Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Doksorubicyna / Doksorubicyna i temozolomid

Doksorubicyna i temozolomid

Jaki opis pokazać?

Niekorzystna interakcja

Połączenie stosuj wyłącznie w ramach zaplanowanego schematu onkologicznego z kontrolą morfologii krwi przed każdym cyklem i w okresie spodziewanego nadiru.

Wykonuj wszystkie zlecone badania krwi i przy gorączce, dreszczach lub nietypowych krwawieniach od razu skontaktuj się z lekarzem prowadzącym.

Niekorzystna interakcjaDoksorubicyna+ TemozolomidPołączenie stosuj wyłącznie w ramach zaplanowanego schematu onkologicznego z kontrolą morfologii krwi przed każdym cyklem i w okresie spodziewanego nadiru.Wykonuj wszystkie zlecone badania krwi i przy gorączce, dreszczach lub nietypowych krwawieniach od razu skontaktuj się z lekarzem prowadzącym.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Wykonuj wszystkie zlecone badania krwi i przy gorączce, dreszczach lub nietypowych krwawieniach od razu skontaktuj się z lekarzem prowadzącym.

Oba leki działają przeciwnowotworowo i oba osłabiają szpik kostny, który wytwarza krwinki. Przyjmowane razem mogą mocniej obniżać liczbę białych krwinek, płytek krwi i czerwonych krwinek. Zwiększa to ryzyko zakażeń, siniaków i krwawień oraz zmęczenia. Lekarz prowadzący zna to ryzyko i dlatego zleca regularne badania krwi.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła, kaszel lub pieczenie przy oddawaniu moczu
  • łatwe powstawanie siniaków
  • krwawienie z nosa lub dziąseł
  • drobne czerwone plamki na skórze
  • krew w moczu lub czarne stolce
  • silne zmęczenie, bladość, duszność
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Połączenie stosuj wyłącznie w ramach zaplanowanego schematu onkologicznego z kontrolą morfologii krwi przed każdym cyklem i w okresie spodziewanego nadiru. Temozolomidu nie podaje się przy ciężkiej mielosupresji, więc przed każdym cyklem trzeba potwierdzić odpowiednią liczbę neutrofili i płytek krwi.[1] Przy nasilonej toksyczności hematologicznej odrocz cykl lub zredukuj dawki zgodnie z protokołem leczenia.

Skutek kliniczny

Głębsza i dłuższa mielosupresja – neutropenia, małopłytkowość i niedokrwistość, a w efekcie większe ryzyko ciężkich zakażeń, w tym gorączki neutropenicznej, oraz krwawień. Może to wymuszać odroczenie cyklu lub redukcję dawek.

Mechanizm

Oba leki są cytostatykami uszkadzającymi szpik kostny, więc ich działanie mielosupresyjne się sumuje. Doksorubicyna może nasilać toksyczność innych leków przeciwnowotworowych i wymaga ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu jakiegokolwiek innego leku cytotoksycznego, szczególnie uszkadzającego czynność szpiku.[2] Temozolomid stosowany z innymi lekami mielosupresyjnymi może zwiększać prawdopodobieństwo mielosupresji.[1] Interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać, bo temozolomid nie jest metabolizowany w wątrobie i w małym stopniu wiąże się z białkami osocza.[1]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem przed każdym cyklem i w okresie nadiru
  • bezwzględna liczba neutrofili
  • liczba płytek krwi
  • stężenie hemoglobiny
  • objawy zakażenia i gorączka
  • objawy skazy krwotocznej

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Temodal 5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/temodal-100095463/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Caelyx pegylated liposomal 2 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/caelyx-pegylated-liposomal-100112718/

Alkohol przy tych lekach

Doksorubicyna a alkohol: brak opisu w bazie.

Interakcja o niejasnym znaczeniuTemozolomida alkoholNie ma przeciwwskazania do ustalania z pacjentem zasad dotyczących alkoholu, ale ChPL nie nakazuje jego unikania.Nie pij alkoholu w dniach przyjmowania leku i gdy masz nudności lub czujesz się osłabiony, a ewentualne okazjonalne picie omów z lekarzem.nieznanyteoretyczne

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Nie pij alkoholu w dniach przyjmowania leku i gdy masz nudności lub czujesz się osłabiony, a ewentualne okazjonalne picie omów z lekarzem.

Nie ma badań, które pokazywałyby groźne połączenie tego leku z alkoholem, a w ulotce nie ma zakazu picia. Alkohol może jednak nasilić nudności, wymioty i zmęczenie, które i tak zdarzają się podczas leczenia. Może też dodatkowo obciążać wątrobę. Dlatego najlepiej w czasie leczenia pić jak najmniej albo wcale.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silne lub nasilające się nudności i wymioty
  • wyraźne osłabienie i senność
  • żółtaczka lub ciemny mocz
  • gorączka, krwawienia lub siniaki bez wyraźnej przyczyny
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie ma przeciwwskazania do ustalania z pacjentem zasad dotyczących alkoholu, ale ChPL nie nakazuje jego unikania. Zaleca się powstrzymanie od picia w dniach przyjmowania leku i gdy występują nudności, wymioty lub wyraźne osłabienie. Pacjent powinien omówić z lekarzem prowadzącym ewentualne okazjonalne spożycie, zwłaszcza przy nieprawidłowych wynikach morfologii lub prób wątrobowych.

Skutek kliniczny

U części pacjentów alkohol może nasilać nudności, wymioty, zmęczenie i senność w trakcie cyklu leczenia temozolomidem. Nie opisano w dostarczonych źródłach żadnego poważnego, potwierdzonego skutku tego połączenia.

