Interakcje / Fenytoina / Fenytoina i larotrektynib
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Należy unikać łączenia larotrektynibu z fenytoiną.
Powiedz onkologowi i neurologowi, że przyjmujesz oba leki, i nie odstawiaj fenytoiny na własną rękę.
Niekorzystna interakcjaFenytoina+ LarotrektynibNależy unikać łączenia larotrektynibu z fenytoiną.Powiedz onkologowi i neurologowi, że przyjmujesz oba leki, i nie odstawiaj fenytoiny na własną rękę.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Powiedz onkologowi i neurologowi, że przyjmujesz oba leki, i nie odstawiaj fenytoiny na własną rękę.
Fenytoina przyspiesza usuwanie larotrektynibu z organizmu. Przez to lek przeciwnowotworowy może działać dużo słabiej. Lekarze zwykle zamieniają fenytoinę na inny lek przeciwpadaczkowy, który nie wpływa na leczenie nowotworu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilenie objawów choroby nowotworowej
- częstsze lub silniejsze napady padaczkowe
- zawroty głowy, chwiejny chód lub senność po zmianie leków przeciwpadaczkowych
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Należy unikać łączenia larotrektynibu z fenytoiną[1]. Jeśli to możliwe, neurolog powinien zamienić fenytoinę na lek przeciwpadaczkowy, który nie indukuje CYP3A ani P-gp. Zamianę planuje się przed rozpoczęciem leczenia larotrektynibem albo równolegle z onkologiem. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, trzeba ściśle obserwować odpowiedź guza i oznaczać stężenie fenytoiny.
Skutek kliniczny
Zmniejszenie ekspozycji na larotrektynib grozi utratą skuteczności przeciwnowotworowej i progresją choroby. Silny induktor ryfampicyna zmniejszała Cmax i AUC larotrektynibu odpowiednio o 71% i 81%[1]. Podobnego kierunku i rzędu wielkości należy się spodziewać przy fenytoinie. Możliwe jest też obniżenie stężenia fenytoiny z ryzykiem gorszej kontroli napadów.
Mechanizm
Fenytoina jest silnym induktorem CYP3A i P-glikoproteiny, a larotrektynib jest substratem CYP3A, P-gp i BCRP. Indukcja przyspiesza metabolizm larotrektynibu i zmniejsza jego stężenie w osoczu[1]. Fenytoina osłabia działanie leków przeciwnowotworowych[2]. Larotrektynib jest słabym induktorem enzymów regulowanych PXR, w tym rodziny CYP2C[1]. Fenytoina jest metabolizowana głównie przez CYP2C9 i CYP2C19, więc teoretycznie możliwe jest niewielkie zmniejszenie jej stężenia.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Fenytoina: umiarkowany induktor CYP1A2[3], umiarkowany induktor CYP2C19[3], silny induktor CYP3A4[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C9[3]
- Larotrektynib: słaby inhibitor CYP3A4[3], inhibitor OATP1B1[4], induktor CYP2B6[4], substrat BCRP[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[4]
Monitorować
- odpowiedź nowotworu na leczenie w badaniach obrazowych
- stężenie fenytoiny w surowicy
- kontrola napadów padaczkowych
- stężenie fenytoiny i działania niepożądane larotrektynibu po odstawieniu fenytoiny
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie fenytoiny w trakcie leczenia larotrektynibemkolejność włączenia · fenytoina | inne zalecenie | Po odstawieniu fenytoiny indukcja CYP3A i P-gp wygasa stopniowo, więc stężenie larotrektynibu rośnie przez kolejne dni. Należy w tym okresie obserwować działania niepożądane larotrektynibu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitrakvi 25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vitrakvi-100426670/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Phenytoinum WZF 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/phenytoinum-wzf-100052904/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitrakvi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vitrakvi-100426670/
Alkohol przy tych lekach
Niekorzystna interakcjaFenytoinaa alkoholZalecaj choremu leczonemu fenytoiną niepicie alkoholu.W czasie leczenia fenytoiną nie pij alkoholu, a jeśli masz trudność z rezygnacją z niego, powiedz o tym lekarzowi.nieznanyopisy przypadków
Niekorzystna interakcja
W czasie leczenia fenytoiną nie pij alkoholu, a jeśli masz trudność z rezygnacją z niego, powiedz o tym lekarzowi.
Podczas leczenia fenytoiną nie należy pić alkoholu. Alkohol może sprawić, że lek zadziała zbyt mocno albo zbyt słabo, a obie sytuacje są niebezpieczne. Zbyt duża ilość leku we krwi powoduje m.in. senność, zawroty głowy i chwiejny chód, a zbyt mała zwiększa ryzyko napadów padaczkowych. Alkohol dodatkowo nasila senność.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność lub trudność z utrzymaniem przytomności
- zawroty głowy, chwiejny chód, zaburzenia równowagi
- mimowolne ruchy gałek ocznych lub niewyraźne widzenie
- splątanie, trudności z mówieniem
- napad drgawkowy lub zwiększona częstość napadów
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Zalecaj choremu leczonemu fenytoiną niepicie alkoholu.[1] Jeśli pacjent mimo to pije, zwłaszcza regularnie, rozważ oznaczenie stężenia fenytoiny w surowicy i ocenę kontroli napadów. Nie zmieniaj dawki leku na podstawie samego faktu picia alkoholu, decyzję o ewentualnej korekcie podejmuje lekarz po ocenie stężenia i objawów.
