Interakcje / Ertugliflozyna / Ertugliflozyna i hydrokortyzon
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Kontroluj glikemię po włączeniu hydrokortyzonu, po zwiększeniu jego dawki i po powrocie do dawki wyjściowej, a w razie potrzeby zmodyfikuj leczenie przeciwcukrzycowe.
Mierz regularnie cukier, pij odpowiednio dużo płynów, a gdy zachorujesz z wymiotami, biegunką lub gorączką, od razu skontaktuj się z lekarzem w sprawie dawek obu leków.
Niekorzystna interakcjaErtugliflozyna+ HydrokortyzonKontroluj glikemię po włączeniu hydrokortyzonu, po zwiększeniu jego dawki i po powrocie do dawki wyjściowej, a w razie potrzeby zmodyfikuj leczenie przeciwcukrzycowe.Mierz regularnie cukier, pij odpowiednio dużo płynów, a gdy zachorujesz z wymiotami, biegunką lub gorączką, od razu skontaktuj się z lekarzem w sprawie dawek obu leków.opóźniony (dni)rozległe badania
Niekorzystna interakcja
Mierz regularnie cukier, pij odpowiednio dużo płynów, a gdy zachorujesz z wymiotami, biegunką lub gorączką, od razu skontaktuj się z lekarzem w sprawie dawek obu leków.
Hydrokortyzon może podnosić poziom cukru we krwi, przez co lek na cukrzycę może działać słabiej. Przy zwykłych dawkach zastępujących hormony nadnerczy ten efekt jest zwykle niewielki. Lek na cukrzycę zwiększa też utratę wody z moczem, co w czasie choroby z wymiotami lub biegunką może być groźne, jeśli masz niewydolność nadnerczy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysokie wyniki pomiarów cukru
- wzmożone pragnienie i częste oddawanie moczu
- zawroty głowy przy wstawaniu
- silne osłabienie, nudności, wymioty lub bóle brzucha
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Kontroluj glikemię po włączeniu hydrokortyzonu, po zwiększeniu jego dawki i po powrocie do dawki wyjściowej, a w razie potrzeby zmodyfikuj leczenie przeciwcukrzycowe. Przy ostrej chorobie z wymiotami, biegunką lub gorączką zwiększ dawkę hydrokortyzonu zgodnie z indywidualnym planem chorego i rozważ czasowe odstawienie ertugliflozyny do czasu powrotu do normalnego jedzenia i picia. Zadbaj o odpowiednie nawodnienie i kontrolę ciśnienia tętniczego.
Skutek kliniczny
Możliwe pogorszenie kontroli glikemii, zwłaszcza po włączeniu hydrokortyzonu lub zwiększeniu jego dawki. Przy dawkach substytucyjnych w niedoczynności nadnerczy efekt jest zwykle niewielki, przy dawkach ponadfizjologicznych może być wyraźny. U chorych z niedoczynnością nadnerczy działanie moczopędne ertugliflozyny może dodatkowo sprzyjać odwodnieniu i niedociśnieniu, co w ostrej chorobie zwiększa ryzyko przełomu nadnerczowego.
Mechanizm
Hydrokortyzon jako glikokortykosteroid nasila glukoneogenezę w wątrobie i zmniejsza wrażliwość tkanek na insulinę, przez co podnosi stężenie glukozy we krwi i osłabia działanie leków przeciwcukrzycowych, w tym ertugliflozyny. Ertugliflozyna nie zmienia stężenia hydrokortyzonu, a hydrokortyzon nie wpływa w istotny sposób na farmakokinetykę ertugliflozyny, której klirens zależy głównie od UGT1A9 i UGT2B7, a nie od CYP3A4.[1]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- glikemia na czczo i poposiłkowa
- HbA1c przy dłuższym leczeniu
- ciśnienie tętnicze i objawy odwodnienia
- objawy przełomu nadnerczowego w czasie ostrej choroby
Kiedy ocena się zmienia
| Dawka substytucyjna w niedoczynności nadnerczydawka · hydrokortyzon | ryzyko maleje | Przy dawkach odpowiadających fizjologicznemu wydzielaniu kortyzolu wpływ na glikemię jest zwykle niewielki. Wystarczy rutynowa kontrola glikemii i edukacja w zakresie postępowania w ostrej chorobie. |
| Miejscowa (skóra, odbyt)droga podania · hydrokortyzon | ryzyko maleje | Hydrokortyzon stosowany miejscowo na niewielkie powierzchnie nie wpływa istotnie na glikemię. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Steglatro 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/steglatro-100405521/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Steglatro. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/steglatro-100405521/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alkindi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/alkindi-100402072/
Alkohol przy tych lekach
Niekorzystna interakcjaErtugliflozynaa alkoholZalecaj ograniczenie alkoholu do okazjonalnych małych ilości spożywanych z posiłkiem i przy dobrym nawodnieniu, a odradzaj upijanie się i picie na czczo.Pij alkohol rzadko i w małych ilościach, zawsze z jedzeniem i wodą, a gdy pojawią się nudności, wymioty, ból brzucha lub trudności z oddychaniem, od razu zgłoś się do lekarza.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Pij alkohol rzadko i w małych ilościach, zawsze z jedzeniem i wodą, a gdy pojawią się nudności, wymioty, ból brzucha lub trudności z oddychaniem, od razu zgłoś się do lekarza.
Niewielka ilość alkoholu do posiłku zwykle nie szkodzi, ale nie pij dużo naraz ani na pusty żołądek. Ten lek wyprowadza z organizmu cukier i wodę z moczem, a alkohol dodatkowo odwadnia i może sprzyjać rzadkiemu, ale groźnemu zakwaszeniu organizmu ciałami ketonowymi. Ryzyko jest większe, gdy pijesz dużo, mało jesz, wymiotujesz albo przyjmujesz też insulinę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nudności lub wymioty
- ból brzucha
- silne pragnienie i suchość w ustach
- szybki, głęboki oddech
- owocowy zapach z ust
- nietypowa senność lub splątanie
- zawroty głowy przy wstawaniu
- drżenie, poty i uczucie głodu przy jednoczesnym stosowaniu insuliny
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Zalecaj ograniczenie alkoholu do okazjonalnych małych ilości spożywanych z posiłkiem i przy dobrym nawodnieniu, a odradzaj upijanie się i picie na czczo. U osób nadużywających alkoholu ChPL zaleca ostrożność w stosowaniu inhibitorów SGLT2, dlatego warto omówić z lekarzem zasadność leczenia ertugliflozyną.[1] Przy nudnościach, wymiotach, bólu brzucha, nadmiernym pragnieniu lub zaburzeniach oddychania po alkoholu pacjent powinien pilnie zgłosić się do lekarza, który oceni ciała ketonowe niezależnie od wartości glikemii i rozważy przerwanie ertugliflozyny.
