Interakcje / Denosumab / Denosumab i dimetyl
Jaki opis pokazać?
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Połączenie można stosować bez zmiany dawek, ale warto uprzedzić pacjenta o objawach zakażenia.
Stosuj oba leki jak dotąd, rób zalecone badania krwi i zgłoś lekarzowi każde objawy zakażenia.
Interakcja o niejasnym znaczeniuDenosumab+ DimetylPołączenie można stosować bez zmiany dawek, ale warto uprzedzić pacjenta o objawach zakażenia.Stosuj oba leki jak dotąd, rób zalecone badania krwi i zgłoś lekarzowi każde objawy zakażenia.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Stosuj oba leki jak dotąd, rób zalecone badania krwi i zgłoś lekarzowi każde objawy zakażenia.
Te leki zwykle można stosować razem. Oba mogą jednak trochę osłabiać odporność, więc łatwiej może dojść do zakażenia. Nie potwierdzono, żeby razem powodowały poważne problemy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- zaczerwieniona, ciepła, bolesna lub obrzęknięta skóra
- pieczenie lub ból przy oddawaniu moczu
- kaszel z gorączką lub duszność
- skurcze mięśni, mrowienie wokół ust lub w palcach
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować bez zmiany dawek, ale warto uprzedzić pacjenta o objawach zakażenia. Należy kontynuować rutynową kontrolę morfologii z liczbą limfocytów zalecaną przy fumaranie dimetylu i z większą czujnością oceniać zakażenia skóry, dróg moczowych i oddechowych. Przed każdym podaniem denosumabu należy jak zwykle sprawdzić stężenie wapnia i zadbać o podaż wapnia i witaminy D.
Skutek kliniczny
Możliwe niewielkie zwiększenie ryzyka zakażeń, szczególnie u pacjentów z limfopenią w przebiegu leczenia fumaranem dimetylu. Brak danych klinicznych potwierdzających istotne nasilenie zakażeń przy łącznym stosowaniu.
Mechanizm
Połączenie może teoretycznie sumować wpływ obu leków na układ odpornościowy. Denosumab hamuje ligand RANKL, który występuje także na komórkach odpornościowych, a jego stosowaniu towarzyszy zwiększona częstość zakażeń, zwłaszcza skóry. Fumaran dimetylu działa immunomodulująco i często zmniejsza liczbę limfocytów, co sprzyja zakażeniom, w tym oportunistycznym. Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, ponieważ denosumab nie zmienia farmakokinetyki leków metabolizowanych przez CYP3A4[1], a fumaran dimetylu jest rozkładany przez esterazy, a nie przez cytochrom P450.
Monitorować
- liczba limfocytów w morfologii krwi
- objawy zakażeń, zwłaszcza skóry (zapalenie tkanki łącznej)
- stężenie wapnia przed podaniem denosumabu
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bildyos 60 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bildyos-100525670/
Alkohol przy tych lekach
Denosumab a alkohol: brak opisu w bazie.
Niekorzystna interakcjaDimetyla alkoholPacjent powinien unikać spożywania ponad 50 ml napojów zawierających ponad 30% alkoholu objętościowo w ciągu godziny od przyjęcia fumaranu dimetylu.Nie pij więcej niż kieliszek mocnego alkoholu, na przykład wódki, w ciągu godziny od przyjęcia leku.szybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Nie pij więcej niż kieliszek mocnego alkoholu, na przykład wódki, w ciągu godziny od przyjęcia leku.
Mocny alkohol wypity w większej ilości wkrótce po przyjęciu tego leku może nasilić dolegliwości żołądkowe, takie jak ból brzucha, nudności czy biegunka. Może też dojść do podrażnienia i zapalenia błony śluzowej żołądka, szczególnie u osób, które mają skłonność do takich problemów. Niewielkie ilości alkoholu nie zmieniają działania leku.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny lub utrzymujący się ból brzucha
- nudności lub wymioty
- biegunka
- pieczenie lub ból w nadbrzuszu
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Pacjent powinien unikać spożywania ponad 50 ml napojów zawierających ponad 30% alkoholu objętościowo w ciągu godziny od przyjęcia fumaranu dimetylu[1]. Umiarkowane ilości alkoholu nie wymagają zmiany schematu leczenia, ale u osób z chorobami żołądka lub nasilonymi objawami żołądkowo-jelitowymi warto doradzić większą ostrożność. Przyjmowanie leku z posiłkiem pomaga ograniczyć dolegliwości żołądkowo-jelitowe.
