Interakcje / Fenytoina / Fenytoina i kamizestrant
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Fenytoiny nie łączy się z kamizestrantem.
Nie przyjmuj tych leków razem i nie odstawiaj fenytoiny na własną rękę – powiedz onkologowi i neurologowi, że bierzesz oba leki, aby bezpiecznie zmienili leczenie.
Niekorzystna interakcjaFenytoina+ KamizestrantFenytoiny nie łączy się z kamizestrantem.Nie przyjmuj tych leków razem i nie odstawiaj fenytoiny na własną rękę – powiedz onkologowi i neurologowi, że bierzesz oba leki, aby bezpiecznie zmienili leczenie.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Nie przyjmuj tych leków razem i nie odstawiaj fenytoiny na własną rękę – powiedz onkologowi i neurologowi, że bierzesz oba leki, aby bezpiecznie zmienili leczenie.
Lek na padaczkę fenytoina i lek przeciwnowotworowy kamizestrant wzajemnie zaburzają swoje działanie. Fenytoina może tak bardzo obniżyć ilość kamizestrantu w organizmie, że leczenie nowotworu stanie się mniej skuteczne. Kamizestrant z kolei może zwiększyć ilość fenytoiny we krwi aż do zatrucia. Dlatego lekarz zwykle zamienia fenytoinę na inny lek przeciwpadaczkowy przed rozpoczęciem leczenia kamizestrantem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy i chwiejny chód
- drżenie lub mimowolne ruchy gałek ocznych, podwójne widzenie
- silna senność, splątanie, niewyraźna mowa
- nudności i wymioty
- nasilenie lub powrót napadów padaczkowych
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Fenytoiny nie łączy się z kamizestrantem. Fenytoinę należy zamienić na lek przeciwpadaczkowy bez działania indukującego CYP3A4/5, który nie jest substratem CYP2C9 i CYP2C19, i zakończyć jej stosowanie co najmniej 2 tygodnie przed pierwszą dawką kamizestrantu[1]. Do fenytoiny można wrócić najwcześniej 2 tygodnie po ostatniej dawce kamizestrantu[1]. Zmianę leczenia przeciwpadaczkowego prowadzi neurolog, stopniowo i z nakładaniem się leków, bo nagłe odstawienie fenytoiny grozi napadami i stanem padaczkowym. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, potrzebne jest oznaczanie stężenia fenytoiny i ocena skuteczności leczenia onkologicznego.
Skutek kliniczny
Kamizestrant może tracić skuteczność przeciwnowotworową z powodu wyraźnego spadku stężenia – przy innym silnym induktorze AUC kamizestrantu zmniejszyło się do 0,29 wartości wyjściowej[1]. Stężenie fenytoiny, leku o wąskim indeksie terapeutycznym, może wzrosnąć do wartości toksycznych z oczopląsem, ataksją, zaburzeniami świadomości i zaburzeniami rytmu serca. Wpływ kamizestrantu na fenytoinę nie był badany klinicznie in vivo i wynika z badań in vitro oraz modelowania[1].
Mechanizm
Interakcja jest dwukierunkowa. Fenytoina jest silnym induktorem CYP3A4/5, a kamizestrant jest substratem CYP3A4/5, więc fenytoina znacznie obniża ekspozycję na kamizestrant[1]. Jednocześnie kamizestrant jest silnym, zależnym od czasu i nieodwracalnym inhibitorem CYP2C9 i CYP2C19, czyli głównych enzymów metabolizujących fenytoinę, a przywrócenie aktywności wymaga ponownej syntezy enzymów[1]. Fenytoina osłabia też działanie leków przeciwnowotworowych jako grupy[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Fenytoina – silny induktor CYP3A4[3], kamizestrant – substrat CYP3A4[4]
- Kamizestrant – silny inhibitor CYP2C9[4], fenytoina – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C9[3]
- Fenytoina: umiarkowany induktor CYP1A2[3], umiarkowany induktor CYP2C19[3], silny induktor CYP3A4[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C9[3]
- Kamizestrant: inhibitor BCRP[4], inhibitor CYP2B6[4], silny inhibitor CYP2C19[4], silny inhibitor CYP2C9[4], słaby inhibitor CYP3A4[4], inhibitor OATP1B1[4], inhibitor P-gp[4], słaby inhibitor UGT1A1[4], słaby inhibitor UGT2B7[4], słaby induktor CYP1A2[4], słaby induktor CYP2B6[4], słaby induktor CYP3A4[4], substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]
Monitorować
- stężenie fenytoiny w surowicy, jeśli połączenia nie udało się uniknąć lub w okresie zmiany leczenia
- objawy toksyczności fenytoiny – oczopląs, ataksja, podwójne widzenie, senność, splątanie
- kontrola napadów w trakcie zamiany leku przeciwpadaczkowego
- odpowiedź na leczenie onkologiczne
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 2 tygodnie między ostatnią dawką fenytoiny a pierwszą dawką kamizestrantufenytoina | inne zalecenie | Kamizestrant można rozpocząć po co najmniej 2 tygodniach od zakończenia fenytoiny, gdy pacjent jest już stabilny na leku przeciwpadaczkowym bez tej interakcji. |
| kolejność włączenia ≥ 2 tygodnie po ostatniej dawce kamizestrantukamizestrant | inne zalecenie | Fenytoinę można ponownie włączyć najwcześniej po 2 tygodniach od ostatniej dawki kamizestrantu, bo zahamowanie CYP2C9 i CYP2C19 jest nieodwracalne i ustępuje dopiero po resyntezie enzymów. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etcamah 75 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/etcamah-100543170/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Phenytoinum WZF 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/phenytoinum-wzf-100052904/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etcamah. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/etcamah-100543170/
Alkohol przy tych lekach
Niekorzystna interakcjaFenytoinaa alkoholZalecaj choremu leczonemu fenytoiną niepicie alkoholu.W czasie leczenia fenytoiną nie pij alkoholu, a jeśli masz trudność z rezygnacją z niego, powiedz o tym lekarzowi.nieznanyopisy przypadków
Niekorzystna interakcja
W czasie leczenia fenytoiną nie pij alkoholu, a jeśli masz trudność z rezygnacją z niego, powiedz o tym lekarzowi.