Skutek kliniczny
Przy dużej jednorazowej dawce alkoholu stężenie fenytoiny może wzrosnąć, co grozi objawami przedawkowania, takimi jak oczopląs, zaburzenia równowagi, senność i splątanie. Przy przewlekłym piciu stężenie leku spada, co zwiększa ryzyko napadów drgawkowych. Alkohol sam może też obniżać próg drgawkowy, a jego nagłe odstawienie bywa przyczyną napadów u osób z padaczką. Do tego dochodzi addycyjne działanie hamujące na ośrodkowy układ nerwowy.
Mechanizm
Podczas stosowania fenytoiny nie należy pić alkoholu, ponieważ może on powodować wahania jej stężenia we krwi.[1] Jednorazowe przyjęcie dużej ilości alkoholu może zwiększyć stężenie fenytoiny w surowicy, a przewlekłe picie może je zmniejszyć.[1] Alkohol i fenytoina są metabolizowane w wątrobie, a przy długotrwałym piciu dochodzi do nasilenia metabolizmu leku. Oba działają też hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, więc ich działania mogą się sumować.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie fenytoiny w surowicy u pacjentów pijących alkohol
- częstość napadów drgawkowych
- objawy przedawkowania fenytoiny (oczopląs, zaburzenia równowagi, senność, splątanie)
- wywiad dotyczący picia alkoholu, w tym przewlekłego nadużywania
Kiedy ocena się zmienia
| Jednorazowo duża ilość alkoholuilość alkoholu · pacjent | inne zalecenie | Jednorazowe przyjęcie dużej ilości alkoholu może zwiększyć stężenie fenytoiny w surowicy, więc przy objawach przedawkowania (oczopląs, ataksja, senność) oznacz stężenie leku. |
| Przewlekłe picie alkoholuczas leczenia · pacjent | inne zalecenie | Przewlekłe picie alkoholu może zmniejszać stężenie fenytoiny w surowicy, co grozi utratą kontroli napadów. U takich pacjentów rozważ kontrolę stężenia leku i omówienie z lekarzem dalszego postępowania. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Phenytoinum WZF 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/phenytoinum-wzf-100052904/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Interakcja o niejasnym znaczeniuLarotrektyniba alkoholZaleca się ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, małych ilości albo całkowitą rezygnację z picia w trakcie leczenia.Pij alkohol rzadko i w małych ilościach albo wcale, a jeśli pijesz codziennie, powiedz o tym lekarzowi.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Pij alkohol rzadko i w małych ilościach albo wcale, a jeśli pijesz codziennie, powiedz o tym lekarzowi.
Ten lek może powodować zawroty głowy, zmęczenie i obciążać wątrobę. Alkohol działa podobnie, więc razem mogą nasilać te objawy. Nie wiadomo, by mała ilość alkoholu była groźna, ale lepiej pić rzadko i niewiele albo wcale. Unikaj drinków z sokiem grejpfrutowym, bo grejpfrut może zwiększać ilość leku we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne zawroty głowy lub chwiejny chód
- nadmierna senność lub zmęczenie
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- ból pod prawym łukiem żebrowym
- nasilone nudności lub wymioty
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zaleca się ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, małych ilości albo całkowitą rezygnację z picia w trakcie leczenia. Pacjent powinien unikać alkoholu w dniach, w których odczuwa zawroty głowy lub zmęczenie, i nie prowadzić pojazdów po wypiciu nawet niewielkiej ilości. Należy unikać napojów zawierających grejpfruta, w tym drinków z sokiem grejpfrutowym, bo grejpfrut może zwiększać stężenie larotrektynibu w osoczu[1]. U pacjentów pijących regularnie lub z chorobą wątroby trzeba przekazać informację lekarzowi prowadzącemu.
Skutek kliniczny
Najbardziej prawdopodobne jest nasilenie zawrotów głowy, senności i zmęczenia oraz zaburzeń chodu, co zwiększa ryzyko upadków i utrudnia prowadzenie pojazdów. Regularne lub obfite picie alkoholu może zwiększać ryzyko uszkodzenia wątroby, które jest znanym działaniem niepożądanym larotrektynibu. Alkohol może też nasilać nudności i wymioty, częste w trakcie leczenia przeciwnowotworowego. Brak opisanych przypadków ciężkich skutków tego połączenia.