Skutek kliniczny
Najczęstszym skutkiem są nasilone dolegliwości żołądkowo-jelitowe, takie jak ból brzucha, nudności, wymioty i biegunka. ChPL wymienia możliwość wystąpienia nieżytu żołądka, zwłaszcza u osób podatnych na tę chorobę[1]. Nasilenie dolegliwości może pogarszać tolerancję leczenia i sprzyjać jego przerywaniu przez pacjenta.
Mechanizm
Duża ilość wysokoprocentowego alkoholu przyjęta krótko po fumaranie dimetylu może nasilać jego działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego. ChPL fumaranu dimetylu podaje, że umiarkowane ilości alkoholu nie zmieniały ekspozycji na lek i nie nasilały działań niepożądanych[1]. Według tej samej charakterystyki spożycie dużych ilości napojów zawierających ponad 30% alkoholu objętościowo w ciągu godziny od przyjęcia leku może zwiększać częstość działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego[1]. Najbardziej prawdopodobne jest sumowanie się miejscowego drażniącego działania stężonego etanolu na błonę śluzową żołądka z dobrze znaną nietolerancją żołądkowo-jelitową fumaranu dimetylu. Zapisy charakterystyk różnią się między produktami – jedna zaleca unikanie wysokoprocentowego alkoholu w ciągu godziny od przyjęcia leku, a pozostałe ChPL fumaranu dimetylu nie wspominają o alkoholu.
Monitorować
- ból brzucha i dolegliwości ze strony żołądka
- nudności i wymioty
- biegunka
- objawy nieżytu żołądka u osób podatnych
Kiedy ocena się zmienia
| Umiarkowana ilość alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko maleje | ChPL podaje, że umiarkowane ilości alkoholu nie zmieniały ekspozycji na fumaran dimetylu i nie nasilały działań niepożądanych. |
| odstep ≥ 1 hpacjent | ryzyko maleje | Ostrzeżenie w ChPL dotyczy wysokoprocentowego alkoholu spożytego w ciągu godziny od przyjęcia fumaranu dimetylu. Przy dłuższym odstępie ryzyko nasilenia dolegliwości żołądkowo-jelitowych jest mniejsze, choć nie zostało dokładnie określone. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dimethyl fumarate Mylan 120 mg, kapsułki dojelitowe, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dimethyl-fumarate-mylan-100468847/
Inne interakcje tych leków 157
Połączenie przeciwwskazaneFingolimod+ DimetylFingolimodu nie łączy się z fumaranem dimetylu – oba leki stosuje się wyłącznie w monoterapii.Nie przyjmuj tych dwóch leków razem, a jeśli lekarz zmienia ci jeden na drugi, zrób zlecone badanie krwi przed rozpoczęciem nowego leku.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych dwóch leków razem, a jeśli lekarz zmienia ci jeden na drugi, zrób zlecone badanie krwi przed rozpoczęciem nowego leku.
Oba leki służą do leczenia stwardnienia rozsianego i oba osłabiają działanie układu odpornościowego. Przyjmowane razem mogą zbyt mocno obniżyć odporność, przez co łatwiej o groźne zakażenia. Te leki nie są stosowane jednocześnie – jeden zastępuje drugi. Przy zmianie leku lekarz zleca badanie krwi i czeka, aż wyniki wrócą do normy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub częste infekcje
- nowe lub nasilające się osłabienie, zaburzenia widzenia, mowy, myślenia lub równowagi
- przedłużające się zmęczenie i złe samopoczucie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Fingolimodu nie łączy się z fumaranem dimetylu – oba leki stosuje się wyłącznie w monoterapii.[1] Przy zmianie z fumaranu dimetylu na fingolimod należy zachować okres wypłukiwania, w czasie którego morfologia krwi wraca do stanu sprzed leczenia.[2] Przed pierwszą dawką fingolimodu wykonuje się pełne badanie krwi potwierdzające ustąpienie cytopenii.[3]
Skutek kliniczny
Sumowanie działania immunosupresyjnego zwiększa ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń, w tym postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii, oraz pogłębionej limfopenii. Fingolimodu nie stosuje się u osób obecnie przyjmujących leki immunosupresyjne ani u pacjentów z odpornością zmniejszoną przez wcześniejsze leczenie.[1]
Mechanizm
