Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Enzalutamid / Enzalutamid i zonisamid

Enzalutamid i zonisamid

Jaki opis pokazać?

Niekorzystna interakcja

U chorego leczonego zonisamidem monitoruj kontrolę napadów przez pierwszy miesiąc stosowania enzalutamidu i w razie potrzeby zwiększ dawkę zonisamidu.

Powiedz neurologowi, że zaczynasz lub kończysz leczenie enzalutamidem, i nie zmieniaj sam dawki zonisamidu.

Niekorzystna interakcjaEnzalutamid+ ZonisamidU chorego leczonego zonisamidem monitoruj kontrolę napadów przez pierwszy miesiąc stosowania enzalutamidu i w razie potrzeby zwiększ dawkę zonisamidu.Powiedz neurologowi, że zaczynasz lub kończysz leczenie enzalutamidem, i nie zmieniaj sam dawki zonisamidu.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Powiedz neurologowi, że zaczynasz lub kończysz leczenie enzalutamidem, i nie zmieniaj sam dawki zonisamidu.

Lek na raka prostaty może przyspieszać rozkład zonisamidu w organizmie. Przez to zonisamid może słabiej chronić przed napadami padaczki. Efekt narasta przez około miesiąc i utrzymuje się jeszcze przez kilka tygodni po zakończeniu leczenia na prostatę. Lekarz może wtedy zmienić dawkę zonisamidu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nowe lub częstsze napady padaczkowe
  • zrywania mięśni, chwilowe wyłączenia świadomości
  • nasilona senność lub zawroty głowy po zakończeniu leczenia enzalutamidem
  • chwiejny chód, kłopoty z równowagą lub koncentracją
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

U chorego leczonego zonisamidem monitoruj kontrolę napadów przez pierwszy miesiąc stosowania enzalutamidu i w razie potrzeby zwiększ dawkę zonisamidu. Stężenie zonisamidu może ulec zmianie, gdy dodaje się, odstawia lub zmienia dawkę leków indukujących CYP3A4, i może być wtedy konieczne dostosowanie jego dawkowania.[1] Pełne działanie indukujące enzalutamidu pojawia się po około miesiącu leczenia, a po jego odstawieniu utrzymuje się przez miesiąc lub dłużej.[2] Po zakończeniu leczenia enzalutamidem obserwuj chorego pod kątem objawów nadmiernego działania zonisamidu i rozważ powrót do wcześniejszej dawki. Zmiany dawki zonisamidu uzgadniaj z neurologiem prowadzącym.

Skutek kliniczny

Spadek stężenia zonisamidu może osłabić kontrolę napadów padaczkowych. Po odstawieniu enzalutamidu indukcja wygasa stopniowo przez miesiąc lub dłużej, a stężenie zonisamidu może wtedy rosnąć, z ryzykiem senności, zawrotów głowy i zaburzeń równowagi.[2] Znaczenie ma również to, że enzalutamid sam może obniżać próg drgawkowy, więc u chorego z padaczką utrata skuteczności leku przeciwpadaczkowego jest szczególnie niekorzystna.

Mechanizm

Enzalutamid jest silnym induktorem CYP3A4 i indukuje także UGT. Zmniejsza AUC midazolamu o 86%.[2] Zonisamid jest częściowo metabolizowany przez CYP3A4, a dodatkowo przez N-acetylotransferazy i przez sprzęganie z kwasem glukuronowym. U chorych przyjmujących induktory CYP3A4, takie jak fenytoina, karbamazepina czy fenobarbital, ekspozycja na zonisamid jest mniejsza.[1] Zonisamid nie hamuje istotnie izoenzymów cytochromu P-450, więc nie wpływa na metabolizm enzalutamidu.[1]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Enzalutamid – silny induktor CYP3A4[3], zonisamid – substrat CYP3A4[4]
  • Enzalutamid: inhibitor OAT3[5], słaby inhibitor P-gp[5], induktor CYP2B6[5], umiarkowany induktor CYP2C19[3], umiarkowany induktor CYP2C9[3], silny induktor CYP3A4[3], induktor UGT1A1[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C8[5], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5]
  • Zonisamid: słaby inhibitor P-gp[4], substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • częstość i nasilenie napadów padaczkowych, zwłaszcza w pierwszym miesiącu leczenia enzalutamidem
  • stężenie zonisamidu w surowicy, jeśli jest dostępne, przy włączaniu i odstawianiu enzalutamidu
  • senność, zawroty głowy, ataksja i zaburzenia koncentracji po odstawieniu enzalutamidu

Bezpieczniejsze alternatywy

lewetyracetamgabapentynapregabalina

Kiedy ocena się zmienia

Enzalutamid dołączony do stałej dawki zonisamidukolejność włączenia · enzalutamidinne zalecenieNajwiększe ryzyko spadku stężenia zonisamidu i utraty kontroli napadów występuje w pierwszym miesiącu leczenia enzalutamidem. W tym okresie monitoruj napady i w razie potrzeby zwiększ dawkę zonisamidu.
Odstawienie enzalutamiduczas leczenia · enzalutamidinne zaleceniePo odstawieniu enzalutamidu indukcja wygasa przez miesiąc lub dłużej, więc stężenie zonisamidu może stopniowo rosnąć. Jeśli wcześniej zwiększono dawkę zonisamidu, rozważ jej zmniejszenie i obserwuj objawy nadmiernego działania.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zonegran 25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zonegran-100312937/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zonegran. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zonegran-100312937/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/

Alkohol przy tych lekach

Interakcja o niejasnym znaczeniuEnzalutamida alkoholNie ma przeciwwskazania do okazjonalnego spożycia małej ilości alkoholu, ale warto je ograniczyć do minimum i unikać upijania się.Jeśli w przeszłości zdarzały ci się drgawki, upadasz lub przewracasz się albo czujesz silne zmęczenie, nie pij alkoholu i porozmawiaj z lekarzem.nieznanyteoretyczne

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Jeśli w przeszłości zdarzały ci się drgawki, upadasz lub przewracasz się albo czujesz silne zmęczenie, nie pij alkoholu i porozmawiaj z lekarzem.