Skutek kliniczny
Najgroźniejszym skutkiem jest cukrzycowa kwasica ketonowa, która u leczonych inhibitorami SGLT2 może przebiegać przy prawidłowym lub tylko umiarkowanie podwyższonym stężeniu glukozy, co opóźnia rozpoznanie. Picie alkoholu, zwłaszcza dużych ilości naraz i bez posiłku, sprzyja też odwodnieniu, niedociśnieniu ortostatycznemu i zawrotom głowy. U chorych leczonych jednocześnie insuliną lub pochodną sulfonylomocznika alkohol zwiększa ryzyko hipoglikemii, które ChPL opisuje już dla samego skojarzenia ertugliflozyny z tymi lekami.[1]
Mechanizm
Alkohol nasila działania ertugliflozyny, które sprzyjają odwodnieniu i kwasicy ketonowej, dlatego jego spożycie trzeba ograniczać, a nadużywanie wyklucza bezpieczne leczenie bez ścisłej kontroli. Ertugliflozyna hamuje kotransporter SGLT2 w kanaliku proksymalnym, zwiększa wydalanie glukozy z moczem i wywołuje diurezę osmotyczną, a obniżając glikemię i zapotrzebowanie na insulinę, przesuwa metabolizm w kierunku lipolizy i ketogenezy. Etanol hamuje glukoneogenezę w wątrobie, a jego utlenianie zwiększa stosunek NADH do NAD+ i sprzyja powstawaniu ciał ketonowych, zwłaszcza przy jednoczesnym głodzeniu i wymiotach. Etanol hamuje też wydzielanie wazopresyny i nasila diurezę, co sumuje się z działaniem moczopędnym ertugliflozyny. ChPL ertugliflozyny wymienia nadużywanie alkoholu wśród stanów zwiększających zapotrzebowanie na insulinę i ryzyko cukrzycowej kwasicy ketonowej oraz zaleca u tych pacjentów ostrożność w stosowaniu inhibitorów SGLT2.[1] Według informacji dla pacjenta ryzyko kwasicy ketonowej może być zwiększone w przypadku nadmiernego spożycia alkoholu.[1] ChPL ertugliflozyny nie wymienia alkoholu w przeciwwskazaniach ani w punkcie dotyczącym interakcji.[1]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- ciała ketonowe we krwi lub w moczu przy objawach sugerujących kwasicę, także przy prawidłowej glikemii
- stan nawodnienia i ciśnienie tętnicze, w tym spadki ortostatyczne
- glikemia u chorych leczonych także insuliną lub pochodną sulfonylomocznika
- ilość i wzorzec spożycia alkoholu w wywiadzie
Kiedy ocena się zmienia
| Duże ilości wypite jednorazowo lub picie na czczoilość alkoholu · pacjent | inne zalecenie | Jednorazowe spożycie dużej ilości alkoholu, zwłaszcza bez posiłku lub z wymiotami, wyraźnie zwiększa ryzyko kwasicy ketonowej i odwodnienia, dlatego takiego picia należy całkowicie unikać. |
| Przewlekłe nadużywanie alkoholuczas leczenia · pacjent | inne zalecenie | ChPL wymienia nadużywanie alkoholu wśród czynników ryzyka cukrzycowej kwasicy ketonowej i zaleca ostrożność w stosowaniu inhibitorów SGLT2, dlatego u takich pacjentów należy z lekarzem rozważyć zasadność leczenia ertugliflozyną. |
| Okazjonalnie niewielka ilość do posiłkuilość alkoholu · pacjent | ryzyko maleje | Okazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu z posiłkiem u dobrze nawodnionego pacjenta nie wiąże się z udokumentowanym istotnym wzrostem ryzyka, wystarczy poinformować o objawach kwasicy ketonowej i odwodnienia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Steglatro 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/steglatro-100405521/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Steglatro. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/steglatro-100405521/
Niekorzystna interakcjaHydrokortyzona alkoholZalecaj unikanie alkoholu w czasie stosowania hydrokortyzonu, a przy leczeniu zastępczym niewydolności nadnerczy dopuszczaj co najwyżej okazjonalne, niewielkie ilości, zawsze razem z posiłkiem.Unikaj alkoholu w czasie leczenia, a jeśli już go wypijesz, rób to z posiłkiem i nigdy nie pomijaj dawki leku.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Unikaj alkoholu w czasie leczenia, a jeśli już go wypijesz, rób to z posiłkiem i nigdy nie pomijaj dawki leku.
Alkohol może nasilać podrażnienie żołądka, które powodują również leki z tej grupy. Jeśli przyjmujesz hydrokortyzon, bo organizm nie wytwarza dość własnego kortyzolu, alkohol może dodatkowo obniżać poziom cukru we krwi. Wymioty lub odwodnienie po alkoholu mogą też utrudnić przyjęcie leku. Najbezpieczniej jest nie pić alkoholu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny ból brzucha, zgaga lub czarne stolce
- drżenie rąk, pocenie się, nagły głód, splątanie (możliwe niedocukrzenie)
- wymioty lub biegunka uniemożliwiające przyjęcie leku
- silne osłabienie, zawroty głowy, senność (możliwy przełom nadnerczowy) – wezwij pomoc medyczną
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zalecaj unikanie alkoholu w czasie stosowania hydrokortyzonu, a przy leczeniu zastępczym niewydolności nadnerczy dopuszczaj co najwyżej okazjonalne, niewielkie ilości, zawsze razem z posiłkiem. Nie wolno pomijać dawki z powodu picia ani po wymiotach. W razie wymiotów, biegunki lub złego samopoczucia po alkoholu konieczne jest postępowanie jak przy chorobie przebiegającej z gorączką lub utratą płynów, zgodnie z zaleceniami lekarza prowadzącego.