Oba leki modyfikują przebieg stwardnienia rozsianego przez działanie na układ odpornościowy. Fingolimod zatrzymuje limfocyty w węzłach chłonnych, a fumaran dimetylu może powodować limfopenię, dlatego ich działania na układ immunologiczny się sumują. Leków przeciwnowotworowych, immunomodulujących i immunosupresyjnych nie stosuje się jednocześnie z fingolimodem ze względu na addycyjny wpływ na układ immunologiczny.[1]
Metabolizm i transportery
- Fingolimod: substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba limfocytów, przed włączeniem fingolimodu po fumaranie dimetylu
- objawy zakażeń, w tym oportunistycznych
- nowe objawy neurologiczne sugerujące postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię
Kiedy ocena się zmienia
| Zmiana leczenia z fumaranu dimetylu na fingolimod po okresie wypłukiwaniakolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Kolejne, a nie jednoczesne stosowanie jest dopuszczalne. Fingolimod włącza się po okresie wypłukiwania fumaranu dimetylu, gdy morfologia wróci do stanu sprzed leczenia, a przed pierwszą dawką wykonuje się pełne badanie krwi. Przy braku nieprawidłowości po wcześniejszym leczeniu lekarz może przestawić pacjenta bezpośrednio. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gilenya 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gilenya-100244377/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Teva 0,25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fingolimod-teva-100421945/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Accord 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fingolimod-accord-100439170/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gilenya. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gilenya-100244377/
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka BCG+ DimetylNie rozpoczynaj dopęcherzowego leczenia BCG u pacjenta przyjmującego fumaran dimetylu.Powiedz urologowi i neurologowi, że stosujesz oba leki, i nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę, dopóki lekarze nie ustalą wspólnego planu leczenia.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Powiedz urologowi i neurologowi, że stosujesz oba leki, i nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę, dopóki lekarze nie ustalą wspólnego planu leczenia.
Wlewy BCG do pęcherza zawierają żywe, osłabione bakterie, które pobudzają odporność do walki z nowotworem. Dimetyl osłabia układ odpornościowy, więc przy jednoczesnym stosowaniu bakterie mogą rozprzestrzenić się po organizmie i wywołać groźne zakażenie. Leczenie BCG może też działać słabiej. Tych leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka trwająca dłużej niż dobę po wlewie
- dreszcze i silne osłabienie
- uporczywy kaszel lub duszność
- zażółcenie skóry lub oczu
- bóle stawów lub nasilające się pieczenie i ból przy oddawaniu moczu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – synergizm, PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie rozpoczynaj dopęcherzowego leczenia BCG u pacjenta przyjmującego fumaran dimetylu.[1][2] Decyzję o dalszym postępowaniu podejmują wspólnie urolog i neurolog – rozważa się odstawienie fumaranu dimetylu i odczekanie do normalizacji liczby limfocytów albo inną metodę leczenia raka pęcherza. Jeżeli leczenie BCG jest w toku, a planuje się włączenie fumaranu dimetylu, w razie potrzeby leczenia stwardnienia rozsianego wybiera się lek bez działania immunosupresyjnego.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiego, ogólnoustrojowego zakażenia prątkami BCG, łącznie z posocznicą, i może zmniejszać skuteczność leczenia raka pęcherza. Perforacja pęcherza dodatkowo zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń ogólnoustrojowych.[3]
Mechanizm
Dopęcherzowej immunoterapii żywymi prątkami BCG nie stosuje się u pacjentów leczonych immunosupresyjnie ani z zaburzeniem odpowiedzi immunologicznej wywołanym lekami.[1][3][2] Fumaran dimetylu działa immunomodulująco i immunosupresyjnie, a typowym skutkiem jego stosowania jest zmniejszenie liczby limfocytów. Osłabienie odporności komórkowej sprzyja niekontrolowanemu namnażaniu i rozsiewowi żywych prątków, a jednocześnie może osłabiać odpowiedź immunologiczną, na której opiera się przeciwnowotworowe działanie BCG.