Mechanizm
Nie należy spodziewać się istotnej interakcji farmakokinetycznej, bo etanol nie jest silnym inhibitorem ani induktorem CYP3A, P-gp ani BCRP, które decydują o losach larotrektynibu w organizmie. Larotrektynib jest substratem CYP3A, P-gp i BCRP, a jego stężenie zwiększają m.in. grejpfrut i inhibitory CYP3A[1]. Możliwe jest natomiast addycyjne działanie farmakodynamiczne. Larotrektynib często wywołuje zawroty głowy, zmęczenie i inne objawy neurologiczne oraz zwiększa aktywność aminotransferaz. Alkohol działa depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy i jest hepatotoksyczny, dlatego oba czynniki mogą się sumować. ChPL larotrektynibu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny zgodnie z harmonogramem leczenia
- zawroty głowy, zaburzenia chodu i nadmierna senność
- nudności i wymioty
Kiedy ocena się zmienia
| Duże ilości alkoholu jednorazowoilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Picie dużych ilości alkoholu jednorazowo istotnie nasila działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy i zwiększa ryzyko upadków oraz zaostrzenia nudności i wymiotów u pacjenta leczonego larotrektynibem. |
| Picie regularne lub codzienneczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe picie alkoholu sumuje się z hepatotoksycznością larotrektynibu, dlatego wymaga ścisłej kontroli parametrów wątrobowych i poinformowania lekarza prowadzącego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitrakvi 25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vitrakvi-100426670/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitrakvi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vitrakvi-100426670/
Inne interakcje tych leków 614
Połączenie przeciwwskazaneFenylobutazon+ LarotrektynibNie stosuj fenylobutazonu u pacjenta leczonego larotrektynibem.Nie używaj maści z fenylobutazonem i zapytaj farmaceutę lub lekarza o inny lek przeciwbólowy do stosowania na skórę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie używaj maści z fenylobutazonem i zapytaj farmaceutę lub lekarza o inny lek przeciwbólowy do stosowania na skórę.
Maści z fenylobutazonem nie wolno stosować, gdy przyjmujesz larotrektynib. Oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Razem zwiększają ryzyko poważnych zakażeń, niedokrwistości i krwawień.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe siniaczenie się lub krwawienia z nosa czy dziąseł
- nietypowa bladość, osłabienie lub duszność
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj fenylobutazonu u pacjenta leczonego larotrektynibem[1]. W razie potrzeby miejscowego leczenia przeciwzapalnego wybierz inny miejscowy niesteroidowy lek przeciwzapalny i uzgodnij to z lekarzem prowadzącym leczenie onkologiczne. Jeśli pacjent już stosował oba leki, odstaw maść z fenylobutazonem i rozważ kontrolę morfologii krwi.
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie zahamowania czynności szpiku kostnego z neutropenią, niedokrwistością lub małopłytkowością, a w konsekwencji zwiększone ryzyko ciężkich zakażeń i krwawień. Zaburzenia te mogą utrudnić kontynuowanie leczenia przeciwnowotworowego.
Mechanizm
Fenylobutazonu nie stosuje się u pacjentów leczonych chemioterapeutykami ani innymi lekami zaburzającymi czynność szpiku kostnego[1]. Larotrektynib jest lekiem przeciwnowotworowym, który może obniżać liczbę krwinek, a fenylobutazon sam ma znany potencjał uszkadzania szpiku, więc ich działanie mielotoksyczne może się sumować. Przy dłuższym stosowaniu maści fenylobutazon wchłania się na tyle, że mogą wystąpić interakcje jak po podaniu ogólnym[1]. Istotnej interakcji farmakokinetycznej w obrębie dróg eliminacji larotrektynibu się nie oczekuje.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- objawy zakażenia (gorączka, ból gardła)
- objawy skazy krwotocznej (siniaki, krwawienia)
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| czas leczenia ≥ 7 dnifenylobutazon | ryzyko rośnie | Przy stosowaniu maści dłużej niż 7 dni mogą wystąpić interakcje jak po podaniu ogólnym fenylobutazonu, co dodatkowo zwiększa ryzyko działania mielotoksycznego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Butapirazol 50 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/butapirazol-100012069/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitrakvi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vitrakvi-100426670/
Połączenie przeciwwskazaneFenytoina+ LorlatynibNie należy stosować lorlatynibu jednocześnie z fenytoiną, bo jednoczesne stosowanie silnych induktorów CYP3A4/5 jest ujęte w przeciwwskazaniach ChPL lorlatynibu.Nie odstawiaj fenytoiny samodzielnie, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym, który zamieni ją na inny lek przeciwpadaczkowy przed rozpoczęciem leczenia lorlatynibem.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj fenytoiny samodzielnie, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym, który zamieni ją na inny lek przeciwpadaczkowy przed rozpoczęciem leczenia lorlatynibem.