W ulotce leku nie ma zakazu picia alkoholu, a nie wykazano, że alkohol zmienia działanie enzalutamidu. Zarówno lek, jak i alkohol mogą jednak powodować zmęczenie i zawroty głowy, więc razem mogą te objawy nasilać. Lek może też u niektórych osób zwiększać skłonność do drgawek, a duże ilości alkoholu mogą ją dodatkowo podnosić. Jeśli pijesz alkohol, lepiej rób to rzadko i w małych ilościach.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silne zmęczenie lub senność
  • zawroty głowy i chwiejność
  • upadki lub urazy
  • drgawki albo utrata przytomności
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie ma przeciwwskazania do okazjonalnego spożycia małej ilości alkoholu, ale warto je ograniczyć do minimum i unikać upijania się. U pacjentów z drgawkami w wywiadzie, urazem lub guzem mózgu, przerzutami do OUN albo innymi czynnikami obniżającymi próg drgawkowy zaleca się całkowitą abstynencję. Należy zwrócić uwagę na nasilenie zmęczenia i zawrotów głowy oraz na prowadzenie pojazdów.

Skutek kliniczny

Możliwe nasilenie zmęczenia, senności, zawrotów głowy i zaburzeń równowagi, a więc większe ryzyko upadków i urazów. Teoretycznie możliwy jest też dodatkowy wpływ na próg drgawkowy, szczególnie przy upojeniu albo nagłym odstawieniu alkoholu po dłuższym piciu. Brak badań i opisów przypadków dla tego połączenia.

Mechanizm

ChPL enzalutamidu nie wspomina o alkoholu ani nie zawiera ostrzeżenia dotyczącego jego spożywania.[1] Nie opisano też żadnej interakcji farmakokinetycznej z etanolem, bo enzalutamid jest eliminowany głównie przez CYP2C8 i w niewielkim stopniu przez CYP3A4, a nie przez szlaki istotne dla metabolizmu alkoholu. Możliwe jest natomiast addytywne działanie ośrodkowe. Enzalutamid sam może powodować zmęczenie, zawroty głowy i obniżać próg drgawkowy, a alkohol nasila senność i zaburzenia równowagi oraz sam może sprzyjać drgawkom, zwłaszcza w okresie odstawienia po dłuższym piciu. Jest to wnioskowanie z profilu działań obu substancji, a nie wynik badań nad tym połączeniem.

Metabolizm i transportery

  • Enzalutamid: inhibitor OAT3[2], słaby inhibitor P-gp[2], induktor CYP2B6[2], umiarkowany induktor CYP2C19[3], umiarkowany induktor CYP2C9[3], silny induktor CYP3A4[3], induktor UGT1A1[2], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C8[2], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[2]

Monitorować

  • nasilenie zmęczenia, senności i zawrotów głowy
  • upadki i zaburzenia równowagi
  • drgawki albo utraty przytomności w wywiadzie
  • spożycie alkoholu i objawy odstawienia u osób pijących regularnie

Kiedy ocena się zmienia

Duże ilości jednorazowo (upojenie)ilość alkoholu · pacjentryzyko rośnieUpojenie alkoholowe razem z lekiem obniżającym próg drgawkowy i powodującym zawroty głowy zwiększa ryzyko upadków i drgawek, więc takie picie należy stanowczo odradzić.
Regularne, długotrwałe picieczas leczenia · pacjentinne zalecenieU osób pijących przewlekle nagłe odstawienie alkoholu może wywołać drgawki, a enzalutamid obniża próg drgawkowy. Należy omówić z lekarzem bezpieczny sposób ograniczenia picia i nie odstawiać alkoholu gwałtownie na własną rękę.
wiek ≥ 65pacjentryzyko rośnieU osób starszych zawroty głowy, zmęczenie i zaburzenia równowagi częściej prowadzą do upadków i złamań, więc nawet małe ilości alkoholu warto ograniczyć do minimum.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaZonisamida alkoholZaleca się unikanie alkoholu w trakcie leczenia zonisamidem, a jeśli pacjent nie zamierza całkowicie zrezygnować z picia, należy ograniczyć spożycie do sporadycznych małych ilości i bezwzględnie unikać upijania się.Najlepiej nie pij alkoholu w trakcie leczenia, a jeśli wypijesz niewielką ilość, nie prowadź pojazdów i zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczne granice.szybki (godziny)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Najlepiej nie pij alkoholu w trakcie leczenia, a jeśli wypijesz niewielką ilość, nie prowadź pojazdów i zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczne granice.

Lek i alkohol mogą razem nasilać senność, zawroty głowy i problemy z równowagą. Większa ilość alkoholu może też sprzyjać napadom padaczkowym, nawet jeśli regularnie przyjmujesz lek. Ryzyko jest największe na początku leczenia i po zwiększeniu dawki.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silna senność
  • zawroty głowy
  • chwiejny chód lub problemy z równowagą
  • trudności z koncentracją lub mową
  • częstsze napady padaczkowe
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie, PD – antagonizm
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Zaleca się unikanie alkoholu w trakcie leczenia zonisamidem, a jeśli pacjent nie zamierza całkowicie zrezygnować z picia, należy ograniczyć spożycie do sporadycznych małych ilości i bezwzględnie unikać upijania się. Szczególną ostrożność trzeba zachować na początku leczenia i po każdym zwiększeniu dawki, kiedy działania niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego są najsilniejsze. Pacjent pijący alkohol nie powinien prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn.