Mechanizm

Brak bezpośrednich badań nad połączeniem temozolomidu z alkoholem, a ChPL w ogóle nie wspomina o alkoholu[1]. Interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać, ponieważ temozolomid nie jest metabolizowany w wątrobie i w małym stopniu wiąże się z białkami osocza[1]. Możliwe jest natomiast nakładanie się działań niepożądanych obu substancji: nudności i wymiotów, zmęczenia oraz obciążenia wątroby. Alkohol może też nasilać ogólne osłabienie w okresie mielosupresji wywołanej leczeniem.

Monitorować

  • nudności i wymioty oraz skuteczność leków przeciwwymiotnych
  • morfologia krwi zgodnie z harmonogramem leczenia
  • aktywność enzymów wątrobowych
  • nasilenie zmęczenia i senności

Kiedy ocena się zmienia

Picie ryzykowne lub regularne nadużywanie alkoholuilość alkoholu · pacjentryzyko rośniePrzy regularnym lub ryzykownym piciu rośnie ryzyko uszkodzenia wątroby, nasilenia nudności i pogorszenia stanu ogólnego w trakcie chemioterapii. Taki pacjent wymaga ścisłego monitorowania prób wątrobowych i morfologii oraz jednoznacznego zalecenia powstrzymania się od alkoholu.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Temodal 5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/temodal-100095463/

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 164

Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ DoksorubicynaNie należy rozpoczynać leczenia klozapiną u pacjenta otrzymującego doksorubicynę, ponieważ ChPL klozapiny przeciwwskazuje jej włączanie razem z substancjami o znacznym ryzyku agranulocytozy oraz zabrania jednoczesnego stosowania leków o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku.Nie odstawiaj klozapiny na własną rękę, tylko powiedz onkologowi i psychiatrze, że przyjmujesz oba leki, i od razu zgłoś się do lekarza, jeśli pojawi się gorączka lub inne objawy zakażenia.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie odstawiaj klozapiny na własną rękę, tylko powiedz onkologowi i psychiatrze, że przyjmujesz oba leki, i od razu zgłoś się do lekarza, jeśli pojawi się gorączka lub inne objawy zakażenia.

Oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza białe krwinki chroniące przed zakażeniami. Przyjmowane razem mogą bardzo obniżyć liczbę tych krwinek, a wtedy nawet zwykła infekcja może stać się groźna dla życia. Oba leki mogą też obciążać serce. Dlatego zwykle się ich nie łączy, a jeśli lekarze uznają to za konieczne, potrzebne są częste badania krwi i kontrola serca.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
  • objawy przypominające grypę, ogólne osłabienie
  • kołatanie serca, ból w klatce piersiowej
  • duszność lub obrzęki nóg
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie należy rozpoczynać leczenia klozapiną u pacjenta otrzymującego doksorubicynę, ponieważ ChPL klozapiny przeciwwskazuje jej włączanie razem z substancjami o znacznym ryzyku agranulocytozy oraz zabrania jednoczesnego stosowania leków o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku. Jeśli pacjent stabilnie leczony klozapiną wymaga chemioterapii z doksorubicyną, decyzję o dalszym postępowaniu powinien podjąć wspólnie onkolog i psychiatra z oceną ryzyka nawrotu psychozy po odstawieniu klozapiny. Kontynuacja klozapiny w takiej sytuacji jest stosowaniem wbrew ChPL i wymaga świadomej decyzji lekarza, zgody pacjenta oraz częstej kontroli morfologii z rozmazem i oceny czynności serca. Gorączka lub objawy zakażenia u takiego pacjenta wymagają pilnej kontroli liczby neutrofilów.

Skutek kliniczny

Główne zagrożenie to ciężka neutropenia lub agranulocytoza z ryzykiem zakażeń, w tym posocznicy zagrażającej życiu. Spadek neutrofili w trakcie chemioterapii utrudnia ustalenie, który lek go wywołał, co może prowadzić do niepotrzebnego trwałego odstawienia klozapiny albo do opóźnienia chemioterapii. Możliwe jest też nasilenie uszkodzenia mięśnia sercowego z niewydolnością serca.

Mechanizm

Oba leki uszkadzają szpik kostny, więc ich działanie mielosupresyjne się sumuje. Doksorubicyna jako lek cytotoksyczny hamuje czynność szpiku i wywołuje neutropenię, a klozapina może powodować neutropenię i agranulocytozę o podłożu idiosynkratycznym. ChPL klozapiny zalicza środki cytotoksyczne do leków o działaniu hamującym czynność szpiku kostnego, których nie wolno stosować jednocześnie z klozapiną[1]. Dodatkowo oba leki mogą uszkadzać mięsień sercowy – doksorubicyna przez kardiotoksyczność zależną od dawki skumulowanej, a klozapina przez zapalenie mięśnia sercowego i kardiomiopatię, co stwarza ryzyko addycji działania kardiotoksycznego. Nie ma przesłanek do klinicznie istotnej interakcji farmakokinetycznej.

Metabolizm i transportery

  • Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[2], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[3], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[3], substrat CYP3A4[3]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem i bezwzględna liczba neutrofilów częściej niż w standardowym schemacie dla klozapiny, w tym w okresie spodziewanego nadiru po każdym cyklu
  • temperatura ciała i objawy zakażenia
  • czynność serca – EKG z oceną QTc, echokardiografia z frakcją wyrzutową lewej komory, troponina przy objawach
  • stan psychiczny pacjenta przy zmianie lub odstawieniu klozapiny