Fenytoina przyspiesza usuwanie lorlatynibu z organizmu, przez co lek przeciwnowotworowy może przestać działać. To połączenie może też obciążać wątrobę. Lorlatynib może z kolei osłabiać działanie fenytoiny, a wtedy napady padaczkowe mogą wrócić. Tych leków nie wolno przyjmować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nawrót lub nasilenie napadów padaczkowych
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz
- ból pod prawym łukiem żebrowym
- nasilenie objawów choroby nowotworowej, na przykład bóle głowy lub kaszel
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie należy stosować lorlatynibu jednocześnie z fenytoiną, bo jednoczesne stosowanie silnych induktorów CYP3A4/5 jest ujęte w przeciwwskazaniach ChPL lorlatynibu[1]. Przed rozpoczęciem leczenia lorlatynibem fenytoinę trzeba zamienić na lek przeciwpadaczkowy, który nie jest induktorem enzymów. Zamianę przeprowadza się w porozumieniu z neurologiem i onkologiem, stopniowo i z zachowaniem ciągłości ochrony przeciwnapadowej. Nie wolno nagle odstawiać fenytoiny. Trzeba pamiętać, że efekt indukcji wygasa stopniowo po odstawieniu fenytoiny. Jeśli pacjent już przyjmuje oba leki, należy niezwłocznie powiadomić lekarza prowadzącego oraz ocenić czynność wątroby i stężenie fenytoiny.
Skutek kliniczny
Głównym skutkiem jest spadek stężenia lorlatynibu, który może zmniejszyć skuteczność leczenia niedrobnokomórkowego raka płuca z rearanżacją ALK, w tym kontroli przerzutów do ośrodkowego układu nerwowego. Przy połączeniu silnego induktora z lorlatynibem możliwe jest też uszkodzenie wątroby ze wzrostem aktywności aminotransferaz, co obserwowano przy ryfampicynie[1]. Lorlatynib może też obniżyć stężenie fenytoiny i w ten sposób pogorszyć kontrolę napadów.
Mechanizm
Fenytoina jest silnym induktorem CYP3A4/5, a lorlatynib jest metabolizowany głównie przez CYP3A4 i UGT1A4. Indukcja przyspiesza jego eliminację i obniża stężenie w osoczu. ChPL lorlatynibu wymienia fenytoinę wśród silnych induktorów CYP3A4/5, które mogą zmniejszać stężenie lorlatynibu w osoczu[1]. Dla porównania ryfampicyna, inny silny induktor, zmniejszała AUCinf lorlatynibu o 85% i Cmax o 76% u zdrowych ochotników. Obserwowano przy tym także wzrost aktywności AspAT i AlAT[1]. W drugą stronę lorlatynib jest umiarkowanym induktorem CYP3A i słabym induktorem CYP2C9. ChPL zaleca monitorowanie pacjentów, którzy przyjmują substraty CYP2C9 o wąskim indeksie terapeutycznym[1]. Fenytoina jest takim substratem, więc jej stężenie może się zmniejszać. ChPL fenytoiny podaje, że leki przeciwnowotworowe mogą zwiększać lub zmniejszać stężenie fenytoiny w surowicy, a fenytoina osłabia działanie leków przeciwnowotworowych[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Fenytoina – umiarkowany induktor CYP2C19[3], lorlatynib – drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4]
- Fenytoina – silny induktor CYP3A4[3], lorlatynib – substrat CYP3A4[4]
- Lorlatynib – słaby induktor CYP2C9[3], fenytoina – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C9[3]
- Fenytoina: umiarkowany induktor CYP1A2[3], umiarkowany induktor CYP2C19[3], silny induktor CYP3A4[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C9[3]
- Lorlatynib: inhibitor BCRP[4], inhibitor CYP3A4[4], inhibitor MATE1[4], inhibitor OAT3[4], inhibitor OATP1B1[4], inhibitor OATP1B3[4], słaby induktor CYP1A2[4], słaby induktor CYP2B6[3], słaby induktor CYP2C9[3], umiarkowany induktor CYP3A4[3], umiarkowany induktor P-gp[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[4], drugorzędny szlak substrat CYP2C8[4], substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- aktywność AspAT i AlAT
- stężenie fenytoiny w surowicy w okresie zamiany leku
- częstość napadów padaczkowych
- odpowiedź guza na leczenie lorlatynibem
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Lorlatynib włączany wkrótce po odstawieniu fenytoinykolejność włączenia · fenytoina | inne zalecenie | Efekt indukcji enzymów wygasa stopniowo po odstawieniu fenytoiny, więc stężenie lorlatynibu może być obniżone także przez pewien czas po zakończeniu jej stosowania. Termin włączenia lorlatynibu po zamianie leku przeciwpadaczkowego trzeba ustalić z lekarzem prowadzącym. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lorviqua 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lorviqua-100417725/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Phenytoinum WZF 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/phenytoinum-wzf-100052904/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lorviqua. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/lorviqua-100417725/
Połączenie przeciwwskazaneFenytoina+ IzawukonazolNie łącz izawukonazolu z fenytoiną – połączenie jest przeciwwskazane.Jeśli bierzesz fenytoinę i dostałeś izawukonazol, nie zaczynaj go brać i od razu porozmawiaj z lekarzem, ale nie odstawiaj sam fenytoiny.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli bierzesz fenytoinę i dostałeś izawukonazol, nie zaczynaj go brać i od razu porozmawiaj z lekarzem, ale nie odstawiaj sam fenytoiny.