Skutek kliniczny
Alkohol może nasilać podrażnienie żołądka, zgagę i ryzyko owrzodzeń z krwawieniem z przewodu pokarmowego. U pacjentów z niewydolnością nadnerczy zwiększa ryzyko niedocukrzenia, zwłaszcza u dzieci i przy przyjmowaniu alkoholu na czczo. Wymioty lub odwodnienie po alkoholu mogą uniemożliwić przyjęcie dawki i sprzyjać przełomowi nadnerczowemu. Przy krótkotrwałym leczeniu małą dawką i okazjonalnym piciu ryzyko jest niewielkie.
Mechanizm
Alkohol i glikokortykosteroidy działają drażniąco na błonę śluzową przewodu pokarmowego, więc ich działanie na żołądek się sumuje. U osób z niedoborem kortyzolu (niewydolność nadnerczy) alkohol dodatkowo hamuje glukoneogenezę w wątrobie, a brak własnego kortyzolu osłabia obronę przed hipoglikemią. Alkohol sprzyja też odwodnieniu, wymiotom i zaburzeniom przyjmowania leku, a to są czynniki wyzwalające przełom nadnerczowy. Charakterystyka produktu Alkindi nie wspomina o alkoholu ani etanolu, a hydrokortyzon jest metabolizowany przez CYP3A4 i alkohol nie figuruje wśród wymienionych tam inhibitorów ani induktorów tego enzymu.[1]
Metabolizm i transportery
- Hydrokortyzon: substrat CYP3A4[2]
Monitorować
- objawy ze strony przewodu pokarmowego (ból w nadbrzuszu, zgaga, smoliste stolce)
- objawy niedocukrzenia
- objawy przełomu nadnerczowego (osłabienie, wymioty, spadek ciśnienia, senność)
- u dzieci i młodzieży ścisły nadzór opiekuna nad dostępem do alkoholu
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≤ 18 latpacjent | ryzyko rośnie | U dzieci i młodzieży z niewydolnością nadnerczy ryzyko hipoglikemii po alkoholu jest wyższe, a spożywanie alkoholu w tym wieku jest niewskazane niezależnie od leczenia. |
| Duże ilości lub picie na czczoilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Większe ilości alkoholu i picie na czczo zwiększają ryzyko podrażnienia przewodu pokarmowego, niedocukrzenia oraz wymiotów, które mogą zaburzyć przyjmowanie leku. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alkindi 0,5 mg, granulat w kapsułce do otwierania. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/alkindi-100402072/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alkindi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/alkindi-100402072/
Inne interakcje tych leków 199
Połączenie przeciwwskazaneFenylefryna+ ErtugliflozynaNie wydawaj doustnych preparatów z fenylefryną pacjentowi leczonemu ertugliflozyną, ponieważ cukrzyca jest przeciwwskazaniem do ich stosowania.Nie przyjmuj doustnych leków na przeziębienie z fenylefryną i zapytaj farmaceutę o bezpieczny zamiennik, na przykład krople lub aerozol do nosa stosowane przez kilka dni.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj doustnych leków na przeziębienie z fenylefryną i zapytaj farmaceutę o bezpieczny zamiennik, na przykład krople lub aerozol do nosa stosowane przez kilka dni.
Tabletki i kapsułki na przeziębienie z fenylefryną nie są przeznaczone dla osób z cukrzycą. Ertugliflozynę przyjmuje się właśnie z powodu cukrzycy, więc tych leków nie łączy się ze sobą. Fenylefryna może podnieść ciśnienie, przyspieszyć bicie serca i utrudnić utrzymanie prawidłowego poziomu cukru.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny ból głowy
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- ból lub ucisk w klatce piersiowej
- wysokie wartości ciśnienia na ciśnieniomierzu
- wyraźnie wyższe niż zwykle wyniki pomiaru cukru
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie wydawaj doustnych preparatów z fenylefryną pacjentowi leczonemu ertugliflozyną, ponieważ cukrzyca jest przeciwwskazaniem do ich stosowania[1][2]. W objawowym leczeniu przeziębienia zaproponuj krótkotrwałe donosowe leki obkurczające błonę śluzową, irygację nosa roztworem soli i paracetamol bez dodatku sympatykomimetyku. Jeśli pacjent już przyjął doustną fenylefrynę, zaleć odstawienie oraz kontrolę ciśnienia tętniczego, tętna i glikemii.
Skutek kliniczny
U pacjenta z cukrzycą leczonego ertugliflozyną doustna fenylefryna może podnieść ciśnienie tętnicze i przyspieszyć lub zaburzyć rytm serca, a u osób z chorobą wieńcową lub nadciśnieniem zwiększa ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych. Może też pogorszyć wyrównanie cukrzycy przez działanie sympatykomimetyczne.
