Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Glin / Glin i kwas risedronowy

Glin i kwas risedronowy

Jaki opis pokazać?

Niekorzystna interakcja

Nie przyjmuj leków zawierających glin w tym samym czasie co ryzedronian.

W dniu przyjęcia ryzedronianu połknij go rano na czczo, popijając tylko zwykłą wodą, a lek na zgagę z glinem weź dopiero później w ciągu dnia – jeśli nie wiesz, ile odczekać, zapytaj farmaceutę.

Niekorzystna interakcjaGlin+ Kwas risedronowyNie przyjmuj leków zawierających glin w tym samym czasie co ryzedronian.W dniu przyjęcia ryzedronianu połknij go rano na czczo, popijając tylko zwykłą wodą, a lek na zgagę z glinem weź dopiero później w ciągu dnia – jeśli nie wiesz, ile odczekać, zapytaj farmaceutę.opóźniony (dni)badania kliniczne

Niekorzystna interakcja

W dniu przyjęcia ryzedronianu połknij go rano na czczo, popijając tylko zwykłą wodą, a lek na zgagę z glinem weź dopiero później w ciągu dnia – jeśli nie wiesz, ile odczekać, zapytaj farmaceutę.

Lek na zgagę zawierający glin wiąże w żołądku lek na osteoporozę z ryzedronianem. Wtedy organizm wchłania go za mało i lek słabiej chroni kości. Nie wywołuje to od razu żadnych objawów, ale z czasem leczenie osteoporozy może przestać działać.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • złamanie kości po niewielkim urazie
  • nasilenie bólu kości lub pleców
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – wchłanianie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Nie przyjmuj leków zawierających glin w tym samym czasie co ryzedronian.[1] Ryzedronian przyjmuje się na czczo, popijając wyłącznie zwykłą wodą, a lek zobojętniający z glinem dopiero później w ciągu dnia, z zachowaniem odstępu przewidzianego w sposobie dawkowania ryzedronianu.[2] Przy tygodniowym lub miesięcznym schemacie wystarczy unikać leku z glinem w dniu przyjęcia ryzedronianu przed jego dawką i przez wymagany czas po niej.

Skutek kliniczny

Przyjęcie leku z glinem razem z ryzedronianem lub zbyt blisko niego zmniejsza ilość wchłoniętego ryzedronianu i osłabia jego działanie.[2] Przy powtarzającym się błędzie w przyjmowaniu leczenie osteoporozy może być nieskuteczne, co zwiększa ryzyko złamań. Interakcja nie powoduje ostrych objawów toksycznych.

Mechanizm

Kationy glinu wiążą ryzedronian w przewodzie pokarmowym w nierozpuszczalne kompleksy i zmniejszają jego wchłanianie.[1] Ryzedronian wchłania się z przewodu pokarmowego w bardzo małym stopniu, dlatego każde dodatkowe ograniczenie wchłaniania ma duże znaczenie. Ten sam mechanizm wykorzystuje się celowo przy przedawkowaniu ryzedronianu, gdy podaje się leki zobojętniające z glinem, aby związać lek w żołądku.[3]

Monitorować

  • sposób i pora przyjmowania ryzedronianu względem leku z glinem
  • regularne stosowanie leków zobojętniających bez recepty u pacjenta leczonego ryzedronianem
  • skuteczność leczenia osteoporozy w długiej obserwacji

Kiedy ocena się zmienia

Na skórędroga podania · glininterakcja nie dotyczyOctanowinian glinu stosowany zewnętrznie nie trafia do przewodu pokarmowego i nie wpływa na wchłanianie ryzedronianu.
Zgodny ze sposobem przyjmowania ryzedronianuodstep · pacjentryzyko malejePrzy zachowaniu właściwego odstępu – ryzedronian na czczo z wodą, lek z glinem później – wchłanianie ryzedronianu nie jest istotnie zaburzone.
eGFR ≤ 30pacjentinterakcja nie dotyczyW ciężkiej niewydolności nerek z klirensem kreatyniny poniżej 30 ml/min ryzedronian jest przeciwwskazany, a doustne preparaty glinu również nie powinny być stosowane.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Risendros 35 35 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/risendros-35-100182245/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Yarisen 35 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/yarisen-100197293/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Norifaz 75 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/norifaz-100331030/

Alkohol przy tych lekach

Interakcja nieistotna klinicznieGlina alkoholNie trzeba zmieniać dawkowania ani schematu przyjmowania leku z powodu alkoholu.Możesz przyjmować lek jak zwykle, ale gdy masz zgagę lub ból żołądka, ogranicz alkohol, bo nasila on te objawy.nieznanyteoretyczne

Interakcja nieistotna klinicznie

Możesz przyjmować lek jak zwykle, ale gdy masz zgagę lub ból żołądka, ogranicz alkohol, bo nasila on te objawy.