Fenytoina przyspiesza usuwanie izawukonazolu z organizmu. Lek przeciwgrzybiczy może wtedy działać za słabo i nie wyleczyć groźnej infekcji grzybiczej. Tych dwóch leków nie stosuje się razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- utrzymująca się lub nasilająca się gorączka
- pogarszający się kaszel lub duszność
- zawroty głowy, chwiejny chód lub podwójne widzenie
- nawrót napadów padaczkowych po zmianie leków
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz izawukonazolu z fenytoiną – połączenie jest przeciwwskazane.[1] Jeśli izawukonazol jest konieczny, zamień fenytoinę na lek przeciwpadaczkowy bez działania indukującego CYP3A4 we współpracy z neurologiem albo wybierz inny lek przeciwgrzybiczy niewrażliwy na indukcję. Po odstawieniu fenytoiny działanie indukujące wygasa stopniowo, dlatego izawukonazol włącza się dopiero po jego ustąpieniu albo pod kontrolą skuteczności leczenia.
Skutek kliniczny
Główne ryzyko to niepowodzenie leczenia inwazyjnej grzybicy (aspergilozy lub mukormykozy) z powodu zbyt małego stężenia izawukonazolu. U chorych z ciężką grzybicą może to zagrażać życiu. Możliwy jest też wzrost stężenia fenytoiny z objawami jej toksyczności.
Mechanizm
Fenytoina jest silnym induktorem CYP3A4/5, a izawukonazol jest substratem CYP3A4 i CYP3A5. Indukcja przyspiesza metabolizm izawukonazolu i może znacznie zmniejszyć jego stężenie w osoczu.[1] Fenytoina osłabia działanie leków przeciwgrzybiczych, a leki przeciwgrzybicze z grupy azoli mogą zwiększać stężenie fenytoiny w surowicy.[2]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Fenytoina: umiarkowany induktor CYP1A2[3], umiarkowany induktor CYP2C19[3], silny induktor CYP3A4[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2C9[3]
- Izawukonazol: inhibitor BCRP[4], umiarkowany inhibitor CYP3A4[3], inhibitor MATE1[3], inhibitor MATE2-K[3], słaby inhibitor OCT2[3], słaby inhibitor P-gp[4], słaby induktor CYP2B6[3], wrażliwy substrat CYP3A4[3]
Monitorować
- skuteczność leczenia przeciwgrzybiczego (objawy kliniczne, badania obrazowe)
- stężenie fenytoiny w surowicy przy zmianie terapii
- kontrola napadów padaczkowych po zamianie leku przeciwpadaczkowego
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Fenytoina odstawiona niedawnokolejność włączenia · fenytoina | inne zalecenie | Działanie indukujące fenytoiny wygasa stopniowo po jej odstawieniu, dlatego przy wczesnym włączeniu izawukonazolu nadal istnieje ryzyko zbyt małego stężenia i potrzebna jest ścisła ocena skuteczności leczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cresemba 100 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cresemba-100075489/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Phenytoinum WZF 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/phenytoinum-wzf-100052904/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cresemba. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/cresemba-100075489/
Połączenie przeciwwskazaneFenytoina+ NimodypinaNie łączy się doustnej nimodypiny z fenytoiną.Nie zaczynaj brania nimodypiny razem z fenytoiną i nie odstawiaj samodzielnie fenytoiny – skontaktuj się z lekarzem, który zmieni leczenie.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj brania nimodypiny razem z fenytoiną i nie odstawiaj samodzielnie fenytoiny – skontaktuj się z lekarzem, który zmieni leczenie.
Fenytoina przyspiesza rozkład nimodypiny w organizmie. Przez to nimodypina w tabletkach może prawie przestać działać. Tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagły, bardzo silny ból głowy
- splątanie albo senność, której wcześniej nie było
- trudności z mówieniem lub osłabienie ręki albo nogi
- napad drgawek po zmianie leków przeciwpadaczkowych
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie łączy się doustnej nimodypiny z fenytoiną.[1] Gdy nimodypina jest niezbędna, lekarz prowadzący powinien rozważyć zamianę fenytoiny na lek przeciwpadaczkowy, który nie indukuje CYP3A4, albo wybór innej strategii terapeutycznej. Po odstawieniu fenytoiny indukcja enzymów wygasa stopniowo, więc nie należy oczekiwać pełnego działania nimodypiny od razu.
Skutek kliniczny
Stężenie nimodypiny po podaniu doustnym jest znacznie mniejsze, przez co jej skuteczność może być znacznie zmniejszona.[1] W praktyce grozi to utratą ochrony przed skurczem naczyń mózgowych i niedokrwiennymi ubytkami neurologicznymi u pacjenta po krwotoku podpajęczynówkowym.