Podczas leczenia fenytoiną nie należy pić alkoholu. Alkohol może sprawić, że lek zadziała zbyt mocno albo zbyt słabo, a obie sytuacje są niebezpieczne. Zbyt duża ilość leku we krwi powoduje m.in. senność, zawroty głowy i chwiejny chód, a zbyt mała zwiększa ryzyko napadów padaczkowych. Alkohol dodatkowo nasila senność.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność lub trudność z utrzymaniem przytomności
- zawroty głowy, chwiejny chód, zaburzenia równowagi
- mimowolne ruchy gałek ocznych lub niewyraźne widzenie
- splątanie, trudności z mówieniem
- napad drgawkowy lub zwiększona częstość napadów
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Zalecaj choremu leczonemu fenytoiną niepicie alkoholu.[1] Jeśli pacjent mimo to pije, zwłaszcza regularnie, rozważ oznaczenie stężenia fenytoiny w surowicy i ocenę kontroli napadów. Nie zmieniaj dawki leku na podstawie samego faktu picia alkoholu, decyzję o ewentualnej korekcie podejmuje lekarz po ocenie stężenia i objawów.
Skutek kliniczny
Przy dużej jednorazowej dawce alkoholu stężenie fenytoiny może wzrosnąć, co grozi objawami przedawkowania, takimi jak oczopląs, zaburzenia równowagi, senność i splątanie. Przy przewlekłym piciu stężenie leku spada, co zwiększa ryzyko napadów drgawkowych. Alkohol sam może też obniżać próg drgawkowy, a jego nagłe odstawienie bywa przyczyną napadów u osób z padaczką. Do tego dochodzi addycyjne działanie hamujące na ośrodkowy układ nerwowy.
Mechanizm
Podczas stosowania fenytoiny nie należy pić alkoholu, ponieważ może on powodować wahania jej stężenia we krwi.[1] Jednorazowe przyjęcie dużej ilości alkoholu może zwiększyć stężenie fenytoiny w surowicy, a przewlekłe picie może je zmniejszyć.[1] Alkohol i fenytoina są metabolizowane w wątrobie, a przy długotrwałym piciu dochodzi do nasilenia metabolizmu leku. Oba działają też hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, więc ich działania mogą się sumować.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie fenytoiny w surowicy u pacjentów pijących alkohol
- częstość napadów drgawkowych
- objawy przedawkowania fenytoiny (oczopląs, zaburzenia równowagi, senność, splątanie)
- wywiad dotyczący picia alkoholu, w tym przewlekłego nadużywania
Kiedy ocena się zmienia
| Jednorazowo duża ilość alkoholuilość alkoholu · pacjent | inne zalecenie | Jednorazowe przyjęcie dużej ilości alkoholu może zwiększyć stężenie fenytoiny w surowicy, więc przy objawach przedawkowania (oczopląs, ataksja, senność) oznacz stężenie leku. |
| Przewlekłe picie alkoholuczas leczenia · pacjent | inne zalecenie | Przewlekłe picie alkoholu może zmniejszać stężenie fenytoiny w surowicy, co grozi utratą kontroli napadów. U takich pacjentów rozważ kontrolę stężenia leku i omówienie z lekarzem dalszego postępowania. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Phenytoinum WZF 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/phenytoinum-wzf-100052904/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Interakcja nieistotna klinicznieKamizestranta alkoholOkazjonalne, umiarkowane spożycie alkoholu nie wymaga zmiany leczenia kamizestrantem.Możesz okazjonalnie wypić niewielką ilość alkoholu, ale ograniczaj go i nie upijaj się, a jeśli pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Możesz okazjonalnie wypić niewielką ilość alkoholu, ale ograniczaj go i nie upijaj się, a jeśli pijesz regularnie, powiedz o tym lekarzowi.
Ten lek nie wchodzi w ważną interakcję z alkoholem. Wypicie niewielkiej ilości alkoholu od czasu do czasu nie powinno osłabić jego działania ani wywołać groźnych objawów. Alkohol sprzyja jednak rozwojowi raka piersi, dlatego warto pić go jak najmniej. Duże ilości alkoholu mogą też nasilić zmęczenie i obciążyć serce oraz wątrobę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy lub omdlenie
- bardzo silne zmęczenie
- zażółcenie skóry lub oczu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Okazjonalne, umiarkowane spożycie alkoholu nie wymaga zmiany leczenia kamizestrantem. Ze względu na chorobę podstawową warto zalecić ograniczenie alkoholu do minimum, a przy leczeniu skojarzonym z rybocyklibem odradzać picie dużych ilości alkoholu i upijanie się.
Skutek kliniczny
Przy umiarkowanym spożyciu alkoholu nie oczekuje się klinicznie istotnych skutków interakcji. Picie dużych ilości alkoholu może nasilać zmęczenie, sprzyjać zaburzeniom elektrolitowym i arytmiom oraz obciążać wątrobę, co u pacjentki leczonej skojarzeniem z inhibitorem CDK4/6 może utrudniać ocenę działań niepożądanych. Niezależnie od interakcji alkohol jest uznanym czynnikiem ryzyka raka piersi.