Mechanizm
Doustnej fenylefryny nie stosuje się u chorych na cukrzycę, a ertugliflozynę stosuje się w leczeniu cukrzycy typu 2, więc praktycznie każdy pacjent przyjmujący ertugliflozynę ma przeciwwskazanie do doustnej fenylefryny[1][2]. Fenylefryna jako agonista receptorów α1-adrenergicznych obkurcza naczynia i podnosi ciśnienie tętnicze, co działa przeciwnie do niewielkiego efektu hipotensyjnego ertugliflozyny i może utrudniać kontrolę ciśnienia i chorób sercowo-naczyniowych często współistniejących z cukrzycą. Doustnej fenylefryny nie stosuje się także w nadciśnieniu tętniczym, chorobie wieńcowej, zaburzeniach rytmu serca i zaburzeniach krążenia mózgowego[1]. Interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać, ponieważ ertugliflozyna jest metabolizowana głównie przez UGT1A9 i UGT2B7, a możliwe zmiany jej ekspozycji przy hamowaniu UGT nie są uznawane za istotne klinicznie[3].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- ciśnienie tętnicze
- tętno i rytm serca
- glikemia
Bezpieczniejsze alternatywy
ksylometazolina (donosowo, krótkotrwale)oksymetazolina (donosowo, krótkotrwale)
Kiedy ocena się zmienia
| Donosowa lub do okadroga podania · fenylefryna | ryzyko maleje | Miejscowe podanie fenylefryny daje znacznie mniejszą ekspozycję ogólnoustrojową niż postać doustna, dlatego przy krótkotrwałym stosowaniu w zalecanych dawkach ryzyko jest małe, ale u pacjentów z nadciśnieniem lub chorobą wieńcową warto zachować ostrożność. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anosin 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/anosin-100436119/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Acatar Acti Form 12,2 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/acatar-acti-form-100005170/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Steglatro 5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/steglatro-100405521/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Steglatro. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/steglatro-100405521/
Połączenie przeciwwskazaneHydrokortyzon+ Szczepionka przeciw durowi brzusznemuPrzed szczepieniem ustal dawkę i wskazanie hydrokortyzonu.Przed szczepieniem powiedz lekarzowi lub farmaceucie, w jakiej dawce i z jakiego powodu przyjmujesz hydrokortyzon.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przed szczepieniem powiedz lekarzowi lub farmaceucie, w jakiej dawce i z jakiego powodu przyjmujesz hydrokortyzon.
Hydrokortyzon w dużych dawkach osłabia odporność, dlatego szczepionka przeciw durowi brzusznemu w kapsułkach może być wtedy niebezpieczna albo słabiej działać. Jeśli przyjmujesz hydrokortyzon tylko w małej dawce, która zastępuje brakujący hormon nadnerczy, zwykle możesz się zaszczepić. Szczepionka w zastrzyku jest bezpieczna także przy większych dawkach hydrokortyzonu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka po szczepieniu
- uporczywa biegunka lub wymioty
- silne osłabienie, zawroty głowy lub omdlenie
- silny ból brzucha
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przed szczepieniem ustal dawkę i wskazanie hydrokortyzonu. Żywej doustnej szczepionki przeciw durowi brzusznemu nie podaje się osobom otrzymującym leki immunosupresyjne, w tym glikokortykosteroidy w dawkach immunosupresyjnych.[1] U takich pacjentów wybierz szczepionkę inaktywowaną do wstrzykiwań albo odłóż szczepienie żywą szczepionką do czasu zakończenia leczenia dużymi dawkami, zgodnie z decyzją lekarza. Hydrokortyzon w dawkach substytucyjnych nie jest przeszkodą do szczepienia, ale pacjenta z niedoczynnością kory nadnerczy przypomnij o zasadach zwiększania dawki w razie gorączki lub wymiotów po szczepieniu.
Skutek kliniczny
Przy dawkach immunosupresyjnych możliwa jest słabsza ochrona po szczepieniu oraz teoretyczne ryzyko zakażenia szczepem szczepionkowym po podaniu szczepionki żywej. Przy dawkach substytucyjnych nie oczekuje się istotnego klinicznie skutku. U osób z niedoczynnością kory nadnerczy gorączka po szczepieniu może zwiększać zapotrzebowanie na hydrokortyzon.
Mechanizm
Hydrokortyzon w dawkach przekraczających zapotrzebowanie fizjologiczne hamuje odporność komórkową i humoralną. Może to osłabić odpowiedź immunologiczną na szczepienie, a w przypadku żywej doustnej szczepionki teoretycznie sprzyjać namnażaniu atenuowanego szczepu Salmonella typhi Ty21a. Dawki substytucyjne stosowane w niedoczynności kory nadnerczy jedynie zastępują brakujący kortyzol i nie działają immunosupresyjnie.
Metabolizm i transportery
- Hydrokortyzon: substrat CYP3A4[2]
Monitorować
- dawka i wskazanie hydrokortyzonu przed szczepieniem
- gorączka, wymioty i biegunka po szczepieniu
- objawy niewydolności kory nadnerczy u pacjentów leczonych substytucyjnie
Bezpieczniejsze alternatywy
szczepionka przeciw durowi brzusznemu polisacharydowa Viszczepionka durowa inaktywowana pełnokomórkowa
Kiedy ocena się zmienia
| Dawka immunosupresyjna (większa niż substytucyjna)dawka · hydrokortyzon | ryzyko rośnie | Przy dawkach immunosupresyjnych hydrokortyzonu żywa doustna szczepionka przeciw durowi brzusznemu jest przeciwwskazana. Wybierz szczepionkę inaktywowaną do wstrzykiwań. |
| Po zakończeniu leczenia dużymi dawkamiodstep · hydrokortyzon | inne zalecenie | Po odstawieniu immunosupresyjnych dawek hydrokortyzonu szczepienie żywą szczepionką można rozważyć dopiero po powrocie odporności, a termin ustala lekarz. |
| Szczepionka inaktywowana do wstrzykiwańpostać · szczepionka przeciw durowi brzusznemu | ryzyko maleje | Szczepionka inaktywowana nie niesie ryzyka zakażenia szczepem szczepionkowym, a przy dużych dawkach hydrokortyzonu jedynie odpowiedź immunologiczna może być słabsza. |
| Na skórę lub miejscowodroga podania · hydrokortyzon | ryzyko maleje | Hydrokortyzon stosowany miejscowo nie osiąga działania immunosupresyjnego ogólnoustrojowo i nie wpływa na szczepienie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vivotif ≥ 2x10E9 CFU, kapsułki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vivotif-100386090/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alkindi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/alkindi-100402072/
Połączenie przeciwwskazaneHydrokortyzon+ Szczepionka przeciw cholerzePrzed szczepieniem ustal wskazanie i dawkę hydrokortyzonu.Przyjmij hydrokortyzon co najmniej godzinę przed szczepionką albo godzinę po niej, nie pomijaj żadnej dawki i powiedz lekarzowi, ile hydrokortyzonu bierzesz.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Przyjmij hydrokortyzon co najmniej godzinę przed szczepionką albo godzinę po niej, nie pomijaj żadnej dawki i powiedz lekarzowi, ile hydrokortyzonu bierzesz.