Skutek kliniczny

Należy spodziewać się nasilenia senności, zawrotów głowy, zaburzeń równowagi i koncentracji, co zwiększa ryzyko upadków, urazów i wypadków komunikacyjnych. Przy piciu dużych ilości alkoholu oraz w okresie odstawienia alkoholu rośnie ryzyko napadów padaczkowych mimo leczenia.

Mechanizm

Alkohol nasila hamujące działanie zonisamidu na ośrodkowy układ nerwowy, ponieważ oba związki mogą powodować senność, zawroty głowy, zaburzenia koordynacji i spowolnienie psychoruchowe, więc ich działania się sumują. Jednocześnie nadużywanie alkoholu, a zwłaszcza jego nagłe odstawienie po okresie intensywnego picia, obniża próg drgawkowy i może osłabiać kontrolę napadów padaczkowych. Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, ponieważ zonisamid jest częściowo metabolizowany przez CYP3A4 i nie hamuje istotnie izoenzymów cytochromu P-450, w tym CYP2E1[1]. ChPL zonisamidu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani wśród interakcji, i zapis ten jest jednakowy dla obu ocenianych produktów[1].

Metabolizm i transportery

  • Zonisamid: słaby inhibitor P-gp[2], substrat CYP3A4[2]

Monitorować

  • senność i nadmierne uspokojenie
  • zawroty głowy i zaburzenia równowagi
  • zaburzenia koncentracji i pamięci
  • częstość napadów padaczkowych
  • ilość spożywanego alkoholu

Kiedy ocena się zmienia

Duże ilości lub upijanie sięilość alkoholu · pacjentryzyko rośniePicie dużych ilości alkoholu oraz odstawienie alkoholu po okresie intensywnego picia znacząco obniża próg drgawkowy i nasila depresję ośrodkowego układu nerwowego, co zwiększa ryzyko napadów i urazów.
Okres rozpoczynania leczenia i zwiększania dawkiczas leczenia · alkoholryzyko rośnieNa początku leczenia i po zwiększeniu dawki zonisamidu działania niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego są najbardziej nasilone, dlatego w tym okresie należy zalecać całkowitą rezygnację z alkoholu.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zonegran 25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zonegran-100312937/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zonegran. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zonegran-100312937/

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 298

Połączenie przeciwwskazaneDarunawir+ EnzalutamidNie łącz wzmocnionego darunawiru z enzalutamidem, bo silne induktory CYP3A są przeciwwskazane zarówno przy wzmocnieniu rytonawirem, jak i kobicystatem.Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie HIV oraz z onkologiem, nie odstawiając samodzielnie żadnego z nich.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj tych leków razem i jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie HIV oraz z onkologiem, nie odstawiając samodzielnie żadnego z nich.

Lek na raka prostaty (enzalutamid) przyspiesza rozkład leku na HIV (darunawiru) w organizmie. Przez to darunawir może przestać skutecznie hamować wirusa, a wirus może się na niego uodpornić. Ten wpływ narasta przez kilka tygodni i utrzymuje się jeszcze długo po odstawieniu enzalutamidu. Tych leków nie stosuje się razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • wynik badania pokazujący wzrost ilości wirusa we krwi
  • nawracające infekcje
  • długo utrzymująca się gorączka lub nocne poty
  • niezamierzona utrata masy ciała
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz wzmocnionego darunawiru z enzalutamidem, bo silne induktory CYP3A są przeciwwskazane zarówno przy wzmocnieniu rytonawirem, jak i kobicystatem.[1][2][3] Decyzję o zmianie leczenia przeciwandrogenowego albo schematu przeciwretrowirusowego podejmuje onkolog wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie HIV. Pełna indukcja pojawia się po około miesiącu stosowania enzalutamidu, a ze względu na okres półtrwania około 5,8 dnia jego wpływ na enzymy może się utrzymywać miesiąc lub dłużej po odstawieniu.[4] Po odstawieniu enzalutamidu nie zakładaj, że darunawir od razu osiąga właściwe stężenia, i kontroluj wiremię.

Skutek kliniczny

Spadek stężeń darunawiru i wzmacniacza grozi utratą kontroli zakażenia HIV i rozwojem oporności wirusa.[1] Darunawir wzmocniony kobicystatem jest na indukcję CYP3A jeszcze bardziej wrażliwy niż darunawir wzmocniony rytonawirem.[1]

Mechanizm

Enzalutamid jest silnym induktorem CYP3A4 oraz umiarkowanym induktorem CYP2C9 i CYP2C19, a w badaniu u pacjentów zmniejszał AUC midazolamu o 86%.[4] Darunawir, rytonawir i kobicystat są metabolizowane przez CYP3A, więc indukcja tego enzymu zwiększa ich klirens i obniża stężenia w osoczu.[1] Wpływ wzmocnionego darunawiru na enzalutamid jest mało istotny, bo CYP3A4 odgrywa niewielką rolę w jego metabolizmie, a silny inhibitor CYP3A4 zwiększał AUC enzalutamidu o 41% bez potrzeby zmiany dawki.[4]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Darunawir – inhibitor CYP3A4[5], enzalutamid – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[6]
  • Enzalutamid – silny induktor CYP3A4[7], darunawir – wrażliwy substrat CYP3A4[7]
  • Darunawir: inhibitor CYP2D6[5], inhibitor CYP3A4[5], inhibitor P-gp[5], wrażliwy substrat CYP3A4[7]
  • Enzalutamid: inhibitor OAT3[6], słaby inhibitor P-gp[6], induktor CYP2B6[6], umiarkowany induktor CYP2C19[7], umiarkowany induktor CYP2C9[7], silny induktor CYP3A4[7], induktor UGT1A1[6], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C8[6], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[6]

Monitorować

  • wiremia HIV (HIV RNA)
  • liczba limfocytów CD4
  • skuteczność leczenia raka gruczołu krokowego (PSA) po ewentualnej zmianie leku przeciwandrogenowego

