Skutek kliniczny

Najczęstszym skutkiem jest nasilenie senności, zawrotów głowy i osłabienia oraz pogorszenie koncentracji i koordynacji ruchowej. Może to utrudniać prowadzenie pojazdów i zwiększać ryzyko upadków, zwłaszcza u osób starszych. U osoby w stanie ostrego zatrucia alkoholem stosowanie buspironu jest przeciwwskazane^[1]. Ciężkie powikłania po niewielkiej ilości alkoholu nie są typowe, ale indywidualnej reakcji nie da się przewidzieć.

Mechanizm

Podczas leczenia buspironem należy unikać alkoholu, ponieważ obie substancje działają na ośrodkowy układ nerwowy i ich działanie może się sumować. Buspiron jest częściowym agonistą receptorów serotoninowych 5-HT1A i działa słabo uspokajająco, a alkohol hamuje czynność ośrodkowego układu nerwowego. Łączne stosowanie może więc nasilać senność, zawroty głowy i osłabienie. Charakterystyka produktu zaleca ostrożność przy łączeniu buspironu z innymi substancjami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy^[1]. W badaniach u zdrowych ochotników buspiron nie nasilał zaburzeń sprawności psychofizycznej wywołanych przez alkohol, ale charakterystyka produktu zaznacza, że dane o jednoczesnym stosowaniu są niepełne, i dlatego zaleca, aby podczas leczenia nie pić alkoholu^[1]. Ostre zatrucie alkoholem jest wymienione wśród przeciwwskazań do stosowania buspironu^[1]. Przeciwwskazanie dotyczy stanu ostrego zatrucia, a nie każdego spożycia alkoholu, dlatego podstawową klasą jest niekorzystna, a dla ostrego zatrucia klasę podnosi modyfikator. Nie opisano istotnej interakcji farmakokinetycznej między alkoholem a buspironem.

Monitorować

• senność i spowolnienie psychoruchowe
• zawroty głowy i zaburzenia równowagi
• ryzyko upadków u osób starszych
• spożycie alkoholu w wywiadzie

Skutek kliniczny

Główne zagrożenia to zespół serotoninowy (dezorientacja, majaczenie, niepokój, drżenie, zaczerwienienie twarzy, zwiększona potliwość, bardzo wysoka gorączka) oraz wzrost ciśnienia tętniczego^[1]. Przy łączeniu buspironu z lekami serotoninergicznymi, do których należy linezolid, zgłaszano pojedyncze przypadki zespołu serotoninowego^[4]. Jednoczesne stosowanie buspironu z inhibitorami MAO może zwiększać ciśnienie tętnicze^[4].

Mechanizm

Linezolid jest odwracalnym, nieselektywnym inhibitorem monoaminooksydazy^[1]. Hamowanie rozkładu serotoniny i amin katecholowych sumuje się z serotoninergicznym działaniem buspironu, co zwiększa ryzyko zespołu serotoninowego i wzrostu ciśnienia tętniczego. Linezolid nie hamuje izoenzymów cytochromu P450, w tym CYP3A4, więc nie zmienia stężenia buspironu^[1].

Monitorować

• ciśnienie tętnicze
• tętno
• temperatura ciała
• objawy zespołu serotoninowego – pobudzenie, splątanie, drżenie, mioklonie, wzmożone odruchy, potliwość
• stan świadomości

Bezpieczniejsze alternatywy

wankomycynateikoplaninadaptomycynahydroksyzynapregabalina

Skutek kliniczny

Główne ryzyko to pogorszenie kontroli napadów padaczkowych u chorego leczonego perampanelem. Dodatkowo możliwe jest nasilenie zawrotów głowy, senności i zaburzeń koncentracji, co zwiększa ryzyko upadków i wypadków. Ewentualne niewielkie osłabienie działania buspironu ma znaczenie drugorzędne.

Mechanizm

Buspironu nie stosuje się u chorych na padaczkę^[1], a perampanel jest lekiem przeciwpadaczkowym, więc jego stosowanie oznacza zwykle rozpoznaną padaczkę. Przy łączeniu buspironu z innymi lekami serotoninergicznymi opisywano rzadkie przypadki drgawek^[1], co wskazuje na możliwość obniżenia progu drgawkowego i osłabienia kontroli napadów. Oba leki działają na ośrodkowy układ nerwowy, a buspiron wymaga ostrożności przy łączeniu z innymi lekami tej grupy^[1]. Wpływ perampanelu na wykonywanie zadań wymagających koncentracji i czujności sumuje się z innymi substancjami działającymi depresyjnie^[2]. Perampanel w dawce 6 mg na dobę zmniejszał AUC midazolamu o 13% i nie można wykluczyć większego zmniejszenia ekspozycji na wrażliwe substraty CYP3A po większych dawkach^[2]. Buspiron jest metabolizowany przez CYP3A4^[1], więc możliwe jest niewielkie zmniejszenie jego stężenia, ale nie badano tego bezpośrednio.