Monitorować
- liczba limfocytów przed rozpoczęciem BCG i po odstawieniu fumaranu dimetylu
- gorączka powyżej doby, dreszcze, złe samopoczucie po wlewie
- objawy zakażenia ogólnoustrojowego BCG (kaszel, duszność, żółtaczka, bóle stawów)
Bezpieczniejsze alternatywy
interferon betaglatiramer
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie fumaranu dimetylu i normalizacja liczby limfocytówodstep · dimetyl | inne zalecenie | Po odstawieniu fumaranu dimetylu i powrocie liczby limfocytów do normy przeciwwskazanie przestaje wynikać z bieżącego leczenia immunosupresyjnego, a decyzję o rozpoczęciu BCG podejmuje urolog po ocenie odporności pacjenta. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/onko-bcg-50-100088227/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego OncoTICE 2-8 x 108 CFU żywych, atenuowanych prątków BCG/fiolkę, proszek do sporządzania zawiesiny do podawania do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oncotice-100195800/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego BCG - medac min. 2x10^8 max. 3x10^9/50 ml, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bcg-medac-100119519/
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionka przeciw durowi brzusznemu+ DimetylNie podawaj żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu pacjentowi leczonemu fumaranem dimetylu.Nie przyjmuj kapsułek przeciw durowi brzusznemu i poproś lekarza o szczepionkę podawaną w zastrzyku.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj kapsułek przeciw durowi brzusznemu i poproś lekarza o szczepionkę podawaną w zastrzyku.
Lek na stwardnienie rozsiane z fumaranem dimetylu osłabia część układu odpornościowego. Szczepionka w kapsułkach przeciw durowi brzusznemu zawiera żywe, osłabione bakterie. Gdy odporność jest obniżona, te bakterie mogą wywołać chorobę, a szczepienie może nie chronić tak dobrze jak powinno. Dlatego tych dwóch leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka
- biegunka
- ból brzucha
- nudności lub wymioty
- wyraźne osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu pacjentowi leczonemu fumaranem dimetylu.[1] Gdy przed podróżą potrzebna jest ochrona, zastosuj szczepionkę inaktywowaną podawaną we wstrzyknięciu. Jeśli leczenie fumaranem dimetylu dopiero jest planowane, pełny cykl szczepienia żywą szczepionką warto zakończyć przed jego rozpoczęciem, a decyzję o odstępie podejmuje lekarz prowadzący. Po odstawieniu fumaranu dimetylu o terminie szczepienia żywą szczepionką decyduje lekarz po ocenie liczby limfocytów.
Skutek kliniczny
Teoretycznie możliwe jest zakażenie wywołane szczepem szczepionkowym z objawami żołądkowo-jelitowymi i gorączką oraz niewystarczająca ochrona przed durem brzusznym. Ryzyko jest tym większe, im głębsza limfopenia.
Mechanizm
Fumaran dimetylu działa immunomodulująco i immunosupresyjnie oraz często obniża liczbę limfocytów we krwi. Żywa, atenuowana szczepionka doustna zawiera namnażające się bakterie szczepu Ty 21a. U osoby z osłabioną odpornością komórkową organizm może gorzej kontrolować szczep szczepionkowy, a odpowiedź ochronna po szczepieniu może być słabsza. Żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu nie podaje się osobom z nabytym niedoborem odporności, w tym otrzymującym leki immunosupresyjne.[1]
Monitorować
- liczba limfocytów przed planowanym szczepieniem
- objawy żołądkowo-jelitowe i gorączka po przypadkowym podaniu szczepionki
Bezpieczniejsze alternatywy
szczepionka przeciw durowi brzusznemu inaktywowana, podawana we wstrzyknięciuszczepionka polisacharydowa Vi przeciw durowi brzusznemu
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepionka inaktywowana we wstrzyknięciupostać · szczepionka przeciw durowi brzusznemu | inne zalecenie | Inaktywowana szczepionka przeciw durowi brzusznemu nie zawiera żywych bakterii, więc nie niesie ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym. Można ją podać w trakcie leczenia fumaranem dimetylu, choć przy głębokiej limfopenii odpowiedź może być słabsza. |
| Szczepienie przed rozpoczęciem leczenia fumaranem dimetylukolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Jeśli leczenie fumaranem dimetylu jest dopiero planowane, pełny cykl żywej szczepionki można zakończyć przed jego rozpoczęciem. Odstęp ustala lekarz prowadzący. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vivotif ≥ 2x10E9 CFU, kapsułki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vivotif-100386090/
Niekorzystna interakcjaAzatiopryna+ DimetylUnikaj jednoczesnego stosowania azatiopryny i fumaranu dimetylu.Nie zaczynaj przyjmować tych leków razem bez wiedzy lekarza prowadzącego i regularnie rób zlecone badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie zaczynaj przyjmować tych leków razem bez wiedzy lekarza prowadzącego i regularnie rób zlecone badania krwi.
