Interakcje / Doksorubicyna / Doksorubicyna i tolwaptan
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Połączenie można stosować, ale wymaga ścisłego monitorowania.
Pij wodę zawsze, gdy czujesz pragnienie, i od razu powiedz lekarzowi, jeśli po chemioterapii masz wymioty lub biegunkę albo nie możesz pić.
Niekorzystna interakcjaDoksorubicyna+ TolwaptanPołączenie można stosować, ale wymaga ścisłego monitorowania.Pij wodę zawsze, gdy czujesz pragnienie, i od razu powiedz lekarzowi, jeśli po chemioterapii masz wymioty lub biegunkę albo nie możesz pić.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Pij wodę zawsze, gdy czujesz pragnienie, i od razu powiedz lekarzowi, jeśli po chemioterapii masz wymioty lub biegunkę albo nie możesz pić.
Tolwaptan może nieznacznie zwiększać ilość doksorubicyny w organizmie, co może nasilać jej działania niepożądane. Oba leki mogą też sprzyjać odwodnieniu – tolwaptan, bo bardzo zwiększa ilość oddawanego moczu, a chemioterapia, bo może wywoływać wymioty, biegunkę i ból jamy ustnej utrudniający picie. Odwodnienie przy tolwaptanie jest groźne, bo może nadmiernie podnieść poziom sodu we krwi i zaszkodzić nerkom.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne pragnienie, suchość w ustach, zawroty głowy przy wstawaniu
- wymioty lub biegunka trwające dłużej niż jeden dzień
- bardzo mało oddawanego moczu
- splątanie, nadmierna senność, drżenie mięśni
- gorączka, ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz, ból pod prawym łukiem żebrowym
- duszność, obrzęki nóg, kołatanie serca
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – transport, PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale wymaga ścisłego monitorowania. Pacjentów otrzymujących substraty glikoproteiny P o wąskim zakresie terapeutycznym razem z tolwaptanem leczy się z ostrożnością i obserwuje pod kątem nasilenia działania tych leków[1]. Przy lekach wchodzących w interakcje ze standardową doksorubicyną zachowuje się ostrożność[2]. Tolwaptanu nie stosuje się przy zmniejszonej objętości wewnątrznaczyniowej i hipernatremii[1][3], dlatego w razie wymiotów, biegunki lub niemożności picia po chemioterapii należy rozważyć czasowe wstrzymanie tolwaptanu i wyrównanie płynów. Przed każdym cyklem doksorubicyny warto sprawdzić sód, kreatyninę, próby wątrobowe i morfologię.
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie toksyczności doksorubicyny (mielosupresja, zapalenie błon śluzowych, kardiotoksyczność) oraz zwiększone ryzyko odwodnienia, hipernatremii i pogorszenia czynności nerek w okresach wymiotów lub biegunki po chemioterapii.
Mechanizm
Tolwaptan jest substratem i konkurencyjnym inhibitorem glikoproteiny P, a może też zwiększać narażenie na substraty CYP3A4[1]. Doksorubicyna jest substratem glikoproteiny P i w części metabolizowana z udziałem CYP3A4, a ma wąski zakres terapeutyczny, więc teoretycznie jej ekspozycja może wzrosnąć. Dochodzi do tego składnik farmakodynamiczny – tolwaptan wywołuje silną akwarezę, a nudności, wymioty, biegunka i zapalenie błon śluzowych po doksorubicynie ograniczają przyjmowanie płynów, co sumuje ryzyko odwodnienia i hipernatremii. Hepatotoksyczność tolwaptanu może wtórnie upośledzać eliminację doksorubicyny, która jest wydalana głównie przez wątrobę.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie sodu w surowicy, zwłaszcza w dniach po podaniu chemioterapii
- bilans płynów i masa ciała
- kreatynina i eGFR
- AlAT, AspAT i bilirubina przed każdym cyklem
- morfologia z rozmazem
- objawy zapalenia błon śluzowych i zespołu dłoniowo-podeszwowego
- czynność lewej komory przy kumulacji dawki doksorubicyny
Kiedy ocena się zmienia
| Doksorubicyna w pegylowanych liposomachpostać · doksorubicyna | ryzyko maleje | W postaci liposomalnej doksorubicyna krąży głównie zamknięta w liposomach, więc wpływ tolwaptanu na glikoproteinę P ma prawdopodobnie mniejsze znaczenie niż przy klasycznym chlorowodorku doksorubicyny. Ryzyko odwodnienia i hipernatremii pozostaje bez zmian. |
| dawka ≥ 60 mg na dobętolwaptan | ryzyko rośnie | Hamowanie glikoproteiny P udokumentowano przy wielokrotnych dawkach 60 mg tolwaptanu raz na dobę. Przy dawkach stosowanych w ADPKD akwareza jest też silniejsza, co zwiększa ryzyko odwodnienia w okresach po chemioterapii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Jinarc 15 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/jinarc-100347380/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Caelyx pegylated liposomal 2 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/caelyx-pegylated-liposomal-100112718/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Samsca 15 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/samsca-100316415/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Jinarc. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/jinarc-100347380/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Alkohol przy tych lekach
Doksorubicyna a alkohol: brak opisu w bazie.
Niekorzystna interakcjaTolwaptana alkoholNależy zalecić ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, niewielkich ilości i bezwzględne unikanie upijania się w trakcie leczenia tolwaptanem.Pij alkohol rzadko i w małych ilościach, nie upijaj się i zawsze pij wodę, gdy czujesz pragnienie.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Pij alkohol rzadko i w małych ilościach, nie upijaj się i zawsze pij wodę, gdy czujesz pragnienie.
