Skutek kliniczny

Możliwe zaostrzenie padaczki z napadami przełomowymi mimo regularnego przyjmowania eslikarbazepiny. Możliwe nasilenie senności, zawrotów głowy, zaburzeń koordynacji i widzenia, co zwiększa ryzyko upadków i wypadków komunikacyjnych.

Mechanizm

Dimenhydraminy nie stosuje się u chorych na padaczkę, a eslikarbazepina jest lekiem przeciwpadaczkowym, więc pacjent leczony eslikarbazepiną ma przeciwwskazanie do dimenhydraminy^[1][2][3]. Dimenhydramina jest solą difenhydraminy, przeciwhistaminowego leku pierwszej generacji, oraz 8-chloroteofiliny, pochodnej ksantyny – oba składniki mogą obniżać próg drgawkowy i w ten sposób osłabiać ochronę przeciwdrgawkową zapewnianą przez eslikarbazepinę. Dodatkowo oba leki hamują czynność ośrodkowego układu nerwowego, a dimenhydramina potęguje działanie depresyjne innych leków działających ośrodkowo^[1]. Istotnej interakcji farmakokinetycznej się nie spodziewa się, ponieważ eslikarbazepina indukuje głównie CYP3A4 i glukuronidację oraz hamuje CYP2C19, a nie są to główne szlaki eliminacji difenhydraminy^[4].

Monitorować

• częstość i charakter napadów padaczkowych
• nasilenie senności i zawrotów głowy
• zaburzenia koordynacji i widzenia

Skutek kliniczny

Spadek ekspozycji na kariprazynę i jej czynne metabolity może prowadzić do utraty skuteczności i nawrotu objawów psychotycznych lub zaostrzenia choroby afektywnej. Po odstawieniu eslikarbazepiny ekspozycja na kariprazynę stopniowo rośnie, co grozi nasileniem jej działań niepożądanych. Możliwe jest też nasilenie senności i zawrotów głowy.

Mechanizm

Kariprazyna oraz jej czynne metabolity, demetylokariprazyna i didemetylokariprazyna, są metabolizowane głównie przez CYP3A4^[1]. Eslikarbazepina in vivo pobudza metabolizm leków usuwanych głównie przez CYP3A4 – zmniejsza ogólne narażenie na symwastatynę średnio o 50% przy dawce 800 mg na dobę oraz na lewonorgestrel i etynyloestradiol o 37% i 42% przy dawce 1200 mg na dobę^[2]. Taki stopień indukcji odpowiada umiarkowanemu induktorowi CYP3A4, mimo że in vitro eslikarbazepina jest słabym induktorem. Kariprazyny nie łączy się z silnymi ani umiarkowanymi induktorami CYP3A4, bo mogą one znacząco zmniejszyć całkowitą ekspozycję na kariprazynę^[1]. Dodatkowo oba leki działają na ośrodkowy układ nerwowy, co może sumować działanie sedatywne i zawroty głowy.

Monitorować

• kontrola objawów psychotycznych lub afektywnych – ryzyko utraty skuteczności kariprazyny
• działania niepożądane kariprazyny przez kilka tygodni po odstawieniu eslikarbazepiny
• senność i zawroty głowy

Bezpieczniejsze alternatywy

lewetyracetambrywaracetamlakozamidlamotrygina

Skutek kliniczny

Ryzyko pogorszenia kontroli napadów u chorego na padaczkę oraz nasilona senność, zawroty głowy, zaburzenia koordynacji i równowagi z ryzykiem upadków. Przy dużych dawkach lub dodatkowych lekach uspokajających i alkoholu możliwe głębokie zaburzenia świadomości^[1].

Mechanizm

Metokarbamolu nie stosuje się u chorych na padaczkę^[1]. Eslikarbazepina jest lekiem przeciwpadaczkowym, więc pacjent, który ją przyjmuje, zwykle ma padaczkę i z tego powodu nie powinien otrzymywać metokarbamolu. Ponadto uspokajające działanie metokarbamolu nasilają leki hamujące ośrodkowy układ nerwowy, co może prowadzić do nasilonej senności, a nawet śpiączki^[1]. Eslikarbazepina sama wywołuje zawroty głowy, senność i zaburzenia koordynacji, więc działania obu leków na ośrodkowy układ nerwowy się sumują.