Bezpieczniejsze alternatywy

darolutamid

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie enzalutamidu przed włączeniem darunawirukolejność włączenia · enzalutamidinne zalecenieWpływ indukujący enzalutamidu może się utrzymywać miesiąc lub dłużej po jego odstawieniu, dlatego darunawir włączany w tym okresie może osiągać zbyt niskie stężenia i wymaga kontroli wiremii.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/prezista-100201988/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Darunavir Accord 75 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/darunavir-accord-100407537/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Darunavir Krka 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/darunavir-krka-100401954/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/prezista-100201988/
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  7. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneEnzalutamid+ KariprazynaKariprazyny nie łączy się z enzalutamidem.Nie przerywaj żadnego leku na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który może zmienić lek przeciwpsychotyczny na bezpieczniejszy.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przerywaj żadnego leku na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który może zmienić lek przeciwpsychotyczny na bezpieczniejszy.

Enzalutamid przyspiesza rozkład kariprazyny w organizmie. Kariprazyna może wtedy działać dużo słabiej i objawy choroby psychicznej mogą wrócić. Tych leków nie stosuje się razem, a efekt enzalutamidu może się utrzymywać nawet przez miesiąc lub dłużej po jego odstawieniu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nawrót lub nasilenie omamów, urojeń albo podejrzliwości
  • narastający niepokój, bezsenność lub rozdrażnienie
  • wyraźne pogorszenie nastroju lub zachowania zauważone przez bliskich
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Kariprazyny nie łączy się z enzalutamidem[1]. Przy konieczności leczenia enzalutamidem należy we współpracy z psychiatrą zmienić lek przeciwpsychotyczny na taki, którego eliminacja nie zależy od CYP3A4, i zaplanować zmianę przed włączeniem enzalutamidu. Po odstawieniu enzalutamidu jego wpływ na enzymy może się utrzymywać przez miesiąc lub dłużej, więc w tym okresie kariprazyna nadal może działać słabiej[2].

Skutek kliniczny

Spodziewane jest znaczące obniżenie stężenia kariprazyny i jej czynnych metabolitów, co grozi utratą skuteczności przeciwpsychotycznej i nawrotem objawów psychozy[1]. Pełne działanie indukujące enzalutamidu rozwija się w ciągu około miesiąca od rozpoczęcia leczenia i może się utrzymywać przez miesiąc lub dłużej po jego odstawieniu[2].

Mechanizm

Enzalutamid jest silnym induktorem CYP3A4 i zmniejsza AUC midazolamu, wzorcowego substratu tego enzymu, o 86%[2]. Kariprazyna oraz jej czynne metabolity, demetylokariprazyna i didemetylokariprazyna, są metabolizowane głównie przez CYP3A4 z niewielkim udziałem CYP2D6[1]. Silne i umiarkowane induktory CYP3A4 mogą znacząco zmniejszyć całkowitą ekspozycję na kariprazynę, dlatego ich jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane[1].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Enzalutamid – silny induktor CYP3A4[3], kariprazyna – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Enzalutamid: inhibitor OAT3[5], słaby inhibitor P-gp[5], induktor CYP2B6[5], umiarkowany induktor CYP2C19[3], umiarkowany induktor CYP2C9[3], silny induktor CYP3A4[3], induktor UGT1A1[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C8[5], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5]
  • Kariprazyna: inhibitor P-gp[4], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • kontrola objawów psychotycznych i ryzyka nawrotu po włączeniu lub odstawieniu enzalutamidu
  • ocena skuteczności i tolerancji nowego leku przeciwpsychotycznego po zamianie

Bezpieczniejsze alternatywy

amisulprydsulpiryd

Kiedy ocena się zmienia

Enzalutamid odstawiony, kariprazyna planowanakolejność włączenia · enzalutamidinne zalecenieWpływ indukujący enzalutamidu może się utrzymywać przez miesiąc lub dłużej po zakończeniu leczenia, dlatego kariprazyny nie należy włączać od razu, a w tym okresie trzeba się liczyć z jej słabszym działaniem.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila 1,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reagila-100390771/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reagila-100390771/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneLurazydon+ EnzalutamidNie należy łączyć lurazydonu z enzalutamidem.Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej powiedz psychiatrze i onkologowi, że masz przepisane oba, aby lekarz zamienił lurazydon na inny lek.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej powiedz psychiatrze i onkologowi, że masz przepisane oba, aby lekarz zamienił lurazydon na inny lek.

Lek na raka prostaty enzalutamid sprawia, że organizm bardzo szybko usuwa lurazydon. Lurazydon może wtedy przestać działać, a objawy choroby psychicznej mogą wrócić. Ten efekt narasta przez kilka tygodni i utrzymuje się jeszcze około miesiąca po odstawieniu enzalutamidu. Tych leków nie należy przyjmować razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • powrót niepokoju, lęku lub bezsenności
  • słyszenie głosów lub dziwne, natrętne myśli
  • nagłe pogorszenie nastroju lub myśli samobójcze
  • silne pobudzenie lub drażliwość
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie należy łączyć lurazydonu z enzalutamidem. ChPL lurazydonu przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie z silnymi induktorami CYP3A4.[1][2][3] Enzalutamid jest silnym induktorem CYP3A4, a jego ChPL wymienia leki przeciwpsychotyczne wśród leków, które należy stosować ostrożnie lub ich unikać.[4] Leczenia enzalutamidem zwykle nie da się zastąpić, dlatego w porozumieniu z psychiatrą należy zamienić lurazydon na lek przeciwpsychotyczny niezależny od CYP3A4, dobrany do wskazania. Zmianę leku psychiatrycznego najlepiej przeprowadzić przed włączeniem enzalutamidu lub niezwłocznie po jego włączeniu, a po odstawieniu enzalutamidu nie wracać do lurazydonu wcześniej niż po około miesiącu.

