Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Efawirenz / Efawirenz i trójtlenek arsenu

Efawirenz i trójtlenek arsenu

Jaki opis pokazać?

Połączenie przeciwwskazane

Połączenie jest przeciwwskazane i nie należy podawać trójtlenku arsenu pacjentowi przyjmującemu efawirenz.

Powiedz lekarzowi onkologowi, że przyjmujesz efawirenz, i nie odstawiaj sam żadnego z leków, tylko poczekaj na decyzję lekarzy o zmianie leczenia.

Połączenie przeciwwskazaneEfawirenz+ Trójtlenek arsenuPołączenie jest przeciwwskazane i nie należy podawać trójtlenku arsenu pacjentowi przyjmującemu efawirenz.Powiedz lekarzowi onkologowi, że przyjmujesz efawirenz, i nie odstawiaj sam żadnego z leków, tylko poczekaj na decyzję lekarzy o zmianie leczenia.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Powiedz lekarzowi onkologowi, że przyjmujesz efawirenz, i nie odstawiaj sam żadnego z leków, tylko poczekaj na decyzję lekarzy o zmianie leczenia.

Oba leki mogą zaburzać rytm serca, a razem to ryzyko staje się bardzo duże i groźne dla życia. Dlatego tych leków nie stosuje się razem. Oba leki mogą też obciążać wątrobę. Lekarz zwykle zamienia lek na HIV na inny, bezpieczniejszy dla serca, zanim zacznie się leczenie białaczki.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • zawroty głowy, omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
  • duszność lub ból w klatce piersiowej
  • zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
  • silne osłabienie, nudności i ból pod prawym żebrem
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Połączenie jest przeciwwskazane i nie należy podawać trójtlenku arsenu pacjentowi przyjmującemu efawirenz[1]. Przed rozpoczęciem leczenia trójtlenkiem arsenu lekarz prowadzący leczenie HIV powinien zamienić efawirenz na lek przeciwretrowirusowy bez działania wydłużającego QTc, z uwzględnieniem długiego okresu półtrwania efawirenzu i jego indukcyjnego działania utrzymującego się po odstawieniu. Jeśli podanie trójtlenku arsenu jest pilne i zamiana jest niemożliwa, decyzję podejmuje zespół onkologiczno-zakaźny w warunkach szpitalnych z ciągłym monitorowaniem EKG, wyrównaniem potasu, magnezu i wapnia oraz kontrolą prób wątrobowych.

Skutek kliniczny

Znaczne wydłużenie odstępu QTc z ryzykiem torsade de pointes, bloku serca i nagłego zgonu sercowego. Możliwe nasilenie uszkodzenia wątroby.

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QTc, więc ich działania proarytmiczne sumują się. Efawirenzu nie łączy się z lekami, które mogą wydłużać odstęp QTc lub wywoływać częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes[1]. Efawirenz jest przeciwwskazany również u pacjentów z jakimkolwiek stanem klinicznym wydłużającym odstęp QTc[2]. Podczas leczenia trójtlenkiem arsenu należy spodziewać się wydłużenia odstępu QT/QTc, opisywano też torsade de pointes i całkowity blok serca[3]. Dodatkowo oba leki mogą uszkadzać wątrobę, a trójtlenek arsenu stosuje się ostrożnie z innymi lekami hepatotoksycznymi[3]. Interakcja farmakokinetyczna przez indukcję CYP3A4 przez efawirenz nie jest spodziewana, bo trójtlenek arsenu jest metabolizowany głównie na drodze metylacji.

Metabolizm i transportery

  • Efawirenz: inhibitor CYP1A2[4], inhibitor CYP2C19[4], inhibitor CYP2C9[4], inhibitor CYP2D6[4], inhibitor CYP3A4[4], umiarkowany induktor CYP2B6[5], umiarkowany induktor CYP2C19[5], induktor CYP2C9[4], umiarkowany induktor CYP3A4[5], induktor UGT1A1[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2B6[5], wrażliwy substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przed leczeniem i w jego trakcie
  • stężenie potasu, magnezu i wapnia w surowicy
  • aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
  • objawy zaburzeń rytmu serca (kołatanie, omdlenia)
  • kontrola wiremii HIV po zmianie leczenia przeciwretrowirusowego

Bezpieczniejsze alternatywy

dolutegrawirraltegrawirbiktegrawirdorawiryna

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Efavirenz Teva 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/efavirenz-teva-100262659/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Trisenox 1 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/trisenox-100131957/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.11.2026]. Dostępne na: fda.gov

Alkohol przy tych lekach

Niekorzystna interakcjaEfawirenza alkoholZalecaj unikanie alkoholu w pierwszych tygodniach leczenia efawirenzem, a później co najwyżej okazjonalne picie niewielkich ilości bez upijania się.Nie pij alkoholu w pierwszych tygodniach leczenia, a później pij najwyżej okazjonalnie i niewiele, nigdy nie pomijając dawki leku.szybki (godziny)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie pij alkoholu w pierwszych tygodniach leczenia, a później pij najwyżej okazjonalnie i niewiele, nigdy nie pomijając dawki leku.