Hydrokortyzon przyjmowany jako uzupełnienie brakującego hormonu nie przeszkadza w szczepieniu przeciw cholerze. Szczepionkę pijesz, więc między nią a hydrokortyzonem trzeba zrobić przerwę, żeby szczepionka dobrze zadziałała. Jeśli bierzesz duże dawki hydrokortyzonu, które osłabiają odporność, niektórych szczepionek przeciw cholerze nie wolno ci przyjąć i lekarz dobierze inną.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne osłabienie, zawroty głowy lub omdlenie
- uporczywe wymioty lub biegunka po szczepieniu
- wysoka gorączka po szczepieniu
- silny ból brzucha
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PK – wchłanianie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przed szczepieniem ustal wskazanie i dawkę hydrokortyzonu. Żywej szczepionki przeciw cholerze nie podaje się osobom otrzymującym terapię immunosupresyjną[1], co obejmuje glikokortykosteroidy w dawkach immunosupresyjnych – u tych pacjentów wybierz szczepionkę inaktywowaną lub odrocz szczepienie. Dawki zastępcze w niewydolności kory nadnerczy nie stanowią przeciwwskazania do szczepienia. Po szczepionce inaktywowanej doustny hydrokortyzon przyjmij co najmniej 1 godzinę przed szczepieniem albo co najmniej 1 godzinę po nim, przy czym w tym czasie pacjent nie je i nie pije[2]. Nie pomijaj ani nie opóźniaj dawki hydrokortyzonu ponad konieczny odstęp, bo grozi to przełomem nadnerczowym. Przypomnij zasady zwiększania dawki w razie gorączki, wymiotów lub biegunki.
Skutek kliniczny
Przy dawkach immunosupresyjnych hydrokortyzonu żywa szczepionka przeciw cholerze może wywołać zakażenie szczepem szczepionkowym, a odpowiedź na szczepienie może być słabsza. Przy dawkach zastępczych głównym problemem praktycznym jest zachowanie odstępu między doustnym hydrokortyzonem a szczepionką inaktywowaną. Dodatkowo biegunka lub gorączka po szczepieniu mogą u chorego z niewydolnością nadnerczy zwiększyć zapotrzebowanie na hydrokortyzon.
Mechanizm
Glikokortykosteroidy w dawkach przekraczających zastępcze działają immunosupresyjnie, co zwiększa ryzyko zakażenia szczepem szczepionkowym po żywej, atenuowanej szczepionce przeciw cholerze i może osłabiać odpowiedź immunologiczną na każdą szczepionkę. Hydrokortyzon w dawkach zastępczych, stosowany w niewydolności kory nadnerczy, odtwarza fizjologiczne stężenie kortyzolu i nie powinien istotnie hamować odporności. Inaktywowana szczepionka doustna jest wrażliwa na kwas żołądkowy, a jednoczesne przyjęcie innych leków doustnych może osłabiać jej działanie, dlatego wymagany jest odstęp czasowy[2].
Metabolizm i transportery
- Hydrokortyzon: substrat CYP3A4[3]
Monitorować
- dawka i wskazanie hydrokortyzonu przed kwalifikacją do szczepienia żywą szczepionką
- zachowanie odstępu 1 godziny między doustnym hydrokortyzonem a szczepionką inaktywowaną
- objawy niewydolności nadnerczy przy biegunce, wymiotach lub gorączce po szczepieniu
Bezpieczniejsze alternatywy
inaktywowana doustna szczepionka przeciw cholerze (u pacjentów otrzymujących immunosupresyjne dawki hydrokortyzonu)
Kiedy ocena się zmienia
| Dawka immunosupresyjnadawka · hydrokortyzon | ryzyko rośnie | Glikokortykosteroidy w dawkach immunosupresyjnych wykluczają podanie żywej, atenuowanej szczepionki przeciw cholerze. Wybierz szczepionkę inaktywowaną albo odrocz szczepienie. |
| Szczepionka inaktywowanapostać · szczepionka przeciw cholerze | inne zalecenie | Szczepionka inaktywowana nie jest przeciwwskazana przy żadnej dawce hydrokortyzonu, ale wymaga 1 godziny odstępu od innych leków doustnych przed podaniem i po nim. Przy dawkach immunosupresyjnych odpowiedź może być słabsza. |
| Miejscowa (skóra, odbyt)droga podania · hydrokortyzon | ryzyko maleje | Hydrokortyzon stosowany miejscowo na niewielkie powierzchnie nie wymaga odstępu od szczepionki doustnej i nie działa immunosupresyjnie ogólnoustrojowo. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxchora 4 × 108 do 2 × 109 żywotnych komórek żywego, atenuowanego szczepu CVD 103-HgR1 Vibrio cholerae, proszek i proszek musujący do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vaxchora-100442060/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dukoral -, proszek musujący i zawiesina do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dukoral-100148596/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alkindi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/alkindi-100402072/
Niekorzystna interakcjaHydrokortyzon+ AmisulprydPołączenia amisulprydu z glikokortykosteroidami nie zaleca się, a jeśli jest konieczne, hipokaliemię należy wyrównać przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, ale zapytaj lekarza o regularne badanie poziomu potasu we krwi i ewentualnie EKG.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, ale zapytaj lekarza o regularne badanie poziomu potasu we krwi i ewentualnie EKG.
Hydrokortyzon może obniżać poziom potasu we krwi. Zbyt mało potasu sprawia, że amisulpryd łatwiej zaburza rytm serca. Ryzyko jest większe przy wyższych dawkach hydrokortyzonu i przy lekach moczopędnych lub przeczyszczających.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy lub omdlenie
- osłabienie i skurcze mięśni
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenia amisulprydu z glikokortykosteroidami nie zaleca się, a jeśli jest konieczne, hipokaliemię należy wyrównać przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia.[1] Przed włączeniem i okresowo w trakcie skojarzenia należy oznaczać potas i magnez, a u pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka wykonać EKG z oceną QTc. Należy unikać dokładania kolejnych leków obniżających potas lub wydłużających QT.