Oba leki osłabiają odporność, a przyjmowane razem robią to jeszcze silniej. Może to obniżyć liczbę białych krwinek i zwiększyć ryzyko poważnych zakażeń, w tym rzadkiej, ale groźnej infekcji mózgu. Zwykle tych leków się nie łączy, a jeśli lekarz zdecyduje inaczej, potrzebne są regularne badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- częste lub długo trwające infekcje
- owrzodzenia w jamie ustnej, ból gardła
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- nowe osłabienie jednej strony ciała, zaburzenia widzenia, mowy lub pamięci
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Unikaj jednoczesnego stosowania azatiopryny i fumaranu dimetylu. Jeśli to możliwe, azatiopryny nie łączy się z lekami mogącymi hamować czynność szpiku[1]. Gdy lekarz uzna skojarzenie albo zmianę leczenia z jednego leku na drugi za konieczne, przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia należy regularnie oznaczać morfologię z rozmazem i liczbę limfocytów, a przy przechodzeniu z azatiopryny na fumaran dimetylu poczekać na normalizację liczby limfocytów.
Skutek kliniczny
Leczenie skojarzone grozi pogłębieniem limfopenii i leukopenii, zwiększoną podatnością na zakażenia, w tym oportunistyczne, oraz większym ryzykiem postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (PML), której ryzyko przy fumaranie dimetylu rośnie wraz z głębokością i czasem trwania limfopenii. Podejrzenie lub rozpoznanie PML wyklucza dalsze stosowanie fumaranu dimetylu[2].
Mechanizm
Oba leki osłabiają układ odpornościowy i sumują to działanie. Azatiopryna przez aktywne nukleotydy 6-tioguaniny hamuje czynność szpiku i proliferację limfocytów, a fumaran dimetylu powoduje limfopenię, która u części chorych jest głęboka i długotrwała. Interakcji farmakokinetycznej nie opisano.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- bezwzględna liczba limfocytów
- objawy zakażeń
- nowe objawy neurologiczne (podejrzenie PML)
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Zmiana z azatiopryny na fumaran dimetylukolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Przy zamianie azatiopryny na fumaran dimetylu działanie immunosupresyjne może się nakładać. Przed włączeniem fumaranu dimetylu należy potwierdzić normalizację liczby limfocytów i leukocytów. |
| Długotrwała limfopeniaczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Ryzyko PML przy fumaranie dimetylu rośnie przy głębokiej i długotrwałej limfopenii, a dodatkowe leczenie azatiopryną je potęguje. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Imuran 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/imuran-100030481/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dimethyl fumarate Polpharma 120 mg, kapsułki dojelitowe, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dimethyl-fumarate-polpharma-100468960/
Niekorzystna interakcjaCyklofosfamid+ DimetylJednoczesne stosowanie wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka oraz ścisłego monitorowania w kierunku toksyczności, aby umożliwić szybką interwencję.Powiedz obu lekarzom, że przyjmujesz te leki razem, rób zalecone badania krwi i nie zmieniaj dawek na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz obu lekarzom, że przyjmujesz te leki razem, rób zalecone badania krwi i nie zmieniaj dawek na własną rękę.
Oba leki osłabiają układ odpornościowy i mogą obniżać liczbę białych krwinek. Przyjmowane razem mogą zwiększyć ryzyko poważnych zakażeń. Lekarz może zdecydować o przerwie w jednym z leków albo o częstszych badaniach krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub częste infekcje
- owrzodzenia w jamie ustnej lub ból gardła
- nowe osłabienie jednej strony ciała, zaburzenia widzenia, mowy lub myślenia
- nasilająca się niezgrabność lub problemy z równowagą
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Jednoczesne stosowanie wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka oraz ścisłego monitorowania w kierunku toksyczności, aby umożliwić szybką interwencję.[1] W praktyce przed włączeniem cyklofosfamidu zwykle rozważa się odstawienie fumaranu dimetylu i ocenę liczby limfocytów. Jeśli leki są stosowane razem lub kolejno po sobie, należy regularnie kontrolować morfologię z rozmazem i obserwować pacjenta pod kątem zakażeń oraz nowych objawów neurologicznych.
Skutek kliniczny
Możliwe pogłębienie limfopenii i leukopenii, zwiększone ryzyko ciężkich zakażeń, w tym zakażeń oportunistycznych i PML.