Bezpieczniejsze alternatywy

arypiprazolrisperidonolanzapina

Kiedy ocena się zmienia

Klozapina włączana w trakcie leczenia doksorubicynąkolejność włączenia · klozapinainterakcja nie dotyczyChPL klozapiny przeciwwskazuje rozpoczynanie leczenia klozapiną u pacjentów przyjmujących substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy.
Doksorubicyna włączana u pacjenta stabilnie leczonego klozapinąkolejność włączenia · pacjentinne zaleceniePołączenie pozostaje niezgodne z ChPL klozapiny, ale nagłe odstawienie leku u pacjenta z lekooporną schizofrenią grozi nawrotem psychozy. Decyzję o odstawieniu, zamianie lub kontynuacji klozapiny pod ścisłą kontrolą morfologii i czynności serca podejmuje wspólnie onkolog i psychiatra.
Po zakończeniu chemioterapii z przebytą neutropenią pochemioterapeutycznączas leczenia · pacjentinne zalecenieGranulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniejszą chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do włączenia klozapiny. Przed włączeniem należy potwierdzić odnowę szpiku w morfologii.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  2. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ TemozolomidKlozapiny nie łączy się z temozolomidem.Powiedz onkologowi i psychiatrze, że przyjmujesz oba leki, nie odstawiaj klozapiny na własną rękę i od razu zgłoś się do lekarza, jeśli pojawi się gorączka lub objawy zakażenia.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Powiedz onkologowi i psychiatrze, że przyjmujesz oba leki, nie odstawiaj klozapiny na własną rękę i od razu zgłoś się do lekarza, jeśli pojawi się gorączka lub objawy zakażenia.

Oba leki mogą obniżać liczbę białych krwinek, które chronią przed zakażeniami. Razem mogą doprowadzić do groźnego spadku odporności, ciężkich infekcji i krwawień. Dlatego tych leków zwykle się nie łączy, a lekarze przed chemioterapią najczęściej zmieniają lek przeciwpsychotyczny.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
  • objawy grypopodobne
  • łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z nosa lub dziąseł
  • nasilone osłabienie
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Klozapiny nie łączy się z temozolomidem.[1] Gdy u pacjenta leczonego klozapiną planowana jest chemioterapia temozolomidem, decyzję o dalszym leczeniu przeciwpsychotycznym podejmuje psychiatra wspólnie z onkologiem – zwykle przed rozpoczęciem chemioterapii zamienia się klozapinę na lek przeciwpsychotyczny o małym ryzyku agranulocytozy. Klozapiny nie odstawia się nagle bez nadzoru psychiatry. Jeśli wyjątkowo zdecydowano o kontynuacji obu leków, konieczna jest ścisła kontrola morfologii krwi z rozmazem i natychmiastowa ocena każdej gorączki. Granulocytopenia związana z wcześniej prowadzoną chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do późniejszego włączenia klozapiny.[2]

Skutek kliniczny

Zwiększone ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy, a także małopłytkowości i limfopenii, z ryzykiem ciężkich, zagrażających życiu zakażeń i krwawień. Jednoczesna mielosupresja wywołana chemioterapią utrudnia też ustalenie, który lek odpowiada za spadek leukocytów, i może wymusić nagłe odstawienie klozapiny z ryzykiem nawrotu psychozy.

Mechanizm

Sumowanie działania hamującego czynność szpiku kostnego. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a temozolomid jest lekiem cytotoksycznym powodującym mielosupresję. Klozapiny nie stosuje się jednocześnie z substancjami o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku, w tym ze środkami cytotoksycznymi.[1] Leczenia klozapiną nie rozpoczyna się u pacjentów przyjmujących substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy ani przy zaburzeniach czynności szpiku.[3] Skojarzenie temozolomidu z innymi lekami mielosupresyjnymi może zwiększać prawdopodobieństwo mielosupresji.[4] Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, bo temozolomid nie jest metabolizowany w wątrobie i w małym stopniu wiąże się z białkami osocza.[4]

Metabolizm i transportery

  • Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[5], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[6], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[6], substrat CYP3A4[6]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem – bezwzględna liczba neutrofilów, płytki krwi, limfocyty
  • temperatura ciała i objawy zakażenia
  • objawy skazy krwotocznej
  • stan psychiczny po zmianie leku przeciwpsychotycznego

Bezpieczniejsze alternatywy

olanzapinaarypiprazolrisperidon

Kiedy ocena się zmienia

Klozapina włączana po zakończeniu chemioterapii temozolomidem i powrocie morfologii do normykolejność włączenia · pacjentinne zalecenieGranulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniej prowadzoną chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do klozapiny. Klozapinę można rozważyć po zakończeniu leczenia temozolomidem i normalizacji morfologii, przy ścisłej kontroli obrazu krwi.
Temozolomid włączany u pacjenta od dawna leczonego klozapinąkolejność włączenia · klozapinainne zalecenieJednoczesne stosowanie pozostaje przeciwwskazane, ale nagłe odstawienie klozapiny grozi nawrotem psychozy. Zmianę leku przeciwpsychotycznego trzeba zaplanować z psychiatrą przed rozpoczęciem chemioterapii.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Temodal 5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/temodal-100095463/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Antracykliny (np. doksorubicyna, idarubicyna, epirubicyna) klasaPrzy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu leku z grupy selektywnych leków immunosupresyjnych i antracykliny należy unikać tego połączenia, a jeśli jest ono konieczne – stosować je wyłącznie pod kontrolą specjalisty, z regularną kontrolą morfologii i czujnością na zakażenia.Jeśli przyjmujesz lek osłabiający odporność i masz zacząć chemioterapię albo przyjmowałeś wcześniej mitoksantron, powiedz o tym obu lekarzom prowadzącym i nie odstawiaj ani nie zaczynaj żadnego z tych leków na własną rękę.opóźniony (dni)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz lek osłabiający odporność i masz zacząć chemioterapię albo przyjmowałeś wcześniej mitoksantron, powiedz o tym obu lekarzom prowadzącym i nie odstawiaj ani nie zaczynaj żadnego z tych leków na własną rękę.

