawir
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cidofovir Tillomed 75 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cidofovir-tillomed-100492942/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cisplatin - Ebewe 1 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cisplatin-ebewe-100195408/
Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ CisplatynaNie rozpoczynaj klozapiny u pacjenta leczonego cisplatyną.Powiedz onkologowi i psychiatrze, że przyjmujesz oba leki, nie odstawiaj klozapiny na własną rękę i rób wszystkie zlecone badania krwi.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz onkologowi i psychiatrze, że przyjmujesz oba leki, nie odstawiaj klozapiny na własną rękę i rób wszystkie zlecone badania krwi.
Klozapina i cisplatyna mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza białe krwinki chroniące przed zakażeniami. Razem zwiększają ryzyko groźnego spadku tych krwinek i ciężkich infekcji. Cisplatyna może też uszkadzać nerki i zmieniać poziom soli mineralnych we krwi, co przy klozapinie zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu serca. O tym, czy możesz przyjmować oba leki, decyduje onkolog razem z psychiatrą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy grypopodobne lub nagłe osłabienie
- kołatanie serca, omdlenie lub zawroty głowy
- wyraźnie mniej oddawanego moczu lub obrzęki
- szum w uszach lub pogorszenie słuchu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie rozpoczynaj klozapiny u pacjenta leczonego cisplatyną.[1] Jeśli pacjent przewlekle leczony klozapiną wymaga chemioterapii cisplatyną, decyzję podejmuje onkolog wspólnie z psychiatrą prowadzącym, bo ChPL klozapiny ujmuje to połączenie w przeciwwskazaniach.[1] Klozapiny nie należy odstawiać nagle bez konsultacji z psychiatrą ze względu na ryzyko nawrotu psychozy i objawów z odstawienia. Jeśli specjaliści zdecydują o kontynuacji obu leków, potrzebna jest częsta kontrola morfologii z rozmazem i bezwzględnej liczby neutrofilów, czynności nerek, elektrolitów i EKG. Cisplatyny nie podaje się w okresie mielosupresji.[2]
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest ciężka neutropenia lub agranulocytoza z ryzykiem posocznicy. Trudno wtedy ustalić, który lek odpowiada za spadek neutrofilów, co komplikuje decyzję o dalszym leczeniu przeciwnowotworowym i przeciwpsychotycznym. Dodatkowym ryzykiem jest wydłużenie QTc i zaburzenia rytmu przy hipokaliemii i hipomagnezemii po cisplatynie oraz pogorszenie czynności nerek, które może wykluczyć dalsze stosowanie obu leków.
Mechanizm
Obie substancje uszkadzają szpik kostny. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a cisplatyna działa mielosupresyjnie, więc ich działanie hamujące szpik się sumuje. ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku i wymienia wśród nich środki cytotoksyczne.[1] ChPL klozapiny zabrania rozpoczynania leczenia u pacjentów przyjmujących substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy oraz u pacjentów z zaburzeniami czynności szpiku.[3][4] ChPL cisplatyny podaje, że leki hamujące czynność szpiku nasilają jej działanie mielosupresyjne.[5] Dodatkowo cisplatyna uszkadza nerki i wywołuje zaburzenia elektrolitowe, a ChPL klozapiny zaleca ostrożność przy lekach powodujących zaburzenia elektrolitowe ze względu na ryzyko wydłużenia QTc.[1] ChPL klozapiny przeciwwskazuje ją także w ciężkich zaburzeniach czynności nerek.[1]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia z rozmazem i bezwzględna liczba neutrofilów przed każdym cyklem i częściej według decyzji zespołu
- kreatynina i eGFR
- potas i magnez w surowicy
- EKG z oceną QTc
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- słuch i szumy uszne
Bezpieczniejsze alternatywy
arypiprazololanzapinakwetiapinarisperydon
Kiedy ocena się zmienia
| Klozapina włączana w trakcie leczenia cisplatynąkolejność włączenia · klozapina | interakcja nie dotyczy | ChPL klozapiny zabrania rozpoczynania leczenia u pacjentów przyjmujących substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy oraz u pacjentów z zaburzeniami czynności szpiku. |
| Długotrwałe leczenie klozapiną ze stabilną morfologią przed planowaną cisplatynąkolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Połączenie pozostaje przeciwwskazane według ChPL, ale ze względu na ryzyko nawrotu psychozy decyzję o kontynuacji lub zmianie leczenia przeciwpsychotycznego podejmuje onkolog wspólnie z psychiatrą, przy ścisłej kontroli morfologii. |
| Ciężkie zaburzenia czynności nerekeGFR · pacjent | interakcja nie dotyczy | ChPL klozapiny przeciwwskazuje ją w ciężkich zaburzeniach czynności nerek. ChPL cisplatyny przeciwwskazuje ją u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. |
| Klozapina włączana po zakończeniu chemioterapiikolejność włączenia · klozapina | ryzyko maleje | Granulocytopenia lub agranulocytoza w wywiadzie związana z wcześniej prowadzoną chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do klozapiny, obowiązują standardowe zasady włączania i kontroli morfologii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cisplatinum Accord 1 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cisplatinum-accord-100239867/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cisplatin - Ebewe 1 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cisplatin-ebewe-100195408/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneNeomycyna+ CisplatynaNie stosuj neomycyny miejscowo u pacjenta leczonego cisplatyną.Nie używaj aerozolu z neomycyną w trakcie leczenia cisplatyną i zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczniejszy lek na skórę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie używaj aerozolu z neomycyną w trakcie leczenia cisplatyną i zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczniejszy lek na skórę.