Efawirenz często powoduje zawroty głowy, senność, kłopoty ze snem i koncentracją, a czasem obniżenie nastroju. Alkohol może te objawy wyraźnie nasilić i zwiększyć ryzyko upadku lub wypadku. Picie obciąża też wątrobę i ułatwia zapominanie o dawkach leku, a to może osłabić leczenie zakażenia HIV.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silne zawroty głowy lub senność po alkoholu
  • splątanie, kłopoty z równowagą
  • przygnębienie, lęk, myśli samobójcze lub dziwne myśli
  • zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
  • ból pod prawym łukiem żebrowym, nudności, brak apetytu
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Zalecaj unikanie alkoholu w pierwszych tygodniach leczenia efawirenzem, a później co najwyżej okazjonalne picie niewielkich ilości bez upijania się. Lek przyjmowany wieczorem przed snem nie powinien być popijany alkoholem ani łączony z wieczornym piciem. U pacjentów z chorobą wątroby, zakażeniem HBV lub HCV albo uzależnieniem od alkoholu należy rozważyć z lekarzem całkowitą abstynencję i kontrolę prób wątrobowych, a przy ciężkiej niewydolności wątroby efawirenz jest przeciwwskazany[1]. U osób z depresją lub nadużywaniem alkoholu w wywiadzie warto omówić z lekarzem prowadzącym monitorowanie stanu psychicznego lub wybór innego leku przeciwretrowirusowego. Podkreśl, że nie wolno pomijać dawki z powodu planowanego picia.

Skutek kliniczny

Alkohol może nasilać zawroty głowy, senność, splątanie i zaburzenia koordynacji wywołane efawirenzem, co zwiększa ryzyko upadków i wypadków, zwłaszcza w pierwszych tygodniach leczenia. U osób z zaburzeniami psychicznymi lub uzależnieniem w wywiadzie alkohol może sprzyjać nasileniu depresji, lęku i myśli samobójczych. Regularne picie zwiększa ryzyko uszkodzenia wątroby, szczególnie przy współistniejącym zakażeniu HBV lub HCV. Picie alkoholu wiąże się też z pomijaniem dawek leków przeciwretrowirusowych, co grozi utratą kontroli wiremii i rozwojem oporności.

Mechanizm

Główny problem to sumowanie się działania efawirenzu i alkoholu na ośrodkowy układ nerwowy, a nie zmiana stężeń leku. Efawirenz często wywołuje zawroty głowy, senność lub bezsenność, zaburzenia koncentracji, nietypowe sny, a rzadziej depresję, myśli samobójcze i objawy psychotyczne, które alkohol może nasilać. Amerykańska informacja o efawirenzie ostrzega przed addytywnym działaniem na ośrodkowy układ nerwowy przy jednoczesnym spożywaniu alkoholu lub przyjmowaniu leków psychoaktywnych. Oba czynniki obciążają też wątrobę, a efawirenz może powodować wzrost aminotransferaz i polekowe uszkodzenie wątroby. Istotna interakcja farmakokinetyczna nie jest oczekiwana, ponieważ efawirenz jest metabolizowany głównie przez CYP2B6 i CYP3A4, a etanol przez dehydrogenazę alkoholową i CYP2E1. Charakterystyki efawirenzu w tabletkach 600 mg wymieniają spożywanie alkoholu tylko jako jeden z czynników ryzyka martwicy kości u osób leczonych przeciwretrowirusowo, a w ulotce dla pacjenta nadużywanie leków lub alkoholu w przeszłości pojawia się jako informacja, którą należy przekazać lekarzowi w związku z ryzykiem objawów psychicznych[1]. Charakterystyka kapsułek 50 mg w ogóle nie wspomina o alkoholu[1]. Żadna z tych charakterystyk nie umieszcza alkoholu w przeciwwskazaniach ani nie zaleca wprost jego unikania[1]. Przeciwwskazaniem do efawirenzu są natomiast ciężkie zaburzenia czynności wątroby w klasie C wg skali Child-Pugh, co dotyczy m.in. zaawansowanej alkoholowej marskości wątroby[1].

Metabolizm i transportery

  • Efawirenz: inhibitor CYP1A2[2], inhibitor CYP2C19[2], inhibitor CYP2C9[2], inhibitor CYP2D6[2], inhibitor CYP3A4[2], umiarkowany induktor CYP2B6[3], umiarkowany induktor CYP2C19[3], induktor CYP2C9[2], umiarkowany induktor CYP3A4[3], induktor UGT1A1[2], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2B6[3], wrażliwy substrat CYP3A4[2]

Monitorować

  • objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego – zawroty głowy, senność, splątanie
  • nastrój, objawy depresji i myśli samobójcze
  • aminotransferazy (ALT, AST), zwłaszcza przy zakażeniu HBV lub HCV albo regularnym piciu
  • przestrzeganie schematu dawkowania i wiremia HIV