Skutek kliniczny
Przy hipokaliemii rośnie ryzyko wydłużenia odstępu QT, komorowych zaburzeń rytmu typu torsade de pointes, omdleń, a w skrajnych przypadkach nagłego zgonu sercowego.[1] Ryzyko jest największe przy wyższych dawkach glikokortykosteroidu, współistniejących innych przyczynach utraty potasu, bradykardii albo przy innych lekach wydłużających QT.
Mechanizm
Glikokortykosteroidy mogą obniżać stężenie potasu we krwi, a hipokaliemia zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i torsade de pointes wywoływanych przez amisulpryd.[1] Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i nie zmienia stężenia żadnego z leków.
Metabolizm i transportery
- Hydrokortyzon: substrat CYP3A4[2]
Monitorować
- stężenie potasu w surowicy
- stężenie magnezu w surowicy
- EKG z oceną QTc
- kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo na skórędroga podania · hydrokortyzon | ryzyko maleje | Hydrokortyzon stosowany miejscowo na skórę w typowych warunkach nie powoduje istotnej hipokaliemii, więc interakcja traci znaczenie kliniczne. |
| Dawka substytucyjna w niedoczynności kory nadnerczydawka · hydrokortyzon | ryzyko maleje | Przy leczeniu substytucyjnym dawkami fizjologicznymi ryzyko hipokaliemii jest małe, ale kontrola potasu nadal jest wskazana, zwłaszcza przy innych czynnikach ryzyka. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Symamis 50 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/symamis-100402758/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alkindi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/alkindi-100402072/
Niekorzystna interakcjaHydrokortyzon+ Lukrecja (lek)Korzenia lukrecji nie należy stosować razem z kortykosteroidami.Nie stosuj lukrecji w żadnej postaci w trakcie leczenia hydrokortyzonem, a jeśli jesz ją regularnie, nie zmieniaj tego nagle i zapytaj lekarza lub farmaceutę.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Nie stosuj lukrecji w żadnej postaci w trakcie leczenia hydrokortyzonem, a jeśli jesz ją regularnie, nie zmieniaj tego nagle i zapytaj lekarza lub farmaceutę.
Lukrecja może wzmacniać działanie hydrokortyzonu. Przez to w organizmie może zatrzymywać się woda i sól, a ubywać potasu. Może to podnieść ciśnienie krwi, wywołać obrzęki i osłabienie mięśni. Dotyczy to herbatek i syropów z lukrecją, a także dużych ilości cukierków lukrecjowych.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- obrzęki nóg lub szybki przyrost masy ciała
- bóle głowy lub wysokie ciśnienie krwi
- osłabienie lub skurcze mięśni
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Korzenia lukrecji nie należy stosować razem z kortykosteroidami[1]. Pacjentowi przyjmującemu hydrokortyzon zaleć rezygnację z preparatów i naparów z lukrecji oraz z dużych ilości słodyczy lukrecjowych. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, ściśle kontroluj pacjenta i rozważ korektę dawki hydrokortyzonu[2]. Przy zmianie nawyku spożywania lukrecji u pacjenta z niewydolnością nadnerczy oceń, czy dawka hydrokortyzonu jest nadal właściwa.
Skutek kliniczny
Nasilenie działania glikokortykosteroidowego i mineralokortykoidowego hydrokortyzonu z obrazem rzekomego hiperaldosteronizmu – wzrost ciśnienia tętniczego, obrzęki, przyrost masy ciała, hipokaliemia z osłabieniem mięśni i ryzykiem zaburzeń rytmu serca. U pacjentów z niewydolnością nadnerczy nagłe odstawienie regularnie spożywanej lukrecji może zmniejszyć ekspozycję na hydrokortyzon i zwiększyć ryzyko niedoboru kortyzolu.
Mechanizm
Kwas glicyryzynowy i jego metabolit kwas glicyretynowy hamują 11β-dehydrogenazę hydroksysteroidową typu 2, która w nerkach przekształca kortyzol w nieaktywny kortyzon. Hamowanie tego enzymu wydłuża działanie hydrokortyzonu i pozwala mu silniej pobudzać receptor mineralokortykoidowy. Lukrecja jest też wymieniana wśród substancji hamujących metabolizm hydrokortyzonu, co może wymagać zmniejszenia jego dawki[2]. Dodatkowo oba środki niezależnie powodują zatrzymanie sodu i wody oraz utratę potasu, więc ich działania niepożądane się sumują.
Metabolizm i transportery
- Hydrokortyzon: substrat CYP3A4[3]
Monitorować
- ciśnienie tętnicze
- stężenie potasu w surowicy
- obrzęki i masa ciała
- objawy nadmiaru lub niedoboru glikokortykosteroidu
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne stosowanie przez kilka dni lub dłużejczas leczenia · lukrecja (lek) | ryzyko rośnie | Ryzyko rzekomego hiperaldosteronizmu i nasilenia działania hydrokortyzonu rośnie przy regularnym, długotrwałym przyjmowaniu lukrecji i większych ilościach glicyryzyny. |
| Miejscowo na skórędroga podania · hydrokortyzon | ryzyko maleje | Przy stosowaniu hydrokortyzonu na niewielkie powierzchnie skóry ekspozycja ogólnoustrojowa jest mała i istotna interakcja jest mało prawdopodobna, choć lukrecja nadal może sama powodować hipokaliemię i wzrost ciśnienia. |
| Odstawienie lukrecji u pacjenta z niewydolnością nadnerczykolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Nagłe odstawienie regularnie spożywanej lukrecji może zmniejszyć działanie hydrokortyzonu i ujawnić objawy niedoboru kortyzolu – oceń potrzebę korekty dawki. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Korzeń Lukrecji -, zioła do zaparzania. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/korzen-lukrecji-100117590/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alkindi 0,5 mg, granulat w kapsułce do otwierania. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/alkindi-100402072/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alkindi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/alkindi-100402072/
Niekorzystna interakcjaHydrokortyzon+ DiflunizalNależy unikać kojarzenia diflunizalu z kortykosteroidami.Nie odstawiaj hydrokortyzonu na własną rękę, nie dokupuj innych leków przeciwbólowych bez porady i zapytaj lekarza lub farmaceutę o osłonę żołądka.opóźniony (dni)rozległe badania
Niekorzystna interakcja
Nie odstawiaj hydrokortyzonu na własną rękę, nie dokupuj innych leków przeciwbólowych bez porady i zapytaj lekarza lub farmaceutę o osłonę żołądka.