Ten lek powoduje oddawanie dużych ilości moczu, a alkohol dodatkowo odwadnia organizm. Razem mogą prowadzić do odwodnienia, zawrotów głowy i zbyt wysokiego poziomu sodu we krwi. Po alkoholu łatwiej nie zauważyć pragnienia, a przy tym leku regularne picie wody jest bardzo ważne. Alkohol obciąża też wątrobę, na którą ten lek może źle działać.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silne pragnienie i suchość w ustach
- zawroty głowy lub omdlenie przy wstawaniu
- splątanie, nadmierna senność
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- ból pod prawym łukiem żebrowym, nudności, uporczywe zmęczenie
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Należy zalecić ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, niewielkich ilości i bezwzględne unikanie upijania się w trakcie leczenia tolwaptanem. Pacjent powinien przy każdym spożyciu alkoholu mieć dostęp do wody i pić według pragnienia, także przed snem i w nocy. Przy wymiotach, biegunce lub braku możliwości przyjmowania płynów po alkoholu należy skontaktować się z lekarzem w sprawie wstrzymania dawki. U chorych z hiponatremią i alkoholizmem stężenie sodu należy korygować wolniej i prowadzić leczenie bardzo ostrożnie[1]. U osób przewlekle nadużywających alkoholu warto omówić z lekarzem częstsze kontrole parametrów wątrobowych.
Skutek kliniczny
Najważniejszym zagrożeniem jest odwodnienie z hipernatremią, objawiające się silnym pragnieniem, zawrotami głowy, spadkiem ciśnienia przy wstawaniu i splątaniem, a przy znacznym odwodnieniu pogorszeniem czynności nerek. Zmniejszenie objętości wewnątrznaczyniowej, hipernatremia oraz niezdolność do odczuwania pragnienia lub reagowania na nie są przeciwwskazaniami do stosowania tolwaptanu[1]. U osób z alkoholizmem leczonych z powodu hiponatremii zbyt szybkie wyrównanie stężenia sodu grozi zespołem osmotycznej demielinizacji[1]. Przewlekłe picie może zwiększać ryzyko uszkodzenia wątroby i utrudniać ocenę, czy wzrost aktywności aminotransferaz wynika z działania tolwaptanu.
Mechanizm
Tolwaptan i alkohol zwiększają utratę wody przez nerki różnymi drogami, przez co sumuje się ryzyko odwodnienia i hipernatremii. Tolwaptan blokuje receptory V2 wazopresyny w kanalikach zbiorczych i wywołuje akwarezę, czyli wydalanie wolnej wody. Etanol hamuje wydzielanie wazopresyny z tylnego płata przysadki i w ten sposób również zwiększa wydalanie wolnej wody. Upojenie alkoholowe osłabia też odczuwanie pragnienia i reagowanie na nie, a bezpieczeństwo leczenia tolwaptanem zależy od swobodnego uzupełniania płynów. Tolwaptan może powodować idiosynkratyczne uszkodzenie wątroby, więc przewlekłe picie dokłada drugi czynnik obciążający wątrobę, choć połączenia tego nie oceniono w badaniach. ChPL tolwaptanu stosowanego w ADPKD podaje, że dane o spożywaniu alkoholu są zbyt ograniczone, aby ocenić jego wpływ na bezpieczeństwo i skuteczność leczenia[1]. ChPL tolwaptanu stosowanego w hiponatremii wymienia alkoholizm jako czynnik zwiększający ryzyko zespołów demielinizacyjnych i zaleca u takich chorych wolniejsze korygowanie stężenia sodu oraz bardzo ostrożne leczenie[1]. Produkty różnią się więc zapisem – w ADPKD charakterystyka nie formułuje zalecenia, a w hiponatremii wymaga ostrożności u osób nadużywających alkoholu.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie sodu w surowicy
- objawy odwodnienia i masa ciała
- kreatynina w surowicy
- aminotransferazy i bilirubina
- ciśnienie tętnicze w pozycji stojącej
Kiedy ocena się zmienia
| Duża jednorazowa ilość (upicie się)ilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Upojenie alkoholowe silnie hamuje wydzielanie wazopresyny i osłabia reakcję na pragnienie, co przy akwarezie wywołanej tolwaptanem znacząco zwiększa ryzyko ciężkiego odwodnienia i hipernatremii. |
| Przewlekłe nadużywanie alkoholuczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Alkoholizm zwiększa ryzyko zespołu osmotycznej demielinizacji przy korygowaniu hiponatremii, dlatego tempo wyrównywania sodu powinno być wolniejsze. Przewlekłe picie dodatkowo obciąża wątrobę u pacjentów narażonych na hepatotoksyczność tolwaptanu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Jinarc 15 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/jinarc-100347380/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Jinarc. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/jinarc-100347380/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Inne interakcje tych leków 204
Połączenie przeciwwskazaneKlozapina+ DoksorubicynaNie należy rozpoczynać leczenia klozapiną u pacjenta otrzymującego doksorubicynę, ponieważ ChPL klozapiny przeciwwskazuje jej włączanie razem z substancjami o znacznym ryzyku agranulocytozy oraz zabrania jednoczesnego stosowania leków o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku.Nie odstawiaj klozapiny na własną rękę, tylko powiedz onkologowi i psychiatrze, że przyjmujesz oba leki, i od razu zgłoś się do lekarza, jeśli pojawi się gorączka lub inne objawy zakażenia.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj klozapiny na własną rękę, tylko powiedz onkologowi i psychiatrze, że przyjmujesz oba leki, i od razu zgłoś się do lekarza, jeśli pojawi się gorączka lub inne objawy zakażenia.
Oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza białe krwinki chroniące przed zakażeniami. Przyjmowane razem mogą bardzo obniżyć liczbę tych krwinek, a wtedy nawet zwykła infekcja może stać się groźna dla życia. Oba leki mogą też obciążać serce. Dlatego zwykle się ich nie łączy, a jeśli lekarze uznają to za konieczne, potrzebne są częste badania krwi i kontrola serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
- objawy przypominające grypę, ogólne osłabienie
- kołatanie serca, ból w klatce piersiowej
- duszność lub obrzęki nóg
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy rozpoczynać leczenia klozapiną u pacjenta otrzymującego doksorubicynę, ponieważ ChPL klozapiny przeciwwskazuje jej włączanie razem z substancjami o znacznym ryzyku agranulocytozy oraz zabrania jednoczesnego stosowania leków o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku. Jeśli pacjent stabilnie leczony klozapiną wymaga chemioterapii z doksorubicyną, decyzję o dalszym postępowaniu powinien podjąć wspólnie onkolog i psychiatra z oceną ryzyka nawrotu psychozy po odstawieniu klozapiny. Kontynuacja klozapiny w takiej sytuacji jest stosowaniem wbrew ChPL i wymaga świadomej decyzji lekarza, zgody pacjenta oraz częstej kontroli morfologii z rozmazem i oceny czynności serca. Gorączka lub objawy zakażenia u takiego pacjenta wymagają pilnej kontroli liczby neutrofilów.