Kiedy ocena się zmienia

Pierwsze tygodnie leczeniaczas leczenia · alkoholryzyko rośnieDziałania niepożądane efawirenzu ze strony ośrodkowego układu nerwowego są najbardziej nasilone na początku terapii, dlatego w tym okresie zalecana jest abstynencja.
Duże ilości lub regularne picieilość alkoholu · pacjentryzyko rośniePicie dużych ilości alkoholu lub regularne picie zwiększa ryzyko nasilonych objawów neuropsychiatrycznych, uszkodzenia wątroby i nieprzestrzegania schematu leczenia. Należy omówić z lekarzem abstynencję i kontrolę prób wątrobowych.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Trójtlenek arsenu a alkohol: brak opisu w bazie.

Inne interakcje tych leków 689

Połączenie przeciwwskazaneAmiodaron+ Trójtlenek arsenuNie łącz amiodaronu z trójtlenkiem arsenu.Powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie białaczki o amiodaronie – także jeśli odstawiono go w ostatnich miesiącach – i nie przerywaj go na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie białaczki o amiodaronie – także jeśli odstawiono go w ostatnich miesiącach – i nie przerywaj go na własną rękę.

Amiodaron i trójtlenek arsenu – każdy z osobna – mogą zaburzać rytm serca. Przyjmowane razem bardzo zwiększają ryzyko groźnej, nawet śmiertelnej arytmii. Amiodaron działa w organizmie jeszcze przez kilka miesięcy po odstawieniu, dlatego to ryzyko nie znika od razu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca
  • bardzo wolne lub nieregularne bicie serca
  • zawroty głowy
  • zasłabnięcie lub omdlenie
  • duszność
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz amiodaronu z trójtlenkiem arsenu. Amiodaronu nie stosuje się jednocześnie z lekami mogącymi wywołać torsade de pointes[1][2]. Przed rozpoczęciem leczenia trójtlenkiem arsenu zamień amiodaron, w porozumieniu z kardiologiem, na lek kontrolujący rytm lub częstość pracy serca, który nie wydłuża QT. Pamiętaj, że interakcje z amiodaronem mogą występować nawet kilka miesięcy po jego odstawieniu[1]. Jeśli amiodaron odstawiono niedawno, prowadź leczenie trójtlenkiem arsenu przy ścisłym monitorowaniu EKG oraz wyrównanym stężeniu potasu i magnezu. W razie torsade de pointes nie podaje się leków przeciwarytmicznych – stosuje się stymulację komorową i dożylne wlewy magnezu[1].

Skutek kliniczny

Grozi znaczne wydłużenie QTc, torsade de pointes, które może zakończyć się zgonem, oraz całkowity blok serca[3]. Już w monoterapii trójtlenkiem arsenu w nawrocie lub oporności na leczenie u 40% pacjentów co najmniej jeden pomiar QTc przekroczył 500 ms[3]. Wydłużenie QTc pojawia się między 1. a 5. tygodniem po infuzji i ustępuje pod koniec 8. tygodnia[4].

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QT, a ich działanie się sumuje, co zwiększa ryzyko arytmii typu torsade de pointes. Trójtlenek arsenu może ponadto powodować całkowity blok przedsionkowo-komorowy[5], a amiodaron zwalnia rytm serca i przewodzenie przedsionkowo-komorowe, więc dochodzi addycja działania na układ przewodzący. Interakcji farmakokinetycznych trójtlenku arsenu z innymi lekami formalnie nie oceniano[5].

Metabolizm i transportery

  • Amiodaron: inhibitor CYP1A2[6], inhibitor CYP2B6[6], inhibitor CYP2C19[6], inhibitor CYP2C8[6], umiarkowany inhibitor CYP2C9[7], słaby inhibitor CYP2D6[7], słaby inhibitor CYP3A4[7], inhibitor OCT2[6], inhibitor P-gp[7], drugorzędny szlak substrat CYP2C8[6], wrażliwy substrat CYP3A4[6]

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przed leczeniem i regularnie w trakcie infuzji trójtlenku arsenu
  • rytm serca i przewodzenie przedsionkowo-komorowe
  • stężenie potasu w surowicy
  • stężenie magnezu w surowicy
  • parametry czynności wątroby

Bezpieczniejsze alternatywy

metoprololbisoprolol

Kiedy ocena się zmienia

Kilka miesięcy od odstawienia amiodaronuodstep · amiodaroninne zalecenieInterakcje z amiodaronem mogą występować nawet kilka miesięcy po zakończeniu jego stosowania. U pacjenta, który niedawno odstawił amiodaron, leczenie trójtlenkiem arsenu wymaga ścisłego monitorowania QTc i elektrolitów.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone 200 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Opacorden 200 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/opacorden-100049552/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Arsenic trioxide Accord 1 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/arsenic-trioxide-accord-100396064/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Arsenic trioxide medac 1 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/arsenic-trioxide-medac-100441793/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Trisenox 1 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/trisenox-100131957/
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Cordarone. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cordarone-100015850/
  7. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneAmisulpryd+ Trójtlenek arsenuNie łącz amisulprydu z trójtlenkiem arsenu.Jeśli masz rozpocząć leczenie trójtlenkiem arsenu, powiedz lekarzowi prowadzącemu, że bierzesz amisulpryd, ale nie odstawiaj go sam bez rozmowy z lekarzem.nieznanyteoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli masz rozpocząć leczenie trójtlenkiem arsenu, powiedz lekarzowi prowadzącemu, że bierzesz amisulpryd, ale nie odstawiaj go sam bez rozmowy z lekarzem.