Neomycyna w aerozolu na skórę i cisplatyna stosowana w chemioterapii mogą obciążać nerki i słuch. Gdy działają razem, ryzyko uszkodzenia nerek oraz pogorszenia słuchu rośnie. Dlatego tych leków nie łączy się, nawet gdy neomycynę stosujesz tylko na skórę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- szum lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu
- zawroty głowy lub zaburzenia równowagi
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj neomycyny miejscowo u pacjenta leczonego cisplatyną. Neomycyny nie łączy się z innymi lekami ototoksycznymi i nefrotoksycznymi[1][2]. Do miejscowego leczenia zakażeń skóry wybierz antybiotyk bez działania nefro- i ototoksycznego. Jeśli pacjent już stosował oba leki, odstaw neomycynę i poinformuj prowadzącego onkologa.
Skutek kliniczny
Możliwe jest nasilenie uszkodzenia nerek oraz trwałego ubytku słuchu i szumów usznych. Długotrwałe stosowanie neomycyny razem z lekami nefro- i ototoksycznymi może nasilać jej toksyczność[1]. Przy miejscowym stosowaniu na niewielką, nieuszkodzoną powierzchnię skóry wchłanianie neomycyny jest małe, ale ryzyka nie da się wykluczyć, zwłaszcza u pacjenta z już uszkodzonymi przez cisplatynę nerkami.
Mechanizm
Neomycyna jako antybiotyk aminoglikozydowy i cisplatyna działają toksycznie na nerki oraz narząd słuchu, więc ich działania niepożądane się sumują. Antybiotyki aminoglikozydowe nasilają nefrotoksyczne i ototoksyczne działanie cisplatyny[3]. Cisplatyna uszkadza nerki w sposób kumulacyjny i może przez to zmniejszać wydalanie neomycyny wchłoniętej do krwiobiegu.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR
- diureza
- słuch – szumy uszne, pogorszenie słyszenia, w razie potrzeby audiometria
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Długotrwałe stosowanieczas leczenia · neomycyna | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie neomycyny z lekami nefro- i ototoksycznymi może nasilać jej toksyczność. |
| Obniżony eGFReGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Zaburzenia czynności nerek zmniejszają wydalanie wchłoniętej neomycyny i są przeciwwskazaniem do cisplatyny. |
| Stosowanie na uszkodzoną lub dużą powierzchnię skórypostać · neomycyna | ryzyko rośnie | Na uszkodzonej i dużej powierzchni skóry wchłanianie neomycyny rośnie, dlatego takie stosowanie jest przeciwwskazane niezależnie od innych leków. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Neomycinum TZF 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neomycinum-tzf-100046743/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Neobiotic 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neobiotic-100427913/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cisplatin - Ebewe 1 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cisplatin-ebewe-100195408/
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Pochodne platyny (np. karboplatyna, oksaliplatyna, cisplatyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i pochodnej platyny należy unikać tego połączenia albo stosować je tylko po wspólnej decyzji onkologa i lekarza prowadzącego leczenie immunosupresyjne, przy ścisłym monitorowaniu morfologii krwi i objawów zakażenia.Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność i masz dostać chemioterapię lekiem z grupy pochodnych platyny, powiedz o tym onkologowi i lekarzowi prowadzącemu przed rozpoczęciem leczenia i nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność i masz dostać chemioterapię lekiem z grupy pochodnych platyny, powiedz o tym onkologowi i lekarzowi prowadzącemu przed rozpoczęciem leczenia i nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę.