Mechanizm
Nie oczekuje się istotnej interakcji farmakokinetycznej między kamizestrantem a etanolem. ChPL kamizestrantu nie wymienia alkoholu etylowego ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach[1]. Kamizestrant jest substratem CYP3A4/5 i P-gp oraz hamuje CYP3A4/5, CYP2B6, CYP2C9, CYP2C19, P-gp, BCRP i OATP1B1[1]. Etanol jest metabolizowany głównie przez dehydrogenazę alkoholową i CYP2E1, więc nie należy oczekiwać, że kamizestrant zmieni jego eliminację ani że okazjonalne picie alkoholu istotnie zmieni ekspozycję na kamizestrant. Alkohol poliwinylowy w otoczce tabletki jest substancją pomocniczą i nie jest etanolem[1]. Możliwe jest jedynie teoretyczne, addycyjne nasilenie zmęczenia i zaburzeń samopoczucia, a przy przewlekłym nadużywaniu alkoholu także niekorzystny wpływ na czynność wątroby, elektrolity i rytm serca, co ma znaczenie zwłaszcza w skojarzeniu z rybocyklibem, przy którym ChPL kamizestrantu opisuje wydłużenie QTc i torsade de pointes[1].
Metabolizm i transportery
- Kamizestrant: inhibitor BCRP[2], inhibitor CYP2B6[2], silny inhibitor CYP2C19[2], silny inhibitor CYP2C9[2], słaby inhibitor CYP3A4[2], inhibitor OATP1B1[2], inhibitor P-gp[2], słaby inhibitor UGT1A1[2], słaby inhibitor UGT2B7[2], słaby induktor CYP1A2[2], słaby induktor CYP2B6[2], słaby induktor CYP3A4[2], substrat CYP3A4[2], substrat P-gp[2]
Monitorować
- objawy kołatania serca, zawrotów głowy lub omdleń u pacjentek pijących większe ilości alkoholu, zwłaszcza przy skojarzeniu z rybocyklibem
- próby wątrobowe i elektrolity u osób regularnie nadużywających alkoholu
Kiedy ocena się zmienia
| Duże ilości alkoholu jednorazowo (upijanie się)ilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Upijanie się może prowadzić do zaburzeń elektrolitowych i arytmii, co ma znaczenie u pacjentek leczonych kamizestrantem w skojarzeniu z rybocyklibem, przy którym ChPL opisuje wydłużenie QTc i torsade de pointes. Należy odradzać takie spożycie. |
| Regularne, przewlekłe nadużywanie alkoholuczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe nadużywanie alkoholu obciąża wątrobę i sprzyja zaburzeniom elektrolitowym, co utrudnia ocenę tolerancji leczenia skojarzonego. Warto kontrolować próby wątrobowe i elektrolity oraz zaproponować wsparcie w ograniczeniu picia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etcamah 75 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/etcamah-100543170/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etcamah. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/etcamah-100543170/
Inne interakcje tych leków 825
Połączenie przeciwwskazaneEtrasymod+ KamizestrantNie rozpoczynaj etrasymodu u chorej leczonej kamizestrantem z powodu aktywnego raka piersi.Nie łącz tych leków na własną rękę i jak najszybciej powiedz onkologowi oraz gastroenterologowi, że masz przepisane oba, aby dobrali inne leczenie jelit.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz tych leków na własną rękę i jak najszybciej powiedz onkologowi oraz gastroenterologowi, że masz przepisane oba, aby dobrali inne leczenie jelit.
Lek na raka piersi i lek na wrzodziejące zapalenie jelita grubego nie powinny być stosowane razem. Lek na jelita osłabia działanie układu odpornościowego i nie stosuje się go u osób z aktywną chorobą nowotworową. Lek na raka piersi dodatkowo zwiększa ilość leku na jelita we krwi, co może nasilać jego działania niepożądane, na przykład zwolnienie pracy serca i podatność na zakażenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy, omdlenie albo wyraźnie wolne tętno
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- gorączka, dreszcze lub inne objawy zakażenia
- nieostre widzenie albo zaburzenia widzenia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie rozpoczynaj etrasymodu u chorej leczonej kamizestrantem z powodu aktywnego raka piersi[1]. Jeśli pacjentka już przyjmuje etrasymod, a planowane jest włączenie kamizestrantu, etrasymod należy odstawić i w porozumieniu z gastroenterologiem dobrać inne leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Inne modulatory receptora S1P nie są rozwiązaniem, bo dotyczy ich to samo ograniczenie w aktywnej chorobie nowotworowej. Ze względu na nieodwracalne hamowanie CYP2C9 przez kamizestrant jego wpływ utrzymuje się do odtworzenia enzymu, dlatego substratów wrażliwych na hamowanie CYP2C9 nie stosuje się przez co najmniej 2 tygodnie po ostatniej dawce kamizestrantu[2].
Skutek kliniczny
Leczenie etrasymodem u chorej z aktywnym nowotworem jest przeciwwskazane z powodu immunomodulacji i możliwego wpływu na przebieg choroby nowotworowej[1]. Zwiększona ekspozycja na etrasymod może nasilać jego działania niepożądane: bradykardię i zaburzenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego, limfopenię i zakażenia oraz obrzęk plamki. Wielkość wzrostu ekspozycji nie jest znana, bo brak badań klinicznych tej pary.