Amisulpryd i trójtlenek arsenu mogą zaburzać pracę serca w podobny sposób. Przyjmowane razem znacznie zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca, które mogą zagrażać życiu. Tych leków nie stosuje się jednocześnie.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • zawroty głowy
  • omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
  • duszność
  • ból w klatce piersiowej
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz amisulprydu z trójtlenkiem arsenu.[1] Na czas leczenia trójtlenkiem arsenu odstaw amisulpryd po konsultacji z psychiatrą i hematologiem, a jeśli lek przeciwpsychotyczny jest niezbędny, wybierz substancję o małym wpływie na odstęp QT i prowadź ścisłe monitorowanie EKG. Przy trójtlenku arsenu zachowuje się ostrożność wobec wszystkich leków wydłużających QT oraz leków powodujących hipokaliemię lub hipomagnezemię.[2] Przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia wyrównuj niedobory potasu i magnezu.

Skutek kliniczny

Zwiększone ryzyko znacznego wydłużenia odstępu QT, torsade de pointes i innych groźnych komorowych zaburzeń rytmu, w tym nagłego zgonu sercowego. Przy trójtlenku arsenu opisywano także przypadki całkowitego bloku serca.[2]

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QT, a ich działania na repolaryzację mięśnia sercowego sumują się. Amisulprydu nie łączy się z lekami, które mogą wydłużyć odstęp QT.[1] Podczas leczenia trójtlenkiem arsenu można spodziewać się wydłużenia odstępu QT/QTc, a ryzyko torsade de pointes rośnie przy hipokaliemii lub hipomagnezemii.[2]

Monitorować

  • EKG z oceną odstępu QTc przed leczeniem i regularnie w jego trakcie
  • stężenie potasu w surowicy
  • stężenie magnezu w surowicy
  • stężenie wapnia w surowicy
  • objawy zaburzeń rytmu serca (kołatanie serca, omdlenia)

Bezpieczniejsze alternatywy

arypiprazolkariprazynalurazydon

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Symamis 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/symamis-100402758/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Trisenox 1 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/trisenox-100131957/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneAzytromycyna+ EfawirenzNie łącz azytromycyny z efawirenzem i wybierz antybiotyk spoza makrolidów, który nie wydłuża odstępu QT.Nie zaczynaj azytromycyny, jeśli przyjmujesz efawirenz, i zapytaj lekarza o inny antybiotyk.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj azytromycyny, jeśli przyjmujesz efawirenz, i zapytaj lekarza o inny antybiotyk.

Oba leki mogą wpływać na rytm serca, a razem to działanie się nasila. Może to prowadzić do groźnych zaburzeń rytmu serca. Dlatego tych leków nie łączy się ze sobą. Zwykle można wybrać inny antybiotyk, który jest bezpieczny razem z twoim lekiem na HIV.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • zawroty głowy
  • omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
  • duszność lub ból w klatce piersiowej
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz azytromycyny z efawirenzem i wybierz antybiotyk spoza makrolidów, który nie wydłuża odstępu QT[1]. Jeśli makrolid jest jedyną możliwą opcją, decyzję podejmuje lekarz prowadzący leczenie przeciwretrowirusowe po ocenie EKG i elektrolitów, a pacjent pozostaje pod kontrolą EKG przez cały okres leczenia i jeszcze kilka dni po nim z uwagi na długi okres półtrwania azytromycyny[2].

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QTc i komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu torsade de pointes[1]. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobach serca i stosowaniu innych leków wydłużających QT.

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QTc, a ich działanie na repolaryzację serca sumuje się. Efawirenzu nie stosuje się z lekami wydłużającymi QTc, w tym z antybiotykami makrolidowymi[1]. Azytromycynę stosuje się ostrożnie u pacjentów przyjmujących leki wydłużające odstęp QT[2]. Interakcji farmakokinetycznej nie ma – azytromycyna w pojedynczej dawce 600 mg podana z efawirenzem 400 mg na dobę przez 7 dni nie zmieniła istotnie klinicznie ekspozycji na żaden z leków[3].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Azytromycyna – słaby inhibitor CYP3A4[4], efawirenz – wrażliwy substrat CYP3A4[5]
  • Azytromycyna: słaby inhibitor CYP3A4[4], inhibitor P-gp[4]
  • Efawirenz: inhibitor CYP1A2[5], inhibitor CYP2C19[5], inhibitor CYP2C9[5], inhibitor CYP2D6[5], inhibitor CYP3A4[5], umiarkowany induktor CYP2B6[6], umiarkowany induktor CYP2C19[6], induktor CYP2C9[5], umiarkowany induktor CYP3A4[6], induktor UGT1A1[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2B6[6], wrażliwy substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • objawy zaburzeń rytmu serca (kołatanie, omdlenia)