Leki obniżające odporność, na przykład fingolimod, natalizumab, tofacytynib czy mykofenolan mofetyl, oraz chemioterapia lekami takimi jak cisplatyna, karboplatyna czy oksaliplatyna osłabiają obronę organizmu przed zakażeniami. Razem działają silniej niż osobno, więc łatwiej o poważne zakażenie i spadek liczby krwinek. Lekarze często wstrzymują lub zmieniają lek obniżający odporność na czas chemioterapii. Nie dotyczy to apremilastu i nerandomilastu, które nie osłabiają odporności w takim stopniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- kaszel, duszność lub ból w klatce piersiowej
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- wysypka z pęcherzykami lub półpasiec
- siniaki, krwawienia z nosa lub dziąseł
- nowe zaburzenia widzenia, mowy, równowagi lub osłabienie jednej strony ciała
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i pochodnej platyny należy unikać tego połączenia albo stosować je tylko po wspólnej decyzji onkologa i lekarza prowadzącego leczenie immunosupresyjne, przy ścisłym monitorowaniu morfologii krwi i objawów zakażenia. W stwardnieniu rozsianym natalizumab, fingolimod, ozanimod, ponesimod i teriflunomid zwykle odstawia się przed chemioterapią, a leczenie choroby podstawowej wznawia po ocenie onkologicznej i hematologicznej[1]. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji kolestyraminą lub węglem aktywowanym, bo lek długo utrzymuje się w organizmie. U biorców przeszczepów leczonych mykofenolanem, belataceptem lub innym lekiem immunosupresyjnym zwykle nie odstawia się immunosupresji całkowicie, lecz modyfikuje jej intensywność w porozumieniu z ośrodkiem transplantacyjnym. Tofacytynib i abatacept zazwyczaj wstrzymuje się na czas chemioterapii. Należy rozważyć profilaktykę zakażeń oportunistycznych i ocenić status serologiczny w kierunku wirusa zapalenia wątroby typu B. Szczepionek żywych nie wolno podawać w trakcie takiego leczenia.
Skutek kliniczny
Głównym skutkiem jest zwiększone ryzyko ciężkich zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, w tym zakażeń oportunistycznych, a także pogłębienie i wydłużenie cytopenii po chemioterapii. Przy natalizumabie i modulatorach receptora sfingozyno‑1‑fosforanu dochodzi ryzyko postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii i reaktywacji wirusów z grupy opryszczki. Mykofenolan, leflunomid, teriflunomid i tofacytynib mogą same obniżać liczbę krwinek, co nasila hematotoksyczność platyny. Część charakterystyk leków grupy A, między innymi natalizumabu, fingolimodu, ozanimodu i ponesimodu, wymienia czynną chorobę nowotworową lub leczenie przeciwnowotworowe jako przeciwwskazanie albo sytuację wymagającą przerwania terapii.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i wspólna dla całej klasy poza apremilastem i nerandomilastem. Pochodne platyny działają mielosupresyjnie i wywołują neutropenię, limfopenię oraz małopłytkowość, a selektywne leki immunosupresyjne osłabiają odporność komórkową lub humoralną różnymi drogami. Modulatory receptora sfingozyno‑1‑fosforanu (fingolimod, ozanimod, ponesimod) zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych, natalizumab blokuje migrację limfocytów do tkanek, tofacytynib hamuje kinazy JAK, leflunomid i teriflunomid hamują syntezę pirymidyn w dzielących się limfocytach, mykofenolan mofetyl i kwas mykofenolowy hamują syntezę puryn, abatacept i belatacept blokują kostymulację limfocytów T, immunoglobulina przeciw limfocytom T i inebilizumab usuwają limfocyty, a rawulizumab, efgartigimod alfa i imlifidaza osłabiają dopełniacz lub przeciwciała IgG. Efekty sumują się i prowadzą do głębszego upośledzenia odporności. Interakcja farmakokinetyczna nie ma istotnego znaczenia, bo pochodne platyny są wydalane głównie przez nerki i nie wpływają na metabolizm leków grupy A.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed każdym cyklem chemioterapii i w okresie nadiru
