Interakcje / Dorawiryna / Dorawiryna a alkohol
Jaki opis pokazać?
Interakcja nieistotna klinicznie
Nie trzeba zmieniać dawki dorawiryny ani unikać okazjonalnego, umiarkowanego picia alkoholu.
Jeśli pijesz alkohol, rób to z umiarem i nigdy nie pomijaj z tego powodu dawki leku.
Interakcja nieistotna klinicznieDorawirynaa alkoholNie trzeba zmieniać dawki dorawiryny ani unikać okazjonalnego, umiarkowanego picia alkoholu.Jeśli pijesz alkohol, rób to z umiarem i nigdy nie pomijaj z tego powodu dawki leku.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Jeśli pijesz alkohol, rób to z umiarem i nigdy nie pomijaj z tego powodu dawki leku.
Ten lek nie wchodzi w znane, groźne reakcje z alkoholem i niewielka ilość alkoholu nie powinna osłabiać jego działania. Alkohol może jednak nasilić zawroty głowy lub senność, które czasem pojawiają się podczas leczenia. Największym zagrożeniem jest zapomnienie o tabletce po wypiciu alkoholu, bo pomijanie dawek może sprawić, że leczenie przestanie działać.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne zawroty głowy
- nadmierna senność
- pominięcie dawki leku po alkoholu
- zażółcenie skóry lub oczu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie trzeba zmieniać dawki dorawiryny ani unikać okazjonalnego, umiarkowanego picia alkoholu. Warto przypomnieć pacjentowi, aby nie pomijał dawki z powodu spożycia alkoholu i przyjmował lek codziennie o stałej porze. U osób nadużywających alkoholu należy ocenić przestrzeganie zaleceń terapeutycznych i czynność wątroby oraz rozważyć skierowanie do poradni leczenia uzależnień.
Skutek kliniczny
Umiarkowane spożycie alkoholu nie powinno zmieniać stężenia ani skuteczności dorawiryny. Może natomiast nasilać zawroty głowy i senność. Najważniejszym klinicznie ryzykiem przy nadużywaniu alkoholu jest pomijanie dawek leków przeciwretrowirusowych, co sprzyja utracie kontroli wiremii i rozwojowi oporności wirusa.
Mechanizm
Nie jest znana interakcja farmakokinetyczna między dorawiryną a etanolem. Dorawiryna jest metabolizowana głównie przez CYP3A, a przeciwwskazane są tylko silne induktory tego enzymu[1]. Etanol nie jest silnym induktorem CYP3A, a przewlekłe picie indukuje głównie CYP2E1, który nie ma istotnego udziału w metabolizmie dorawiryny. ChPL dorawiryny nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani wśród interakcji[1]. Teoretycznie możliwe jest jedynie addycyjne nasilenie działań niepożądanych ze strony ośrodkowego układu nerwowego, takich jak zawroty głowy, senność, zmęczenie czy zaburzenia snu, które mogą występować podczas leczenia dorawiryną.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- regularność przyjmowania dawek
- zawroty głowy i senność po alkoholu
- czynność wątroby u osób pijących przewlekle
- wiremia HIV w ramach rutynowej kontroli
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie dużych ilości lub upijanie sięilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Przy nadużywaniu alkoholu rośnie ryzyko pomijania dawek dorawiryny, niepowodzenia wirusologicznego i selekcji oporności. Należy ocenić adherencję, czynność wątroby oraz zaproponować wsparcie w leczeniu uzależnienia. |
| Przewlekłe nadużywanie z chorobą wątrobyczas leczenia · pacjent | inne zalecenie | U pacjentów z alkoholową chorobą wątroby, zwłaszcza w ciężkiej niewydolności, doświadczenie ze stosowaniem dorawiryny jest ograniczone. Wskazane jest monitorowanie czynności wątroby i ograniczenie alkoholu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pifeltro 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pifeltro-100416536/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pifeltro. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/pifeltro-100416536/
Inne interakcje tych leków 17
Połączenie przeciwwskazaneBarbiturany (np. fenobarbital, prymidon)+ Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. rylpiwiryna, etrawiryna, dorawiryna) klasaBarbituranów nie należy stosować jednocześnie z nienukleozydowym inhibitorem odwrotnej transkryptazy, bo grozi to utratą skuteczności leczenia przeciwwirusowego i rozwojem oporności HIV.Nie łącz leku z grupy barbituranów z lekiem na HIV z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy bez wyraźnej zgody lekarza prowadzącego leczenie HIV i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z tych leków.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz leku z grupy barbituranów z lekiem na HIV z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy bez wyraźnej zgody lekarza prowadzącego leczenie HIV i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z tych leków.