Leki osłabiające odporność, na przykład fingolimod, teriflunomid, tofacytynib czy natalizumab, oraz leki stosowane w chemioterapii, takie jak doksorubicyna, epirubicyna czy mitoksantron, razem mogą bardzo mocno osłabić twój układ odpornościowy. Zwiększa to ryzyko ciężkich zakażeń, a czasem także rzadkich infekcji mózgu. Niektóre z tych leków działają jeszcze długo po ich odstawieniu, dlatego ważne jest też to, co przyjmowałeś wcześniej.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła, kaszel albo duszność
  • pieczenie przy oddawaniu moczu
  • pęcherzyki lub bolesna wysypka na skórze
  • łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
  • nowe zaburzenia mowy, widzenia, równowagi albo osłabienie ręki lub nogi
  • zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
  • kołatanie serca, zawroty głowy albo omdlenia
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Przy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu leku z grupy selektywnych leków immunosupresyjnych i antracykliny należy unikać tego połączenia, a jeśli jest ono konieczne – stosować je wyłącznie pod kontrolą specjalisty, z regularną kontrolą morfologii i czujnością na zakażenia. Natalizumab jest przeciwwskazany u pacjentów z czynnym nowotworem złośliwym oraz u osób z obniżoną odpornością, w tym po wcześniejszym leczeniu mitoksantronem, dlatego tego połączenia nie należy stosować. U chorych na stwardnienie rozsiane przejście z mitoksantronu na fingolimod, ozanimod, ponesimod, teriflunomid, natalizumab lub inebilizumab wymaga odczekania do normalizacji morfologii i oceny ryzyka PML. Przed rozpoczęciem antracykliny u pacjenta leczonego teriflunomidem lub leflunomidem należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji leku. U pacjentów otrzymujących antracyklinę w czasie leczenia tofacytynibem, mykofenolanem, abataceptem lub belataceptem decyzję o wstrzymaniu leku immunosupresyjnego podejmuje lekarz prowadzący wspólnie z onkologiem. Przy rawulizumabie należy upewnić się, że pacjent ma aktualne szczepienie przeciw meningokokom, ponieważ neutropenia po antracyklinie dodatkowo zwiększa ryzyko zakażenia. Szczepionek żywych nie należy podawać w trakcie takiego leczenia.

Skutek kliniczny

Rośnie ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń, w tym posocznicy, reaktywacji wirusów opryszczki i zapalenia wątroby typu B oraz postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (PML), a także głębokiej i przedłużonej cytopenii. Najpoważniejsze znaczenie ma sekwencja mitoksantron i natalizumab, ponieważ wcześniejsze leczenie immunosupresyjne jest uznanym czynnikiem ryzyka PML[1]. Przy teriflunomidzie i leflunomidzie dochodzi ryzyko uszkodzenia wątroby, a przy modulatorach receptora S1P możliwe jest nasilenie zaburzeń rytmu i przewodzenia u pacjentów z kardiotoksycznością poantracyklinową. Długotrwała immunosupresja może też teoretycznie zwiększać ryzyko wtórnych nowotworów, w tym białaczki związanej z leczeniem.

Mechanizm

Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działania immunosupresyjnego. Antracykliny oraz pokrewne im mitoksantron i piksantron uszkadzają dzielące się komórki szpiku i wywołują neutropenię, limfopenię i małopłytkowość, a leki immunosupresyjne dodatkowo hamują liczbę lub czynność limfocytów, przekaźnictwo cytokin, dopełniacz albo poziom przeciwciał. Skutkiem jest głębsze i dłuższe upośledzenie odporności niż przy każdym leku osobno. Efekt może utrzymywać się długo po odstawieniu leku, ponieważ mitoksantron powoduje przedłużoną immunosupresję, teriflunomid i leflunomid pozostają w organizmie przez wiele miesięcy, a po modulatorach receptora S1P (fingolimod, ozanimod, ponesimod) oraz lekach biologicznych (natalizumab, inebilizumab, abatacept) odnowa limfocytów trwa tygodnie do miesięcy. Dodatkowo teriflunomid i leflunomid sumują się z antracyklinami w działaniu hepatotoksycznym, a modulatory receptora S1P mogą nakładać się na kardiotoksyczność antracyklin poprzez bradykardię i zaburzenia przewodzenia. Interakcja nie wynika ze zmian stężeń leków.

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem, w tym liczba neutrofilów i limfocytów
  • objawy zakażenia, w tym gorączka i stany podgorączkowe
  • nowe objawy neurologiczne sugerujące PML przy natalizumabie, modulatorach receptora S1P i po mitoksantronie
  • aktywność aminotransferaz i bilirubina przy teriflunomidzie i leflunomidzie
  • EKG oraz frakcja wyrzutowa lewej komory przy modulatorach receptora S1P
  • markery zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B przed rozpoczęciem leczenia

Kiedy ocena się zmienia

Mitoksantron przed natalizumabem lub innym lekiem immunosupresyjnymkolejność włączenia · antracyklinyryzyko rośnieWcześniejsze leczenie mitoksantronem jest uznanym czynnikiem ryzyka PML i w ChPL natalizumabu stanowi przeciwwskazanie do jego stosowania u osób z obniżoną odpornością. Przy innych lekach immunosupresyjnych włączanych po mitoksantronie należy odczekać do pełnej normalizacji morfologii.
Teriflunomid lub leflunomid odstawiony w ostatnich miesiącachodstep · selektywne leki immunosupresyjneinne zalecenieTeriflunomid i leflunomid utrzymują się w organizmie wiele miesięcy po odstawieniu, dlatego przed antracykliną należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji kolestyraminą lub węglem aktywowanym i potwierdzić niskie stężenie leku.
Modulator receptora S1P lub lek biologiczny odstawiony niedawnoodstep · selektywne leki immunosupresyjneinne zaleceniePo odstawieniu fingolimodu, ozanimodu, ponesimodu, natalizumabu lub inebilizumabu odnowa limfocytów trwa od tygodni do miesięcy, dlatego przed antracykliną należy ocenić liczbę limfocytów i uwzględnić utrzymującą się immunosupresję.
Wysoka dawka skumulowana antracyklinydawka · antracyklinyryzyko rośnieWysoka dawka skumulowana antracykliny lub mitoksantronu zwiększa ryzyko kardiotoksyczności, co ma znaczenie przy modulatorach receptora S1P wpływających na rytm i przewodzenie, oraz zwiększa ryzyko wtórnej białaczki.
wiek ≥ 65 latpacjentryzyko rośnieU osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń, przedłużonej cytopenii i kardiotoksyczności jest większe, co dotyczy szczególnie tofacytynibu i modulatorów receptora S1P.