- bezwzględna liczba limfocytów i neutrofili
- objawy zakażenia, w tym gorączka, kaszel, zmiany skórne i objawy ze strony układu moczowego
- nowe objawy neurologiczne u pacjentów po natalizumabie lub modulatorach receptora sfingozyno‑1‑fosforanu
- aktywność aminotransferaz przy leflunomidzie, teriflunomidzie i tofacytynibie
- stężenie kreatyniny i eGFR przy cisplatynie i karboplatynie
Kiedy ocena się zmienia
| Okres eliminacji leku po jego odstawieniuodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Leflunomid i teriflunomid utrzymują się w organizmie przez wiele miesięcy po odstawieniu, a limfopenia po fingolimodzie, ozanimodzie i ponesimodzie oraz działanie natalizumabu, inebilizumabu i immunoglobuliny przeciw limfocytom T ustępują stopniowo. Samo odstawienie leku tuż przed chemioterapią nie usuwa interakcji. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie należy rozważyć przyspieszoną eliminację, a przy pozostałych lekach uwzględnić okres utrzymywania się efektu i kontrolować liczbę limfocytów. |
| Przewlekła immunosupresja po przeszczepie narządukolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | U biorców przeszczepów leczonych mykofenolanem mofetylu, kwasem mykofenolowym lub belataceptem całkowite odstawienie immunosupresji grozi odrzuceniem narządu. Zamiast unikania połączenia zwykle zmniejsza się intensywność immunosupresji i prowadzi ścisłe monitorowanie w porozumieniu z ośrodkiem transplantacyjnym. |
Źródła
- Ruggiero A, Redemagni C, Camnasio CA, Morteo V, Carcagni F, Zatti S, et al. A Delicate Balance: Immunotherapy for Endometrial Cancer in a Patient With Multiple Sclerosis. J Med Cases. 2026;17(8):371-375. doi: 10.14740/jmc5260. PMID: 42490778.
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka BCG+ CisplatynaNie podawaj BCG dopęcherzowo pacjentowi leczonemu cisplatyną ani innymi cytostatykami podawanymi układowo.Jeśli jesteś w trakcie chemioterapii lub niedawno ją zakończyłeś, powiedz o tym urologowi przed kolejną wlewką BCG i nie przyjmuj jej bez jego decyzji.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli jesteś w trakcie chemioterapii lub niedawno ją zakończyłeś, powiedz o tym urologowi przed kolejną wlewką BCG i nie przyjmuj jej bez jego decyzji.
Tych leków nie stosuje się razem. Chemioterapia cisplatyną osłabia odporność, a wlewki BCG zawierają żywe, osłabione bakterie, które przy słabej odporności mogą rozprzestrzenić się po całym organizmie. Takie zakażenie bywa groźne dla życia, a samo leczenie wlewkami działa wtedy słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze po wlewce, zwłaszcza utrzymujące się dłużej niż dobę
- silne osłabienie i złe samopoczucie
- kaszel lub duszność
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- nasilony ból lub pieczenie przy oddawaniu moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj BCG dopęcherzowo pacjentowi leczonemu cisplatyną ani innymi cytostatykami podawanymi układowo.[1] Leczenie przeciwnowotworowe lekami cytostatycznymi wyklucza stosowanie BCG, ponieważ obniża odporność.[2] Przeciwwskazaniem jest każde zaburzenie odpowiedzi immunologicznej, również wywołane lekami.[3] Przy chemioterapii cisplatyną zaleca się unikanie żywych atenuowanych szczepionek ze względu na ryzyko uogólnionej choroby.[4] Termin rozpoczęcia lub wznowienia wlewek BCG po zakończeniu chemioterapii ustala urolog lub onkolog po ocenie powrotu odporności, w tym morfologii krwi.
Skutek kliniczny
Grozi uogólnione zakażenie prątkami BCG, które może zagrażać życiu, oraz osłabienie skuteczności leczenia dopęcherzowego.