Mechanizm
Kamizestrant stosuje się u chorych z aktywnym nowotworem złośliwym, a aktywny nowotwór złośliwy wyklucza leczenie etrasymodem[1]. Etrasymod jest metabolizowany przez CYP2C8, CYP2C9 i CYP3A4, a flukonazol hamujący CYP2C9 i CYP3A4 zwiększał jego AUC o 84%[1]. Kamizestrant jest silnym, nieodwracalnym, zależnym od czasu inhibitorem CYP2C9 oraz słabym inhibitorem CYP3A4/5[2]. Należy więc oczekiwać wzrostu ekspozycji na etrasymod, zbliżonego do sytuacji u osób z wolnym metabolizmem CYP2C9, u których łączenie etrasymodu z inhibitorami CYP3A4 nie jest zalecane[1]. Siponimod, inny modulator receptora S1P, jest umiarkowanie wrażliwym substratem CYP2C9, przy którym trzeba zachować ostrożność i rozważyć alternatywę[2]. Do tego dochodzi addytywny wpływ na układ odpornościowy przy leczeniu przeciwnowotworowym[1] oraz możliwe sumowanie działania zwalniającego rytm serca, ponieważ kamizestrant także może powodować bradykardię.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Kamizestrant – silny inhibitor CYP2C19[3], etrasymod – drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4]
- Kamizestrant – silny inhibitor CYP2C9[3], etrasymod – substrat CYP2C9[4]
- Kamizestrant – słaby inhibitor CYP3A4[3], etrasymod – substrat CYP3A4[4]
- Kamizestrant – słaby induktor CYP3A4[3], etrasymod – substrat CYP3A4[4]
- Etrasymod: drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4], substrat CYP2C8[4], substrat CYP2C9[4], substrat CYP3A4[4]
- Kamizestrant: inhibitor BCRP[3], inhibitor CYP2B6[3], silny inhibitor CYP2C19[3], silny inhibitor CYP2C9[3], słaby inhibitor CYP3A4[3], inhibitor OATP1B1[3], inhibitor P-gp[3], słaby inhibitor UGT1A1[3], słaby inhibitor UGT2B7[3], słaby induktor CYP1A2[3], słaby induktor CYP2B6[3], słaby induktor CYP3A4[3], substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3]
Monitorować
- częstość akcji serca i EKG (bradykardia, blok przedsionkowo-komorowy)
- morfologia krwi z liczbą limfocytów
- objawy zakażeń
- zaburzenia widzenia (obrzęk plamki)
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 2 tygodnie po ostatniej dawce kamizestrantukamizestrant | inne zalecenie | Hamowanie CYP2C9 przez kamizestrant jest nieodwracalne i ustępuje dopiero po resyntezie enzymu, dlatego wrażliwych substratów CYP2C9 nie stosuje się przez co najmniej 2 tygodnie po ostatniej dawce. Ewentualne włączenie etrasymodu po zakończeniu kamizestrantu wymaga też braku aktywnego nowotworu. |
| Kamizestrant włączany u pacjentki leczonej etrasymodemkolejność włączenia · etrasymod | inne zalecenie | Rozpoznanie aktywnego nowotworu złośliwego wymaga odstawienia etrasymodu. Addytywny wpływ na układ odpornościowy może utrzymywać się kilka tygodni po zakończeniu leczenia etrasymodem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Velsipity 2 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/velsipity-100493937/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etcamah 75 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/etcamah-100543170/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Etcamah. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/etcamah-100543170/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Velsipity. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 14.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/velsipity-100493937/
Połączenie przeciwwskazaneFenytoina+ LorlatynibNie należy stosować lorlatynibu jednocześnie z fenytoiną, bo jednoczesne stosowanie silnych induktorów CYP3A4/5 jest ujęte w przeciwwskazaniach ChPL lorlatynibu.Nie odstawiaj fenytoiny samodzielnie, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym, który zamieni ją na inny lek przeciwpadaczkowy przed rozpoczęciem leczenia lorlatynibem.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj fenytoiny samodzielnie, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym, który zamieni ją na inny lek przeciwpadaczkowy przed rozpoczęciem leczenia lorlatynibem.
Fenytoina przyspiesza usuwanie lorlatynibu z organizmu, przez co lek przeciwnowotworowy może przestać działać. To połączenie może też obciążać wątrobę. Lorlatynib może z kolei osłabiać działanie fenytoiny, a wtedy napady padaczkowe mogą wrócić. Tych leków nie wolno przyjmować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nawrót lub nasilenie napadów padaczkowych
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz
- ból pod prawym łukiem żebrowym
- nasilenie objawów choroby nowotworowej, na przykład bóle głowy lub kaszel
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie należy stosować lorlatynibu jednocześnie z fenytoiną, bo jednoczesne stosowanie silnych induktorów CYP3A4/5 jest ujęte w przeciwwskazaniach ChPL lorlatynibu[1]. Przed rozpoczęciem leczenia lorlatynibem fenytoinę trzeba zamienić na lek przeciwpadaczkowy, który nie jest induktorem enzymów. Zamianę przeprowadza się w porozumieniu z neurologiem i onkologiem, stopniowo i z zachowaniem ciągłości ochrony przeciwnapadowej. Nie wolno nagle odstawiać fenytoiny. Trzeba pamiętać, że efekt indukcji wygasa stopniowo po odstawieniu fenytoiny. Jeśli pacjent już przyjmuje oba leki, należy niezwłocznie powiadomić lekarza prowadzącego oraz ocenić czynność wątroby i stężenie fenytoiny.
Skutek kliniczny
Głównym skutkiem jest spadek stężenia lorlatynibu, który może zmniejszyć skuteczność leczenia niedrobnokomórkowego raka płuca z rearanżacją ALK, w tym kontroli przerzutów do ośrodkowego układu nerwowego. Przy połączeniu silnego induktora z lorlatynibem możliwe jest też uszkodzenie wątroby ze wzrostem aktywności aminotransferaz, co obserwowano przy ryfampicynie[1]. Lorlatynib może też obniżyć stężenie fenytoiny i w ten sposób pogorszyć kontrolę napadów.