Skutek kliniczny

Najważniejszym skutkiem jest utrata działania przeciwpsychotycznego lub normotymicznego lurazydonu i ryzyko nawrotu psychozy albo epizodu depresji w chorobie afektywnej dwubiegunowej. Ryzyko dotyczy zarówno włączenia enzalutamidu u pacjenta ustabilizowanego na lurazydonie, jak i włączenia lurazydonu w ciągu około miesiąca po odstawieniu enzalutamidu. Zwiększanie dawki lurazydonu nie jest uznanym sposobem kompensacji przy silnej indukcji.

Mechanizm

Enzalutamid silnie indukuje CYP3A4 i może znacznie przyspieszyć rozkład lurazydonu oraz jego aktywnego metabolitu. Lurazydon i jego aktywny metabolit ID-14283 są metabolizowane głównie przez CYP3A4.[1] Badania in vivo wykazały, że enzalutamid jest silnym induktorem CYP3A4, a w dawce 160 mg raz na dobę zmniejszał AUC midazolamu o 86%.[4] Inny silny induktor CYP3A4, ryfampicyna, spowodował 6-krotne zmniejszenie ekspozycji na lurazydon.[1] Pełne działanie indukujące enzalutamidu może pojawić się dopiero po około miesiącu leczenia, a ze względu na okres półtrwania wynoszący 5,8 dnia może utrzymywać się przez miesiąc lub dłużej po odstawieniu.[4]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Lurazydon – słaby inhibitor CYP3A4[5], enzalutamid – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[6]
  • Enzalutamid – słaby inhibitor P-gp[6], lurazydon – substrat P-gp[5]
  • Enzalutamid – silny induktor CYP3A4[7], lurazydon – wrażliwy substrat CYP3A4[7]
  • Lurazydon: inhibitor BCRP[5], słaby inhibitor CYP3A4[5], inhibitor P-gp[5], substrat BCRP[5], wrażliwy substrat CYP3A4[7], substrat P-gp[5]
  • Enzalutamid: inhibitor OAT3[6], słaby inhibitor P-gp[6], induktor CYP2B6[6], umiarkowany induktor CYP2C19[7], umiarkowany induktor CYP2C9[7], silny induktor CYP3A4[7], induktor UGT1A1[6], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C8[6], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[6]

Monitorować

  • objawy nawrotu psychozy lub zaostrzenia choroby afektywnej po włączeniu enzalutamidu
  • stan psychiczny przez pierwszy miesiąc po zamianie leku przeciwpsychotycznego
  • odstęp QT w EKG przy wyborze leku zastępczego wydłużającego QT, zwłaszcza u pacjentów po terapii antyandrogenowej

Bezpieczniejsze alternatywy

amisulprydsulpiryd

Kiedy ocena się zmienia

Lurazydon włączany po odstawieniu enzalutamidukolejność włączenia · enzalutamidinne zalecenieZe względu na okres półtrwania enzalutamidu wynoszący 5,8 dnia jego wpływ na enzymy może utrzymywać się miesiąc lub dłużej po odstawieniu, dlatego lurazydonu nie należy włączać wcześniej niż po około miesiącu.
Pierwszy miesiąc leczenia enzalutamidemczas leczenia · enzalutamidinne zaleceniePełna indukcja może nie wystąpić przed upływem około miesiąca od rozpoczęcia enzalutamidu, choć pewne efekty mogą ujawnić się wcześniej, więc utrata skuteczności lurazydonu może narastać stopniowo.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Lurobran 18,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lurobran-100505863/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Latuda 37 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/latuda-100209033/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Lurasidone Teva 18,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lurasidone-teva-100482873/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Lurobran. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lurobran-100505863/
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  7. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneMetoklopramid+ ZonisamidNie stosuj metoklopramidu u pacjenta przyjmującego zonisamid z powodu padaczki.Nie przyjmuj metoklopramidu razem z zonisamidem i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na nudności.szybki (godziny)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj metoklopramidu razem z zonisamidem i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na nudności.

Metoklopramid to lek na nudności i wymioty, którego nie wolno stosować przy padaczce. Może on zwiększać liczbę i siłę napadów, a zonisamid przyjmujesz właśnie po to, żeby im zapobiegać. Oba leki mogą też powodować senność.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • częstsze lub silniejsze napady padaczkowe
  • nietypowe drgania lub skurcze mięśni
  • mimowolne ruchy twarzy, języka lub szyi
  • silna senność lub zawroty głowy
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – antagonizm, PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie stosuj metoklopramidu u pacjenta przyjmującego zonisamid z powodu padaczki.[1][2] W razie potrzeby leczenia nudności lub wymiotów wybierz lek przeciwwymiotny, który nie obniża progu drgawkowego, i skonsultuj wybór z lekarzem prowadzącym leczenie padaczki.

Skutek kliniczny

Metoklopramid może nasilić i uczęścić napady padaczkowe u pacjenta leczonego zonisamidem, co oznacza utratę kontroli choroby. Możliwe jest też nasilenie senności i zawrotów głowy.