Mechanizm
Oba leki działają immunosupresyjnie i mogą sumować swoje działanie na krew i układ odpornościowy. Cyklofosfamid hamuje czynność szpiku i może nasilać działanie toksyczne na krew oraz immunosupresję wywołaną przez inne leki o podobnym profilu toksyczności.[1] Fumaran dimetylu obniża liczbę limfocytów, a głęboka i długotrwała limfopenia wiąże się z ryzykiem zakażeń oportunistycznych, w tym postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (PML). Fumaranu dimetylu nie stosuje się przy podejrzeniu lub rozpoznaniu PML.[2] Interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać, ponieważ fumaran dimetylu nie wpływa istotnie na enzymy aktywujące cyklofosfamid.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym bezwzględna liczba limfocytów
- objawy zakażeń, w tym oportunistycznych
- nowe lub nasilające się objawy neurologiczne (podejrzenie PML)
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Duże dawki (np. kondycjonowanie przed przeszczepem)dawka · cyklofosfamid | ryzyko rośnie | Przy dużych dawkach cyklofosfamidu głęboka mielosupresja jest oczekiwana, a dalsze stosowanie fumaranu dimetylu zwykle nie jest uzasadnione. |
| Długotrwałe stosowanie z utrzymującą się limfopeniączas leczenia · dimetyl | ryzyko rośnie | Utrzymująca się limfopenia podczas leczenia fumaranem dimetylu zwiększa ryzyko PML, które dodatkowa immunosupresja może pogłębić. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan 50 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dimethyl fumarate Polpharma 120 mg, kapsułki dojelitowe, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dimethyl-fumarate-polpharma-100468960/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Endoxan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/endoxan-100022145/
Niekorzystna interakcjaDeksametazon+ DenosumabPołączenie jest dopuszczalne, ale wymaga zapewnienia suplementacji wapnia i witaminy D oraz kontroli stężenia wapnia.Przyjmuj wapń i witaminę D zgodnie z zaleceniem lekarza, rób zlecone badania krwi i powiedz lekarzowi, że bierzesz deksametazon.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj wapń i witaminę D zgodnie z zaleceniem lekarza, rób zlecone badania krwi i powiedz lekarzowi, że bierzesz deksametazon.
Oba leki mogą obniżać poziom wapnia we krwi, a razem robią to silniej. Zbyt mało wapnia może dawać mrowienie, drętwienie i skurcze mięśni, a w ciężkich przypadkach groźne objawy. Lekarz często łączy te leki celowo, ale wtedy ważne jest przyjmowanie wapnia i witaminy D oraz badanie krwi. Dbaj też o zęby i dziąsła, bo przy długim leczeniu rośnie ryzyko problemów z kością szczęki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- mrowienie lub drętwienie palców albo wokół ust
- skurcze lub drżenie mięśni
- kołatanie serca
- ból, obrzęk lub rana w jamie ustnej, która się nie goi
- rozchwianie zębów
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie jest dopuszczalne, ale wymaga zapewnienia suplementacji wapnia i witaminy D oraz kontroli stężenia wapnia. Przed każdą dawką denosumabu oznacz stężenie wapnia i wyrównaj hipokalcemię, ponieważ hipokalcemia wyklucza podanie leku[1][2]. Zachowaj szczególną czujność u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek lub dializowanych[1]. Przed rozpoczęciem leczenia zalecaj kontrolę stomatologiczną i dbałość o higienę jamy ustnej.
Skutek kliniczny
Hipokalcemia – od bezobjawowej po ciężką z tężyczką, drgawkami i zaburzeniami rytmu serca. Przy długotrwałym łączeniu wzrasta także ryzyko martwicy kości szczęki.