Mechanizm
Fenytoina silnie indukuje izoenzym CYP3A4 w wątrobie i w błonie śluzowej jelita, a nimodypina jest metabolizowana przez ten izoenzym i podlega nasilonemu efektowi pierwszego przejścia.[1] Długotrwałe stosowanie fenytoiny znacząco zmniejsza biodostępność nimodypiny podawanej doustnie.[1] Fenytoina osłabia działanie leków blokujących kanały wapniowe.[2]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- objawy neurologiczne wskazujące na niedokrwienie (nowe zaburzenia świadomości, mowy, niedowłady)
- kontrola napadów i stężenie fenytoiny w surowicy przy zmianie leczenia przeciwpadaczkowego
- ciśnienie tętnicze po odstawieniu fenytoiny
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnadroga podania · nimodypina | inne zalecenie | Przeciwwskazanie dotyczy nimodypiny podawanej doustnie. Podanie dożylne omija efekt pierwszego przejścia, ale indukcja wątrobowego CYP3A4 nadal może zwiększać klirens nimodypiny, dlatego wymagane jest ścisłe monitorowanie stanu neurologicznego i ciśnienia tętniczego. |
| Stosowanie długotrwałe lub niedawno zakończoneczas leczenia · fenytoina | ryzyko rośnie | Największe zmniejszenie biodostępności nimodypiny opisano po wcześniejszym długotrwałym stosowaniu fenytoiny. Indukcja enzymów ustępuje stopniowo po odstawieniu fenytoiny, więc interakcja może utrzymywać się jeszcze przez pewien czas. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nimotop S 30 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nimotop-s-100047470/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Phenytoinum WZF 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/phenytoinum-wzf-100052904/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nimotop S. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/nimotop-s-100047470/
Połączenie przeciwwskazaneFenytoina+ MetoklopramidMetoklopramidu nie stosuje się u pacjentów z padaczką leczonych fenytoiną.Nie przyjmuj metoklopramidu razem z fenytoiną i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na nudności.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj metoklopramidu razem z fenytoiną i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na nudności.
Metoklopramid, lek na nudności i wymioty, może u osób z padaczką wywoływać częstsze i silniejsze napady drgawek. Fenytoina jest lekiem na padaczkę, więc tych leków nie łączy się. Fenytoina może też sprawiać, że metoklopramid słabiej działa na nudności.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- napad drgawek lub częstsze napady niż zwykle
- utrzymujące się nudności i wymioty mimo leczenia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Metoklopramidu nie stosuje się u pacjentów z padaczką leczonych fenytoiną[1][2]. Należy dobrać lek przeciwwymiotny lub prokinetyczny, który nie obniża progu drgawkowego. Jeżeli fenytoina jest stosowana z innego wskazania niż padaczka, połączenie wymaga obserwacji pod kątem braku działania przeciwwymiotnego[1].
Skutek kliniczny
Głównym ryzykiem jest pogorszenie kontroli padaczki – częstsze i silniejsze napady drgawek[1][2]. Dodatkowo działanie przeciwwymiotne metoklopramidu może być osłabione[1].
Mechanizm
Metoklopramid obniża próg drgawkowy i u chorych na padaczkę zwiększa częstość oraz nasilenie napadów, co przeciwdziała efektowi fenytoiny[1][2]. Fenytoina jako silny induktor enzymów wątrobowych może przyspieszać metabolizm metoklopramidu i zmniejszać jego stężenie, a dla innego silnego induktora – ryfampicyny – opisano zmniejszenie AUC metoklopramidu o 68% i Cmax o 35%[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- częstość i nasilenie napadów drgawek
- skuteczność przeciwwymiotna metoklopramidu
Bezpieczniejsze alternatywy
itopryddomperydon
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Olamide 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/olamide-100356478/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Metoclopramidum Polpharma 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/metoclopramidum-polpharma-100043443/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 19.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Olamide. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 19.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/olamide-100356478/
Połączenie przeciwwskazaneFenytoina+ KariprazynaKariprazyny nie łączy się z fenytoiną ani z innymi silnymi lub umiarkowanymi induktorami CYP3A4.Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który przepisał kariprazynę lub fenytoinę, żeby zamienił jeden z nich.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj samodzielnie żadnego z leków, tylko jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który przepisał kariprazynę lub fenytoinę, żeby zamienił jeden z nich.
Fenytoina sprawia, że organizm znacznie szybciej usuwa kariprazynę. Przez to kariprazyna może przestać działać i objawy choroby mogą wrócić. Tych dwóch leków nie należy przyjmować razem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- powrót lub nasilenie objawów choroby, np. niepokoju, podejrzliwości, słyszenia głosów
- pogorszenie nastroju lub snu
- silna senność lub zawroty głowy
- napady drgawkowe przy zmianie leku przeciwpadaczkowego
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Kariprazyny nie łączy się z fenytoiną ani z innymi silnymi lub umiarkowanymi induktorami CYP3A4[1]. Należy zamienić jeden z leków – lek przeciwpadaczkowy na taki, który nie indukuje CYP3A4, albo kariprazynę na lek przeciwpsychotyczny o innej drodze eliminacji. Zmianę leku przeciwpadaczkowego prowadzi neurolog, a zmianę leczenia przeciwpsychotycznego psychiatra, przy czym trzeba pamiętać, że skutki indukcji i jej wygasania ujawniają się stopniowo z powodu długich okresów półtrwania kariprazyny i jej metabolitów[1].