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to ciężka neutropenia lub agranulocytoza z ryzykiem zakażeń, w tym posocznicy zagrażającej życiu. Spadek neutrofili w trakcie chemioterapii utrudnia ustalenie, który lek go wywołał, co może prowadzić do niepotrzebnego trwałego odstawienia klozapiny albo do opóźnienia chemioterapii. Możliwe jest też nasilenie uszkodzenia mięśnia sercowego z niewydolnością serca.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają szpik kostny, więc ich działanie mielosupresyjne się sumuje. Doksorubicyna jako lek cytotoksyczny hamuje czynność szpiku i wywołuje neutropenię, a klozapina może powodować neutropenię i agranulocytozę o podłożu idiosynkratycznym. ChPL klozapiny zalicza środki cytotoksyczne do leków o działaniu hamującym czynność szpiku kostnego, których nie wolno stosować jednocześnie z klozapiną[1]. Dodatkowo oba leki mogą uszkadzać mięsień sercowy – doksorubicyna przez kardiotoksyczność zależną od dawki skumulowanej, a klozapina przez zapalenie mięśnia sercowego i kardiomiopatię, co stwarza ryzyko addycji działania kardiotoksycznego. Nie ma przesłanek do klinicznie istotnej interakcji farmakokinetycznej.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględna liczba neutrofilów częściej niż w standardowym schemacie dla klozapiny, w tym w okresie spodziewanego nadiru po każdym cyklu
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- czynność serca – EKG z oceną QTc, echokardiografia z frakcją wyrzutową lewej komory, troponina przy objawach
- stan psychiczny pacjenta przy zmianie lub odstawieniu klozapiny
Bezpieczniejsze alternatywy
arypiprazolrisperidonolanzapina
Kiedy ocena się zmienia
| Klozapina włączana w trakcie leczenia doksorubicynąkolejność włączenia · klozapina | interakcja nie dotyczy | ChPL klozapiny przeciwwskazuje rozpoczynanie leczenia klozapiną u pacjentów przyjmujących substancje o znacznym ryzyku agranulocytozy. |
| Doksorubicyna włączana u pacjenta stabilnie leczonego klozapinąkolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Połączenie pozostaje niezgodne z ChPL klozapiny, ale nagłe odstawienie leku u pacjenta z lekooporną schizofrenią grozi nawrotem psychozy. Decyzję o odstawieniu, zamianie lub kontynuacji klozapiny pod ścisłą kontrolą morfologii i czynności serca podejmuje wspólnie onkolog i psychiatra. |
| Po zakończeniu chemioterapii z przebytą neutropenią pochemioterapeutycznączas leczenia · pacjent | inne zalecenie | Granulocytopenia lub agranulocytoza związana z wcześniejszą chemioterapią nie jest przeciwwskazaniem do włączenia klozapiny. Przed włączeniem należy potwierdzić odnowę szpiku w morfologii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Antracykliny (np. doksorubicyna, idarubicyna, epirubicyna) klasaPrzy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu leku z grupy selektywnych leków immunosupresyjnych i antracykliny należy unikać tego połączenia, a jeśli jest ono konieczne – stosować je wyłącznie pod kontrolą specjalisty, z regularną kontrolą morfologii i czujnością na zakażenia.Jeśli przyjmujesz lek osłabiający odporność i masz zacząć chemioterapię albo przyjmowałeś wcześniej mitoksantron, powiedz o tym obu lekarzom prowadzącym i nie odstawiaj ani nie zaczynaj żadnego z tych leków na własną rękę.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek osłabiający odporność i masz zacząć chemioterapię albo przyjmowałeś wcześniej mitoksantron, powiedz o tym obu lekarzom prowadzącym i nie odstawiaj ani nie zaczynaj żadnego z tych leków na własną rękę.
Leki osłabiające odporność, na przykład fingolimod, teriflunomid, tofacytynib czy natalizumab, oraz leki stosowane w chemioterapii, takie jak doksorubicyna, epirubicyna czy mitoksantron, razem mogą bardzo mocno osłabić twój układ odpornościowy. Zwiększa to ryzyko ciężkich zakażeń, a czasem także rzadkich infekcji mózgu. Niektóre z tych leków działają jeszcze długo po ich odstawieniu, dlatego ważne jest też to, co przyjmowałeś wcześniej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła, kaszel albo duszność
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- pęcherzyki lub bolesna wysypka na skórze
- łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
- nowe zaburzenia mowy, widzenia, równowagi albo osłabienie ręki lub nogi
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- kołatanie serca, zawroty głowy albo omdlenia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym lub następującym po sobie stosowaniu leku z grupy selektywnych leków immunosupresyjnych i antracykliny należy unikać tego połączenia, a jeśli jest ono konieczne – stosować je wyłącznie pod kontrolą specjalisty, z regularną kontrolą morfologii i czujnością na zakażenia. Natalizumab jest przeciwwskazany u pacjentów z czynnym nowotworem złośliwym oraz u osób z obniżoną odpornością, w tym po wcześniejszym leczeniu mitoksantronem, dlatego tego połączenia nie należy stosować. U chorych na stwardnienie rozsiane przejście z mitoksantronu na fingolimod, ozanimod, ponesimod, teriflunomid, natalizumab lub inebilizumab wymaga odczekania do normalizacji morfologii i oceny ryzyka PML. Przed rozpoczęciem antracykliny u pacjenta leczonego teriflunomidem lub leflunomidem należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji leku. U pacjentów otrzymujących antracyklinę w czasie leczenia tofacytynibem, mykofenolanem, abataceptem lub belataceptem decyzję o wstrzymaniu leku immunosupresyjnego podejmuje lekarz prowadzący wspólnie z onkologiem. Przy rawulizumabie należy upewnić się, że pacjent ma aktualne szczepienie przeciw meningokokom, ponieważ neutropenia po antracyklinie dodatkowo zwiększa ryzyko zakażenia. Szczepionek żywych nie należy podawać w trakcie takiego leczenia.