Mechanizm
Oba leki obniżają stężenie wapnia we krwi różnymi drogami. Denosumab hamuje resorpcję kości i ogranicza uwalnianie z nich wapnia, a deksametazon zmniejsza wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego i zwiększa jego wydalanie z moczem. Przyjmowanie glikokortykosteroidów zwiększa ryzyko hipokalcemii u osób leczonych denosumabem, zwłaszcza bez suplementacji wapnia[1][2]. Długotrwała glikokortykosteroidoterapia jest też jednym z czynników ryzyka martwicy kości szczęki u osób leczonych denosumabem.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie wapnia w surowicy przed każdą dawką denosumabu i w pierwszych tygodniach po podaniu
- objawy hipokalcemii – drętwienie, mrowienie, skurcze mięśni
- czynność nerek
- stan jamy ustnej i zębów
Kiedy ocena się zmienia
| Ciężka niewydolność nerek lub dializoterapiaeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Ciężka niewydolność nerek i dializoterapia dodatkowo zwiększają ryzyko hipokalcemii przy łączeniu z glikokortykosteroidami. Częściej kontroluj stężenie wapnia. |
| dawka ≥ 120 mgdenosumab | ryzyko rośnie | Onkologiczna dawka denosumabu podawana często wiąże się z większym ryzykiem hipokalcemii i martwicy kości szczęki niż dawka stosowana w osteoporozie. Suplementacja wapnia i witaminy D oraz kontrola stomatologiczna są szczególnie ważne. |
| Leczenie długotrwałeczas leczenia · deksametazon | ryzyko rośnie | Długotrwała glikokortykosteroidoterapia jest czynnikiem ryzyka martwicy kości szczęki u leczonych denosumabem. Zalecaj kontrolę stomatologiczną przed leczeniem i regularnie w jego trakcie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bildyos 60 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bildyos-100525670/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Acvybra 60 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/acvybra-100528629/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
Niekorzystna interakcjaDenosumab+ EtelkalcetydPołączenie jest dopuszczalne tylko przy ścisłej kontroli stężenia wapnia.Rób zlecone badania wapnia przed każdym zastrzykiem denosumabu i po nim, przyjmuj zalecony wapń z witaminą D i od razu zgłoś lekarzowi objawy niskiego wapnia.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Rób zlecone badania wapnia przed każdym zastrzykiem denosumabu i po nim, przyjmuj zalecony wapń z witaminą D i od razu zgłoś lekarzowi objawy niskiego wapnia.
Oba leki obniżają poziom wapnia we krwi, a razem mogą obniżyć go za bardzo. Zbyt niski wapń może dawać mrowienie, skurcze mięśni, a w ciężkich przypadkach drgawki lub zaburzenia pracy serca. Te leki można stosować razem, ale lekarz musi regularnie sprawdzać twój wapń, zwłaszcza w pierwszych tygodniach po zastrzyku z denosumabu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- mrowienie lub drętwienie wokół ust, w palcach rąk lub stóp
- skurcze lub sztywnienie mięśni
- drżenie mięśni lub drgawki
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- splątanie lub nietypowe zmęczenie
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie jest dopuszczalne tylko przy ścisłej kontroli stężenia wapnia. Przed każdym wstrzyknięciem denosumabu trzeba wyrównać hipokalcemię, bo jest ona przeciwwskazaniem do jego podania[1][2]. Etelkalcetydu nie podaje się, gdy skorygowane stężenie wapnia w surowicy jest poniżej dolnej granicy normy[3]. Po podaniu denosumabu należy częściej oznaczać skorygowane stężenie wapnia, zapewnić odpowiednią podaż wapnia i witaminy D oraz w razie spadku wapnia wstrzymać lub zmniejszyć dawkę etelkalcetydu zgodnie z jego schematem dawkowania.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie zwiększa ryzyko hipokalcemii[3]. Może ona być objawowa i ciężka, z parestezjami, skurczami mięśni, tężyczką, drgawkami i zaburzeniami rytmu serca, w tym wydłużeniem odstępu QT. Ryzyko dotyczy zwłaszcza pacjentów hemodializowanych, którzy są grupą docelową etelkalcetydu i jednocześnie są szczególnie narażeni na hipokalcemię po denosumabie.
Mechanizm
Oba leki zmniejszają stężenie wapnia w surowicy różnymi drogami. Etelkalcetyd pobudza receptor wapniowy przytarczyc i hamuje wydzielanie parathormonu, a denosumab hamuje resorpcję kości i ogranicza uwalnianie z nich wapnia. Działania sumują się, a interakcji farmakokinetycznej się nie spodziewa, bo etelkalcetyd nie jest substratem ani inhibitorem enzymów CYP450 ani białek transportujących[3].