Mechanizm
Fenytoina jest silnym induktorem CYP3A4/5, a lorlatynib jest metabolizowany głównie przez CYP3A4 i UGT1A4. Indukcja przyspiesza jego eliminację i obniża stężenie w osoczu. ChPL lorlatynibu wymienia fenytoinę wśród silnych induktorów CYP3A4/5, które mogą zmniejszać stężenie lorlatynibu w osoczu[1]. Dla porównania ryfampicyna, inny silny induktor, zmniejszała AUCinf lorlatynibu o 85% i Cmax o 76% u zdrowych ochotników. Obserwowano przy tym także wzrost aktywności AspAT i AlAT[1]. W drugą stronę lorlatynib jest umiarkowanym induktorem CYP3A i słabym induktorem CYP2C9. ChPL zaleca monitorowanie pacjentów, którzy przyjmują substraty CYP2C9 o wąskim indeksie terapeutycznym[1]. Fenytoina jest takim substratem, więc jej stężenie może się zmniejszać. ChPL fenytoiny podaje, że leki przeciwnowotworowe mogą zwiększać lub zmniejszać stężenie fenytoiny w surowicy, a fenytoina osłabia działanie leków przeciwnowotworowych[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Fenytoina – umiarkowany induktor CYP2C19[3], lorlatynib – drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4]
- Fenytoina – silny induktor CYP3A4[3], lorlatynib – substrat CYP3A4[4]
- Lorlatynib – słaby induktor CYP2C9[3], fenytoina – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C9[3]
- Fenytoina: umiarkowany induktor CYP1A2[3], umiarkowany induktor CYP2C19[3], silny induktor CYP3A4[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C9[3]
- Lorlatynib: inhibitor BCRP[4], inhibitor CYP3A4[4], inhibitor MATE1[4], inhibitor OAT3[4], inhibitor OATP1B1[4], inhibitor OATP1B3[4], słaby induktor CYP1A2[4], słaby induktor CYP2B6[3], słaby induktor CYP2C9[3], umiarkowany induktor CYP3A4[3], umiarkowany induktor P-gp[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C8[4], substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- aktywność AspAT i AlAT
- stężenie fenytoiny w surowicy w okresie zamiany leku
- częstość napadów padaczkowych
- odpowiedź guza na leczenie lorlatynibem
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Lorlatynib włączany wkrótce po odstawieniu fenytoinykolejność włączenia · fenytoina | inne zalecenie | Efekt indukcji enzymów wygasa stopniowo po odstawieniu fenytoiny, więc stężenie lorlatynibu może być obniżone także przez pewien czas po zakończeniu jej stosowania. Termin włączenia lorlatynibu po zamianie leku przeciwpadaczkowego trzeba ustalić z lekarzem prowadzącym. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lorviqua 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lorviqua-100417725/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Phenytoinum WZF 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/phenytoinum-wzf-100052904/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lorviqua. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lorviqua-100417725/
Połączenie przeciwwskazaneFenytoina+ IzawukonazolNie łącz izawukonazolu z fenytoiną – połączenie jest przeciwwskazane.Jeśli bierzesz fenytoinę i dostałeś izawukonazol, nie zaczynaj go brać i od razu porozmawiaj z lekarzem, ale nie odstawiaj sam fenytoiny.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli bierzesz fenytoinę i dostałeś izawukonazol, nie zaczynaj go brać i od razu porozmawiaj z lekarzem, ale nie odstawiaj sam fenytoiny.
Fenytoina przyspiesza usuwanie izawukonazolu z organizmu. Lek przeciwgrzybiczy może wtedy działać za słabo i nie wyleczyć groźnej infekcji grzybiczej. Tych dwóch leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- utrzymująca się lub nasilająca się gorączka
- pogarszający się kaszel lub duszność
- zawroty głowy, chwiejny chód lub podwójne widzenie
- nawrót napadów padaczkowych po zmianie leków
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz izawukonazolu z fenytoiną – połączenie jest przeciwwskazane.[1] Jeśli izawukonazol jest konieczny, zamień fenytoinę na lek przeciwpadaczkowy bez działania indukującego CYP3A4 we współpracy z neurologiem albo wybierz inny lek przeciwgrzybiczy niewrażliwy na indukcję. Po odstawieniu fenytoiny działanie indukujące wygasa stopniowo, dlatego izawukonazol włącza się dopiero po jego ustąpieniu albo pod kontrolą skuteczności leczenia.
Skutek kliniczny
Główne ryzyko to niepowodzenie leczenia inwazyjnej grzybicy (aspergilozy lub mukormykozy) z powodu zbyt małego stężenia izawukonazolu. U chorych z ciężką grzybicą może to zagrażać życiu. Możliwy jest też wzrost stężenia fenytoiny z objawami jej toksyczności.