Skutek kliniczny
Rośnie ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń, w tym posocznicy, reaktywacji wirusów opryszczki i zapalenia wątroby typu B oraz postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (PML), a także głębokiej i przedłużonej cytopenii. Najpoważniejsze znaczenie ma sekwencja mitoksantron i natalizumab, ponieważ wcześniejsze leczenie immunosupresyjne jest uznanym czynnikiem ryzyka PML[1]. Przy teriflunomidzie i leflunomidzie dochodzi ryzyko uszkodzenia wątroby, a przy modulatorach receptora S1P możliwe jest nasilenie zaburzeń rytmu i przewodzenia u pacjentów z kardiotoksycznością poantracyklinową. Długotrwała immunosupresja może też teoretycznie zwiększać ryzyko wtórnych nowotworów, w tym białaczki związanej z leczeniem.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działania immunosupresyjnego. Antracykliny oraz pokrewne im mitoksantron i piksantron uszkadzają dzielące się komórki szpiku i wywołują neutropenię, limfopenię i małopłytkowość, a leki immunosupresyjne dodatkowo hamują liczbę lub czynność limfocytów, przekaźnictwo cytokin, dopełniacz albo poziom przeciwciał. Skutkiem jest głębsze i dłuższe upośledzenie odporności niż przy każdym leku osobno. Efekt może utrzymywać się długo po odstawieniu leku, ponieważ mitoksantron powoduje przedłużoną immunosupresję, teriflunomid i leflunomid pozostają w organizmie przez wiele miesięcy, a po modulatorach receptora S1P (fingolimod, ozanimod, ponesimod) oraz lekach biologicznych (natalizumab, inebilizumab, abatacept) odnowa limfocytów trwa tygodnie do miesięcy. Dodatkowo teriflunomid i leflunomid sumują się z antracyklinami w działaniu hepatotoksycznym, a modulatory receptora S1P mogą nakładać się na kardiotoksyczność antracyklin poprzez bradykardię i zaburzenia przewodzenia. Interakcja nie wynika ze zmian stężeń leków.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, w tym liczba neutrofilów i limfocytów
- objawy zakażenia, w tym gorączka i stany podgorączkowe
- nowe objawy neurologiczne sugerujące PML przy natalizumabie, modulatorach receptora S1P i po mitoksantronie
- aktywność aminotransferaz i bilirubina przy teriflunomidzie i leflunomidzie
- EKG oraz frakcja wyrzutowa lewej komory przy modulatorach receptora S1P
- markery zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B przed rozpoczęciem leczenia
Kiedy ocena się zmienia
| Mitoksantron przed natalizumabem lub innym lekiem immunosupresyjnymkolejność włączenia · antracykliny | ryzyko rośnie | Wcześniejsze leczenie mitoksantronem jest uznanym czynnikiem ryzyka PML i w ChPL natalizumabu stanowi przeciwwskazanie do jego stosowania u osób z obniżoną odpornością. Przy innych lekach immunosupresyjnych włączanych po mitoksantronie należy odczekać do pełnej normalizacji morfologii. |
| Teriflunomid lub leflunomid odstawiony w ostatnich miesiącachodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Teriflunomid i leflunomid utrzymują się w organizmie wiele miesięcy po odstawieniu, dlatego przed antracykliną należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji kolestyraminą lub węglem aktywowanym i potwierdzić niskie stężenie leku. |
| Modulator receptora S1P lub lek biologiczny odstawiony niedawnoodstep · selektywne leki immunosupresyjne | inne zalecenie | Po odstawieniu fingolimodu, ozanimodu, ponesimodu, natalizumabu lub inebilizumabu odnowa limfocytów trwa od tygodni do miesięcy, dlatego przed antracykliną należy ocenić liczbę limfocytów i uwzględnić utrzymującą się immunosupresję. |
| Wysoka dawka skumulowana antracyklinydawka · antracykliny | ryzyko rośnie | Wysoka dawka skumulowana antracykliny lub mitoksantronu zwiększa ryzyko kardiotoksyczności, co ma znaczenie przy modulatorach receptora S1P wpływających na rytm i przewodzenie, oraz zwiększa ryzyko wtórnej białaczki. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko ciężkich zakażeń, przedłużonej cytopenii i kardiotoksyczności jest większe, co dotyczy szczególnie tofacytynibu i modulatorów receptora S1P. |
Źródła
- Bloomgren G, Richman S, Hotermans C, Subramanyam M, Goelz S, Natarajan A, et al. Risk of natalizumab-associated progressive multifocal leukoencephalopathy. N Engl J Med. 2012;366(20):1870-80. doi: 10.1056/NEJMoa1107829. PMID: 22591293.
Połączenie przeciwwskazaneTolwaptan+ KolchicynaPołączenie można stosować tylko przy zachowanej czynności nerek i wątroby, w najmniejszej skutecznej dawce kolchicyny i z monitorowaniem objawów jej toksyczności.Upewnij się, że lekarz wie o obu lekach, pij wodę zawsze, gdy czujesz pragnienie, a przy biegunce, wymiotach lub bólu mięśni przerwij kolchicynę i od razu skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Upewnij się, że lekarz wie o obu lekach, pij wodę zawsze, gdy czujesz pragnienie, a przy biegunce, wymiotach lub bólu mięśni przerwij kolchicynę i od razu skontaktuj się z lekarzem.