Bezpieczniejsze alternatywy

amoksycylinaamoksycylina z kwasem klawulanowymcefuroksym

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sumamed 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sumamed-100245974/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Azimycin 125 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/azimycin-100120600/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sumamed. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/sumamed-100245974/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  6. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneBromokryptyna+ EfawirenzNie łącz efawirenzu z bromokryptyną.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który dobierze bezpieczny zamiennik.nieznanyteoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który dobierze bezpieczny zamiennik.

Tych dwóch leków nie łączy się ze sobą. Lek na HIV może zmieniać ilość leku na prolaktynę lub chorobę Parkinsona we krwi – najpierw może jej być za dużo, a później za mało. Za dużo leku grozi wzrostem ciśnienia, silnym bólem głowy i zaburzeniami psychicznymi, a za mało może sprawić, że lek przestanie działać.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silny lub narastający ból głowy
  • zaburzenia widzenia
  • ból w klatce piersiowej
  • wysokie ciśnienie
  • omamy, splątanie lub nagła zmiana nastroju
  • drgawki
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz efawirenzu z bromokryptyną[1][2]. Należy zamienić agonistę dopaminy na lek spoza alkaloidów sporyszu albo efawirenz na lek przeciwretrowirusowy bez działania na CYP3A4, uzgadniając zmianę z lekarzem prowadzącym leczenie HIV. Jeśli pacjent już przyjmuje oba leki, nie należy ich odstawiać samodzielnie, tylko pilnie skontaktować się z lekarzem.

Skutek kliniczny

Wzrost stężenia bromokryptyny może nasilać jej działania niepożądane, takie jak nadciśnienie, bóle głowy, zaburzenia ze strony ośrodkowego układu nerwowego, objawy psychotyczne, a rzadko udar czy zawał[3]. Późniejsza indukcja enzymów może osłabiać kontrolę hiperprolaktynemii lub objawów choroby Parkinsona. Działanie neuropsychiatryczne efawirenzu może sumować się z działaniem psychicznym bromokryptyny.

Mechanizm

Bromokryptyna należy do alkaloidów sporyszu i jest substratem oraz inhibitorem CYP3A4[3]. Efawirenzu nie łączy się z alkaloidami sporyszu, ponieważ konkuruje z nimi o CYP3A4 i może hamować ich metabolizm[1][2]. In vivo efawirenz indukuje CYP3A4, a jedynie początkowo może zwiększać narażenie na substraty tego enzymu, więc kierunek zmiany stężenia bromokryptyny jest niepewny – możliwy jest wzrost na początku leczenia, a następnie spadek i osłabienie działania[1]. Oba leki mogą też wywoływać zaburzenia psychiczne, co sumuje ich działania niepożądane.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Bromokryptyna – inhibitor CYP3A4[4], efawirenz – wrażliwy substrat CYP3A4[5]
  • Efawirenz – inhibitor CYP3A4[5], bromokryptyna – substrat CYP3A4[4]
  • Efawirenz – umiarkowany induktor CYP3A4[6], bromokryptyna – substrat CYP3A4[4]
  • Bromokryptyna: inhibitor CYP3A4[4], substrat CYP3A4[4]
  • Efawirenz: inhibitor CYP1A2[5], inhibitor CYP2C19[5], inhibitor CYP2C9[5], inhibitor CYP2D6[5], inhibitor CYP3A4[5], umiarkowany induktor CYP2B6[6], umiarkowany induktor CYP2C19[6], induktor CYP2C9[5], umiarkowany induktor CYP3A4[6], induktor UGT1A1[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2B6[6], wrażliwy substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • ciśnienie tętnicze
  • objawy neuropsychiatryczne (omamy, splątanie, depresja)
  • ból głowy i zaburzenia widzenia
  • stężenie prolaktyny lub kontrola objawów parkinsonowskich po zmianie leczenia

Bezpieczniejsze alternatywy

chinagolidpramipeksolropinirolrotygotynadolutegrawirraltegrawir

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Efavirenz Teva 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/efavirenz-teva-100262659/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bromocorn 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bromocorn-100002042/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bromocorn. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bromocorn-100002042/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  6. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneCyzapryd+ Trójtlenek arsenuCyzapryd należy odstawić przed rozpoczęciem leczenia trójtlenkiem arsenu i nie włączać go w trakcie terapii.Nie przyjmuj cyzaprydu w trakcie leczenia trójtlenkiem arsenu i przez kilka tygodni po nim, a jeśli masz go w domu, powiedz o nim lekarzowi prowadzącemu leczenie białaczki.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj cyzaprydu w trakcie leczenia trójtlenkiem arsenu i przez kilka tygodni po nim, a jeśli masz go w domu, powiedz o nim lekarzowi prowadzącemu leczenie białaczki.