Alkohol nie zmienia działania tego leku i nie powoduje z nim groźnych reakcji. Alkohol sam jednak drażni żołądek i może nasilać zgagę oraz ból brzucha, z powodu których bierzesz lek. Dlatego w czasie dolegliwości żołądkowych lepiej ogranicz picie alkoholu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • zgaga lub ból brzucha, które nie mijają mimo przyjmowania leku
  • czarne, smoliste stolce
  • wymioty z krwią lub treścią przypominającą fusy od kawy
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
brak
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie trzeba zmieniać dawkowania ani schematu przyjmowania leku z powodu alkoholu. Warto poinformować pacjenta, że alkohol pogarsza dolegliwości żołądkowe i ogranicza korzyść z leczenia objawowego.

Skutek kliniczny

Nie należy oczekiwać klinicznie istotnej zmiany skuteczności ani bezpieczeństwa związków glinu po spożyciu alkoholu. Picie alkoholu może natomiast podtrzymywać lub nasilać zgagę, ból w nadbrzuszu i objawy zapalenia błony śluzowej żołądka, co pacjent może odebrać jako nieskuteczność leku.

Mechanizm

Nie jest znany mechanizm farmakokinetyczny ani farmakodynamiczny, przez który alkohol zmieniałby działanie związków glinu. Fosforan glinu działa miejscowo w żołądku, gdzie zobojętnia kwas solny i tworzy warstwę osłaniającą błonę śluzową, a z przewodu pokarmowego wchłania się w niewielkim stopniu. Charakterystyki doustnych zawiesin fosforanu glinu nie wymieniają alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani wśród interakcji[1]. Octanowinian glinu stosuje się wyłącznie zewnętrznie na skórę, a jego ChPL wyklucza podanie doustne i również nie wspomina o alkoholu[1]. Alkohol sam drażni błonę śluzową żołądka i przełyku oraz zwiększa wydzielanie kwasu, dlatego może nasilać dolegliwości, z powodu których pacjent przyjmuje lek zobojętniający. Jest to jednak wpływ alkoholu na chorobę, a nie interakcja z lekiem.

Kiedy ocena się zmienia

Stosowanie zewnętrzne na skórę (octanowinian glinu)postać · alkoholinterakcja nie dotyczyOctanowinian glinu stosuje się wyłącznie zewnętrznie, a jego ChPL wyklucza podanie doustne, więc interakcja z alkoholem spożywanym doustnie nie występuje.
Regularne picie dużych ilości alkoholuilość alkoholu · pacjentinne zalecenieU osób regularnie pijących duże ilości alkoholu dolegliwości dyspeptyczne mogą wynikać z alkoholowego uszkodzenia błony śluzowej żołądka, a leczenie zobojętniające jedynie maskuje objawy. Należy zalecić ograniczenie alkoholu i konsultację lekarską zamiast przedłużonego samoleczenia.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Gelatum Aluminii phosphorici Aflofarm 45 mg/g, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gelatum-aluminii-phosphorici-aflofarm-100026172/

Pełny opis tej pary

Interakcja nieistotna klinicznieKwas risedronowya alkoholNie trzeba zmieniać dawki ani schematu leczenia ze względu na umiarkowane spożycie alkoholu.Popijaj tabletkę wyłącznie zwykłą wodą, a jeśli pijesz alkohol, rób to z umiarem i nie w czasie, gdy według ulotki musisz pozostać na czczo.nieznanyteoretyczne

Interakcja nieistotna klinicznie

Popijaj tabletkę wyłącznie zwykłą wodą, a jeśli pijesz alkohol, rób to z umiarem i nie w czasie, gdy według ulotki musisz pozostać na czczo.