Fenobarbital i prymidon to leki stosowane głównie w padaczce, które przyspieszają rozkład wielu innych leków w wątrobie. Gdy przyjmujesz je razem z lekiem na HIV takim jak rylpiwiryna, etrawiryna albo dorawiryna, ilość leku na HIV we krwi może spaść tak bardzo, że przestanie on działać. Wirus może wtedy zacząć się namnażać i uodpornić na leczenie, a ty możesz tego długo nie odczuwać. Podobne, choć słabsze działanie dotyczy efawirenzu i newirapiny.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wzrost wiremii HIV w wynikach badań
- nawracające infekcje lub gorsze samopoczucie bez wyraźnej przyczyny
- powrót lub nasilenie napadów padaczkowych po zmianie leczenia
- nadmierna senność lub zawroty głowy po zmianie leczenia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Barbituranów nie należy stosować jednocześnie z nienukleozydowym inhibitorem odwrotnej transkryptazy, bo grozi to utratą skuteczności leczenia przeciwwirusowego i rozwojem oporności HIV. Połączenie fenobarbitalu lub prymidonu z rylpiwiryną i dorawiryną jest przeciwwskazane w ChPL, a z etrawiryną niezalecane. Jeśli barbituran jest niezbędny, należy zmienić schemat przeciwwirusowy na taki, którego skuteczność nie zależy od CYP3A4, w porozumieniu z lekarzem leczącym HIV. Częściej prostszym rozwiązaniem jest zamiana barbituranu na lek przeciwpadaczkowy bez właściwości indukujących. Po odstawieniu barbituranu indukcja enzymów ustępuje stopniowo przez kilka tygodni, więc rylpiwiryny ani dorawiryny nie należy włączać od razu po jego odstawieniu. Efawirenz i newirapina nie są przeciwwskazane z barbituranami, ale tego połączenia też należy unikać, a gdy jest konieczne, monitorować wiremię i stężenia leków.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia nienukleozydowego inhibitora odwrotnej transkryptazy grozi niepełną supresją replikacji HIV, wzrostem wiremii i utratą skuteczności terapii przeciwwirusowej. Niskie stężenie leku przy trwającej replikacji sprzyja wyborowi wariantów opornych, co może dotyczyć całej klasy i ograniczyć przyszłe opcje leczenia. Skutek nie daje wczesnych objawów i ujawnia się dopiero w badaniu wiremii.
Mechanizm
Fenobarbital i prymidon, który w organizmie przekształca się w fenobarbital, są silnymi induktorami CYP3A4 oraz innych enzymów metabolizujących, w tym CYP2B6 i UGT. Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy są metabolizowane głównie przez CYP3A4, a efawirenz i newirapina także przez CYP2B6. Barbituran przyspiesza więc ich metabolizm i obniża ich stężenie we krwi. Najsilniej dotyczy to rylpiwiryny, etrawiryny i dorawiryny, których eliminacja zależy w dużej mierze od CYP3A4. Interakcja jest wspólna dla obu barbituranów, a różnice w grupie nienukleozydowych inhibitorów wynikają z ich szlaków metabolizmu i własnych właściwości indukujących.
Monitorować
- wiremia HIV (RNA HIV) po włączeniu, zmianie dawki lub odstawieniu barbituranu
- stężenie nienukleozydowego inhibitora odwrotnej transkryptazy we krwi, gdy połączenie jest nieuniknione
- test oporności HIV przy wzroście wiremii
- kontrola napadów padaczkowych i stężenie fenobarbitalu przy zmianie leczenia
- przestrzeganie zaleceń dotyczących przyjmowania leków
Kiedy ocena się zmienia
| Barbituran odstawiony w ciągu ostatnich kilku tygodnikolejność włączenia · barbiturany | inne zalecenie | Indukcja enzymów wygasa stopniowo przez kilka tygodni po odstawieniu fenobarbitalu lub prymidonu. Rylpiwiryny i dorawiryny nie należy włączać od razu po odstawieniu barbituranu, a przy wcześniejszym rozpoczęciu leczenia przeciwwirusowego trzeba ściśle kontrolować wiremię. |
| Rylpiwiryna we wstrzyknięciach o przedłużonym uwalnianiudroga podania · nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy | inne zalecenie | Rylpiwiryna podawana domięśniowo w postaci o przedłużonym uwalnianiu pozostaje w organizmie przez wiele miesięcy po ostatnim wstrzyknięciu. Włączenie barbituranu w tym okresie, także po zakończeniu terapii iniekcyjnej, może obniżyć jej resztkowe stężenie i sprzyjać oporności, dlatego wymaga konsultacji z lekarzem leczącym HIV. |
Połączenie przeciwwskazanePochodne hydantoiny (np. fenytoina)+ Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. rylpiwiryna, etrawiryna, dorawiryna) klasaFenytoiny nie stosuje się jednocześnie z nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy, ponieważ obniża ona ich stężenie i grozi niepowodzeniem leczenia HIV oraz rozwojem oporności wirusa.Nie przyjmuj fenytoiny razem z lekiem na HIV z tej grupy bez uzgodnienia z lekarzem prowadzącym leczenie HIV i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z nich.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj fenytoiny razem z lekiem na HIV z tej grupy bez uzgodnienia z lekarzem prowadzącym leczenie HIV i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z nich.
Fenytoina, lek na padaczkę, przyspiesza rozkład niektórych leków na HIV, takich jak rylpiwiryna, dorawiryna, etrawiryna, efawirenz i newirapina. Przez to lek na HIV może przestać działać, a wirus może się uodpornić na całą tę grupę leków. Niektóre z tych leków, na przykład etrawiryna i efawirenz, mogą też zwiększać ilość fenytoiny we krwi i nasilać jej działania niepożądane. Zwykle lekarz zamienia lek na padaczkę albo lek na HIV na inny.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wynik badania pokazujący wzrost ilości wirusa HIV we krwi
- nawrót lub nasilenie napadów padaczkowych
- oczopląs, podwójne widzenie lub zawroty głowy
- chwiejny chód i trudności z utrzymaniem równowagi
- nadmierna senność lub splątanie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Fenytoiny nie stosuje się jednocześnie z nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy, ponieważ obniża ona ich stężenie i grozi niepowodzeniem leczenia HIV oraz rozwojem oporności wirusa. Połączenie fenytoiny z rylpiwiryną i dorawiryną jest przeciwwskazane, a z etrawiryną nie należy go stosować. Najlepszym rozwiązaniem jest zamiana fenytoiny na lek przeciwpadaczkowy bez właściwości indukujących, co wymaga uzgodnienia z neurologiem. Alternatywą jest zmiana schematu przeciwretrowirusowego na taki, który nie wchodzi w tę interakcję, po konsultacji z lekarzem prowadzącym leczenie HIV. Po odstawieniu fenytoiny indukcja utrzymuje się jeszcze przez kilka tygodni, dlatego przez ten czas trzeba kontrolować wiremię. Przy efawirenzie i newirapinie połączenia należy unikać, a jeśli jest konieczne, wymaga regularnej kontroli wiremii HIV i stężenia fenytoiny.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia leku z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy grozi utratą supresji wirusa HIV, niepowodzeniem wirusologicznym i wyselekcjonowaniem szczepów opornych na całą klasę. Przy etrawirynie i efawirenzie możliwy jest dodatkowo wzrost stężenia fenytoiny z objawami toksyczności, takimi jak oczopląs, zawroty głowy, niezborność i senność. Interakcja dotyczy wszystkich leków obu grup, ale jest najsilniejsza dla rylpiwiryny, dorawiryny i etrawiryny.