Tolwaptan może zwiększać ilość kolchicyny we krwi, a to nasila jej działania niepożądane, zwłaszcza gdy nerki pracują słabiej. Oba leki mogą też prowadzić do odwodnienia – tolwaptan przez obfite oddawanie moczu, a kolchicyna przez biegunkę i wymioty. Odwodnienie obciąża nerki i jeszcze bardziej zwiększa ryzyko zatrucia kolchicyną.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka
- nudności lub wymioty
- ból, osłabienie lub tkliwość mięśni
- ciemny mocz
- silne pragnienie lub suchość w ustach
- zawroty głowy
- mniejsza ilość oddawanego moczu
- mrowienie lub drętwienie rąk i stóp
- gorączka, ból gardła lub łatwe powstawanie siniaków
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – transport, PK – metabolizm, PK – wydalanie, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować tylko przy zachowanej czynności nerek i wątroby, w najmniejszej skutecznej dawce kolchicyny i z monitorowaniem objawów jej toksyczności. U pacjentów z zaburzeniem czynności nerek lub wątroby kolchicyny nie łączy się z inhibitorami glikoproteiny P, w tym z tolwaptanem[1]. Przy eGFR poniżej 50 ml/min kolchicyna jest przeciwwskazana niezależnie od tolwaptanu[2]. Substraty glikoproteiny P o wąskim zakresie terapeutycznym łączy się z tolwaptanem ostrożnie i ocenia pacjenta pod kątem nasilenia ich działania[3]. Przy biegunce lub wymiotach z cechami odwodnienia należy wstrzymać kolchicynę i ocenić potrzebę przerwania tolwaptanu, ponieważ zmniejszenie objętości wewnątrznaczyniowej wyklucza jego stosowanie[3].
Skutek kliniczny
Możliwy wzrost stężenia kolchicyny i nasilenie jej toksyczności – biegunka, wymioty, miopatia, rabdomioliza, toksyczność nerwowo-mięśniowa i zaburzenia hematologiczne – szczególnie przy upośledzonej czynności nerek lub wątroby. Odwodnienie wywołane sumą działań obu leków może prowadzić do pogorszenia czynności nerek i hipernatremii.
Mechanizm
Tolwaptan jest konkurencyjnym inhibitorem glikoproteiny P i przy dawce 60 mg raz na dobę zwiększał AUC digoksyny 1,2-krotnie, a jej Cmax 1,3-krotnie[3]. Kolchicyna jest substratem glikoproteiny P i CYP3A4, a hamowanie glikoproteiny P z dużym prawdopodobieństwem zwiększa jej stężenie[2]. Tolwaptan zwiększał też 1,3–1,5-krotnie stężenie lowastatyny, co wskazuje na możliwy słaby wpływ na inne substraty CYP3A4[3]. Dodatkowo silna akwareza wywołana tolwaptanem oraz biegunka i wymioty wywołane kolchicyną sumują ryzyko odwodnienia, które pogarsza czynność nerek i zmniejsza wydalanie kolchicyny.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- objawy toksyczności kolchicyny – biegunka, nudności, wymioty
- ból, tkliwość lub osłabienie mięśni, CK przy objawach
- morfologia krwi
- kreatynina i eGFR
- stężenie sodu w surowicy
- stan nawodnienia i masa ciała
- aktywność enzymów wątrobowych
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 49pacjent | interakcja nie dotyczy | Przy eGFR poniżej 50 ml/min kolchicyna jest przeciwwskazana, a u pacjentów z zaburzeniem czynności nerek nie łączy się jej z inhibitorami glikoproteiny P, w tym z tolwaptanem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Colchicine RPH 500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/colchicine-rph-100331923/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Colchicine AGEPHA Pharma 0,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/colchicine-agepha-pharma-100543360/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Jinarc 15 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/jinarc-100347380/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Jinarc. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/jinarc-100347380/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Colchicine AGEPHA Pharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/colchicine-agepha-pharma-100543360/
Połączenie przeciwwskazaneProkinetyki (np. cyzapryd)+ Antracykliny (np. doksorubicyna, idarubicyna, epirubicyna) klasaCyzaprydu nie łączy się z antracyklinami ani pokrewnymi lekami przeciwnowotworowymi, bo połączenie grozi groźnymi zaburzeniami rytmu serca.Jeśli jesteś leczony lub byłeś leczony lekiem przeciwnowotworowym z tej grupy, nie przyjmuj cyzaprydu i poproś lekarza o inny lek na dolegliwości żołądkowe.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli jesteś leczony lub byłeś leczony lekiem przeciwnowotworowym z tej grupy, nie przyjmuj cyzaprydu i poproś lekarza o inny lek na dolegliwości żołądkowe.
Cyzapryd, lek przyspieszający pracę żołądka i jelit, może zaburzać rytm serca. Leki przeciwnowotworowe takie jak doksorubicyna, epirubicyna, idarubicyna czy mitoksantron osłabiają serce i także mogą zaburzać jego rytm. Razem mogą wywołać groźną, nawet śmiertelną arytmię, również po zakończeniu chemioterapii. Inne leki na trawienie, takie jak itopryd czy metoklopramid, nie niosą takiego ryzyka.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- duszność lub obrzęki nóg
- uporczywe wymioty lub biegunka
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Cyzaprydu nie łączy się z antracyklinami ani pokrewnymi lekami przeciwnowotworowymi, bo połączenie grozi groźnymi zaburzeniami rytmu serca. Przed rozpoczęciem leczenia doksorubicyną, epirubicyną, idarubicyną, mitoksantronem lub piksantronem cyzapryd należy odstawić i zastąpić prokinetykiem bez działania na odstęp QT, na przykład itoprydem. U pacjentów po zakończonej terapii antracyklinami cyzapryd także nie powinien być włączany, zwłaszcza przy obniżonej frakcji wyrzutowej lub po wysokiej dawce skumulowanej. Metoklopramid można stosować jako lek przeciwwymiotny w chemioterapii, pamiętając o kontroli elektrolitów i unikaniu łączenia z innymi lekami wydłużającymi QT.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu typu torsade de pointes, migotania komór i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko utrzymuje się również po zakończeniu chemioterapii, bo kardiotoksyczność antracyklin jest trwała i może narastać latami.