Oba leki mogą zaburzać przewodzenie elektryczne w sercu. Przyjmowane razem mogą wywołać groźne, a nawet zagrażające życiu zaburzenia rytmu serca. Tych leków nie łączy się ze sobą. Działanie leku na białaczkę na serce może utrzymywać się przez kilka tygodni po ostatnim wlewie.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca
  • nierówne lub bardzo wolne bicie serca
  • zawroty głowy
  • omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
  • duszność
  • ból w klatce piersiowej
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Cyzapryd należy odstawić przed rozpoczęciem leczenia trójtlenkiem arsenu i nie włączać go w trakcie terapii. Cyzapryd jest przeciwwskazany także w hipokaliemii, hipomagnezemii, klinicznie istotnej bradykardii i innych zaburzeniach rytmu[1]. Wydłużenie QTc po trójtlenku arsenu może utrzymywać się do końca 8. tygodnia po infuzji, dlatego ponowne włączenie cyzaprydu w tym okresie wymaga decyzji lekarza po ocenie EKG i elektrolitów[2]. Jeśli konieczny jest lek prokinetyczny lub przeciwwymiotny, wybiera się preparat bez działania wydłużającego QT.

Skutek kliniczny

Połączenie grozi znacznym wydłużeniem odstępu QT i komorowymi zaburzeniami rytmu typu torsade de pointes, które mogą zakończyć się śmiercią[3]. W badaniach klinicznych u 40% pacjentów z nawrotem lub opornością na leczenie, otrzymujących trójtlenek arsenu, wystąpił co najmniej jeden odstęp QTc powyżej 500 ms[2]. Wydłużenie QTc obserwowano między 1. a 5. tygodniem po infuzji, a powrót do wartości wyjściowej pod koniec 8. tygodnia[2]. Cyzapryd może sam wywołać częstoskurcz komorowy, migotanie komór i torsade de pointes[1].

Mechanizm

Oba leki wydłużają odstęp QT, więc ich działanie na repolaryzację komór sumuje się. Cyzapryd jest przeciwwskazany z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes[1]. Trójtlenek arsenu sam wydłuża odstęp QT i może powodować całkowity blok przedsionkowo-komorowy, a jednoczesne podawanie leków wydłużających QT, w tym cyzaprydu, zwiększa ryzyko torsade de pointes[3]. Nie przeprowadzono formalnej oceny interakcji farmakokinetycznych trójtlenku arsenu[2].

Metabolizm i transportery

  • Cyzapryd: wrażliwy substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • EKG z oceną QTc
  • stężenie potasu w surowicy
  • stężenie magnezu w surowicy
  • częstość i rytm serca

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Gasprid 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gasprid-100077413/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Trisenox 1 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/trisenox-100131957/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Arsenic trioxide Accord 1 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/arsenic-trioxide-accord-100396064/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Gasprid. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 03.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gasprid-100077413/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneDimaleinian prochloroperazyny+ EfawirenzProchloroperazyny nie podaje się pacjentom leczonym efawirenzem.Nie zaczynaj przyjmować prochloroperazyny, jeśli bierzesz efawirenz – zapytaj lekarza o inny lek na nudności lub zawroty głowy.nieznanyteoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj przyjmować prochloroperazyny, jeśli bierzesz efawirenz – zapytaj lekarza o inny lek na nudności lub zawroty głowy.

Oba leki mogą wpływać na rytm serca, a razem ten wpływ się sumuje. Może to doprowadzić do groźnych zaburzeń rytmu serca, a nawet utraty przytomności. Dlatego tych leków nie przyjmuje się razem. Nie przerywaj przy tym samodzielnie leczenia HIV.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
  • nagłe zawroty głowy
  • omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
  • duszność lub ból w klatce piersiowej
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Prochloroperazyny nie podaje się pacjentom leczonym efawirenzem.[1] Do leczenia nudności lub zawrotów głowy należy dobrać lek spoza grupy neuroleptyków, który nie wydłuża odstępu QTc, a jeśli pacjent już przyjął oba leki, trzeba odstawić prochloroperazynę, wykonać EKG z oceną QTc i sprawdzić stężenie potasu i magnezu. Decyzję o ewentualnej zmianie schematu przeciwretrowirusowego podejmuje lekarz prowadzący leczenie HIV.