Mechanizm
Fenytoina jest silnym induktorem CYP3A4, a także CYP2B6 i UGT, więc przyspiesza metabolizm nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy i znacząco obniża ich stężenie we krwi. Najbardziej wrażliwe są rylpiwiryna, dorawiryna i etrawiryna, których eliminacja zależy głównie od CYP3A4. Etrawiryna i efawirenz hamują dodatkowo CYP2C9 i CYP2C19, główne szlaki metabolizmu fenytoiny, więc mogą podwyższać jej stężenie. Efekt indukcji narasta stopniowo i utrzymuje się jeszcze przez kilka tygodni po odstawieniu fenytoiny.
Monitorować
- wiremia HIV (HIV RNA) po zmianie leczenia i w kolejnych tygodniach
- stężenie fenytoiny we krwi, szczególnie przy etrawirynie i efawirenzie
- częstość napadów padaczkowych
- objawy toksyczności fenytoiny: oczopląs, niezborność, senność, zawroty głowy
- liczba limfocytów CD4 przy dłuższym współstosowaniu
Kiedy ocena się zmienia
| Fenytoina odstawiona przed włączeniem leku z grupy bkolejność włączenia · pochodne hydantoiny | inne zalecenie | Po odstawieniu fenytoiny indukcja enzymów wygasa stopniowo przez kilka tygodni. W tym okresie stężenie rylpiwiryny, dorawiryny lub etrawiryny może być nadal obniżone, dlatego trzeba kontrolować wiremię HIV albo odroczyć włączenie leku, jeśli sytuacja kliniczna na to pozwala. |
Połączenie przeciwwskazaneRyfamycyny (np. ryfampicyna)+ Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. newirapina, rylpiwiryna, etrawiryna) klasaRyfampicyny nie stosuje się jednocześnie z nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy, bo grozi to niepowodzeniem leczenia HIV i rozwojem oporności wirusa.Nie przyjmuj ryfampicyny razem z lekami na HIV z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy, dopóki lekarz prowadzący leczenie HIV nie oceni twojego schematu i w razie potrzeby go nie zmieni.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj ryfampicyny razem z lekami na HIV z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy, dopóki lekarz prowadzący leczenie HIV nie oceni twojego schematu i w razie potrzeby go nie zmieni.
Ryfampicyna, czyli antybiotyk stosowany głównie w leczeniu gruźlicy, przyspiesza usuwanie z organizmu niektórych leków na HIV, takich jak rylpiwiryna, dorawiryna, etrawiryna czy newirapina. Ich stężenie we krwi spada wtedy tak bardzo, że przestają skutecznie hamować wirusa, a wirus może się na nie uodpornić. Efawirenz jest wyjątkiem i zwykle można go stosować razem z ryfampicyną. Działanie ryfampicyny utrzymuje się jeszcze około dwóch tygodni po jej odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wynik badania pokazujący wzrost ilości wirusa we krwi
- nawracające infekcje, gorączka lub nocne poty
- zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz
- silne zmęczenie, nudności, ból pod prawym łukiem żebrowym
- wysypka
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Ryfampicyny nie stosuje się jednocześnie z nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy, bo grozi to niepowodzeniem leczenia HIV i rozwojem oporności wirusa. Połączenie ryfampicyny z rylpiwiryną i dorawiryną jest przeciwwskazane, a z etrawiryną i newirapiną należy go unikać. Jeśli pacjent z HIV wymaga leczenia gruźlicy ryfampicyną, lekarz zwykle zmienia lek przeciwretrowirusowy na efawirenz albo na schemat z inhibitorem integrazy w dostosowanej dawce. Inną możliwością jest zastąpienie ryfampicyny ryfabutyną z odpowiednią modyfikacją dawek obu leków. Działanie indukujące ryfampicyny utrzymuje się około dwóch tygodni po jej odstawieniu, więc w tym czasie nadal nie należy rozpoczynać ani przywracać tych leków bez konsultacji z lekarzem chorób zakaźnych.
Skutek kliniczny
Spadek stężenia newirapiny, rylpiwiryny, etrawiryny lub dorawiryny poniżej poziomu terapeutycznego grozi utratą kontroli wiremii HIV i rozwojem oporności wirusa na leki z tej grupy, często krzyżowej w obrębie klasy. Przy połączeniu newirapiny z ryfampicyną obserwuje się ponadto zwiększone ryzyko uszkodzenia wątroby. Efawirenz zachowuje skuteczność przy jednoczesnym stosowaniu ryfampicyny.