Mechanizm
Cyzapryd blokuje kanały potasowe hERG w mięśniu sercowym i wydłuża repolaryzację komór. Antracykliny oraz pokrewne antracenodiony (mitoksantron, piksantron) uszkadzają kardiomiocyty, mogą powodować zaburzenia rytmu i wydłużenie odstępu QT, a z czasem niewydolność serca. Uszkodzony mięsień sercowy jest podłożem, na którym działanie cyzaprydu łatwiej wywołuje częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes. Ryzyko dodatkowo zwiększają typowe dla chemioterapii wymioty i biegunka prowadzące do hipokaliemii i hipomagnezemii. Interakcja dotyczy wszystkich leków grupy antracyklin, a po stronie prokinetyków tylko cyzaprydu.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed leczeniem i w jego trakcie
- stężenie potasu i magnezu w surowicy, szczególnie przy wymiotach lub biegunce
- frakcja wyrzutowa lewej komory w echokardiografii
- objawy kołatania serca, omdleń i zawrotów głowy
- pozostałe leki wydłużające QT i inhibitory CYP3A4 (np. azolowe leki przeciwgrzybicze, makrolidy)
Kiedy ocena się zmienia
| Wysoka dawka skumulowana antracyklinydawka · antracykliny | ryzyko rośnie | Im większa skumulowana dawka antracykliny, tym większe uszkodzenie mięśnia sercowego i ryzyko arytmii po dołączeniu cyzaprydu. |
| Po zakończeniu chemioterapiiodstep · antracykliny | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia antracykliną ryzyko maleje, ale nie znika, bo kardiotoksyczność jest trwała. Cyzapryd można rozważyć tylko przy prawidłowym EKG i frakcji wyrzutowej, a lepiej wybrać itopryd. |
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze)+ Antracykliny (np. doksorubicyna, idarubicyna, epirubicyna) klasaSzczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się w trakcie leczenia antracykliną ani przed upływem co najmniej 3 miesięcy od zakończenia chemioterapii i odbudowy układu odpornościowego.Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie leczenia antracykliną ani przez kilka miesięcy po jego zakończeniu i przed planowaną podróżą powiedz lekarzowi w poradni medycyny podróży o chemioterapii.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep się przeciw żółtej febrze w trakcie leczenia antracykliną ani przez kilka miesięcy po jego zakończeniu i przed planowaną podróżą powiedz lekarzowi w poradni medycyny podróży o chemioterapii.
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywego, osłabionego wirusa. Leki przeciwnowotworowe, takie jak doksorubicyna, epirubicyna, idarubicyna czy mitoksantron, mocno osłabiają odporność, więc organizm nie radzi sobie nawet z osłabionym wirusem. Może to wywołać ciężką chorobę zagrażającą życiu, a samo szczepienie może nie zadziałać.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- silny ból głowy, sztywność karku, splątanie
- osłabienie lub drętwienie nóg i rąk
- wymioty, ból brzucha, krwawienia lub siniaki bez przyczyny
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Szczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się w trakcie leczenia antracykliną ani przed upływem co najmniej 3 miesięcy od zakończenia chemioterapii i odbudowy układu odpornościowego. Jeśli wyjazd do rejonu endemicznego jest planowany przed rozpoczęciem leczenia doksorubicyną, epirubicyną, idarubicyną, mitoksantronem lub piksantronem, szczepienie wykonuje się co najmniej 4 tygodnie przed pierwszą dawką leku. Gdy szczepienie jest niemożliwe, zaleca się odroczenie podróży albo wydanie zaświadczenia o przeciwwskazaniu do szczepienia i ścisłą ochronę przed komarami. Decyzję o terminie szczepienia po zakończeniu leczenia podejmuje się wspólnie z onkologiem lub hematologiem, uwzględniając cały schemat chemioterapii, w tym kortykosteroidy i leczenie skojarzone.
Skutek kliniczny
Szczepienie osoby leczonej antracykliną grozi uogólnionym zakażeniem wirusem szczepionkowym, w tym chorobą trzewną przypominającą żółtą febrę z niewydolnością wielonarządową oraz chorobą neurotropową (zapalenie mózgu, zespół Guillaina-Barrégo), które mogą zakończyć się zgonem. Dodatkowo odpowiedź na szczepienie może być niewystarczająca, przez co pacjent pozostaje niechroniony mimo szczepienia.
Mechanizm
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który musi namnożyć się w organizmie, aby wywołać odporność. Wszystkie leki grupy B, czyli antracykliny (doksorubicyna, idarubicyna, epirubicyna) oraz pokrewne antracenodiony (mitoksantron, piksantron), silnie hamują czynność szpiku i osłabiają odpowiedź immunologiczną komórkową i humoralną. W stanie immunosupresji organizm nie kontroluje replikacji wirusa szczepionkowego, a jednocześnie wytwarza słabszą odpowiedź ochronną. Mechanizm wynika z działania mielosupresyjnego i immunosupresyjnego, więc jest wspólny dla wszystkich leków obu grup.
Monitorować
- wywiad o chemioterapii w ciągu ostatnich miesięcy przed każdym szczepieniem żywą szczepionką
- morfologia krwi z rozmazem i liczbą limfocytów przed szczepieniem po zakończeniu leczenia
- gorączka, żółtaczka, objawy neurologiczne w ciągu kilku tygodni po przypadkowym szczepieniu
- aminotransferazy, bilirubina i kreatynina przy objawach po szczepieniu
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia leczenia antracyklinąantracykliny | inne zalecenie | Po co najmniej 3 miesiącach od zakończenia chemioterapii i po potwierdzeniu odbudowy odporności szczepienie można rozważyć indywidualnie po konsultacji z onkologiem lub hematologiem. |
| kolejność włączenia ≥ 4 tygodnie przed pierwszą dawką antracyklinyszczepionki przeciw żółtej febrze | interakcja nie dotyczy | Szczepienie wykonane co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem chemioterapii pozwala na wytworzenie odporności i nie stwarza ryzyka replikacji wirusa w okresie immunosupresji. |
| wiek ≥ 60 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób po 60. roku życia ryzyko ciężkich powikłań trzewnych i neurologicznych po szczepieniu jest większe, co dodatkowo przemawia za ostrożnością także po zakończeniu leczenia. |
Niekorzystna interakcjaDesmopresyna+ TolwaptanNie łącz tolwaptanu z desmopresyną ani innymi analogami wazopresyny.Nie łącz tych leków na własną rękę i powiedz lekarzowi oraz farmaceucie, że przyjmujesz tolwaptan, zanim zaczniesz brać desmopresynę lub przed planowanym zabiegiem.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie łącz tych leków na własną rękę i powiedz lekarzowi oraz farmaceucie, że przyjmujesz tolwaptan, zanim zaczniesz brać desmopresynę lub przed planowanym zabiegiem.