Monitorować

• częstość i charakter napadów padaczkowych
• senność i zawroty głowy
• zaburzenia równowagi i upadki
• zdolność prowadzenia pojazdów

Bezpieczniejsze alternatywy

pregabalinasertralinaescytalopram

Skutek kliniczny

Możliwe obniżenie kontroli napadów padaczkowych u pacjenta z padaczką, osłabienie działania przeciwlękowego buspironu wskutek indukcji jego metabolizmu oraz nasilenie senności, zawrotów głowy i zaburzeń koordynacji.

Mechanizm

Buspironu nie stosuje się u osób z padaczką^[1]. Cenobamat jest lekiem przeciwpadaczkowym stosowanym wyłącznie w leczeniu napadów padaczkowych, więc każdy pacjent przyjmujący cenobamat spełnia to przeciwwskazanie. U osób przyjmujących buspiron z innymi lekami serotoninergicznymi zgłaszano pojedyncze przypadki drgawek^[1]. Cenobamat indukuje CYP3A4 i może obniżać ekspozycję na leki metabolizowane głównie tą drogą^[2]. Buspiron jest metabolizowany przez CYP3A4, a silny induktor tego enzymu obniżał jego stężenie i osłabiał działanie^[1]. Nowy poziom aktywności enzymów ustala się do dwóch tygodni po rozpoczęciu, zakończeniu lub zmianie dawki cenobamatu^[2]. Oba leki działają na ośrodkowy układ nerwowy, a ich łączenie może nasilać neurologiczne działania niepożądane^[2][1].

Monitorować

• częstość i charakter napadów padaczkowych
• senność i zawroty głowy
• zaburzenia koordynacji i chodu
• skuteczność leczenia lęku

Bezpieczniejsze alternatywy

pregabalinasertralina

Skutek kliniczny

Możliwe zaostrzenie padaczki z napadami przełomowymi mimo regularnego przyjmowania eslikarbazepiny. Możliwe nasilenie senności, zawrotów głowy, zaburzeń koordynacji i widzenia, co zwiększa ryzyko upadków i wypadków komunikacyjnych.

Mechanizm

Dimenhydraminy nie stosuje się u chorych na padaczkę, a eslikarbazepina jest lekiem przeciwpadaczkowym, więc pacjent leczony eslikarbazepiną ma przeciwwskazanie do dimenhydraminy^[1][2][3]. Dimenhydramina jest solą difenhydraminy, przeciwhistaminowego leku pierwszej generacji, oraz 8-chloroteofiliny, pochodnej ksantyny – oba składniki mogą obniżać próg drgawkowy i w ten sposób osłabiać ochronę przeciwdrgawkową zapewnianą przez eslikarbazepinę. Dodatkowo oba leki hamują czynność ośrodkowego układu nerwowego, a dimenhydramina potęguje działanie depresyjne innych leków działających ośrodkowo^[1]. Istotnej interakcji farmakokinetycznej się nie spodziewa się, ponieważ eslikarbazepina indukuje głównie CYP3A4 i glukuronidację oraz hamuje CYP2C19, a nie są to główne szlaki eliminacji difenhydraminy^[4].

Monitorować

• częstość i charakter napadów padaczkowych
• nasilenie senności i zawrotów głowy
• zaburzenia koordynacji i widzenia

Skutek kliniczny

Spadek ekspozycji na kariprazynę i jej czynne metabolity może prowadzić do utraty skuteczności i nawrotu objawów psychotycznych lub zaostrzenia choroby afektywnej. Po odstawieniu eslikarbazepiny ekspozycja na kariprazynę stopniowo rośnie, co grozi nasileniem jej działań niepożądanych. Możliwe jest też nasilenie senności i zawrotów głowy.