Mechanizm
Ryfampicyna jest silnym induktorem CYP3A4, a także UGT1A1 i glikoproteiny P. Newirapina, rylpiwiryna, etrawiryna i dorawiryna są metabolizowane głównie przez CYP3A4, dlatego indukcja znacznie przyspiesza ich eliminację i obniża ich stężenie we krwi. Etrawiryna jest dodatkowo metabolizowana przez CYP2C9 i CYP2C19, które ryfampicyna również indukuje. Efawirenz jest metabolizowany głównie przez CYP2B6, dlatego ryfampicyna wpływa na niego słabiej. Mechanizm dotyczy całej grupy B poza efawirenzem.
Monitorować
- miano RNA HIV (wiremia) po zmianie schematu i w trakcie leczenia gruźlicy
- liczba limfocytów CD4
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- objawy niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego przy stosowaniu efawirenzu
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≤ 14 dni od odstawienia ryfampicynyryfamycyny | inne zalecenie | Indukcja enzymatyczna wygasa stopniowo przez około dwa tygodnie po odstawieniu ryfampicyny. W tym okresie stężenia newirapiny, rylpiwiryny, etrawiryny i dorawiryny nadal mogą być zbyt niskie, dlatego powrót do tych leków należy zaplanować z lekarzem chorób zakaźnych i potwierdzić skuteczność oznaczeniem wiremii. |
| Ryfampicyna włączana u pacjenta już leczonego lekiem z grupy Bkolejność włączenia · nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy | inne zalecenie | U pacjenta z wyrównaną wiremią włączenie ryfampicyny wymaga uprzedniej zmiany leku przeciwretrowirusowego, najczęściej na efawirenz lub dostosowany schemat z inhibitorem integrazy, albo zastąpienia ryfampicyny ryfabutyną. Zmiana powinna nastąpić przed rozpoczęciem leczenia przeciwprątkowego. |
Niekorzystna interakcjaDorawiryna+ ModafinilNależy unikać łączenia dorawiryny z modafinilem, a jeśli nie można tego uniknąć, dawkę dorawiryny trzeba zwiększyć do 100 mg dwa razy na dobę w odstępie około 12 godzin.Nie zaczynaj brać modafinilu bez rozmowy z lekarzem, który leczy twoje HIV, i nigdy sam nie zmieniaj dawki leku na HIV.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie zaczynaj brać modafinilu bez rozmowy z lekarzem, który leczy twoje HIV, i nigdy sam nie zmieniaj dawki leku na HIV.
Modafinil może sprawić, że twój lek na HIV będzie szybciej usuwany z organizmu i przestanie działać wystarczająco silnie. To może pozwolić wirusowi znów się namnażać i uodpornić się na leczenie. Lekarz zwykle zaleca wtedy przyjmowanie leku na HIV dwa razy na dobę zamiast raz.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wzrost miana wirusa w badaniach kontrolnych
- nawrót objawów zakażenia, takich jak gorączka, powiększone węzły chłonne lub nawracające infekcje
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Należy unikać łączenia dorawiryny z modafinilem, a jeśli nie można tego uniknąć, dawkę dorawiryny trzeba zwiększyć do 100 mg dwa razy na dobę w odstępie około 12 godzin[1]. Gdy dorawiryna jest składnikiem tabletki złożonej, zwiększenie dawki wymaga dołożenia osobnej tabletki z samą dorawiryną zgodnie z decyzją lekarza prowadzącego leczenie HIV. Po odstawieniu modafinilu powrót do jednej tabletki na dobę powinien nastąpić dopiero po wygaśnięciu indukcji enzymatycznej, zgodnie z decyzją lekarza.
Skutek kliniczny
Obniżenie stężenia dorawiryny może zmniejszyć skuteczność leczenia przeciwretrowirusowego, prowadzić do utraty supresji wirusologicznej i sprzyjać rozwojowi oporności HIV na leki z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy.
Mechanizm
Modafinil jest umiarkowanym induktorem CYP3A, a dorawiryna jest metabolizowana głównie przez CYP3A, więc modafinil przyspiesza jej eliminację i obniża jej stężenie w osoczu. ChPL dorawiryny wymienia modafinil wśród umiarkowanych induktorów CYP3A, przy których spodziewane jest zmniejszenie stężenia dorawiryny[1]. ChPL modafinilu opisuje indukcję CYP3A4/5 i wskazuje, że największe efekty mogą dotyczyć substratów CYP3A4/5 z istotną eliminacją przedogólnoustrojową[2]. Dorawiryna sama może być słabym induktorem CYP3A, ale jej wpływ na modafinil nie powinien mieć znaczenia klinicznego.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- miano HIV RNA po włączeniu i po odstawieniu modafinilu
- przestrzeganie schematu dawkowania dorawiryny dwa razy na dobę
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie modafiniluczas leczenia · modafinil | inne zalecenie | Po odstawieniu modafinilu indukcja CYP3A wygasa stopniowo, dlatego decyzję o powrocie do dorawiryny 100 mg raz na dobę powinien podjąć lekarz prowadzący, najlepiej z kontrolą miana HIV RNA. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pifeltro 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pifeltro-100416536/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pifeltro. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/pifeltro-100416536/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Actimodan. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/actimodan-100438704/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaAntyandrogeny (np. enzalutamid, apalutamid)+ Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. efawirenz, newirapina, rylpiwiryna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu antyandrogenu o działaniu indukującym enzymy i nienukleozydowego inhibitora odwrotnej transkryptazy należy unikać tego połączenia i przed włączeniem leczenia skonsultować schemat z lekarzem prowadzącym terapię HIV.Jeśli przyjmujesz lek na HIV i dostajesz lek antyandrogenowy na raka prostaty, powiedz o tym zarówno onkologowi, jak i lekarzowi prowadzącemu leczenie HIV, zanim zaczniesz go brać, i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na HIV i dostajesz lek antyandrogenowy na raka prostaty, powiedz o tym zarówno onkologowi, jak i lekarzowi prowadzącemu leczenie HIV, zanim zaczniesz go brać, i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków.