Monitorować
- skorygowane stężenie wapnia w surowicy przed podaniem denosumabu i w kolejnych tygodniach po wstrzyknięciu
- stężenie fosforanów i magnezu w surowicy
- parathormon
- EKG (odstęp QT) przy hipokalcemii lub współistnieniu innych leków wydłużających QT
- objawy hipokalcemii (parestezje, skurcze mięśni, drgawki)
Kiedy ocena się zmienia
| dawka ≥ 120 mgdenosumab | ryzyko rośnie | Denosumab w dawce onkologicznej podawany częściej daje większą ekspozycję i silniejsze działanie hipokalcemiczne, dlatego kontrola wapnia powinna być szczególnie ścisła, a ciężka nieleczona hipokalcemia wyklucza podanie. |
| HemodializaeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | U pacjentów hemodializowanych ryzyko ciężkiej hipokalcemii po denosumabie jest największe, a etelkalcetyd stosuje się właśnie w tej grupie, więc sumowanie działań jest tu najbardziej istotne klinicznie. |
| Denosumab dołączony do trwającego leczenia etelkalcetydemkolejność włączenia · denosumab | inne zalecenie | Przy włączaniu denosumabu u pacjenta leczonego etelkalcetydem należy wyrównać wapń przed pierwszym wstrzyknięciem i częściej oznaczać kalcemię w kolejnych tygodniach, z gotowością do wstrzymania lub zmniejszenia dawki etelkalcetydu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bildyos 60 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bildyos-100525670/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Acvybra 60 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/acvybra-100528629/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Parsabiv 2,5 mg, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 19.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/parsabiv-100381915/
Niekorzystna interakcjaDimetyl+ BendamustynaJednoczesnego stosowania należy unikać, a decyzję o kontynuacji, wstrzymaniu lub zmianie leczenia stwardnienia rozsianego na czas chemioterapii powinni podjąć wspólnie neurolog i hematolog lub onkolog.Nie łącz tych leków na własną rękę i upewnij się, że twój neurolog i lekarz prowadzący chemioterapię wiedzą o obu lekach.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie łącz tych leków na własną rękę i upewnij się, że twój neurolog i lekarz prowadzący chemioterapię wiedzą o obu lekach.
Oba leki osłabiają układ odpornościowy i obniżają liczbę białych krwinek, a razem robią to silniej. Zwiększa to ryzyko poważnych infekcji. Lekarze zwykle decydują, czy na czas chemioterapii wstrzymać lub zmienić lek na stwardnienie rozsiane.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- kaszel, ból gardła lub pieczenie przy oddawaniu moczu
- częste lub nawracające infekcje
- nowe osłabienie jednej strony ciała, niezgrabność ruchów
- zaburzenia widzenia, mowy lub pamięci
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Jednoczesnego stosowania należy unikać, a decyzję o kontynuacji, wstrzymaniu lub zmianie leczenia stwardnienia rozsianego na czas chemioterapii powinni podjąć wspólnie neurolog i hematolog lub onkolog. Przed każdym cyklem bendamustyny trzeba ocenić morfologię krwi z rozmazem, w tym bezwzględną liczbę limfocytów, i wykluczyć czynne zakażenie[1]. Jeśli leki muszą być stosowane razem albo bendamustyna jest włączana niedługo po odstawieniu fumaranu dimetylu, konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii i czujność w kierunku zakażeń oraz objawów neurologicznych sugerujących postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię. Szczepionek żywych nie podaje się w trakcie leczenia, a szczepienie przeciw żółtej febrze jest przeciwwskazane przy stosowaniu bendamustyny[2].
Skutek kliniczny
Pogłębiona i przedłużona limfopenia oraz leukopenia, zwiększone ryzyko ciężkich zakażeń, w tym zakażeń oportunistycznych, oraz teoretycznie większe ryzyko postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii. Podejrzenie lub rozpoznanie postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii wyklucza stosowanie fumaranu dimetylu[3]. Bendamustyny nie stosuje się przy liczbie leukocytów poniżej 3000/μl lub płytek krwi poniżej 75 000/μl ani w przebiegu zakażeń, zwłaszcza z leukocytopenią[4].
Mechanizm
Fumaran dimetylu zmniejsza liczbę limfocytów i działa immunomodulująco, a bendamustyna jest lekiem cytostatycznym, który hamuje czynność szpiku i silnie obniża odporność. Podczas podawania bendamustyny z lekami o działaniu mielosupresyjnym może dojść do nasilenia działania obu leków na szpik kostny, a każde leczenie zahamowujące czynność szpiku może nasilać toksyczność bendamustyny[2]. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działania immunosupresyjnego i limfopenizującego, nie oczekuje się istotnej interakcji farmakokinetycznej.
Metabolizm i transportery
- Bendamustyna: substrat CYP1A2[5]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed każdym cyklem chemioterapii
- bezwzględna liczba limfocytów
- liczba płytek krwi
- objawy zakażeń, w tym gorączka
- nowe lub nasilające się objawy neurologiczne (podejrzenie PML)
- parametry czynności wątroby, w tym bilirubina
Bezpieczniejsze alternatywy
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Kabi 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustine-kabi-100328482/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dimethyl fumarate Polpharma 120 mg, kapsułki dojelitowe, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dimethyl-fumarate-polpharma-100468960/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustyna medac 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bendamustyna-medac-100344860/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bendamustine Accord. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bendamustine-accord-100329429/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.