Monitorować

• częstość i charakter napadów padaczkowych
• senność i poziom świadomości
• zawroty głowy, koordynacja i ryzyko upadków

Bezpieczniejsze alternatywy

tolperyzon

Skutek kliniczny

Głównym zagrożeniem jest nawrót lub nasilenie napadów padaczkowych u pacjenta leczonego eslikarbazepiną.^[1][2] Możliwe jest także nasilenie senności i zawrotów głowy. Teoretycznie działanie przeciwwymiotne metoklopramidu może być nieco słabsze.

Mechanizm

Metoklopramidu nie stosuje się u chorych na padaczkę, ponieważ zwiększa częstość i nasilenie napadów drgawkowych.^[1][2] Działa więc przeciwnie do eslikarbazepiny, która ma napadom zapobiegać. Oba leki działają hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, a metoklopramid nasila działanie uspokajające innych leków o takim działaniu.^[1] Eslikarbazepina jest słabym induktorem CYP3A4 i UDP-glukuronylotransferazy, a pełna indukcja rozwija się w ciągu 2–3 tygodni.^[3] Silne induktory enzymatyczne mogą osłabiać działanie przeciwwymiotne metoklopramidu^[1], ale słaba indukcja wywołana eslikarbazepiną ma prawdopodobnie małe znaczenie.

Monitorować

• częstość i nasilenie napadów padaczkowych
• senność i zawroty głowy
• skuteczność przeciwwymiotna

Bezpieczniejsze alternatywy

domperidonitoprydondansetron

Skutek kliniczny

Głównym zagrożeniem jest pogorszenie kontroli napadów u chorego z padaczką. Indukcja metabolizmu może dodatkowo osłabić działanie przeciwlękowe buspironu, a jego działanie może wzrosnąć po odstawieniu eslikarbazepiny. Sumowanie działania ośrodkowego może nasilać senność, zawroty głowy i zaburzenia koordynacji.

Mechanizm

Buspironu nie stosuje się u chorych z padaczką, a eslikarbazepina jest lekiem przeciwpadaczkowym, więc to połączenie w praktyce oznacza podanie buspironu choremu z padaczką^[1]. Eslikarbazepina indukuje CYP3A4 i przyspiesza metabolizm leków usuwanych głównie tą drogą, a nowy poziom aktywności enzymów ustala się po 2–3 tygodniach od włączenia, odstawienia lub zmiany dawki^[2]. Buspiron jest metabolizowany przez CYP3A4, a jego stężenie i działanie zmniejszają się pod wpływem induktorów tego enzymu^[1]. Oba leki działają ośrodkowo, a buspiron wymaga ostrożności przy łączeniu z innymi lekami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy^[1].

Monitorować

• częstość i nasilenie napadów padaczkowych
• skuteczność przeciwlękowa buspironu po 2–3 tygodniach od zmian w leczeniu eslikarbazepiną
• senność, zawroty głowy i zaburzenia koordynacji

Bezpieczniejsze alternatywy

pregabalina

Skutek kliniczny

Spadek stężeń sofosbuwiru i leków z nim skojarzonych grozi niepowodzeniem leczenia zakażenia HCV, nawrotem wiremii i selekcją wariantów wirusa opornych na leki. Utrata skuteczności nie daje objawów i ujawnia się dopiero w badaniu HCV RNA. Interakcja nie wpływa istotnie na działanie przeciwpadaczkowe leków z grupy pochodnych karboksamidu.

Mechanizm

Karbamazepina, okskarbazepina i eslikarbazepina pobudzają wytwarzanie glikoproteiny P w jelicie oraz enzymu CYP3A4. Sofosbuwir jest substratem glikoproteiny P i białka BCRP, więc wzmożony wypływ zwrotny do światła jelita zmniejsza jego wchłanianie oraz stężenie jego głównego metabolitu. Leki skojarzone z sofosbuwirem (welpataswir, ledipaswir, woksylaprewir) są dodatkowo substratami CYP3A4 lub glikoproteiny P i ich stężenia również spadają. Najsilniej działa karbamazepina, a okskarbazepina i eslikarbazepina są induktorami słabszymi.

Monitorować

• kontrola napadów padaczkowych po zamianie leku przeciwpadaczkowego
• HCV RNA w trakcie i po zakończeniu leczenia
• morfologia krwi przy leczeniu rybawiryną u chorego przyjmującego karbamazepinę