Niektóre leki stosowane w raku prostaty, takie jak enzalutamid i apalutamid, przyspieszają usuwanie z organizmu leków na HIV, na przykład rylpiwiryny, dorawiryny czy efawirenzu. Przez to lek na HIV może przestać działać, a wirus może stać się na niego oporny. Inne leki z tej grupy, na przykład bikalutamid czy darolutamid, zwykle nie dają takiego efektu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca, zawroty głowy lub omdlenie
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- nasilone zmęczenie, nudności i ból pod prawym łukiem żebrowym
- nawracające infekcje, gorączka lub utrata masy ciała mogące świadczyć o osłabieniu leczenia HIV
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu antyandrogenu o działaniu indukującym enzymy i nienukleozydowego inhibitora odwrotnej transkryptazy należy unikać tego połączenia i przed włączeniem leczenia skonsultować schemat z lekarzem prowadzącym terapię HIV. Dotyczy to przede wszystkim enzalutamidu i apalutamidu, których połączenie z rylpiwiryną, dorawiryną lub etrawiryną jest w praktyce niedopuszczalne, a w przypadku dorawiryny i enzalutamidu ujęte w przeciwwskazaniach ChPL. Preferowaną opcją jest zamiana antyandrogenu na darolutamid lub bikalutamid albo zmiana schematu przeciwwirusowego na taki, którego dawkowanie przy silnych induktorach jest określone w ChPL. Jeżeli połączenia z efawirenzem lub newirapiną nie da się uniknąć, konieczne jest ścisłe monitorowanie wiremii HIV. Po odstawieniu enzalutamidu lub apalutamidu efekt indukcji utrzymuje się jeszcze przez kilka tygodni, co trzeba uwzględnić przy planowaniu leczenia przeciwwirusowego.
Skutek kliniczny
Najważniejszym skutkiem jest spadek stężeń leku przeciwwirusowego poniżej poziomu skutecznego, co grozi utratą supresji wirusa HIV i wyselekcjonowaniem szczepów opornych na całą grupę nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy. Mniejsze znaczenie ma możliwe osłabienie działania antyandrogenu oraz addytywne wydłużenie odstępu QT z ryzykiem zaburzeń rytmu.
Mechanizm
Enzalutamid i apalutamid są silnymi induktorami CYP3A4 oraz w mniejszym stopniu innych enzymów cytochromu P450 i glukuronidacji. Wszystkie nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy są metabolizowane przez CYP3A4, dlatego ich stężenia we krwi wyraźnie spadają, najsilniej w przypadku rylpiwiryny, dorawiryny i etrawiryny. Efawirenz, newirapina i etrawiryna same są induktorami CYP3A4, więc mogą dodatkowo obniżać ekspozycję na antyandrogeny metabolizowane przez ten enzym. Dodatkowo terapia antyandrogenowa wydłuża odstęp QT, co sumuje się z działaniem rylpiwiryny i efawirenzu.
Monitorować
- wiremia HIV (HIV RNA) po włączeniu i odstawieniu antyandrogenu
- liczba limfocytów CD4
- EKG z oceną odstępu QTc przy rylpiwirynie lub efawirenzie
- elektrolity (potas, magnez)
- aktywność aminotransferaz przy flutamidzie, newirapinie lub efawirenzie
- PSA jako wskaźnik skuteczności antyandrogenu
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka tygodni po odstawieniu enzalutamidu lub apalutamiduodstep · antyandrogeny | ryzyko maleje | Indukcja enzymów wygasa stopniowo, dlatego ryzyko obniżonych stężeń leku przeciwwirusowego utrzymuje się jeszcze przez kilka tygodni po odstawieniu enzalutamidu lub apalutamidu. Dopiero po tym czasie interakcja traci znaczenie. |
| Antyandrogen dołączony do stabilnego leczenia przeciwwirusowegokolejność włączenia · antyandrogeny | inne zalecenie | Dołączenie enzalutamidu lub apalutamidu u pacjenta z wcześniej stłumioną wiremią wymaga zmiany schematu przeciwwirusowego przed rozpoczęciem terapii antyandrogenowej albo wyboru darolutamidu lub bikalutamidu. Kontrola wiremii powinna nastąpić kilka tygodni po zmianie leczenia. |
Niekorzystna interakcjaDeksametazon+ DorawirynaKrótka kuracja deksametazonem nie wymaga zmiany leczenia przeciwwirusowego.Jeśli masz brać deksametazon dłużej niż kilka dni, powiedz o tym lekarzowi, który leczy cię z powodu HIV, i nie zmieniaj sam dawki dorawiryny.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli masz brać deksametazon dłużej niż kilka dni, powiedz o tym lekarzowi, który leczy cię z powodu HIV, i nie zmieniaj sam dawki dorawiryny.
Deksametazon brany w tabletkach lub zastrzykach przez dłuższy czas może przyspieszać usuwanie dorawiryny z organizmu. Lek na HIV może wtedy działać słabiej. Krótka, kilkudniowa kuracja zwykle nie stanowi problemu, a deksametazon w kroplach, maściach czy wziewach nie ma takiego wpływu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wynik badania wiremii gorszy niż poprzednio
- nawracające infekcje
- niewyjaśniona gorączka lub osłabienie
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Krótka kuracja deksametazonem nie wymaga zmiany leczenia przeciwwirusowego. Przy przewlekłym ogólnym stosowaniu deksametazonu rozważ zamianę na inny glikokortykosteroid albo omów z lekarzem prowadzącym leczenie HIV potrzebę zwiększenia dawki dorawiryny. W przypadku umiarkowanych induktorów CYP3A, których nie można uniknąć, dawkę dorawiryny zwiększa się do 100 mg dwa razy na dobę w odstępie około 12 godzin[1]. Silne induktory CYP3A są z dorawiryną przeciwwskazane[1].