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QTc i groźnych komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, które mogą prowadzić do omdlenia lub nagłego zgonu sercowego.[1][2]

Mechanizm

Efawirenz i prochloroperazyna mogą wydłużać odstęp QTc, więc ich działanie na repolaryzację serca się sumuje. Efawirenzu nie łączy się z lekami, które mogą wydłużać odstęp QTc lub wywoływać częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes, w tym z lekami neuroleptycznymi.[1] Prochloroperazyna jako neuroleptyk z grupy pochodnych fenotiazyny zwiększa ryzyko arytmii przy jednoczesnym stosowaniu z innymi lekami wydłużającymi odstęp QT.[2]

Metabolizm i transportery

  • Efawirenz: inhibitor CYP1A2[3], inhibitor CYP2C19[3], inhibitor CYP2C9[3], inhibitor CYP2D6[3], inhibitor CYP3A4[3], umiarkowany induktor CYP2B6[4], umiarkowany induktor CYP2C19[4], induktor CYP2C9[3], umiarkowany induktor CYP3A4[4], induktor UGT1A1[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2B6[4], wrażliwy substrat CYP3A4[3]

Monitorować

  • EKG z oceną odstępu QTc
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • objawy zaburzeń rytmu serca – kołatanie, omdlenia, zawroty głowy

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Chloropernazinum 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/chloropernazinum-100013979/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.11.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneDonepezyl+ EfawirenzPołączenia należy unikać.Nie przyjmuj tych leków razem bez decyzji lekarza – jeśli masz przepisane oba, jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem i nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie.nieznanyteoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj tych leków razem bez decyzji lekarza – jeśli masz przepisane oba, jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem i nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie.

Oba leki mogą wpływać na pracę serca – spowalniać ją i zaburzać jej rytm. Przyjmowane razem zwiększają to ryzyko, a takie zaburzenia rytmu mogą być groźne dla życia. Lek na HIV może też osłabiać działanie leku na pamięć.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • omdlenie lub zasłabnięcie
  • silne zawroty głowy
  • bardzo wolne tętno
  • duszność lub ból w klatce piersiowej
  • pogorszenie pamięci lub orientacji
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Połączenia należy unikać. Efawirenzu nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QTc[1], a donepezyl należy do leków, przy których zgłaszano wydłużenie QTc i torsade de pointes[2]. U pacjenta wymagającego obu terapii zmianę schematu przeciwretrowirusowego na lek bez działania proarytmicznego i bez indukcji enzymatycznej należy uzgodnić z lekarzem prowadzącym leczenie HIV. Jeśli połączenie jest już stosowane, do czasu zmiany leczenia konieczne są kontrola EKG z oceną QTc, kontrola tętna i wyrównanie zaburzeń elektrolitowych[2]. Po odstawieniu efawirenzu należy obserwować pacjenta pod kątem działań cholinergicznych donepezylu, ponieważ ustępuje indukcja jego metabolizmu.

Skutek kliniczny

Główne zagrożenie to sumowanie się działania proarytmicznego, czyli wydłużenie QTc z ryzykiem torsade de pointes, a także nasilenie bradykardii i zaburzeń przewodzenia z omdleniami. Indukcja enzymatyczna przez efawirenz może dodatkowo zmniejszać stężenie donepezylu i osłabiać jego działanie na objawy otępienia, a po odstawieniu efawirenzu stężenie donepezylu może wzrosnąć.

Mechanizm

Oba leki mogą wydłużać odstęp QTc, a u pacjentów stosujących donepezyl zgłaszano wydłużenie QTc i częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes[2]. Efawirenzu nie stosuje się jednocześnie z lekami, które mogą wydłużać odstęp QTc lub wywoływać torsade de pointes[1]. Donepezyl może działać synergistycznie z lekami wpływającymi na układ przewodzący serca[2], a efawirenzu nie stosuje się u pacjentów z klinicznie istotną bradykardią[1]. Efawirenz indukuje in vivo CYP3A4[1], który odpowiada za metabolizm donepezylu, a leki indukujące ten izoenzym zmniejszają stężenie donepezylu[2]. In vitro efawirenz hamuje też CYP3A4, więc na początku leczenia teoretycznie może przejściowo zwiększać narażenie na substraty tego izoenzymu[1].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Efawirenz – inhibitor CYP2D6[3], donepezyl – drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4]
  • Efawirenz – inhibitor CYP3A4[3], donepezyl – substrat CYP3A4[4]
  • Efawirenz – umiarkowany induktor CYP3A4[5], donepezyl – substrat CYP3A4[4]
  • Donepezyl: drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], substrat CYP3A4[4]
  • Efawirenz: inhibitor CYP1A2[3], inhibitor CYP2C19[3], inhibitor CYP2C9[3], inhibitor CYP2D6[3], inhibitor CYP3A4[3], umiarkowany induktor CYP2B6[5], umiarkowany induktor CYP2C19[5], induktor CYP2C9[3], umiarkowany induktor CYP3A4[5], induktor UGT1A1[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2B6[5], wrażliwy substrat CYP3A4[3]

Monitorować

  • EKG z oceną odstępu QTc
  • częstość akcji serca (bradykardia)
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • omdlenia i zasłabnięcia
  • skuteczność donepezylu w zakresie funkcji poznawczych
  • objawy cholinergiczne po odstawieniu efawirenzu