Skutek kliniczny
Ekspozycja na kariprazynę może się zmniejszyć na tyle, że lek przestanie działać, a u pacjenta nastąpi nawrót objawów psychotycznych lub zaburzeń nastroju[1]. Po odstawieniu fenytoiny indukcja enzymów stopniowo wygasa i stężenie kariprazyny wzrasta, co może nasilić jej działania niepożądane.
Mechanizm
Fenytoina jest induktorem CYP3A4, czyli głównego enzymu, który metabolizuje kariprazynę oraz jej czynne metabolity, demetylokariprazynę i didemetylokariprazynę[1]. Przyspieszony metabolizm znacząco zmniejsza całkowitą ekspozycję na kariprazynę[1]. Oba leki działają też na ośrodkowy układ nerwowy, dlatego kariprazynę łączy się z takimi lekami ostrożnie[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- objawy psychotyczne i nastrój (utrata skuteczności kariprazyny)
- działania niepożądane kariprazyny przez kilka tygodni po odstawieniu fenytoiny
- kontrola napadów i stężenie fenytoiny w surowicy przy zmianie leczenia przeciwpadaczkowego
- nadmierna senność i zaburzenia koordynacji
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie fenytoiny u pacjenta przyjmującego kariprazynękolejność włączenia · fenytoina | inne zalecenie | Po odstawieniu fenytoiny indukcja CYP3A4 stopniowo wygasa i ekspozycja na kariprazynę rośnie. Z powodu długich okresów półtrwania kariprazyny i jej czynnych metabolitów pełny efekt zmiany ujawnia się dopiero po kilku tygodniach, dlatego w tym czasie należy obserwować tolerancję leczenia. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila 1,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reagila-100390771/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reagila-100390771/
Połączenie przeciwwskazaneFenytoina+ CisplatynaNie rozpoczynaj profilaktycznego podawania fenytoiny u pacjenta leczonego cisplatyną – połączenie jest przeciwwskazane.Nie zmieniaj ani nie odstawiaj samodzielnie fenytoiny i powiedz onkologowi oraz neurologowi, że przyjmujesz oba leki.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie zmieniaj ani nie odstawiaj samodzielnie fenytoiny i powiedz onkologowi oraz neurologowi, że przyjmujesz oba leki.
Cisplatyna, lek stosowany w chemioterapii, może zmniejszać ilość fenytoiny, która wchłania się do organizmu. Przez to fenytoina może słabiej chronić przed napadami drgawek. Nie zaczyna się przyjmowania fenytoiny w trakcie leczenia cisplatyną. Jeśli bierzesz fenytoinę od dawna z powodu padaczki, lekarz będzie częściej sprawdzał jej poziom we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- napad drgawek lub częstsze napady niż zwykle
- chwiejny chód, zaburzenia równowagi
- oczopląs lub podwójne widzenie
- nadmierna senność lub splątanie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – wchłanianie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie rozpoczynaj profilaktycznego podawania fenytoiny u pacjenta leczonego cisplatyną – połączenie jest przeciwwskazane.[1] Rozpoczęcie nowej terapii przeciwpadaczkowej fenytoiną w trakcie leczenia cisplatyną jest bezwzględnie przeciwwskazane.[1] Jeśli profilaktyka przeciwdrgawkowa jest potrzebna, wybierz lek przeciwpadaczkowy spoza grupy hydantoin i obserwuj kontrolę napadów. U pacjenta z padaczką leczonego fenytoiną przewlekle przed chemioterapią nie odstawiaj leku nagle, tylko oznaczaj stężenie fenytoiny w surowicy w trakcie cykli i po ich zakończeniu oraz dostosowuj dawkę.