Skutek kliniczny
Przewlekłe ogólne stosowanie deksametazonu może obniżyć stężenie dorawiryny i osłabić kontrolę zakażenia HIV, co grozi wzrostem wiremii i rozwojem oporności. Pojedyncza dawka lub krótka kuracja nie powinna mieć istotnego znaczenia klinicznego.
Mechanizm
Deksametazon stosowany ogólnie, zwłaszcza w dużych dawkach i przez dłuższy czas, indukuje CYP3A. Dorawiryna jest metabolizowana głównie przez CYP3A, a leki indukujące ten enzym zwiększają jej klirens i zmniejszają stężenie w osoczu[1]. Deksametazon zmniejsza też stężenie innych leków przeciwwirusowych metabolizowanych przez CYP3A, takich jak indynawir i sakwinawir[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- wiremia HIV (HIV RNA) po włączeniu przewlekłego deksametazonu
- przestrzeganie schematu przyjmowania dorawiryny
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (oczy, uszy, skóra, wziewna)droga podania · deksametazon | interakcja nie dotyczy | Deksametazon stosowany miejscowo lub wziewnie nie osiąga stężeń ogólnoustrojowych wystarczających do istotnej indukcji CYP3A. |
| Pojedyncza dawka lub krótka kuracjaczas leczenia · deksametazon | ryzyko maleje | Pojedyncze dawki i krótkie kuracje deksametazonu nie prowadzą do klinicznie istotnego spadku stężenia dorawiryny. |
| Przewlekłe stosowanie ogólneczas leczenia · deksametazon | inne zalecenie | Przy przewlekłym ogólnym stosowaniu deksametazonu rozważ inny glikokortykosteroid albo zwiększenie dawki dorawiryny do 100 mg dwa razy na dobę po uzgodnieniu z lekarzem prowadzącym leczenie HIV oraz kontrolę wiremii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pifeltro 100 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pifeltro-100416536/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pabi-Dexamethason 500 mcg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pabi-dexamethason-100018356/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dexamethasone Krka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/dexamethasone-krka-100334057/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pifeltro. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/pifeltro-100416536/
Niekorzystna interakcjaNienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. efawirenz, newirapina, rylpiwiryna)+ Inhibitory kinazy ALK (np. kryzotynib, brygatynib, cerytynib) klasaJednoczesne stosowanie nienukleozydowego inhibitora odwrotnej transkryptazy i inhibitora kinazy ALK należy uzgodnić między onkologiem a lekarzem leczącym zakażenie HIV i w miarę możliwości zastąpić schematem bez tej interakcji.Jeśli przyjmujesz lek na HIV z tej grupy i lek na raka płuca z grupy inhibitorów ALK, powiedz o tym zarówno onkologowi, jak i lekarzowi, który leczy HIV, i nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na HIV z tej grupy i lek na raka płuca z grupy inhibitorów ALK, powiedz o tym zarówno onkologowi, jak i lekarzowi, który leczy HIV, i nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę.
Leki na HIV z tej grupy, takie jak efawirenz, newirapina czy rylpiwiryna, i leki na raka płuca, takie jak kryzotynib, brygatynib czy lorlatynib, wpływają nawzajem na to, jak szybko organizm się ich pozbywa. Przez to jeden z leków może działać słabiej, co grozi gorszą kontrolą HIV albo choroby nowotworowej. Niektóre połączenia mogą też zwalniać lub zaburzać rytm serca. Lekarze zwykle zmieniają w takiej sytuacji leki na HIV na inne, które nie wchodzą w tę interakcję.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- bardzo wolne tętno
- zawroty głowy lub omdlenie
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- żółknięcie skóry lub oczu, ciemny mocz
- nasilenie objawów choroby nowotworowej, na przykład kaszlu, bólów głowy lub zaburzeń widzenia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Jednoczesne stosowanie nienukleozydowego inhibitora odwrotnej transkryptazy i inhibitora kinazy ALK należy uzgodnić między onkologiem a lekarzem leczącym zakażenie HIV i w miarę możliwości zastąpić schematem bez tej interakcji. Gdy pacjent wymaga leczenia inhibitorem kinazy ALK, preferowaną opcją jest zmiana leczenia przeciwretrowirusowego na schemat oparty na inhibitorze integrazy, który nie wpływa na CYP3A4, na przykład raltegrawir z nukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy. Należy unikać łączenia efawirenzu, newirapiny i etrawiryny z brygatynibem, lorlatynibem, kryzotynibem i cerytynibem, bo obniżają one stężenie leków przeciwnowotworowych. Należy unikać łączenia rylpiwiryny i dorawiryny z lorlatynibem, bo grozi to niepowodzeniem leczenia HIV. Gdy połączenie rylpiwiryny lub efawirenzu z kryzotynibem albo cerytynibem jest nieuniknione, przed leczeniem i w jego trakcie trzeba wykonywać EKG oraz wyrównać stężenia potasu i magnezu. Nie należy przy tym stosować wzmacniaczy farmakokinetycznych, takich jak rytonawir czy kobicystat. Po odstawieniu induktora jego działanie wygasa stopniowo przez kilka tygodni, co trzeba uwzględnić przy zmianie leków. Alektynib zwykle można łączyć z NNRTI bez zmiany dawki, przy kontroli tętna.