Mechanizm
Cisplatyna działa cytostatycznie i hamuje czynność szpiku kostnego, co osłabia odpowiedź immunologiczną. Żywe, atenuowane prątki BCG wymagają sprawnego układu odpornościowego, który ogranicza ich namnażanie i odpowiada za działanie przeciwnowotworowe. Przy upośledzonej odporności prątki mogą szerzyć się poza miejsce podania, a odpowiedź przeciwnowotworowa słabnie.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed decyzją o rozpoczęciu lub wznowieniu BCG po chemioterapii
- objawy zakażenia uogólnionego po wlewce BCG – gorączka, dreszcze, złe samopoczucie, objawy ze strony płuc i wątroby
Kiedy ocena się zmienia
| Zakończenie chemioterapii i powrót odporności potwierdzony przez lekarzaodstep · cisplatyna | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia cisplatyną i odbudowie odporności BCG może być rozważone, ale termin wyznacza urolog lub onkolog na podstawie stanu pacjenta i morfologii krwi. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego OncoTICE 2-8 x 108 CFU żywych, atenuowanych prątków BCG/fiolkę, proszek do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oncotice-100195800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cisplatin - Ebewe 1 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cisplatin-ebewe-100195408/
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka przeciw cholerze+ CisplatynaNie podawaj żywej szczepionki przeciw cholerze pacjentowi w trakcie chemioterapii cisplatyną.Zanim zaszczepisz się przeciw cholerze, powiedz lekarzowi, że jesteś leczony cisplatyną, i ustal z onkologiem, którą szczepionkę i kiedy możesz przyjąć.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Zanim zaszczepisz się przeciw cholerze, powiedz lekarzowi, że jesteś leczony cisplatyną, i ustal z onkologiem, którą szczepionkę i kiedy możesz przyjąć.
Chemioterapia cisplatyną osłabia odporność. Szczepionki przeciw cholerze zawierającej żywe, osłabione bakterie nie wolno wtedy przyjmować, bo może wywołać chorobę zamiast przed nią chronić. Szczepionka z zabitymi bakteriami jest bezpieczna, ale w trakcie chemioterapii może chronić słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna lub długo trwająca biegunka
- gorączka
- objawy odwodnienia – suchość w ustach, mało moczu, zawroty głowy
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj żywej szczepionki przeciw cholerze pacjentowi w trakcie chemioterapii cisplatyną[1]. Jeżeli potrzebna jest ochrona przed cholerą, wybierz szczepionkę inaktywowaną[2]. Termin szczepienia uzgodnij z onkologiem – najlepiej szczepić przed rozpoczęciem chemioterapii albo po odbudowie odporności po jej zakończeniu. Szczepienie szczepionką inaktywowaną odłóż, gdy pacjent ma ostre zaburzenia żołądkowo-jelitowe, na przykład wymioty lub biegunkę po chemioterapii, albo gorączkę[3]. Przez 1 godzinę przed podaniem i 1 godzinę po podaniu szczepionki inaktywowanej pacjent nie powinien jeść, pić ani przyjmować leków doustnych, w tym doustnych leków przeciwwymiotnych[3].
Skutek kliniczny
Po podaniu żywej szczepionki w trakcie chemioterapii cisplatyną istnieje ryzyko zakażenia wywołanego szczepem szczepionkowym, z biegunką i odwodnieniem, które u pacjenta leczonego cisplatyną dodatkowo zwiększa ryzyko uszkodzenia nerek. Szczepionka inaktywowana jest bezpieczna, ale może dawać słabszą ochronę przed cholerą.
Mechanizm
Cisplatyna hamuje czynność szpiku kostnego i osłabia odporność, a chemioterapia z jej użyciem jest leczeniem immunosupresyjnym. Żywa, atenuowana szczepionka przeciw cholerze jest przeciwwskazana u osób otrzymujących terapię immunosupresyjną[1]. U pacjenta z osłabioną odpornością żywy szczep szczepionkowy może namnażać się w sposób niekontrolowany, a odpowiedź immunologiczna na każdą szczepionkę, także inaktywowaną, może być słabsza. U pacjentów leczonych cisplatyną zaleca się stosowanie szczepionki inaktywowanej, jeśli jest dostępna, ze względu na ryzyko uogólnionej choroby po szczepionce żywej[2].