Bezpieczniejsze alternatywy

dorawirynadolutegrawirraltegrawir

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie efawirenzu przy kontynuacji donepezylukolejność włączenia · efawirenzinne zaleceniePo odstawieniu efawirenzu ustępuje indukcja CYP3A4, więc stężenie donepezylu może wzrosnąć. Należy obserwować pacjenta pod kątem bradykardii i objawów cholinergicznych, takich jak nudności, wymioty i biegunka.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Yasnal 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/yasnal-100113557/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Yasnal. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/yasnal-100113557/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneDziurawiec+ EfawirenzZiela dziurawca w żadnej postaci doustnej nie łączy się z efawirenzem.Nie stosuj żadnych produktów z dziurawcem, a jeśli już je przyjmujesz, przestań i jak najszybciej powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie HIV.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie stosuj żadnych produktów z dziurawcem, a jeśli już je przyjmujesz, przestań i jak najszybciej powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu leczenie HIV.

Dziurawiec osłabia działanie efawirenzu, bo przyspiesza jego usuwanie z organizmu. Za mało leku we krwi może sprawić, że leczenie HIV przestanie działać, a wirus stanie się odporny na leki. Tych preparatów nie wolno łączyć, także w postaci herbatek i mieszanek ziołowych. Działanie dziurawca utrzymuje się jeszcze co najmniej 2 tygodnie po jego odstawieniu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • wynik badania wiremii gorszy niż wcześniej
  • nawrót objawów zakażenia, np. gorączka, nocne poty, utrata masy ciała, nawracające infekcje
  • po odstawieniu dziurawca nasilone zawroty głowy, bezsenność, dziwne sny lub niepokój
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Ziela dziurawca w żadnej postaci doustnej nie łączy się z efawirenzem.[1] Jeśli pacjent leczony efawirenzem przyjmuje dziurawiec, należy odstawić dziurawiec, sprawdzić wiremię HIV i w miarę możliwości oznaczyć stężenie efawirenzu.[2] Po odstawieniu dziurawca stężenie efawirenzu może wzrosnąć i może być konieczne dostosowanie jego dawki, a działanie indukujące utrzymuje się co najmniej 2 tygodnie.[2] Odstawienie dziurawca i ewentualną modyfikację leczenia przeciwretrowirusowego należy uzgodnić z lekarzem prowadzącym leczenie HIV.

Skutek kliniczny

Zmniejszenie stężenia efawirenzu grozi osłabieniem jego działania leczniczego.[2] Klinicznie oznacza to ryzyko utraty supresji wiremii HIV, niepowodzenia terapii przeciwretrowirusowej i selekcji szczepów opornych na efawirenz oraz inne nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy.

Mechanizm

Składniki ziela dziurawca indukują enzymy metabolizujące efawirenz (CYP3A4, CYP2B6) oraz białka transportowe, co przyspiesza eliminację efawirenzu i zmniejsza jego stężenie w osoczu.[2] Systematyczne przyjmowanie ziela dziurawca aktywuje cytochrom P450 i osłabia działanie leków przeciwwirusowych.[3]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Dziurawiec – silny induktor CYP3A4[4], efawirenz – wrażliwy substrat CYP3A4[5]
  • Dziurawiec: silny induktor CYP3A4[4]
  • Efawirenz: inhibitor CYP1A2[5], inhibitor CYP2C19[5], inhibitor CYP2C9[5], inhibitor CYP2D6[5], inhibitor CYP3A4[5], umiarkowany induktor CYP2B6[4], umiarkowany induktor CYP2C19[4], induktor CYP2C9[5], umiarkowany induktor CYP3A4[4], induktor UGT1A1[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2B6[4], wrażliwy substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • wiremia HIV (HIV RNA) po wykryciu jednoczesnego stosowania i po odstawieniu dziurawca
  • stężenie efawirenzu w osoczu, jeśli dostępne
  • działania niepożądane efawirenzu ze strony OUN (zawroty głowy, zaburzenia snu, niepokój) w ciągu kilku tygodni po odstawieniu dziurawca

Bezpieczniejsze alternatywy

ziele melisymięta pieprzowarumianek

Kiedy ocena się zmienia

czas leczenia ≥ 2 tygodnie od odstawienia dziurawcadziurawiecinne zalecenieIndukujące działanie ziela dziurawca utrzymuje się co najmniej 2 tygodnie po jego odstawieniu, w tym czasie stężenie efawirenzu stopniowo rośnie i może być konieczne dostosowanie dawki.
Stosowanie na skórę (olej z dziurawca)droga podania · dziurawiecryzyko malejePrzeciwwskazanie dotyczy przede wszystkim postaci doustnych. Wpływ miejscowego stosowania oleju z dziurawca na stężenie efawirenzu nie jest udokumentowany i prawdopodobnie jest niewielki, ale ze względu na brak danych zaleca się ostrożność.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Efavirenz Teva 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/efavirenz-teva-100262659/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/stocrin-100091726/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Digestonic -, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/digestonic-100018913/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Stocrin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/stocrin-100091726/

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
  • Korzystna interakcjaPołączenie celowe

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.