Desmopresyna i tolwaptan działają w organizmie przeciwnie – jeden lek zatrzymuje wodę, a drugi zwiększa jej wydalanie z moczem. Przyjmowane razem słabiej działają oba, a desmopresyna podawana przed zabiegiem może gorzej chronić przed krwawieniem. Gdy przestaniesz brać tolwaptan, a nadal przyjmujesz desmopresynę, organizm może zatrzymać za dużo wody i obniżyć się poziom sodu we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- przedłużające się krwawienie lub łatwe powstawanie siniaków
- nawrót częstego oddawania moczu, moczenia nocnego albo nasilone pragnienie
- ból głowy, nudności lub wymioty
- splątanie, nadmierna senność albo drgawki
- obrzęki lub szybki przyrost masy ciała
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz tolwaptanu z desmopresyną ani innymi analogami wazopresyny[1][2]. Gdy u pacjenta leczonego tolwaptanem potrzebna jest desmopresyna w celu hemostazy, np. przed zabiegiem, lekarz prowadzący razem z hematologiem powinien uwzględnić osłabioną skuteczność desmopresyny i rozważyć inne metody zabezpieczenia hemostatycznego albo czasowe wstrzymanie tolwaptanu. Gdy desmopresyna jest stosowana w moczówce prostej, moczeniu nocnym lub nokturii, połączenie nie ma sensu terapeutycznego i należy wybrać jeden z leków po ponownej ocenie wskazania.
Skutek kliniczny
Działanie desmopresyny stosowanej w zapobieganiu lub ograniczaniu krwawienia może być osłabione u pacjentów przyjmujących jednocześnie tolwaptan[1][2][3]. Wzajemne znoszenie się działania w nerkach zmniejsza skuteczność obu leków – desmopresyna słabiej ogranicza diurezę, a tolwaptan słabiej zwiększa wydalanie wolnej wody. Po odstawieniu tolwaptanu przy kontynuowanej desmopresynie działanie przeciwdiuretyczne może się nagle nasilić, co grozi zatrzymaniem wody i hiponatremią.
Mechanizm
Desmopresyna pobudza receptory V2 wazopresyny, a tolwaptan je wybiórczo blokuje, więc oba leki działają przeciwstawnie na ten sam receptor. Tolwaptan blokuje receptory V2 w nerkach, przez co powoduje utratę wody, a także naczyniowe receptory V2 uczestniczące w uwalnianiu czynników krzepnięcia, np. czynnika von Willebranda, z komórek śródbłonka[1][2]. W ten sposób znosi zarówno działanie przeciwdiuretyczne, jak i hemostatyczne desmopresyny, a desmopresyna przeciwdziała działaniu akwaretycznemu tolwaptanu.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie sodu w surowicy, szczególnie po odstawieniu lub zmianie dawki tolwaptanu
- bilans płynów, diureza i masa ciała
- skuteczność hemostatyczna desmopresyny (aktywność czynnika VIII i czynnika von Willebranda, objawy krwawienia)
- objawy hiponatremii i hipernatremii
- kontrola objawów, dla których stosowana jest desmopresyna (diureza, moczenie nocne, nokturia)
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnie, podskórnie lub donosowo w celu hemostazydroga podania · desmopresyna | ryzyko rośnie | Gdy desmopresyna ma zapobiegać krwawieniu lub je ograniczać, osłabienie jej działania przez tolwaptan może mieć poważne skutki kliniczne. Należy zaplanować inne metody zabezpieczenia hemostatycznego. |
| eGFR ≤ 49 ml/min (klirens kreatyniny)pacjent | interakcja nie dotyczy | Desmopresyna jest przeciwwskazana przy klirensie kreatyniny poniżej 50 ml/min, co dotyczy części chorych z wielotorbielowatością nerek leczonych tolwaptanem. |
| Odstawienie tolwaptanu przy kontynuowanej desmopresyniekolejność włączenia · tolwaptan | inne zalecenie | Po odstawieniu tolwaptanu ustępuje blokada receptorów V2 i działanie przeciwdiuretyczne desmopresyny może się nagle nasilić. W tym okresie należy kontrolować stężenie sodu, bilans płynów i masę ciała oraz ograniczyć podaż płynów zgodnie z zaleceniami dla desmopresyny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Jinarc 15 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/jinarc-100347380/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tolvaptan Sandoz 15 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tolvaptan-sandoz-100523104/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Samsca 15 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/samsca-100316415/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Jinarc. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/jinarc-100347380/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaDoksorubicyna+ PaklitakselPołączenie stosuje się wyłącznie w ramach ustalonego schematu onkologicznego z zaplanowaną kolejnością i odstępem między wlewami – doksorubicynę podaje się przed paklitakselem, a nie odwrotnie.Przychodź na wszystkie zaplanowane badania krwi i serca, a gorączkę, duszność lub obrzęki zgłaszaj lekarzowi od razu.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Przychodź na wszystkie zaplanowane badania krwi i serca, a gorączkę, duszność lub obrzęki zgłaszaj lekarzowi od razu.
Oba leki to chemioterapia, która osłabia szpik kostny, więc razem mocniej obniżają liczbę białych krwinek broniących przed zakażeniami. Paklitaksel może też zwiększyć ilość doksorubicyny we krwi, a to obciąża serce. Dlatego lekarz ustala kolejność i odstępy między wlewami oraz regularnie bada twoją krew i serce.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka 38 °C lub wyższa albo dreszcze
- duszność, zwłaszcza po wysiłku lub w pozycji leżącej
- obrzęki nóg lub szybki przyrost masy ciała
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- bolesne owrzodzenia w jamie ustnej utrudniające jedzenie
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – transport, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Połączenie stosuje się wyłącznie w ramach ustalonego schematu onkologicznego z zaplanowaną kolejnością i odstępem między wlewami – doksorubicynę podaje się przed paklitakselem, a nie odwrotnie. Przed każdym cyklem należy ocenić morfologię z rozmazem i czynność serca, a przy narastającej toksyczności opóźnić cykl lub zmniejszyć dawki zgodnie ze schematem. Paklitakselu związanego z albuminą nie łączy się z innymi lekami przeciwnowotworowymi poza zarejestrowanymi skojarzeniami[1]. Należy pilnować dawki skumulowanej doksorubicyny ze wszystkich dotychczasowych kursów leczenia.