Źródła

  1. Bloomgren G, Richman S, Hotermans C, Subramanyam M, Goelz S, Natarajan A, et al. Risk of natalizumab-associated progressive multifocal leukoencephalopathy. N Engl J Med. 2012;366(20):1870-80. doi: 10.1056/NEJMoa1107829. PMID: 22591293.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneTemozolomid+ FingolimodPołączenie jest przeciwwskazane – fingolimodu nie łączy się z temozolomidem.Nie odstawiaj ani nie zaczynaj żadnego z tych leków samodzielnie, tylko jak najszybciej powiedz neurologowi i onkologowi, że masz przepisane oba.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie odstawiaj ani nie zaczynaj żadnego z tych leków samodzielnie, tylko jak najszybciej powiedz neurologowi i onkologowi, że masz przepisane oba.

Te dwa leki nie mogą być stosowane razem. Każdy z nich osłabia układ odpornościowy, a razem mogą bardzo zwiększyć ryzyko groźnych zakażeń. Lek na stwardnienie rozsiane nie jest też stosowany u osób, które mają aktywną chorobę nowotworową. O dalszym leczeniu musi zdecydować lekarz.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • kaszel, duszność lub ból przy oddychaniu
  • pieczenie przy oddawaniu moczu
  • opryszczka, półpasiec lub inne zmiany na skórze
  • nowe osłabienie, zaburzenia widzenia, mowy lub zmiany w zachowaniu
  • siniaki lub krwawienia bez wyraźnej przyczyny
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Połączenie jest przeciwwskazane – fingolimodu nie łączy się z temozolomidem[1][2][3]. U chorego na stwardnienie rozsiane, u którego rozpoznano nowotwór wymagający temozolomidu, fingolimod należy odstawić, a dalsze leczenie choroby demielinizacyjnej ustalić wspólnie z neurologiem i onkologiem. Fingolimodu nie należy też włączać po zakończeniu chemioterapii, dopóki utrzymuje się upośledzenie odporności wywołane wcześniejszym leczeniem[1]. Przy przejściu z jednego leczenia na drugie należy uwzględnić, że działanie fingolimodu na układ odpornościowy utrzymuje się przez pewien czas po odstawieniu, a szczepienia mogą być mniej skuteczne do dwóch miesięcy po zakończeniu leczenia[1].

Skutek kliniczny

Nasilone upośledzenie odporności z ciężką limfopenią i zwiększonym ryzykiem ciężkich zakażeń, w tym zakażeń oportunistycznych i postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii. Samo wskazanie do temozolomidu, czyli aktywny nowotwór złośliwy, wyklucza stosowanie fingolimodu[1].

Mechanizm

Fingolimodu nie stosuje się jednocześnie z lekami przeciwnowotworowymi, immunomodulującymi ani immunosupresyjnymi ze względu na addycyjne działanie na układ immunologiczny[1]. Fingolimod zatrzymuje limfocyty w węzłach chłonnych i zmniejsza ich liczbę we krwi obwodowej, a temozolomid działa mielosupresyjnie, a stosowanie go z innymi lekami mielosupresyjnymi może zwiększać prawdopodobieństwo mielosupresji[4]. Fingolimod jest ponadto przeciwwskazany u osób obecnie przyjmujących leki immunosupresyjne, u osób ze zmniejszeniem odporności w wyniku wcześniejszego leczenia oraz u chorych z aktywną chorobą nowotworową[1][2][3]. Interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać, ponieważ temozolomid nie jest metabolizowany w wątrobie i w małym stopniu wiąże się z białkami osocza[4].

Metabolizm i transportery

  • Fingolimod: substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą limfocytów
  • liczba płytek krwi i neutrofili przed każdym cyklem temozolomidu
  • objawy zakażeń, w tym zakażeń oportunistycznych
  • nowe objawy neurologiczne mogące sugerować postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię

Bezpieczniejsze alternatywy

interferon betaglatiramer

Kiedy ocena się zmienia

Fingolimod włączany po zakończeniu leczenia temozolomidemkolejność włączenia · temozolomidinne zalecenieFingolimod jest przeciwwskazany także u pacjentów ze zmniejszeniem odporności w wyniku wcześniejszego leczenia. Przed jego włączeniem po chemioterapii należy potwierdzić normalizację morfologii i zakończenie leczenia onkologicznego, a aktywny nowotwór wyklucza jego stosowanie.
Odstawienie fingolimodu przed rozpoczęciem temozolomiduodstep · fingolimodinne zaleceniePo odstawieniu fingolimodu jego działanie na układ odpornościowy utrzymuje się przez pewien czas, a szczepienia mogą być mniej skuteczne do dwóch miesięcy po zakończeniu leczenia. Przy rozpoczynaniu temozolomidu wkrótce po odstawieniu fingolimodu należy ściśle kontrolować liczbę limfocytów i objawy zakażeń.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Gilenya 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gilenya-100244377/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Teva 0,25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fingolimod-teva-100421945/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Fingolimod Accord 0,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fingolimod-accord-100439170/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Temodal 5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/temodal-100095463/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Gilenya. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gilenya-100244377/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneProkinetyki (np. cyzapryd)+ Antracykliny (np. doksorubicyna, idarubicyna, epirubicyna) klasaCyzaprydu nie łączy się z antracyklinami ani pokrewnymi lekami przeciwnowotworowymi, bo połączenie grozi groźnymi zaburzeniami rytmu serca.Jeśli jesteś leczony lub byłeś leczony lekiem przeciwnowotworowym z tej grupy, nie przyjmuj cyzaprydu i poproś lekarza o inny lek na dolegliwości żołądkowe.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli jesteś leczony lub byłeś leczony lekiem przeciwnowotworowym z tej grupy, nie przyjmuj cyzaprydu i poproś lekarza o inny lek na dolegliwości żołądkowe.