Oba leki mogą podrażniać żołądek, a razem bardziej zwiększają ryzyko wrzodów i krwawienia z przewodu pokarmowego. Mogą też powodować zatrzymywanie wody w organizmie i obrzęki. Lekarz może zalecić lek osłaniający żołądek albo zmienić leczenie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce
- wymioty z krwią lub przypominające fusy z kawy
- ból brzucha lub zgaga, które nie mijają
- nagłe osłabienie, bladość, zawroty głowy
- szybkie przybieranie na wadze i obrzęki nóg
- duszność
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Należy unikać kojarzenia diflunizalu z kortykosteroidami.[1] Jeśli połączenie jest niezbędne, na przykład u chorego z niewydolnością nadnerczy wymagającego substytucji hydrokortyzonem, warto rozważyć osłonę inhibitorem pompy protonowej, ocenić czynniki ryzyka krwawienia i regularnie kontrolować objawy z przewodu pokarmowego, morfologię oraz masę ciała i obrzęki. Hydrokortyzonu w dawce substytucyjnej nie wolno odstawiać ani zmniejszać z powodu tej interakcji, bo grozi to przełomem nadnerczowym.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko owrzodzenia, krwawienia i perforacji w obrębie przewodu pokarmowego. Możliwe nasilenie retencji płynów, obrzęków i zaostrzenie niewydolności serca, co ma znaczenie u chorych z kardiomiopatią amyloidową leczonych diflunizalem.
Mechanizm
Diflunizal jako niesteroidowy lek przeciwzapalny hamuje syntezę prostaglandyn chroniących błonę śluzową żołądka i dwunastnicy oraz osłabia agregację płytek krwi. Glikokortykosteroid dodatkowo upośledza gojenie i odnowę nabłonka przewodu pokarmowego, przez co działanie wrzodotwórcze obu leków się sumuje. Podczas jednoczesnego stosowania z kortykosteroidami ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego i owrzodzenia związanych z przyjmowaniem NLPZ jest zwiększone.[1] Oba leki sprzyjają też zatrzymywaniu sodu i wody, co może nasilać obrzęki i podwyższać ciśnienie tętnicze.
Metabolizm i transportery
- Hydrokortyzon: substrat CYP3A4[2]
Monitorować
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (smoliste stolce, fusowate wymioty)
- bóle w nadbrzuszu
- morfologia krwi – hemoglobina
- ciśnienie tętnicze
- masa ciała i obrzęki
- czynność nerek
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (skóra)droga podania · hydrokortyzon | interakcja nie dotyczy | Hydrokortyzon stosowany miejscowo na skórę w typowych wskazaniach nie osiąga stężeń ogólnoustrojowych istotnych dla ryzyka owrzodzenia przewodu pokarmowego. |
| Substytucyjna (niewydolność nadnerczy)dawka · hydrokortyzon | ryzyko maleje | Przy dawkach substytucyjnych ryzyko wrzodotwórcze jest mniejsze niż przy dawkach przeciwzapalnych, ale zalecenie unikania i ostrożności pozostaje. Nie zmniejszaj dawki hydrokortyzonu z powodu interakcji. |
| Przeciwzapalna lub immunosupresyjnadawka · hydrokortyzon | ryzyko rośnie | Wyższe dawki glikokortykosteroidu i dłuższy czas leczenia zwiększają ryzyko powikłań z przewodu pokarmowego. Osłona inhibitorem pompy protonowej jest wtedy szczególnie zasadna. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Attrogy 250 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/attrogy-100525883/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alkindi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/alkindi-100402072/
Niekorzystna interakcjaAmfoterycyna+ HydrokortyzonPołączenie można stosować, ale wymaga ścisłej kontroli elektrolitów.Nie zmieniaj samodzielnie dawki hydrokortyzonu i pilnuj zleconych badań krwi, a niepokojące objawy od razu zgłoś lekarzowi.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Nie zmieniaj samodzielnie dawki hydrokortyzonu i pilnuj zleconych badań krwi, a niepokojące objawy od razu zgłoś lekarzowi.
Amfoterycyna podawana w kroplówce i hydrokortyzon mogą razem obniżać poziom potasu we krwi. Zbyt mało potasu może powodować osłabienie, kurcze mięśni i zaburzenia rytmu serca. Leki można stosować razem, ale lekarz powinien regularnie sprawdzać wyniki krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- osłabienie mięśni
- kurcze mięśni
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- duże zmęczenie
- zaparcia
- mrowienie rąk lub stóp
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale wymaga ścisłej kontroli elektrolitów. Przed rozpoczęciem i regularnie w trakcie leczenia amfoterycyną oznaczaj stężenie potasu, magnezu i kreatyniny w surowicy[1]. Niedobory potasu i magnezu wyrównuj na bieżąco. Stosuj najmniejszą skuteczną dawkę hydrokortyzonu i unikaj innych leków nasilających utratę potasu.
Skutek kliniczny
Głównym zagrożeniem jest hipokaliemia, często z towarzyszącą hipomagnezemią, która może prowadzić do osłabienia mięśni, zaburzeń rytmu serca i nasilenia toksyczności glikozydów naparstnicy. Ryzyko rośnie przy dłuższym leczeniu amfoterycyną, większych dawkach hydrokortyzonu i współistniejącej niewydolności nerek.
Mechanizm
Dożylna amfoterycyna B uszkadza kanaliki nerkowe i zwiększa utratę potasu oraz magnezu z moczem. Hydrokortyzon działa mineralokortykosteroidowo i nasila wydalanie potasu przez nerki. Oba leki sumują więc działanie hipokaliemizujące. Amfoterycynę B łączy się z kortykosteroidami ostrożnie[1]. Dożylna amfoterycyna B zwiększa ryzyko hipokaliemii u osób przyjmujących hydrokortyzon[2].