Mechanizm
Fenytoina jest silnym induktorem CYP3A4/5, a izawukonazol jest substratem CYP3A4 i CYP3A5. Indukcja przyspiesza metabolizm izawukonazolu i może znacznie zmniejszyć jego stężenie w osoczu.[1] Fenytoina osłabia działanie leków przeciwgrzybiczych, a leki przeciwgrzybicze z grupy azoli mogą zwiększać stężenie fenytoiny w surowicy.[2]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Fenytoina: umiarkowany induktor CYP1A2[3], umiarkowany induktor CYP2C19[3], silny induktor CYP3A4[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C9[3]
- Izawukonazol: inhibitor BCRP[4], umiarkowany inhibitor CYP3A4[3], inhibitor MATE1[3], inhibitor MATE2-K[3], słaby inhibitor OCT2[3], słaby inhibitor P-gp[4], słaby induktor CYP2B6[3], wrażliwy substrat CYP3A4[3]
Monitorować
- skuteczność leczenia przeciwgrzybiczego (objawy kliniczne, badania obrazowe)
- stężenie fenytoiny w surowicy przy zmianie terapii
- kontrola napadów padaczkowych po zamianie leku przeciwpadaczkowego
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Fenytoina odstawiona niedawnokolejność włączenia · fenytoina | inne zalecenie | Działanie indukujące fenytoiny wygasa stopniowo po jej odstawieniu, dlatego przy wczesnym włączeniu izawukonazolu nadal istnieje ryzyko zbyt małego stężenia i potrzebna jest ścisła ocena skuteczności leczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cresemba 100 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cresemba-100075489/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Phenytoinum WZF 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/phenytoinum-wzf-100052904/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cresemba. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cresemba-100075489/
Połączenie przeciwwskazaneFenytoina+ NimodypinaNie łączy się doustnej nimodypiny z fenytoiną.Nie zaczynaj brania nimodypiny razem z fenytoiną i nie odstawiaj samodzielnie fenytoiny – skontaktuj się z lekarzem, który zmieni leczenie.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj brania nimodypiny razem z fenytoiną i nie odstawiaj samodzielnie fenytoiny – skontaktuj się z lekarzem, który zmieni leczenie.
Fenytoina przyspiesza rozkład nimodypiny w organizmie. Przez to nimodypina w tabletkach może prawie przestać działać. Tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagły, bardzo silny ból głowy
- splątanie albo senność, której wcześniej nie było
- trudności z mówieniem lub osłabienie ręki albo nogi
- napad drgawek po zmianie leków przeciwpadaczkowych
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie łączy się doustnej nimodypiny z fenytoiną.[1] Gdy nimodypina jest niezbędna, lekarz prowadzący powinien rozważyć zamianę fenytoiny na lek przeciwpadaczkowy, który nie indukuje CYP3A4, albo wybór innej strategii terapeutycznej. Po odstawieniu fenytoiny indukcja enzymów wygasa stopniowo, więc nie należy oczekiwać pełnego działania nimodypiny od razu.
Skutek kliniczny
Stężenie nimodypiny po podaniu doustnym jest znacznie mniejsze, przez co jej skuteczność może być znacznie zmniejszona.[1] W praktyce grozi to utratą ochrony przed skurczem naczyń mózgowych i niedokrwiennymi ubytkami neurologicznymi u pacjenta po krwotoku podpajęczynówkowym.
Mechanizm
Fenytoina silnie indukuje izoenzym CYP3A4 w wątrobie i w błonie śluzowej jelita, a nimodypina jest metabolizowana przez ten izoenzym i podlega nasilonemu efektowi pierwszego przejścia.[1] Długotrwałe stosowanie fenytoiny znacząco zmniejsza biodostępność nimodypiny podawanej doustnie.[1] Fenytoina osłabia działanie leków blokujących kanały wapniowe.[2]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- objawy neurologiczne wskazujące na niedokrwienie (nowe zaburzenia świadomości, mowy, niedowłady)
- kontrola napadów i stężenie fenytoiny w surowicy przy zmianie leczenia przeciwpadaczkowego
- ciśnienie tętnicze po odstawieniu fenytoiny
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnadroga podania · nimodypina | inne zalecenie | Przeciwwskazanie dotyczy nimodypiny podawanej doustnie. Podanie dożylne omija efekt pierwszego przejścia, ale indukcja wątrobowego CYP3A4 nadal może zwiększać klirens nimodypiny, dlatego wymagane jest ścisłe monitorowanie stanu neurologicznego i ciśnienia tętniczego. |
| Stosowanie długotrwałe lub niedawno zakończoneczas leczenia · fenytoina | ryzyko rośnie | Największe zmniejszenie biodostępności nimodypiny opisano po wcześniejszym długotrwałym stosowaniu fenytoiny. Indukcja enzymów ustępuje stopniowo po odstawieniu fenytoiny, więc interakcja może utrzymywać się jeszcze przez pewien czas. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nimotop S 30 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nimotop-s-100047470/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Phenytoinum WZF 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/phenytoinum-wzf-100052904/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nimotop S. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/nimotop-s-100047470/
Połączenie przeciwwskazaneFenytoina+ MetoklopramidMetoklopramidu nie stosuje się u pacjentów z padaczką leczonych fenytoiną.Nie przyjmuj metoklopramidu razem z fenytoiną i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na nudności.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj metoklopramidu razem z fenytoiną i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na nudności.
Metoklopramid, lek na nudności i wymioty, może u osób z padaczką wywoływać częstsze i silniejsze napady drgawek. Fenytoina jest lekiem na padaczkę, więc tych leków nie łączy się. Fenytoina może też sprawiać, że metoklopramid słabiej działa na nudności.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- napad drgawek lub częstsze napady niż zwykle
- utrzymujące się nudności i wymioty mimo leczenia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Metoklopramidu nie stosuje się u pacjentów z padaczką leczonych fenytoiną[1][2]. Należy dobrać lek przeciwwymiotny lub prokinetyczny, który nie obniża progu drgawkowego. Jeżeli fenytoina jest stosowana z innego wskazania niż padaczka, połączenie wymaga obserwacji pod kątem braku działania przeciwwymiotnego[1].
Skutek kliniczny
Głównym ryzykiem jest pogorszenie kontroli padaczki – częstsze i silniejsze napady drgawek[1][2]. Dodatkowo działanie przeciwwymiotne metoklopramidu może być osłabione[1].