Monitorować
- objawy zakażenia po szczepieniu – biegunka, gorączka, odwodnienie
- nawodnienie i czynność nerek przy biegunce w trakcie leczenia cisplatyną
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana doustna szczepionka przeciw cholerze (zabite przecinkowce cholery z rekombinowaną podjednostką B toksyny cholery)
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowana (zabite przecinkowce cholery)postać · szczepionka przeciw cholerze | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie niesie ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, ale w trakcie chemioterapii odpowiedź immunologiczna może być słabsza. Termin szczepienia uzgodnij z onkologiem i odłóż je przy ostrych zaburzeniach żołądkowo-jelitowych lub gorączce. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cisplatin - Ebewe 1 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cisplatin-ebewe-100195408/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dukoral -, proszek musujący i zawiesina do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dukoral-100148596/
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka przeciw durowi brzusznemu+ CisplatynaDoustnej żywej szczepionki przeciw durowi brzusznemu nie podaje się w trakcie leczenia cisplatyną.Nie przyjmuj doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu w trakcie leczenia cisplatyną i zapytaj onkologa, kiedy i jaką szczepionką możesz się zaszczepić.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu w trakcie leczenia cisplatyną i zapytaj onkologa, kiedy i jaką szczepionką możesz się zaszczepić.
Doustna szczepionka przeciw durowi brzusznemu zawiera żywe, osłabione bakterie. Cisplatyna to lek przeciwnowotworowy, który mocno osłabia odporność. W czasie takiego leczenia szczepionka może nie zadziałać, a bakterie ze szczepionki mogą nawet wywołać chorobę. Tych dwóch leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka
- biegunka
- bóle brzucha
- wymioty
- silne osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Doustnej żywej szczepionki przeciw durowi brzusznemu nie podaje się w trakcie leczenia cisplatyną.[1] Jeśli ochrona przed durem brzusznym jest potrzebna, zastosuj szczepionkę inaktywowaną do wstrzykiwań.[2] Najlepiej zaszczep pacjenta przed rozpoczęciem chemioterapii albo po odbudowie odporności, w porozumieniu z onkologiem. Żywe szczepionki wirusowe podaje się najwcześniej trzy miesiące po zakończeniu leczenia cisplatyną, a podobny odstęp jest rozsądny dla żywej szczepionki bakteryjnej.[2]
Skutek kliniczny
Szczepionka może nie wytworzyć ochrony przed durem brzusznym. Teoretycznie możliwe jest też zakażenie wywołane szczepem szczepionkowym u osoby z obniżoną odpornością. Szczepionki inaktywowanej do wstrzykiwań nie dotyczy ryzyko zakażenia, ale odpowiedź na nią w trakcie chemioterapii może być słabsza.
Mechanizm
Doustna szczepionka przeciw durowi brzusznemu zawiera żywe, atenuowane bakterie Salmonella Typhi szczepu Ty21a. Ich bezpieczne podanie wymaga sprawnego układu odpornościowego. Cisplatyna jest lekiem cytostatycznym o działaniu antymitotycznym. Hamuje czynność szpiku i osłabia odporność, a to może osłabić odpowiedź immunologiczną na szczepionkę i umożliwić niekontrolowane namnażanie szczepu szczepionkowego.
Monitorować
- gorączka i biegunka po szczepieniu, jeśli szczepionkę żywą podano omyłkowo
- liczba leukocytów i neutrofili przed planowanym szczepieniem
- termin zakończenia chemioterapii przed szczepieniem żywą szczepionką
Bezpieczniejsze alternatywy
szczepionka przeciw durowi brzusznemu polisacharydowa Vi do wstrzykiwańszczepionka durowa inaktywowana do wstrzykiwań
Kiedy ocena się zmienia
| Wstrzyknięcie (szczepionka inaktywowana)droga podania · szczepionka przeciw durowi brzusznemu | inne zalecenie | Inaktywowana szczepionka przeciw durowi brzusznemu do wstrzykiwań nie niesie ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym i jest preferowana u pacjentów leczonych cisplatyną. Odpowiedź immunologiczna w trakcie chemioterapii może być jednak słabsza, dlatego termin szczepienia warto ustalić z onkologiem. |
| odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia leczenia cisplatynącisplatyna | ryzyko maleje | Żywych szczepionek wirusowych nie podaje się w ciągu trzech miesięcy od zakończenia leczenia cisplatyną. Ten sam odstęp jest rozsądny dla żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu, pod warunkiem że onkolog potwierdzi odbudowę odporności. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vivotif ≥ 2x10E9 CFU, kapsułki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vivotif-100386090/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cisplatin - Ebewe 1 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cisplatin-ebewe-100195408/
Połączenie przeciwwskazanePochodne platyny (np. karboplatyna, oksaliplatyna, cisplatyna)+ Szczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze) klasaPrzy stosowaniu pochodnej platyny nie podaje się szczepionki przeciw żółtej febrze – połączenie jest przeciwwskazane.Jeśli przyjmujesz chemioterapię lekiem z platyną, nie szczep się przeciw żółtej febrze i przed planowaną podróżą porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz chemioterapię lekiem z platyną, nie szczep się przeciw żółtej febrze i przed planowaną podróżą porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie.