Mechanizm

Metoklopramid jest antagonistą receptorów dopaminowych przenikającym do ośrodkowego układu nerwowego i zwiększa częstość oraz nasilenie napadów drgawkowych u chorych na padaczkę, przez co działa przeciwnie do zonisamidu stosowanego w leczeniu padaczki. Metoklopramid nie może być stosowany u chorych na padaczkę ani u chorych na chorobę Parkinsona.[1][2] Oba leki mogą działać uspokajająco, więc senność i spowolnienie mogą się sumować. Zonisamid nie hamuje istotnie enzymów cytochromu P-450, w tym CYP2D6 metabolizującego metoklopramid, więc interakcja farmakokinetyczna przez ten szlak jest mało prawdopodobna.[3]

Metabolizm i transportery

  • Metoklopramid: substrat CYP2D6[4]
  • Zonisamid: słaby inhibitor P-gp[5], substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • częstość i nasilenie napadów padaczkowych
  • nadmierna senność i zawroty głowy
  • objawy pozapiramidowe przy przypadkowym podaniu metoklopramidu

Bezpieczniejsze alternatywy

domperidonondansetron

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Olamide 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/olamide-100356478/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Metoclopramidum Polpharma 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/metoclopramidum-polpharma-100043443/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zonegran 25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zonegran-100312937/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Olamide. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/olamide-100356478/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zonegran. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zonegran-100312937/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneTestosteron+ EnzalutamidNie łącz testosteronu z enzalutamidem.Nie stosuj testosteronu w czasie leczenia enzalutamidem, a jeśli ktoś ci go przepisał, powiedz o tym onkologowi przed pierwszą dawką.opóźniony (dni)rozległe badania

Połączenie przeciwwskazane

Nie stosuj testosteronu w czasie leczenia enzalutamidem, a jeśli ktoś ci go przepisał, powiedz o tym onkologowi przed pierwszą dawką.

Enzalutamid leczy raka prostaty, blokując działanie męskiego hormonu – testosteronu. Przyjmowanie testosteronu w tym samym czasie działa odwrotnie i może sprawić, że leczenie przestanie działać, a choroba zacznie postępować. Dlatego mężczyźni z rakiem prostaty nie stosują testosteronu w żadnej postaci – ani w zastrzykach, ani w żelu. Spadek libido, zmęczenie czy uderzenia gorąca w czasie leczenia omów z onkologiem, bo da się je łagodzić w inny sposób.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nowy lub nasilający się ból kości
  • trudności z oddawaniem moczu lub krew w moczu
  • wzrost PSA w badaniach kontrolnych
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
rozległe badania

Postępowanie

Nie łącz testosteronu z enzalutamidem. Testosteron jest przeciwwskazany u mężczyzn z rakiem gruczołu krokowego[1]. Jeśli pacjent leczony enzalutamidem otrzymał receptę na testosteron albo stosuje go samodzielnie, wstrzymaj wydanie i skontaktuj się z onkologiem prowadzącym. Objawy niedoboru androgenów wywołane leczeniem (uderzenia gorąca, spadek libido, zmęczenie) leczy się bez testosteronu w porozumieniu z onkologiem.

Skutek kliniczny

Osłabienie lub utrata skuteczności leczenia przeciwnowotworowego z ryzykiem szybszej progresji raka gruczołu krokowego, wzrostu PSA i nasilenia objawów choroby, w tym przerzutów do kości.

Mechanizm

Enzalutamid blokuje receptor androgenowy i w ten sposób hamuje wzrost i podział komórek raka gruczołu krokowego[2]. Testosteron jest naturalnym agonistą tego receptora i działa dokładnie przeciwnie. Z tego powodu testosteronu nie stosuje się u mężczyzn z rozpoznanym lub podejrzewanym rakiem gruczołu krokowego[3]. U chorych leczonych enzalutamidem razem z deprywacją androgenową celem terapii jest utrzymanie kastracyjnego stężenia testosteronu[4]. Podanie testosteronu z zewnątrz znosi ten efekt i konkuruje z enzalutamidem o receptor.

Metabolizm i transportery

  • Enzalutamid: inhibitor OAT3[5], słaby inhibitor P-gp[5], induktor CYP2B6[5], umiarkowany induktor CYP2C19[6], umiarkowany induktor CYP2C9[6], silny induktor CYP3A4[6], induktor UGT1A1[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C8[5], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • PSA
  • stężenie testosteronu w surowicy u chorych na deprywacji androgenowej
  • objawy progresji choroby (bóle kostne, dolegliwości ze strony dróg moczowych)

Kiedy ocena się zmienia

Dawki suprafizjologiczne w ramach badania klinicznego (bipolarna terapia androgenowa)dawka · testosteroninne zalecenieTestosteron w dużych dawkach bywa stosowany w raku gruczołu krokowego opornym na kastrację wyłącznie w protokołach badań klinicznych, często w sekwencji z enzalutamidem. Poza takim protokołem połączenie pozostaje przeciwwskazane.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Nebido 1000 mg/4 ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nebido-100140867/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xtandi 40 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xtandi-100302608/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Androtop 25 mg/2,5 g, żel przezskórny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/androtop-100162001/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  6. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneWorykonazol+ EnzalutamidNie łącz worykonazolu z enzalutamidem – u pacjenta leczonego enzalutamidem wybierz lek przeciwgrzybiczy niezależny od indukcji CYP, np. echinokandynę lub liposomalną amfoterycynę B, zależnie od patogenu i wskazania.Nie przyjmuj tych leków razem bez zgody lekarza i powiedz lekarzowi zlecającemu worykonazol, że bierzesz lub niedawno brałeś enzalutamid.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj tych leków razem bez zgody lekarza i powiedz lekarzowi zlecającemu worykonazol, że bierzesz lub niedawno brałeś enzalutamid.

Lek na raka prostaty enzalutamid przyspiesza rozkładanie worykonazolu w organizmie. Przez to worykonazol może działać za słabo i nie wyleczyć groźnego zakażenia grzybiczego. Ten efekt może utrzymywać się nawet przez miesiąc lub dłużej po odstawieniu enzalutamidu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka, która nie mija lub wraca mimo leczenia
  • nasilający się kaszel, duszność lub ból w klatce piersiowej
  • brak poprawy objawów zakażenia po kilku dniach leczenia
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz worykonazolu z enzalutamidem – u pacjenta leczonego enzalutamidem wybierz lek przeciwgrzybiczy niezależny od indukcji CYP, np. echinokandynę lub liposomalną amfoterycynę B, zależnie od patogenu i wskazania. Jeśli enzalutamid odstawiono, pamiętaj, że indukcja może utrzymywać się miesiąc lub dłużej, więc w tym okresie worykonazol stosuj tylko pod kontrolą stężeń terapeutycznych.[1] Gdy brak alternatywy (np. oporność patogenu), decyzję o wyjątkowym łączeniu podejmuje specjalista chorób zakaźnych razem z onkologiem, przy ścisłym monitorowaniu stężenia minimalnego worykonazolu i odpowiedzi klinicznej.