Mechanizm

Kariprazyna oraz jej czynne metabolity, demetylokariprazyna i didemetylokariprazyna, są metabolizowane głównie przez CYP3A4^[1]. Eslikarbazepina in vivo pobudza metabolizm leków usuwanych głównie przez CYP3A4 – zmniejsza ogólne narażenie na symwastatynę średnio o 50% przy dawce 800 mg na dobę oraz na lewonorgestrel i etynyloestradiol o 37% i 42% przy dawce 1200 mg na dobę^[2]. Taki stopień indukcji odpowiada umiarkowanemu induktorowi CYP3A4, mimo że in vitro eslikarbazepina jest słabym induktorem. Kariprazyny nie łączy się z silnymi ani umiarkowanymi induktorami CYP3A4, bo mogą one znacząco zmniejszyć całkowitą ekspozycję na kariprazynę^[1]. Dodatkowo oba leki działają na ośrodkowy układ nerwowy, co może sumować działanie sedatywne i zawroty głowy.

Monitorować

• kontrola objawów psychotycznych lub afektywnych – ryzyko utraty skuteczności kariprazyny
• działania niepożądane kariprazyny przez kilka tygodni po odstawieniu eslikarbazepiny
• senność i zawroty głowy

Bezpieczniejsze alternatywy

lewetyracetambrywaracetamlakozamidlamotrygina

Skutek kliniczny

Główne ryzyko to pogorszenie kontroli napadów u pacjenta z padaczką, w tym nawrót lub nasilenie drgawek. Dodatkowo może wystąpić nasilona senność, zawroty głowy i osłabienie sprawności psychoruchowej.

Mechanizm

Buspiron jest przeciwwskazany u chorych na padaczkę, czyli w podstawowym wskazaniu lewetyracetamu.^[1] Przy łączeniu buspironu z innymi lekami serotoninergicznymi opisywano rzadkie przypadki drgawek, co wskazuje na możliwość obniżenia progu drgawkowego i działania przeciwnego do celu leczenia przeciwpadaczkowego.^[1] Oba leki działają ośrodkowo, a buspiron wymaga ostrożności przy łączeniu z innymi lekami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy, więc możliwe jest sumowanie senności i zawrotów głowy.^[1] Interakcji farmakokinetycznej się nie oczekuje, bo lewetyracetam nie wpływa istotnie na metabolizm innych leków.^[2]

Monitorować

• częstość i charakter napadów padaczkowych
• senność i zawroty głowy
• sprawność psychoruchowa

Bezpieczniejsze alternatywy

pregabalinasertralinaescytalopram

Skutek kliniczny

Głównym zagrożeniem jest nawrót lub nasilenie napadów padaczkowych u pacjenta leczonego eslikarbazepiną.^[1][2] Możliwe jest także nasilenie senności i zawrotów głowy. Teoretycznie działanie przeciwwymiotne metoklopramidu może być nieco słabsze.

Mechanizm

Metoklopramidu nie stosuje się u chorych na padaczkę, ponieważ zwiększa częstość i nasilenie napadów drgawkowych.^[1][2] Działa więc przeciwnie do eslikarbazepiny, która ma napadom zapobiegać. Oba leki działają hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, a metoklopramid nasila działanie uspokajające innych leków o takim działaniu.^[1] Eslikarbazepina jest słabym induktorem CYP3A4 i UDP-glukuronylotransferazy, a pełna indukcja rozwija się w ciągu 2–3 tygodni.^[3] Silne induktory enzymatyczne mogą osłabiać działanie przeciwwymiotne metoklopramidu^[1], ale słaba indukcja wywołana eslikarbazepiną ma prawdopodobnie małe znaczenie.

Monitorować

• częstość i nasilenie napadów padaczkowych
• senność i zawroty głowy
• skuteczność przeciwwymiotna

Bezpieczniejsze alternatywy

domperidonitoprydondansetron

Skutek kliniczny

Możliwe pogorszenie kontroli napadów padaczkowych oraz nasilenie senności, zawrotów głowy i zaburzeń koncentracji. Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna.

Mechanizm

Buspironu nie stosuje się u chorych na padaczkę^[1] – a padaczka jest podstawowym wskazaniem zonisamidu, więc u większości pacjentów przyjmujących zonisamid buspiron jest przeciwwskazany ze względu na chorobę, a nie na sam lek. Przy leczeniu skojarzonym z innymi lekami serotoninergicznymi opisywano rzadkie przypadki drgawek po buspironie^[1]. Oba leki działają na ośrodkowy układ nerwowy, a buspiron łączy się ostrożnie z innymi lekami o takim działaniu^[1], co oznacza możliwość sumowania senności i zawrotów głowy. Zonisamid nie hamuje istotnie enzymów cytochromu P-450, w tym CYP3A4, więc nie zwiększa stężenia buspironu^[2].

Monitorować

• częstość i charakter napadów padaczkowych
• senność i zawroty głowy
• sprawność psychoruchowa, zwłaszcza u kierowców

Bezpieczniejsze alternatywy

pregabalinasertralina