Skutek kliniczny
Główny skutek to osłabienie kontroli napadów drgawkowych z powodu zbyt niskiego stężenia fenytoiny.[1] Po zakończeniu cyklu chemioterapii stężenie fenytoiny może wzrosnąć, co przy dawce zwiększonej w trakcie leczenia grozi objawami toksyczności. Fenytoina może osłabiać działanie leków przeciwnowotworowych podawanych w schemacie z cisplatyną.[2]
Mechanizm
Cisplatyna może hamować wchłanianie fenytoiny z przewodu pokarmowego, przez co stężenie fenytoiny w surowicy spada poniżej zakresu terapeutycznego.[1] Podczas leczenia cisplatyną stężenie leków przeciwdrgawkowych w surowicy może pozostawać poniżej zakresu terapeutycznego.[1] Leki przeciwnowotworowe mogą zarówno zwiększać, jak i zmniejszać stężenie fenytoiny, a fenytoina jako induktor enzymów osłabia działanie leków przeciwnowotworowych.[2] Cisplatyna jest wydalana głównie przez nerki, dlatego kliniczne znaczenie indukcji enzymatycznej dla samej cisplatyny jest niepewne, ale ma znaczenie dla innych cytostatyków w schemacie.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stężenie fenytoiny w surowicy (najlepiej frakcji wolnej przy hipoalbuminemii) w trakcie cykli cisplatyny i po ich zakończeniu
- częstość i nasilenie napadów drgawkowych
- objawy toksyczności fenytoiny po zakończeniu chemioterapii (oczopląs, ataksja, senność)
- czynność nerek przed każdym cyklem cisplatyny
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Fenytoina stosowana przewlekle w leczeniu padaczki przed rozpoczęciem cisplatynykolejność włączenia · fenytoina | inne zalecenie | Przeciwwskazanie dotyczy fenytoiny stosowanej profilaktycznie i rozpoczynania nowej terapii przeciwpadaczkowej w trakcie leczenia cisplatyną. U pacjenta z padaczką leczonego fenytoiną wcześniej kontynuuj lek pod kontrolą stężenia w surowicy w trakcie i po cyklach chemioterapii oraz koryguj dawkę według wyników i kontroli napadów. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cisplatin - Ebewe 1 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cisplatin-ebewe-100195408/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Phenytoinum WZF 100 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/phenytoinum-wzf-100052904/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 24.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneFenytoina+ MeksyletynaNie łącz meksyletyny z fenytoiną.Nie przyjmuj tych leków razem i nie odstawiaj fenytoiny na własną rękę – jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który zdecyduje o zmianie leczenia.opóźniony (dni)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj tych leków razem i nie odstawiaj fenytoiny na własną rękę – jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem, który zdecyduje o zmianie leczenia.
Fenytoina, lek na padaczkę, sprawia, że meksyletyna szybciej znika z organizmu i może przestać działać. Meksyletyna może z kolei zmienić ilość fenytoiny we krwi w sposób trudny do przewidzenia. Oba leki działają też na serce i razem mogą zaburzyć jego rytm. Tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca, nierówne lub bardzo wolne bicie serca
- zawroty głowy lub omdlenie
- powrót sztywności mięśni
- chwiejny chód, podwójne widzenie, senność
- nawrót napadów padaczkowych
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie łącz meksyletyny z fenytoiną.[1] Gdy pacjent wymaga leczenia przeciwpadaczkowego, a ma przyjmować meksyletynę, lekarz prowadzący powinien zamienić fenytoinę na lek przeciwpadaczkowy, który nie pobudza enzymów wątrobowych, nie działa na przewodzenie w sercu i nie ma wąskiego indeksu terapeutycznego. Po odstawieniu fenytoiny działanie pobudzające enzymy wygasa stopniowo, dlatego dawkę meksyletyny należy wtedy dostosować na podstawie odpowiedzi klinicznej.[1]
Skutek kliniczny
Połączenie jest przeciwwskazane.[1] Obniżenie stężenia meksyletyny grozi nawrotem objawów miotonii, a nieprzewidywalna zmiana stężenia fenytoiny grozi jej toksycznością albo utratą kontroli napadów. Sumowanie działania obu leków na układ przewodzący serca zwiększa ryzyko zaburzeń przewodzenia i arytmii.[1]
Mechanizm
Fenytoina pobudza enzymy wątrobowe metabolizujące meksyletynę, przez co zwiększa jej klirens, skraca okres półtrwania i obniża stężenie w osoczu.[1] W badaniu klinicznym fenytoina istotnie zmniejszyła ekspozycję na meksyletynę, a okres półtrwania meksyletyny skrócił się z 17,2 do 8,4 godziny.[1] Wpływu meksyletyny na stężenie fenytoiny, leku o wąskim indeksie terapeutycznym, nie oceniono.[1] Oba leki blokują kanały sodowe i należą do leków przeciwarytmicznych klasy Ib, więc ich działanie na serce się sumuje, co zwiększa ryzyko kardiologicznych działań niepożądanych.[1]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- EKG – odstęp PR, szerokość zespołu QRS, rytm serca, szczególnie w okresie zamiany leków
- stężenie fenytoiny w surowicy, jeśli oba leki przez pewien czas się nakładają
- kontrola objawów miotonii po włączeniu lub odstawieniu fenytoiny
- kontrola napadów padaczkowych po zamianie fenytoiny na inny lek
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Odstawienie fenytoiny u pacjenta leczonego meksyletynąkolejność włączenia · fenytoina | inne zalecenie | Po odstawieniu fenytoiny indukcja enzymów wygasa stopniowo, więc stężenie meksyletyny rośnie z opóźnieniem i dawkę meksyletyny trzeba dostosować na podstawie odpowiedzi klinicznej oraz EKG. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Namuscla 167 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/namuscla-100416476/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Namuscla. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/namuscla-100416476/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.