Skutek kliniczny

Spodziewane jest znaczne, potencjalnie subterapeutyczne zmniejszenie stężenia worykonazolu z ryzykiem niepowodzenia leczenia inwazyjnej grzybicy, co u pacjenta onkologicznego może zagrażać życiu. Pełna indukcja rozwija się w ciągu około miesiąca od włączenia enzalutamidu i może utrzymywać się miesiąc lub dłużej po jego odstawieniu ze względu na okres półtrwania 5,8 dnia.[1] Zwiększenie ekspozycji na enzalutamid pod wpływem worykonazolu nie ma istotnego znaczenia klinicznego.

Mechanizm

Enzalutamid jest silnym induktorem CYP3A4 oraz umiarkowanym induktorem CYP2C9 i CYP2C19, a u pacjentów z rakiem gruczołu krokowego zmniejszał AUC midazolamu o 86%, S-warfaryny o 56% i omeprazolu o 70%.[1] Worykonazol jest metabolizowany właśnie przez CYP2C19, CYP2C9 i CYP3A4, a induktory tych izoenzymów zmniejszają jego stężenie w osoczu.[2] Worykonazolu nie łączy się z lekami, które indukują CYP3A4 i znacząco zmniejszają jego stężenie, takimi jak ryfampicyna, karbamazepina czy fenobarbital.[2][3] Enzalutamid indukuje jednocześnie wszystkie trzy szlaki eliminacji worykonazolu, więc należy oczekiwać spadku stężenia porównywalnego z silnymi induktorami z tej grupy. Wpływ w przeciwnym kierunku jest mały – silny inhibitor CYP3A4 itrakonazol zwiększał AUC enzalutamidu o 41% bez wpływu na Cmax i nie wymaga to zmiany dawki enzalutamidu.[1]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Worykonazol – silny inhibitor CYP3A4[4], enzalutamid – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5]
  • Enzalutamid – umiarkowany induktor CYP2C19[4], worykonazol – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C19[4]
  • Enzalutamid – umiarkowany induktor CYP2C9[4], worykonazol – substrat CYP2C9[6]
  • Enzalutamid – silny induktor CYP3A4[4], worykonazol – substrat CYP3A4[6]
  • Worykonazol: słaby inhibitor CYP2B6[4], umiarkowany inhibitor CYP2C19[4], słaby inhibitor CYP2C9[4], silny inhibitor CYP3A4[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C19[4], substrat CYP2C9[6], substrat CYP3A4[6]
  • Enzalutamid: inhibitor OAT3[5], słaby inhibitor P-gp[5], induktor CYP2B6[5], umiarkowany induktor CYP2C19[4], umiarkowany induktor CYP2C9[4], silny induktor CYP3A4[4], induktor UGT1A1[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C8[5], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[5]

Monitorować

  • stężenie minimalne worykonazolu (TDM), jeśli połączenia nie da się uniknąć lub w ciągu miesiąca po odstawieniu enzalutamidu
  • odpowiedź kliniczna na leczenie przeciwgrzybicze (gorączka, objawy infekcji, obraz radiologiczny)
  • EKG przy współistnieniu innych czynników ryzyka wydłużenia QT

Bezpieczniejsze alternatywy

kaspofunginamykafunginaanidulafunginaamfoterycyna B (postać liposomalna)darolutamid (jako zamiana leku antyandrogenowego, decyzja onkologa)

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie enzalutamidu w ciągu ostatniego miesiącaczas leczenia · enzalutamidinne zaleceniePo odstawieniu enzalutamidu indukcja enzymów może utrzymywać się miesiąc lub dłużej ze względu na okres półtrwania 5,8 dnia, dlatego worykonazol w tym okresie stosuj tylko pod kontrolą stężeń terapeutycznych.
Enzalutamid włączony u pacjenta leczonego worykonazolemkolejność włączenia · enzalutamidinne zaleceniePrzy włączaniu enzalutamidu stężenie worykonazolu spada stopniowo przez około miesiąc, choć część efektu może ujawnić się wcześniej, dlatego przed rozpoczęciem enzalutamidu należy zmienić lek przeciwgrzybiczy albo odroczyć włączenie do zakończenia leczenia worykonazolem.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Vfend 50 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vfend-100113340/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Voriconazole Accord 50 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/voriconazole-accord-100306606/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Vfend. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vfend-100113340/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneBuspiron+ ZonisamidU pacjenta z padaczką leczonego zonisamidem nie włączaj buspironu i zaproponuj lekarzowi inny lek przeciwlękowy.Nie zaczynaj brać buspironu, jeśli przyjmujesz zonisamid z powodu padaczki, tylko zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na lęk.nieznanyteoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj brać buspironu, jeśli przyjmujesz zonisamid z powodu padaczki, tylko zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na lęk.

Buspiron nie jest zalecany u osób chorujących na padaczkę, a zonisamid to lek przeciwpadaczkowy. Buspiron może utrudniać kontrolę napadów. Oba leki mogą też razem nasilać senność i zawroty głowy.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • częstsze lub silniejsze napady padaczkowe
  • nasilona senność
  • zawroty głowy
  • trudności z koncentracją
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PD – antagonizm, PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

U pacjenta z padaczką leczonego zonisamidem nie włączaj buspironu i zaproponuj lekarzowi inny lek przeciwlękowy. Jeśli zonisamid stosowany jest poza wskazaniem u osoby bez padaczki, połączenie można rozważyć z zachowaniem ostrożności i kontrolą senności oraz zawrotów głowy.