Skutek kliniczny
Najważniejszym zagrożeniem jest utrata skuteczności jednego z leków. Spadek stężenia inhibitora kinazy ALK pod wpływem efawirenzu, newirapiny lub etrawiryny może osłabić kontrolę nowotworu, także przerzutów do mózgu. Spadek stężenia rylpiwiryny, dorawiryny lub etrawiryny pod wpływem lorlatynibu lub brygatynibu może prowadzić do wzrostu wiremii HIV i wyselekcjonowania szczepów opornych na całą klasę NNRTI. Przy połączeniu z kryzotynibem lub cerytynibem rośnie ryzyko wydłużenia QT, bradykardii i groźnych komorowych zaburzeń rytmu, zwłaszcza z rylpiwiryną i efawirenzem. Połączenie lorlatynibu z induktorami CYP3A4 wiąże się dodatkowo z ryzykiem uszkodzenia wątroby, które opisano przy silnych induktorach.
Mechanizm
Interakcja jest dwukierunkowa i opiera się głównie na CYP3A4, przez który metabolizowane są leki obu grup. Efawirenz i newirapina są umiarkowanymi induktorami CYP3A4, a etrawiryna słabym. Przyspieszają one metabolizm kryzotynibu, cerytynibu, brygatynibu i lorlatynibu, przez co obniżają ich stężenie. Inhibitory kinazy ALK działają też na NNRTI. Lorlatynib jest umiarkowanym induktorem CYP3A4 i obniża stężenie rylpiwiryny, dorawiryny i etrawiryny. Brygatynib również wykazuje działanie indukujące CYP3A, choć słabsze. Cerytynib silnie, a kryzotynib umiarkowanie hamuje CYP3A4, przez co zwiększają stężenie rylpiwiryny, dorawiryny, etrawiryny i efawirenzu. Rylpiwiryna i dorawiryna nie indukują ani nie hamują CYP3A4, ale jako jego substraty są najbardziej podatne na zmiany wywołane przez inhibitory kinazy ALK. Dochodzi do tego składowa farmakodynamiczna. Kryzotynib i cerytynib wydłużają odstęp QT i zwalniają rytm serca. Brygatynib i lorlatynib mogą powodować bradykardię. Efawirenz i rylpiwiryna w większych stężeniach również wydłużają odstęp QT, więc działania te się sumują.
Monitorować
- wiremia HIV (HIV RNA) po zmianie schematu i w trakcie leczenia skojarzonego
- EKG z oceną odstępu QTc i częstości rytmu przed leczeniem i okresowo w jego trakcie
- tętno i ciśnienie tętnicze
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- odpowiedź nowotworu w badaniach obrazowych zgodnie z harmonogramem onkologicznym
- lipidogram przy stosowaniu lorlatynibu
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie efawirenzu, newirapiny lub etrawiryny przed włączeniem inhibitora kinazy ALKkolejność włączenia · nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy | inne zalecenie | Działanie indukujące CYP3A4 wygasa stopniowo przez kilka tygodni po odstawieniu NNRTI. W tym okresie stężenie inhibitora kinazy ALK może być jeszcze obniżone, a efawirenz ze względu na długi okres półtrwania utrzymuje się w organizmie dłużej niż pozostałe składniki schematu, co wymaga odpowiedniego zaplanowania zmiany leczenia przeciwretrowirusowego. |
| Rylpiwiryna w postaci wstrzyknięć o przedłużonym działaniupostać · nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy | ryzyko rośnie | Rylpiwiryna podawana domięśniowo utrzymuje się w organizmie przez wiele miesięcy, a induktory CYP3A4, takie jak lorlatynib, mogą obniżać jej stężenie bez możliwości szybkiej korekty dawki. Przed rozpoczęciem leczenia lorlatynibem lub brygatynibem należy rozważyć przejście na schemat doustny bez NNRTI, uwzględniając długi okres utrzymywania się rylpiwiryny po ostatnim wstrzyknięciu. |
| Starszy wiek lub choroba serca, zaburzenia elektrolitowe, inne leki wydłużające QTwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych, z chorobą serca, bradykardią, hipokaliemią lub hipomagnezemią oraz przyjmujących inne leki wydłużające QT lub zwalniające rytm serca, takie jak beta-adrenolityki, ryzyko groźnych zaburzeń rytmu przy połączeniu kryzotynibu lub cerytynibu z rylpiwiryną albo efawirenzem jest większe. U tych pacjentów trzeba częściej wykonywać EKG. |
Niekorzystna interakcjaNienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. efawirenz, newirapina, rylpiwiryna)+ Psychostymulanty (np. metylofenidat, atomoksetyna, dimezylan lisdeksamfetaminy) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu nienukleozydowego inhibitora odwrotnej transkryptazy i psychostymulantu obserwuj pacjenta pod kątem nasilonych objawów ze strony układu nerwowego i serca oraz oceń, czy połączenie nie obniża skuteczności leczenia przeciwwirusowego.Jeśli bierzesz lek na HIV z tej grupy i lek pobudzający, powiedz o tym obu lekarzom, nie zmieniaj dawek na własną rękę i zgłoś każdy niepokojący objaw.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli bierzesz lek na HIV z tej grupy i lek pobudzający, powiedz o tym obu lekarzom, nie zmieniaj dawek na własną rękę i zgłoś każdy niepokojący objaw.