Mechanizm
Metoklopramid obniża próg drgawkowy i u chorych na padaczkę zwiększa częstość oraz nasilenie napadów, co przeciwdziała efektowi fenytoiny[1][2]. Fenytoina jako silny induktor enzymów wątrobowych może przyspieszać metabolizm metoklopramidu i zmniejszać jego stężenie, a dla innego silnego induktora – ryfampicyny – opisano zmniejszenie AUC metoklopramidu o 68% i Cmax o 35%[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- częstość i nasilenie napadów drgawek
- skuteczność przeciwwymiotna metoklopramidu
Bezpieczniejsze alternatywy
itopryddomperydon
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Olamide 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/olamide-100356478/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Metoclopramidum Polpharma 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/metoclopramidum-polpharma-100043443/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 19.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Olamide. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 19.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/olamide-100356478/
Połączenie przeciwwskazaneFenytoina+ KariprazynaKariprazyny nie łączy się z fenytoiną ani z innymi silnymi lub umiarkowanymi induktorami CYP3A4.Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który przepisał kariprazynę lub fenytoinę, żeby zamienił jeden z nich.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który przepisał kariprazynę lub fenytoinę, żeby zamienił jeden z nich.
Fenytoina sprawia, że organizm znacznie szybciej usuwa kariprazynę. Przez to kariprazyna może przestać działać i objawy choroby mogą wrócić. Tych dwóch leków nie należy przyjmować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- powrót lub nasilenie objawów choroby, np. niepokoju, podejrzliwości, słyszenia głosów
- pogorszenie nastroju lub snu
- silna senność lub zawroty głowy
- napady drgawkowe przy zmianie leku przeciwpadaczkowego
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Kariprazyny nie łączy się z fenytoiną ani z innymi silnymi lub umiarkowanymi induktorami CYP3A4[1]. Należy zamienić jeden z leków – lek przeciwpadaczkowy na taki, który nie indukuje CYP3A4, albo kariprazynę na lek przeciwpsychotyczny o innej drodze eliminacji. Zmianę leku przeciwpadaczkowego prowadzi neurolog, a zmianę leczenia przeciwpsychotycznego psychiatra, przy czym trzeba pamiętać, że skutki indukcji i jej wygasania ujawniają się stopniowo z powodu długich okresów półtrwania kariprazyny i jej metabolitów[1].
Skutek kliniczny
Ekspozycja na kariprazynę może się zmniejszyć na tyle, że lek przestanie działać, a u pacjenta nastąpi nawrót objawów psychotycznych lub zaburzeń nastroju[1]. Po odstawieniu fenytoiny indukcja enzymów stopniowo wygasa i stężenie kariprazyny wzrasta, co może nasilić jej działania niepożądane.
Mechanizm
Fenytoina jest induktorem CYP3A4, czyli głównego enzymu, który metabolizuje kariprazynę oraz jej czynne metabolity, demetylokariprazynę i didemetylokariprazynę[1]. Przyspieszony metabolizm znacząco zmniejsza całkowitą ekspozycję na kariprazynę[1]. Oba leki działają też na ośrodkowy układ nerwowy, dlatego kariprazynę łączy się z takimi lekami ostrożnie[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- objawy psychotyczne i nastrój (utrata skuteczności kariprazyny)
- działania niepożądane kariprazyny przez kilka tygodni po odstawieniu fenytoiny
- kontrola napadów i stężenie fenytoiny w surowicy przy zmianie leczenia przeciwpadaczkowego
- nadmierna senność i zaburzenia koordynacji
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie fenytoiny u pacjenta przyjmującego kariprazynękolejność włączenia · fenytoina | inne zalecenie | Po odstawieniu fenytoiny indukcja CYP3A4 stopniowo wygasa i ekspozycja na kariprazynę rośnie. Z powodu długich okresów półtrwania kariprazyny i jej czynnych metabolitów pełny efekt zmiany ujawnia się dopiero po kilku tygodniach, dlatego w tym czasie należy obserwować tolerancję leczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila 1,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reagila-100390771/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reagila-100390771/
Połączenie przeciwwskazaneFenytoina+ CisplatynaNie rozpoczynaj profilaktycznego podawania fenytoiny u pacjenta leczonego cisplatyną – połączenie jest przeciwwskazane.Nie zmieniaj ani nie odstawiaj samodzielnie fenytoiny i powiedz onkologowi oraz neurologowi, że przyjmujesz oba leki.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie zmieniaj ani nie odstawiaj samodzielnie fenytoiny i powiedz onkologowi oraz neurologowi, że przyjmujesz oba leki.
Cisplatyna, lek stosowany w chemioterapii, może zmniejszać ilość fenytoiny, która wchłania się do organizmu. Przez to fenytoina może słabiej chronić przed napadami drgawek. Nie zaczyna się przyjmowania fenytoiny w trakcie leczenia cisplatyną. Jeśli bierzesz fenytoinę od dawna z powodu padaczki, lekarz będzie częściej sprawdzał jej poziom we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- napad drgawek lub częstsze napady niż zwykle
- chwiejny chód, zaburzenia równowagi
- oczopląs lub podwójne widzenie
- nadmierna senność lub splątanie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – wchłanianie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie rozpoczynaj profilaktycznego podawania fenytoiny u pacjenta leczonego cisplatyną – połączenie jest przeciwwskazane.[1] Rozpoczęcie nowej terapii przeciwpadaczkowej fenytoiną w trakcie leczenia cisplatyną jest bezwzględnie przeciwwskazane.[1] Jeśli profilaktyka przeciwdrgawkowa jest potrzebna, wybierz lek przeciwpadaczkowy spoza grupy hydantoin i obserwuj kontrolę napadów. U pacjenta z padaczką leczonego fenytoiną przewlekle przed chemioterapią nie odstawiaj leku nagle, tylko oznaczaj stężenie fenytoiny w surowicy w trakcie cykli i po ich zakończeniu oraz dostosowuj dawkę.