Metabolizm i transportery
- Hydrokortyzon: substrat CYP3A4[3]
Monitorować
- stężenie potasu w surowicy
- stężenie magnezu w surowicy
- stężenie kreatyniny i eGFR
- EKG przy hipokaliemii lub jednoczesnym stosowaniu glikozydów naparstnicy
- bilans płynów i masa ciała
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa lub doustnadroga podania · amfoterycyna | interakcja nie dotyczy | Amfoterycyna stosowana miejscowo lub doustnie praktycznie nie wchłania się do krwi i nie nasila utraty potasu – interakcja dotyczy tylko podania dożylnego. |
| Leczenie wielodnioweczas leczenia · amfoterycyna | ryzyko rośnie | Utrata potasu i magnezu narasta z czasem leczenia amfoterycyną, dlatego przy dłuższym leczeniu elektrolity kontroluj częściej. |
| Dawki ponadfizjologicznedawka · hydrokortyzon | ryzyko rośnie | Większe dawki hydrokortyzonu silniej nasilają wydalanie potasu przez nerki niż dawki substytucyjne. |
| Upośledzona czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy zaburzonej czynności nerek rośnie ryzyko nefrotoksyczności amfoterycyny i zaburzeń elektrolitowych, dlatego kontrola kreatyniny i elektrolitów powinna być częstsza. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abelcet 5 mg/ml, koncentrat do sporządzania zawiesiny do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abelcet-100111765/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Efmody 5 mg, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/efmody-100455200/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alkindi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/alkindi-100402072/
Niekorzystna interakcjaDiklofenak+ HydrokortyzonPołączenie można stosować, ale tylko gdy jest uzasadnione, z najmniejszą skuteczną dawką diklofenaku i przez możliwie najkrótszy czas.Przyjmuj diklofenak po jedzeniu, w najmniejszej skutecznej dawce i jak najkrócej, a jeśli bierzesz hydrokortyzon na stałe, zapytaj lekarza lub farmaceutę, czy potrzebujesz leku osłaniającego żołądek.opóźniony (dni)rozległe badania
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj diklofenak po jedzeniu, w najmniejszej skutecznej dawce i jak najkrócej, a jeśli bierzesz hydrokortyzon na stałe, zapytaj lekarza lub farmaceutę, czy potrzebujesz leku osłaniającego żołądek.
Diklofenak i hydrokortyzon mogą każdy osobno podrażniać żołądek, a razem to ryzyko się zwiększa. Może to prowadzić do wrzodów, a rzadko do krwawienia z żołądka lub jelit. Oba leki mogą też sprzyjać zatrzymywaniu wody w organizmie i podnosić ciśnienie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- czarne, smoliste stolce
- wymioty krwią lub treścią przypominającą fusy od kawy
- silny lub nawracający ból brzucha
- nagłe osłabienie, zawroty głowy, bladość
- obrzęki nóg lub szybki przyrost masy ciała
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale tylko gdy jest uzasadnione, z najmniejszą skuteczną dawką diklofenaku i przez możliwie najkrótszy czas. Należy zachować ostrożność, ponieważ jednoczesne podawanie diklofenaku i kortykosteroidów może zwiększać częstość działań niepożądanych dotyczących przewodu pokarmowego.[1] U pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka krwawienia z przewodu pokarmowego warto rozważyć osłonę inhibitorem pompy protonowej albo zastąpienie diklofenaku paracetamolem, jeśli wystarczy działanie przeciwbólowe. Przed włączeniem diklofenaku należy wykluczyć chorobę wrzodową w wywiadzie, która jest przeciwwskazaniem do jego stosowania.[1]
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie diklofenaku i kortykosteroidów może zwiększać częstość działań niepożądanych dotyczących przewodu pokarmowego, w tym owrzodzeń, krwawień i perforacji.[1] Ryzyko rośnie u osób starszych, przy chorobie wrzodowej w wywiadzie, przy dłuższym leczeniu i przy jednoczesnym stosowaniu leków przeciwzakrzepowych, przeciwpłytkowych lub SSRI. Możliwe jest też nasilenie obrzęków i wzrost ciśnienia tętniczego.
Mechanizm
Diklofenak hamuje cyklooksygenazę i zmniejsza wytwarzanie prostaglandyn chroniących błonę śluzową żołądka, a hydrokortyzon jako kortykosteroid upośledza procesy gojenia i odnowy nabłonka. Oba leki niezależnie uszkadzają przewód pokarmowy, więc ich działania niepożądane się sumują. Dodatkowo oba sprzyjają zatrzymywaniu sodu i wody, co może nasilać obrzęki i podwyższać ciśnienie tętnicze. Nie występuje istotna interakcja farmakokinetyczna, ponieważ diklofenak nie jest inhibitorem ani induktorem CYP3A4, przez który metabolizowany jest hydrokortyzon.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego (smoliste stolce, wymioty krwią, bóle w nadbrzuszu)
- morfologia krwi przy dłuższym leczeniu
- ciśnienie tętnicze
- obrzęki i masa ciała
- czynność nerek u osób starszych i odwodnionych
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (żel, plaster)droga podania · diklofenak | ryzyko maleje | Po podaniu miejscowym ekspozycja ogólnoustrojowa na diklofenak jest niewielka, więc addycja toksyczności dla przewodu pokarmowego nie ma znaczenia klinicznego. |
| Miejscowa (skóra, odbyt, oko, wziewnie)droga podania · hydrokortyzon | ryzyko maleje | Hydrokortyzon stosowany miejscowo na niewielkie powierzchnie nie daje istotnego działania ogólnoustrojowego, więc nie nasila ryzyka owrzodzeń wywołanego diklofenakiem. |
| Kilka dniczas leczenia · diklofenak | ryzyko maleje | Ryzyko powikłań w przewodzie pokarmowym rośnie z czasem leczenia NLPZ, krótka kuracja diklofenakiem wiąże się z mniejszym ryzykiem. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego i działania nefrotoksycznego NLPZ jest większe, należy rozważyć osłonę inhibitorem pompy protonowej lub inny lek przeciwbólowy. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo 75 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diclac 75 Duo. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/diclac-75-duo-100109870/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Alkindi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/alkindi-100402072/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.