Cyzapryd, lek przyspieszający pracę żołądka i jelit, może zaburzać rytm serca. Leki przeciwnowotworowe takie jak doksorubicyna, epirubicyna, idarubicyna czy mitoksantron osłabiają serce i także mogą zaburzać jego rytm. Razem mogą wywołać groźną, nawet śmiertelną arytmię, również po zakończeniu chemioterapii. Inne leki na trawienie, takie jak itopryd czy metoklopramid, nie niosą takiego ryzyka.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • nagłe zawroty głowy
  • omdlenie lub uczucie zbliżającego się omdlenia
  • duszność lub obrzęki nóg
  • uporczywe wymioty lub biegunka
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Cyzaprydu nie łączy się z antracyklinami ani pokrewnymi lekami przeciwnowotworowymi, bo połączenie grozi groźnymi zaburzeniami rytmu serca. Przed rozpoczęciem leczenia doksorubicyną, epirubicyną, idarubicyną, mitoksantronem lub piksantronem cyzapryd należy odstawić i zastąpić prokinetykiem bez działania na odstęp QT, na przykład itoprydem. U pacjentów po zakończonej terapii antracyklinami cyzapryd także nie powinien być włączany, zwłaszcza przy obniżonej frakcji wyrzutowej lub po wysokiej dawce skumulowanej. Metoklopramid można stosować jako lek przeciwwymiotny w chemioterapii, pamiętając o kontroli elektrolitów i unikaniu łączenia z innymi lekami wydłużającymi QT.

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu typu torsade de pointes, migotania komór i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko utrzymuje się również po zakończeniu chemioterapii, bo kardiotoksyczność antracyklin jest trwała i może narastać latami.

Mechanizm

Cyzapryd blokuje kanały potasowe hERG w mięśniu sercowym i wydłuża repolaryzację komór. Antracykliny oraz pokrewne antracenodiony (mitoksantron, piksantron) uszkadzają kardiomiocyty, mogą powodować zaburzenia rytmu i wydłużenie odstępu QT, a z czasem niewydolność serca. Uszkodzony mięsień sercowy jest podłożem, na którym działanie cyzaprydu łatwiej wywołuje częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes. Ryzyko dodatkowo zwiększają typowe dla chemioterapii wymioty i biegunka prowadzące do hipokaliemii i hipomagnezemii. Interakcja dotyczy wszystkich leków grupy antracyklin, a po stronie prokinetyków tylko cyzaprydu.

Monitorować

  • EKG z oceną odstępu QTc przed leczeniem i w jego trakcie
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy, szczególnie przy wymiotach lub biegunce
  • frakcja wyrzutowa lewej komory w echokardiografii
  • objawy kołatania serca, omdleń i zawrotów głowy
  • pozostałe leki wydłużające QT i inhibitory CYP3A4 (np. azolowe leki przeciwgrzybicze, makrolidy)

Kiedy ocena się zmienia

Wysoka dawka skumulowana antracyklinydawka · antracyklinyryzyko rośnieIm większa skumulowana dawka antracykliny, tym większe uszkodzenie mięśnia sercowego i ryzyko arytmii po dołączeniu cyzaprydu.
Po zakończeniu chemioterapiiodstep · antracyklinyinne zaleceniePo zakończeniu leczenia antracykliną ryzyko maleje, ale nie znika, bo kardiotoksyczność jest trwała. Cyzapryd można rozważyć tylko przy prawidłowym EKG i frakcji wyrzutowej, a lepiej wybrać itopryd.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze)+ Antracykliny (np. doksorubicyna, idarubicyna, epirubicyna) klasaSzczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się w trakcie leczenia antracykliną ani przed upływem co najmniej 3 miesięcy od zakończenia chemioterapii i odbudowy układu odpornościowego.Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie leczenia antracykliną ani przez kilka miesięcy po jego zakończeniu i przed planowaną podróżą powiedz lekarzowi w poradni medycyny podróży o chemioterapii.opóźniony (dni)opisy przypadków

Połączenie przeciwwskazane

Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie leczenia antracykliną ani przez kilka miesięcy po jego zakończeniu i przed planowaną podróżą powiedz lekarzowi w poradni medycyny podróży o chemioterapii.

Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywego, osłabionego wirusa. Leki przeciwnowotworowe, takie jak doksorubicyna, epirubicyna, idarubicyna czy mitoksantron, mocno osłabiają odporność, więc organizm nie radzi sobie nawet z osłabionym wirusem. Może to wywołać ciężką chorobę zagrażającą życiu, a samo szczepienie może nie zadziałać.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
  • zażółcenie skóry lub białek oczu
  • silny ból głowy, sztywność karku, splątanie
  • osłabienie lub drętwienie nóg i rąk
  • wymioty, ból brzucha, krwawienia lub siniaki bez przyczyny
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Szczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się w trakcie leczenia antracykliną ani przed upływem co najmniej 3 miesięcy od zakończenia chemioterapii i odbudowy układu odpornościowego. Jeśli wyjazd do rejonu endemicznego jest planowany przed rozpoczęciem leczenia doksorubicyną, epirubicyną, idarubicyną, mitoksantronem lub piksantronem, szczepienie wykonuje się co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką leku. Gdy szczepienie jest niemożliwe, zaleca się odroczenie podróży albo wydanie zaświadczenia o przeciwwskazaniu do szczepienia i ścisłą ochronę przed komarami. Decyzję o terminie szczepienia po zakończeniu leczenia podejmuje się wspólnie z onkologiem lub hematologiem, uwzględniając cały schemat chemioterapii, w tym kortykosteroidy i leczenie skojarzone.