Skutek kliniczny
Główny skutek to osłabienie kontroli napadów drgawkowych z powodu zbyt niskiego stężenia fenytoiny.[1] Po zakończeniu cyklu chemioterapii stężenie fenytoiny może wzrosnąć, co przy dawce zwiększonej w trakcie leczenia grozi objawami toksyczności. Fenytoina może osłabiać działanie leków przeciwnowotworowych podawanych w schemacie z cisplatyną.[2]
Mechanizm
Cisplatyna może hamować wchłanianie fenytoiny z przewodu pokarmowego, przez co stężenie fenytoiny w surowicy spada poniżej zakresu terapeutycznego.[1] Podczas leczenia cisplatyną stężenie leków przeciwdrgawkowych w surowicy może pozostawać poniżej zakresu terapeutycznego.[1] Leki przeciwnowotworowe mogą zarówno zwiększać, jak i zmniejszać stężenie fenytoiny, a fenytoina jako induktor enzymów osłabia działanie leków przeciwnowotworowych.[2] Cisplatyna jest wydalana głównie przez nerki, dlatego kliniczne znaczenie indukcji enzymatycznej dla samej cisplatyny jest niepewne, ale ma znaczenie dla innych cytostatyków w schemacie.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie fenytoiny w surowicy (najlepiej frakcji wolnej przy hipoalbuminemii) w trakcie cykli cisplatyny i po ich zakończeniu
- częstość i nasilenie napadów drgawkowych
- objawy toksyczności fenytoiny po zakończeniu chemioterapii (oczopląs, ataksja, senność)
- czynność nerek przed każdym cyklem cisplatyny
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Fenytoina stosowana przewlekle w leczeniu padaczki przed rozpoczęciem cisplatynykolejność włączenia · fenytoina | inne zalecenie | Przeciwwskazanie dotyczy fenytoiny stosowanej profilaktycznie i rozpoczynania nowej terapii przeciwpadaczkowej w trakcie leczenia cisplatyną. U pacjenta z padaczką leczonego fenytoiną wcześniej kontynuuj lek pod kontrolą stężenia w surowicy w trakcie i po cyklach chemioterapii oraz koryguj dawkę według wyników i kontroli napadów. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cisplatin - Ebewe 1 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cisplatin-ebewe-100195408/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Phenytoinum WZF 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/phenytoinum-wzf-100052904/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 24.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneFenytoina+ MeksyletynaNie łącz meksyletyny z fenytoiną.Nie przyjmuj tych leków razem i nie odstawiaj fenytoiny na własną rękę – jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który zdecyduje o zmianie leczenia.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem i nie odstawiaj fenytoiny na własną rękę – jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który zdecyduje o zmianie leczenia.
Fenytoina, lek na padaczkę, sprawia, że meksyletyna szybciej znika z organizmu i może przestać działać. Meksyletyna może z kolei zmienić ilość fenytoiny we krwi w sposób trudny do przewidzenia. Oba leki działają też na serce i razem mogą zaburzyć jego rytm. Tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca, nierówne lub bardzo wolne bicie serca
- zawroty głowy lub omdlenie
- powrót sztywności mięśni
- chwiejny chód, podwójne widzenie, senność
- nawrót napadów padaczkowych
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie łącz meksyletyny z fenytoiną.[1] Gdy pacjent wymaga leczenia przeciwpadaczkowego, a ma przyjmować meksyletynę, lekarz prowadzący powinien zamienić fenytoinę na lek przeciwpadaczkowy, który nie pobudza enzymów wątrobowych, nie działa na przewodzenie w sercu i nie ma wąskiego indeksu terapeutycznego. Po odstawieniu fenytoiny działanie pobudzające enzymy wygasa stopniowo, dlatego dawkę meksyletyny należy wtedy dostosować na podstawie odpowiedzi klinicznej.[1]
Skutek kliniczny
Połączenie jest przeciwwskazane.[1] Obniżenie stężenia meksyletyny grozi nawrotem objawów miotonii, a nieprzewidywalna zmiana stężenia fenytoiny grozi jej toksycznością albo utratą kontroli napadów. Sumowanie działania obu leków na układ przewodzący serca zwiększa ryzyko zaburzeń przewodzenia i arytmii.[1]
Mechanizm
Fenytoina pobudza enzymy wątrobowe metabolizujące meksyletynę, przez co zwiększa jej klirens, skraca okres półtrwania i obniża stężenie w osoczu.[1] W badaniu klinicznym fenytoina istotnie zmniejszyła ekspozycję na meksyletynę, a okres półtrwania meksyletyny skrócił się z 17,2 do 8,4 godziny.[1] Wpływu meksyletyny na stężenie fenytoiny, leku o wąskim indeksie terapeutycznym, nie oceniono.[1] Oba leki blokują kanały sodowe i należą do leków przeciwarytmicznych klasy Ib, więc ich działanie na serce się sumuje, co zwiększa ryzyko kardiologicznych działań niepożądanych.[1]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- EKG – odstęp PR, szerokość zespołu QRS, rytm serca, szczególnie w okresie zamiany leków
- stężenie fenytoiny w surowicy, jeśli oba leki przez pewien czas się nakładają
- kontrola objawów miotonii po włączeniu lub odstawieniu fenytoiny
- kontrola napadów padaczkowych po zamianie fenytoiny na inny lek
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie fenytoiny u pacjenta leczonego meksyletynąkolejność włączenia · fenytoina | inne zalecenie | Po odstawieniu fenytoiny indukcja enzymów wygasa stopniowo, więc stężenie meksyletyny rośnie z opóźnieniem i dawkę meksyletyny trzeba dostosować na podstawie odpowiedzi klinicznej oraz EKG. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Namuscla 167 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/namuscla-100416476/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Namuscla. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/namuscla-100416476/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.