Leki z platyną, takie jak cisplatyna, karboplatyna czy oksaliplatyna, stosowane w chemioterapii osłabiają odporność. Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który u osoby z osłabioną odpornością może wywołać ciężką chorobę zagrażającą życiu. Dlatego w czasie takiego leczenia nie wolno się szczepić przeciw żółtej febrze. Szczepienie można zaplanować przed chemioterapią albo po jej zakończeniu, gdy lekarz uzna, że odporność wróciła.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze i bóle mięśni w dniach po szczepieniu
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- silny ból głowy, sztywność karku, splątanie lub drgawki
- krwawienia, siniaki bez urazu
- wyraźne osłabienie, wymioty, zmniejszenie ilości oddawanego moczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy stosowaniu pochodnej platyny nie podaje się szczepionki przeciw żółtej febrze – połączenie jest przeciwwskazane. Dotyczy to karboplatyny, oksaliplatyny i cisplatyny niezależnie od schematu, także w skojarzeniu z innymi cytostatykami. Szczepienie należy wykonać przed rozpoczęciem chemioterapii albo odroczyć do czasu odbudowy odporności po jej zakończeniu, co ocenia lekarz prowadzący. Gdy szczepienie nie jest możliwe, a podróż do rejonu endemicznego jest konieczna, lekarz wystawia zaświadczenie o przeciwwskazaniu do szczepienia i zaleca ścisłą ochronę przed komarami. Jeśli szczepionkę podano przypadkowo w trakcie leczenia, pacjenta należy pilnie skonsultować z lekarzem chorób zakaźnych i obserwować w kierunku objawów choroby poszczepiennej.
Skutek kliniczny
Grozi rozwój choroby wywołanej wirusem szczepionkowym, w tym postaci trzewnej z niewydolnością wielonarządową i postaci neurologicznej z zapaleniem mózgu, które mogą zakończyć się zgonem. Dodatkowo szczepienie może nie zapewnić ochrony przed żółtą febrą.
Mechanizm
Pochodne platyny działają cytotoksycznie i hamują czynność szpiku, przez co osłabiają odporność komórkową i humoralną. Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który musi się namnożyć w organizmie, aby wywołać odporność. Przy upośledzonej odpowiedzi immunologicznej wirus szczepionkowy może namnażać się w sposób niekontrolowany, a odpowiedź ochronna na szczepienie jest słabsza lub nie powstaje wcale. Interakcja wynika z działania immunosupresyjnego całej klasy i jest wspólna dla karboplatyny, oksaliplatyny i cisplatyny.
Monitorować
- temperatura ciała i objawy grypopodobne w dniach po przypadkowym szczepieniu
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- morfologia krwi z liczbą płytek
- objawy neurologiczne – ból głowy, sztywność karku, splątanie, drgawki
- czynność nerek
- liczba neutrofilów i limfocytów przed planowanym szczepieniem po zakończeniu chemioterapii
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepienie przed rozpoczęciem chemioterapiikolejność włączenia · szczepionki przeciw żółtej febrze | inne zalecenie | Szczepienie przeciw żółtej febrze można wykonać przed rozpoczęciem leczenia pochodną platyny, zwykle co najmniej 4 tygodnie wcześniej, aby zdążyła powstać odporność, a wirus szczepionkowy został opanowany przed immunosupresją. |
| odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia chemioterapiipochodne platyny | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia pochodną platyny szczepienie żywymi szczepionkami rozważa się zwykle nie wcześniej niż po 3 miesiącach i po potwierdzeniu odbudowy odporności. Decyzja zależy od całego schematu leczenia, choroby podstawowej i wyników badań krwi. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.