Skutek kliniczny

Szczepienie osoby leczonej antracykliną grozi uogólnionym zakażeniem wirusem szczepionkowym, w tym chorobą trzewną przypominającą żółtą febrę z niewydolnością wielonarządową oraz chorobą neurotropową (zapalenie mózgu, zespół Guillaina-Barrégo), które mogą zakończyć się zgonem. Dodatkowo odpowiedź na szczepienie może być niewystarczająca, przez co pacjent pozostaje niechroniony mimo szczepienia.

Mechanizm

Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który musi namnożyć się w organizmie, aby wywołać odporność. Wszystkie leki grupy B, czyli antracykliny (doksorubicyna, idarubicyna, epirubicyna) oraz pokrewne antracenodiony (mitoksantron, piksantron), silnie hamują czynność szpiku i osłabiają odpowiedź immunologiczną komórkową i humoralną. W stanie immunosupresji organizm nie kontroluje replikacji wirusa szczepionkowego, a jednocześnie wytwarza słabszą odpowiedź ochronną. Mechanizm wynika z działania mielosupresyjnego i immunosupresyjnego, więc jest wspólny dla wszystkich leków obu grup.

Monitorować

  • wywiad o chemioterapii w ciągu ostatnich miesięcy przed każdym szczepieniem żywą szczepionką
  • morfologia krwi z rozmazem i liczbą limfocytów przed szczepieniem po zakończeniu leczenia
  • gorączka, żółtaczka, objawy neurologiczne w ciągu kilku tygodni po przypadkowym szczepieniu
  • aminotransferazy, bilirubina i kreatynina przy objawach po szczepieniu

Kiedy ocena się zmienia

odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia leczenia antracyklinąantracyklinyinne zaleceniePo co najmniej 3 miesiącach od zakończenia chemioterapii i po potwierdzeniu odbudowy odporności szczepienie można rozważyć indywidualnie po konsultacji z onkologiem lub hematologiem.
kolejność włączenia ≥ 4 tygodnie przed pierwszą dawką antracyklinyszczepionki przeciw żółtej febrzeinterakcja nie dotyczySzczepienie wykonane co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem chemioterapii pozwala na wytworzenie odporności i nie stwarza ryzyka replikacji wirusa w okresie immunosupresji.
wiek ≥ 60 latpacjentryzyko rośnieU osób po 60. roku życia ryzyko ciężkich powikłań trzewnych i neurologicznych po szczepieniu jest większe, co dodatkowo przemawia za ostrożnością także po zakończeniu leczenia.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaDoksorubicyna+ PaklitakselPołączenie stosuje się wyłącznie w ramach ustalonego schematu onkologicznego z zaplanowaną kolejnością i odstępem między wlewami – doksorubicynę podaje się przed paklitakselem, a nie odwrotnie.Przychodź na wszystkie zaplanowane badania krwi i serca, a gorączkę, duszność lub obrzęki zgłaszaj lekarzowi od razu.opóźniony (dni)badania kliniczne

Niekorzystna interakcja

Przychodź na wszystkie zaplanowane badania krwi i serca, a gorączkę, duszność lub obrzęki zgłaszaj lekarzowi od razu.

Oba leki to chemioterapia, która osłabia szpik kostny, więc razem mocniej obniżają liczbę białych krwinek broniących przed zakażeniami. Paklitaksel może też zwiększyć ilość doksorubicyny we krwi, a to obciąża serce. Dlatego lekarz ustala kolejność i odstępy między wlewami oraz regularnie bada twoją krew i serce.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka 38 °C lub wyższa albo dreszcze
  • duszność, zwłaszcza po wysiłku lub w pozycji leżącej
  • obrzęki nóg lub szybki przyrost masy ciała
  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • bolesne owrzodzenia w jamie ustnej utrudniające jedzenie
  • nietypowe siniaki lub krwawienia
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – transport, PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Połączenie stosuje się wyłącznie w ramach ustalonego schematu onkologicznego z zaplanowaną kolejnością i odstępem między wlewami – doksorubicynę podaje się przed paklitakselem, a nie odwrotnie. Przed każdym cyklem należy ocenić morfologię z rozmazem i czynność serca, a przy narastającej toksyczności opóźnić cykl lub zmniejszyć dawki zgodnie ze schematem. Paklitakselu związanego z albuminą nie łączy się z innymi lekami przeciwnowotworowymi poza zarejestrowanymi skojarzeniami[1]. Należy pilnować dawki skumulowanej doksorubicyny ze wszystkich dotychczasowych kursów leczenia.

Skutek kliniczny

Głównym zagrożeniem jest nasilona neutropenia z ryzykiem gorączki neutropenicznej i ciężkich zakażeń oraz cięższe zapalenie błon śluzowych jamy ustnej. Większa ekspozycja na doksorubicynę zwiększa ryzyko kardiotoksyczności, w tym niewydolności serca, szczególnie przy dużej dawce skumulowanej antracykliny i niewłaściwej kolejności podawania. Pegylowana liposomalna doksorubicyna stosowana z taksanami u chorych z guzami litymi nie powodowała dodatkowej toksyczności, mimo to przy łączeniu z każdym lekiem uszkadzającym szpik zachowuje się ostrożność[2].

Mechanizm

Oba leki uszkadzają szpik i błony śluzowe, więc ich działania niepożądane sumują się. Paklitaksel w postaci konwencjonalnej podany przed doksorubicyną albo równocześnie z nią zmniejsza klirens doksorubicyny i jej aktywnego metabolitu doksorubicynolu, prawdopodobnie przez hamowanie glikoproteiny P i metabolizmu doksorubicyny, co zwiększa jej ekspozycję. Doksorubicyna może nasilać toksyczność innych leków przeciwnowotworowych, zwłaszcza uszkadzających czynność szpiku[2].