Niektóre leki na HIV, zwłaszcza efawirenz, mogą powodować kłopoty ze snem, niepokój albo zmiany nastroju, a leki pobudzające, takie jak metylofenidat, atomoksetyna czy lisdeksamfetamina, mogą te objawy nasilić. Modafinil może dodatkowo osłabiać działanie rylpiwiryny i dorawiryny, przez co leczenie HIV może przestać działać. Efawirenz, newirapina i etrawiryna mogą z kolei sprawić, że modafinil będzie działał słabiej.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- Silna bezsenność, niepokój lub drażliwość
- Przygnębienie, myśli samobójcze albo dziwne myśli i zachowania
- Kołatanie serca, nierówne bicie serca lub omdlenie
- Zawroty głowy
- Wynik badania pokazujący, że wirus HIV znów jest wykrywalny
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu nienukleozydowego inhibitora odwrotnej transkryptazy i psychostymulantu obserwuj pacjenta pod kątem nasilonych objawów ze strony układu nerwowego i serca oraz oceń, czy połączenie nie obniża skuteczności leczenia przeciwwirusowego. Połączenia modafinilu z rylpiwiryną lub dorawiryną najlepiej unikać, a jeśli psychostymulant jest potrzebny, rozważ metylofenidat lub solriamfetol, które nie wpływają na enzymy wątrobowe. Gdy modafinil musi być stosowany z rylpiwiryną lub dorawiryną, uzgodnij to z lekarzem prowadzącym leczenie HIV i kontroluj wiremię częściej niż zwykle. Przy efawirenzu, newirapinie lub etrawirynie skuteczność modafinilu może być mniejsza, więc oceniaj odpowiedź kliniczną przed ewentualnym zwiększeniem dawki. Przy efawirenzu łączonym z atomoksetyną lub amfetaminami zbierz wywiad w kierunku chorób serca, zaburzeń psychicznych i innych leków wydłużających odstęp QT, a u pacjentów z grupy ryzyka rozważ wykonanie EKG.
Skutek kliniczny
Dla większości par spodziewanym skutkiem jest nasilenie bezsenności, niepokoju, drażliwości, zawrotów głowy lub wahań nastroju, szczególnie w pierwszych tygodniach leczenia efawirenzem. U pacjentów z czynnikami ryzyka możliwe jest kołatanie serca i, rzadko, zaburzenia rytmu związane z wydłużeniem odstępu QT. Przy modafinilu najważniejszym skutkiem jest możliwe obniżenie stężenia rylpiwiryny lub dorawiryny, które grozi utratą kontroli wiremii i wytworzeniem oporności wirusa. Przy połączeniu modafinilu z efawirenzem, newirapiną lub etrawiryną może dojść do osłabienia działania modafinilu.
Mechanizm
Interakcja tej klasy ma dwa niezależne składniki i nie jest jednakowa dla wszystkich par. Składnik farmakodynamiczny dotyczy całej klasy w niewielkim stopniu. Część nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy, przede wszystkim efawirenz, a w mniejszym stopniu rylpiwiryna, wywołuje działania niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego, takie jak bezsenność, niepokój, zawroty głowy, obniżenie nastroju, a rzadko objawy psychotyczne. Psychostymulanty mogą te objawy addytywnie nasilać. Efawirenz i rylpiwiryna mogą też wydłużać odstęp QT, a atomoksetyna i amfetaminy przyspieszają czynność serca i podnoszą ciśnienie tętnicze, co ma znaczenie u osób z chorobą serca lub zaburzeniami elektrolitowymi. Składnik farmakokinetyczny dotyczy głównie modafinilu. Modafinil pobudza CYP3A4 i może obniżać ekspozycję na rylpiwirynę i dorawirynę, a efawirenz, newirapina i etrawiryna pobudzają CYP3A4 i mogą przyspieszać eliminację modafinilu. Metylofenidat jest rozkładany przez esterazy, solriamfetol wydalany głównie przez nerki w postaci niezmienionej, a atomoksetyna i amfetaminy metabolizowane głównie przez CYP2D6, na który leki z grupy A nie mają istotnego wpływu, dlatego dla tych par istotnej interakcji farmakokinetycznej się nie spodziewa.
Monitorować
- Wiremia HIV po włączeniu lub odstawieniu modafinilu u pacjenta leczonego rylpiwiryną lub dorawiryną
- Sen, nastrój, lęk, drażliwość i objawy psychotyczne
- Tętno i ciśnienie tętnicze
- EKG z oceną odstępu QT u pacjentów z chorobą serca, zaburzeniami elektrolitowymi lub przyjmujących inne leki wydłużające QT
- Skuteczność modafinilu przy jednoczesnym stosowaniu efawirenzu, newirapiny lub etrawiryny
Kiedy ocena się zmienia
| Modafinil włączany lub odstawiany u pacjenta na stabilnym leczeniu rylpiwiryną lub dorawirynąkolejność włączenia · psychostymulanty | inne zalecenie | Włączenie modafinilu może obniżyć stężenie rylpiwiryny lub dorawiryny w ciągu kilku dni do kilku tygodni, a po jego odstawieniu efekt pobudzenia enzymów stopniowo ustępuje. W obu sytuacjach kontroluj wiremię i uzgodnij postępowanie z lekarzem prowadzącym leczenie HIV. |
| Efawirenz w pierwszych tygodniach leczeniakolejność włączenia · nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy | ryzyko rośnie | Działania niepożądane efawirenzu ze strony układu nerwowego są najsilniejsze na początku leczenia, dlatego ryzyko ich nasilenia przez psychostymulant jest wtedy największe. Jeśli to możliwe, unikaj jednoczesnego rozpoczynania obu leków. |
| Osoba starsza lub z chorobą sercawiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych oraz z chorobą serca, zaburzeniami elektrolitowymi lub przyjmujących inne leki wydłużające odstęp QT rośnie znaczenie addycji działania na serce, zwłaszcza przy połączeniu efawirenzu lub rylpiwiryny z atomoksetyną lub amfetaminami. Rozważ EKG i kontrolę ciśnienia tętniczego. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.