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest nasilona neutropenia z ryzykiem gorączki neutropenicznej i ciężkich zakażeń oraz cięższe zapalenie błon śluzowych jamy ustnej. Większa ekspozycja na doksorubicynę zwiększa ryzyko kardiotoksyczności, w tym niewydolności serca, szczególnie przy dużej dawce skumulowanej antracykliny i niewłaściwej kolejności podawania. Pegylowana liposomalna doksorubicyna stosowana z taksanami u chorych z guzami litymi nie powodowała dodatkowej toksyczności, mimo to przy łączeniu z każdym lekiem uszkadzającym szpik zachowuje się ostrożność[2].
Mechanizm
Oba leki uszkadzają szpik i błony śluzowe, więc ich działania niepożądane sumują się. Paklitaksel w postaci konwencjonalnej podany przed doksorubicyną albo równocześnie z nią zmniejsza klirens doksorubicyny i jej aktywnego metabolitu doksorubicynolu, prawdopodobnie przez hamowanie glikoproteiny P i metabolizmu doksorubicyny, co zwiększa jej ekspozycję. Doksorubicyna może nasilać toksyczność innych leków przeciwnowotworowych, zwłaszcza uszkadzających czynność szpiku[2].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem przed każdym cyklem
- frakcja wyrzutowa lewej komory w badaniu echokardiograficznym lub MUGA
- objawy niewydolności serca
- zapalenie błon śluzowych jamy ustnej
- gorączka i objawy zakażenia
- skumulowana dawka doksorubicyny
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Paklitaksel podany przed doksorubicynąkolejność włączenia · paklitaksel | ryzyko rośnie | Podanie paklitakselu przed doksorubicyną zmniejsza klirens doksorubicyny i nasila neutropenię, zapalenie błon śluzowych oraz kardiotoksyczność. Doksorubicynę podaje się jako pierwszą. |
| Doksorubicyna w pegylowanych liposomachpostać · doksorubicyna | ryzyko maleje | Postać liposomalna z taksanami nie powodowała dodatkowej toksyczności u chorych z guzami litymi, ale nadal wymaga ostrożności przy łączeniu z lekami mielotoksycznymi. |
| Paklitaksel związany z albuminąpostać · paklitaksel | inne zalecenie | Paklitakselu związanego z albuminą nie łączy się z innymi lekami przeciwnowotworowymi poza skojarzeniem z gemcytabiną lub karboplatyną. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abraxane 5 mg/ml, proszek do sporządzania zawiesiny do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abraxane-100265356/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Caelyx pegylated liposomal 2 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/caelyx-pegylated-liposomal-100112718/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abraxane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abraxane-100265356/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaDziurawiec+ TolwaptanNależy unikać jednoczesnego stosowania tolwaptanu z zielem dziurawca.Nie stosuj dziurawca w żadnej postaci podczas leczenia tolwaptanem, a jeśli już go przyjmujesz, powiedz o tym lekarzowi przed odstawieniem.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie stosuj dziurawca w żadnej postaci podczas leczenia tolwaptanem, a jeśli już go przyjmujesz, powiedz o tym lekarzowi przed odstawieniem.
Dziurawiec przyspiesza usuwanie tolwaptanu z organizmu, przez co lek może działać słabiej. Dotyczy to herbatek, kropli i tabletek z dziurawcem przyjmowanych regularnie. Nagłe odstawienie dziurawca w trakcie leczenia również może zmienić działanie tolwaptanu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne pragnienie i suchość w ustach
- zawroty głowy lub osłabienie
- splątanie lub nietypowa senność
- zmniejszenie ilości oddawanego moczu
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Należy unikać jednoczesnego stosowania tolwaptanu z zielem dziurawca.[1] Pacjent przyjmujący dziurawiec powinien go odstawić przed rozpoczęciem leczenia tolwaptanem. Jeśli dziurawiec odstawiono w trakcie leczenia tolwaptanem, trzeba liczyć się ze stopniowym wzrostem narażenia na tolwaptan i kontrolować natremię, nawodnienie oraz tolerancję leku.
Skutek kliniczny
Zmniejszone narażenie na tolwaptan obniża jego skuteczność.[1] W leczeniu autosomalnie dominującej wielotorbielowatości nerek grozi to słabszym hamowaniem postępu choroby, a w leczeniu hiponatremii – niewystarczającym wyrównaniem stężenia sodu. Po odstawieniu dziurawca w trakcie leczenia indukcja stopniowo wygasa, a narażenie na tolwaptan rośnie, co może prowadzić do nasilenia działań niepożądanych, w tym zbyt szybkiego wzrostu natremii i odwodnienia.
Mechanizm
Tolwaptanu nie łączy się z dzirawcem. Ziele dziurawca jest silnym induktorem CYP3A, a tolwaptan jest metabolizowany przez CYP3A, więc dziurawiec przyspiesza jego rozkład i zmniejsza narażenie na lek.[1] Systematyczne przyjmowanie dziurawca aktywuje cytochrom P450 i może osłabiać działanie innych leków.[2] Inny silny induktor CYP3A, ryfampicyna, zmniejsza Cmax i AUC tolwaptanu o około 85%.[1]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- stężenie sodu w surowicy
- objawy odwodnienia i bilans płynów
- czynność nerek
- aktywność enzymów wątrobowych
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Stosowanie systematyczne (codzienne)czas leczenia · dziurawiec | ryzyko rośnie | Indukcja CYP3A rozwija się przy systematycznym przyjmowaniu dziurawca, więc ryzyko osłabienia działania tolwaptanu dotyczy głównie stosowania regularnego. |
| Odstawienie dziurawca w trakcie leczenia tolwaptanemkolejność włączenia · dziurawiec | inne zalecenie | Po odstawieniu dziurawca indukcja stopniowo wygasa i narażenie na tolwaptan rośnie, dlatego należy kontrolować natremię, nawodnienie i tolerancję leku. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Jinarc 15 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/jinarc-100347380/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Digestonic -, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/digestonic-100018913/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Jinarc. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/jinarc-100347380/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.