Metabolizm i transportery

  • Paklitaksel: substrat CYP2C8[3], substrat CYP3A4[3], substrat OATP1B1[4], substrat OATP1B3[4]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem przed każdym cyklem
  • frakcja wyrzutowa lewej komory w badaniu echokardiograficznym lub MUGA
  • objawy niewydolności serca
  • zapalenie błon śluzowych jamy ustnej
  • gorączka i objawy zakażenia
  • skumulowana dawka doksorubicyny

Bezpieczniejsze alternatywy

docetaksel

Kiedy ocena się zmienia

Paklitaksel podany przed doksorubicynąkolejność włączenia · paklitakselryzyko rośniePodanie paklitakselu przed doksorubicyną zmniejsza klirens doksorubicyny i nasila neutropenię, zapalenie błon śluzowych oraz kardiotoksyczność. Doksorubicynę podaje się jako pierwszą.
Doksorubicyna w pegylowanych liposomachpostać · doksorubicynaryzyko malejePostać liposomalna z taksanami nie powodowała dodatkowej toksyczności u chorych z guzami litymi, ale nadal wymaga ostrożności przy łączeniu z lekami mielotoksycznymi.
Paklitaksel związany z albuminąpostać · paklitakselinne zaleceniePaklitakselu związanego z albuminą nie łączy się z innymi lekami przeciwnowotworowymi poza skojarzeniem z gemcytabiną lub karboplatyną.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Abraxane 5 mg/ml, proszek do sporządzania zawiesiny do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abraxane-100265356/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Caelyx pegylated liposomal 2 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/caelyx-pegylated-liposomal-100112718/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Abraxane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abraxane-100265356/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaFilgrastym+ TemozolomidPodawaj filgrastym dopiero co najmniej 24 godziny po ostatniej dawce temozolomidu w cyklu i zakończ go co najmniej 24 godziny przed rozpoczęciem kolejnego cyklu.Nie wstrzykuj filgrastymu w dniach przyjmowania temozolomidu ani w ciągu doby przed nimi i po nich, chyba że lekarz zalecił inaczej, a w razie wątpliwości zapytaj lekarza lub farmaceutę.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie wstrzykuj filgrastymu w dniach przyjmowania temozolomidu ani w ciągu doby przed nimi i po nich, chyba że lekarz zalecił inaczej, a w razie wątpliwości zapytaj lekarza lub farmaceutę.

Filgrastym to zastrzyk, który pomaga szpikowi odbudować białe krwinki po chemioterapii. Temozolomid to lek przeciwnowotworowy, który osłabia szpik. Jeśli przyjmiesz oba leki w tym samym czasie, zastrzyk może zamiast pomóc, nasilić spadek białych krwinek. Dlatego między ostatnią kapsułką temozolomidu a zastrzykiem musi minąć co najmniej doba.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
  • częste lub nawracające infekcje
  • łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
  • silne zmęczenie i osłabienie
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PD – synergizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Podawaj filgrastym dopiero co najmniej 24 godziny po ostatniej dawce temozolomidu w cyklu i zakończ go co najmniej 24 godziny przed rozpoczęciem kolejnego cyklu[1]. Przy ciągłym, codziennym dawkowaniu temozolomidu nie da się zachować tego odstępu, więc decyzję o czynniku wzrostu podejmuje onkolog, najczęściej po przerwaniu lub wstrzymaniu temozolomidu. W ciężkiej mielosupresji temozolomid jest przeciwwskazany[2]. Kontroluj morfologię krwi z rozmazem przed każdym cyklem i w jego trakcie.

Skutek kliniczny

Podanie filgrastymu w trakcie przyjmowania temozolomidu może nasilić neutropenię i osłabić ochronne działanie czynnika wzrostu. Zjawisko to opisano u niewielkiej liczby pacjentów leczonych jednocześnie filgrastymem i 5-fluorouracylem[1]. Bezpieczeństwo i skuteczność podawania filgrastymu w tym samym dniu co chemioterapia mielosupresyjna nie zostały ustalone[1]. Dla połączenia z temozolomidem nie ma danych klinicznych, ryzyko wynika z mechanizmu.

Mechanizm

Filgrastymu nie podaje się w dniach przyjmowania temozolomidu ani w ciągu 24 godzin przed pierwszą i po ostatniej dawce cyklu. Filgrastym pobudza podziały komórek prekursorowych linii mieloidalnej w szpiku. Szybko dzielące się komórki są bardziej wrażliwe na cytotoksyczne leki mielosupresyjne, dlatego jednoczesne podanie może nasilić uszkodzenie szpiku zamiast mu zapobiec[1]. Temozolomid działa mielosupresyjnie, a łączenie go z innymi czynnikami obciążającymi szpik zwiększa ryzyko mielosupresji[2]. Interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać, ponieważ temozolomid nie jest metabolizowany w wątrobie i w niewielkim stopniu wiąże się z białkami osocza[2].

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofili
  • liczba płytek krwi
  • gorączka i objawy zakażenia
  • daty przyjmowania temozolomidu względem dni podania filgrastymu

Kiedy ocena się zmienia

odstep ≥ 24 h od ostatniej dawki temozolomidu i 24 h przed kolejnym cyklemfilgrastymryzyko malejeZachowanie odstępu co najmniej 24 godzin przed rozpoczęciem i po zakończeniu cyklu temozolomidu usuwa ryzyko nasilenia mielosupresji przez filgrastym.
Dawkowanie ciągłe, codzienneczas leczenia · temozolomidinne zaleceniePrzy codziennym, ciągłym przyjmowaniu temozolomidu nie ma okna na bezpieczne podanie filgrastymu, decyzję o czynniku wzrostu i ewentualnym wstrzymaniu temozolomidu podejmuje onkolog.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Accofil 30 mln j./0,5 ml, roztwór do wstrzykiwań lub infuzji w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/accofil-100327318/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Temodal 5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/temodal-100095463/

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
  • Korzystna interakcjaPołączenie celowe

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.