Skutek kliniczny

Możliwe pogorszenie kontroli napadów padaczkowych oraz nasilenie senności, zawrotów głowy i zaburzeń koncentracji. Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna.

Mechanizm

Buspironu nie stosuje się u chorych na padaczkę[1] – a padaczka jest podstawowym wskazaniem zonisamidu, więc u większości pacjentów przyjmujących zonisamid buspiron jest przeciwwskazany ze względu na chorobę, a nie na sam lek. Przy leczeniu skojarzonym z innymi lekami serotoninergicznymi opisywano rzadkie przypadki drgawek po buspironie[1]. Oba leki działają na ośrodkowy układ nerwowy, a buspiron łączy się ostrożnie z innymi lekami o takim działaniu[1], co oznacza możliwość sumowania senności i zawrotów głowy. Zonisamid nie hamuje istotnie enzymów cytochromu P-450, w tym CYP3A4, więc nie zwiększa stężenia buspironu[2].

Metabolizm i transportery

  • Buspiron: wrażliwy substrat CYP3A4[3]
  • Zonisamid: słaby inhibitor P-gp[4], substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • częstość i charakter napadów padaczkowych
  • senność i zawroty głowy
  • sprawność psychoruchowa, zwłaszcza u kierowców

Bezpieczniejsze alternatywy

pregabalinasertralina

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Spamilan 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/spamilan-100042544/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zonegran 25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zonegran-100312937/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zonegran. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zonegran-100312937/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneAntyandrogeny (np. enzalutamid, bikalutamid, flutamid)+ Prokinetyki (np. cyzapryd) klasaAntyandrogenu nie łączy się z cyzaprydem ze względu na ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca.Jeśli przyjmujesz lek antyandrogenowy, nie stosuj cyzaprydu i powiedz lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich swoich lekach, żeby dobrali inny lek na pracę żołądka.nieznanyteoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz lek antyandrogenowy, nie stosuj cyzaprydu i powiedz lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich swoich lekach, żeby dobrali inny lek na pracę żołądka.

Leki antyandrogenowe stosowane w raku prostaty, takie jak bikalutamid, enzalutamid czy apalutamid, mogą wpływać na rytm serca. Cyzapryd, lek pobudzający pracę żołądka i jelit, działa na serce podobnie, a razem mogą wywołać groźną arytmię. Inne leki na pracę żołądka, takie jak itopryd czy metoklopramid, nie niosą tego ryzyka w takim stopniu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • nagłe zawroty głowy
  • omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
  • duszność z uczuciem osłabienia
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – metabolizm
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Antyandrogenu nie łączy się z cyzaprydem ze względu na ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca. Połączenie cyzaprydu z bikalutamidem jest przeciwwskazane, a cyzaprydu nie stosuje się z żadnym lekiem wydłużającym odstęp QT, w tym z enzalutamidem, apalutamidem, darolutamidem i flutamidem. Gdy pacjent leczony antyandrogenem wymaga prokinetyku, należy wybrać itopryd albo krótkotrwale metoklopramid. Jeśli cyzapryd był już stosowany razem z antyandrogenem, należy go odstawić, wykonać EKG z oceną QTc i wyrównać niedobór potasu oraz magnezu. Po odstawieniu enzalutamidu lub apalutamidu nie należy włączać cyzaprydu w okresie wygasania indukcji enzymatycznej.

Skutek kliniczny

Połączenie grozi wydłużeniem odstępu QT, częstoskurczem typu torsade de pointes, migotaniem komór i nagłym zgonem sercowym. Ryzyko jest największe przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobie serca i w starszym wieku. Przy enzalutamidzie i apalutamidzie cyzapryd może też słabiej działać na motorykę przewodu pokarmowego.

Mechanizm

Interakcja dotyczy wszystkich antyandrogenów, ale po stronie prokinetyków dotyczy tylko cyzaprydu. Cyzapryd blokuje kanały potasowe hERG w sercu, wydłuża odstęp QT i może wywołać częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes. Terapia antyandrogenowa w raku prostaty także wydłuża odstęp QT, więc oba leki sumują działanie proarytmiczne. Cyzapryd jest metabolizowany niemal wyłącznie przez CYP3A4. Bikalutamid hamuje CYP3A4 i może zwiększać stężenie cyzaprydu, co dodatkowo nasila ryzyko arytmii. Enzalutamid i apalutamid silnie indukują CYP3A4 i obniżają stężenie cyzaprydu, a darolutamid działa w tym kierunku słabo. Nie znosi to jednak ryzyka sumowania wpływu na QT. Po odstawieniu enzalutamidu lub apalutamidu indukcja ustępuje stopniowo, a stężenie cyzaprydu rośnie.

Monitorować

  • EKG z oceną odstępu QTc
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • częstość rytmu serca (bradykardia)
  • omdlenia, kołatania serca, zawroty głowy

Kiedy ocena się zmienia

wiek ≥ 65 latpacjentryzyko rośnieU starszych mężczyzn częściej występują choroba niedokrwienna serca, niewydolność serca, bradykardia i zaburzenia elektrolitowe, które dodatkowo zwiększają ryzyko torsade de pointes.
Odstawienie enzalutamidu lub apalutamidukolejność włączenia · antyandrogenyryzyko rośniePo odstawieniu enzalutamidu lub apalutamidu indukcja CYP3A4 wygasa stopniowo przez kilka tygodni. Stężenie cyzaprydu dawkowanego jak w okresie indukcji może wtedy wzrosnąć i zwiększyć ryzyko arytmii.

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.