Ten lek na kości i alkohol w umiarkowanej ilości nie wchodzą ze sobą w groźną interakcję. Ważne jest jednak, by tabletkę popijać tylko zwykłą wodą, bo inne napoje, w tym alkohol, mogą zmniejszyć ilość leku, która dostaje się do organizmu. Częste picie dużych ilości alkoholu osłabia kości i może podrażniać przełyk oraz żołądek, więc działa wbrew leczeniu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • ból lub pieczenie za mostkiem
  • ból przy przełykaniu
  • nowa lub nasilona zgaga
  • ból brzucha lub nudności
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PK – wchłanianie, PD – sumowanie, PD – antagonizm
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie trzeba zmieniać dawki ani schematu leczenia ze względu na umiarkowane spożycie alkoholu. Tabletkę należy przyjmować wyłącznie ze zwykłą wodą, na czczo i z zachowaniem odstępu od jedzenia i picia podanego w ulotce, nigdy z napojem alkoholowym. Osobom pijącym regularnie duże ilości alkoholu warto zalecić ograniczenie picia, bo alkohol jest czynnikiem ryzyka osteoporozy i złamań.

Skutek kliniczny

Umiarkowane spożycie alkoholu w czasie leczenia ryzedronianem nie powoduje klinicznie istotnej interakcji. Popicie tabletki napojem alkoholowym może zmniejszyć wchłanianie leku i osłabić jego skuteczność. Regularne picie dużych ilości alkoholu może teoretycznie zwiększać ryzyko podrażnienia przełyku i żołądka, a ponadto osłabia kości i zwiększa ryzyko upadków i złamań, co pogarsza efekty leczenia osteoporozy.

Mechanizm

Między ryzedronianem a alkoholem nie opisano bezpośredniej interakcji farmakokinetycznej. ChPL ryzedronianu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach.[1] Ryzedronian nie podlega ogólnoustrojowym przemianom metabolicznym, nie indukuje enzymów układu cytochromu P450 i słabo wiąże się z białkami osocza, więc alkohol nie ma jak zmienić jego metabolizmu.[1] Wchłanianie ryzedronianu jest bardzo małe i łatwo je zaburzyć, a kationy wielowartościowe, takie jak wapń, magnez, żelazo i glin, wyraźnie je zmniejszają.[1] Z farmakologii bisfosfonianów wynika, że każdy napój inny niż zwykła woda, w tym napój alkoholowy, może ograniczyć ilość wchłoniętego leku, jeśli zostanie wypity razem z tabletką lub zbyt krótko po niej. Teoretycznie alkohol, który sam drażni błonę śluzową przełyku i żołądka, może nasilać miejscowe działanie drażniące bisfosfonianu w górnym odcinku przewodu pokarmowego. Charakterystyka jednego z produktów ryzedronianu wymienia picie alkoholu wśród czynników ryzyka osteoporozy pomenopauzalnej.[1] Przewlekłe nadużywanie alkoholu działa więc przeciwnie do celu leczenia, choć nie jest to interakcja z samym lekiem. Ocena alkoholu jest taka sama we wszystkich charakterystykach ryzedronianu – żadna nie ogranicza jego spożycia.

Monitorować

  • objawy podrażnienia przełyku i żołądka u osób pijących regularnie duże ilości alkoholu
  • sposób przyjmowania tabletki – wyłącznie ze zwykłą wodą i na czczo

Kiedy ocena się zmienia

Regularne picie dużych ilości alkoholuilość alkoholu · pacjentryzyko rośniePrzewlekłe nadużywanie alkoholu teoretycznie zwiększa ryzyko podrażnienia przełyku i żołądka w czasie leczenia bisfosfonianem, a jako czynnik ryzyka osteoporozy i upadków zmniejsza korzyść z terapii. Warto zalecić ograniczenie picia i obserwować objawy z górnego odcinka przewodu pokarmowego.
Popicie tabletki napojem alkoholowym lub picie alkoholu w okresie wymaganym na czczoodstep · pacjentinne zalecenieNapój inny niż zwykła woda, przyjęty z tabletką lub przed upływem odstępu podanego w ulotce, może zmniejszyć wchłanianie ryzedronianu i osłabić skuteczność leczenia. Należy przypomnieć pacjentowi zasady przyjmowania leku.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Risendros 35 35 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/risendros-35-100182245/

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 128

Niekorzystna interakcjaCyprofloksacyna+ GlinCyprofloksacynę doustną należy przyjmować 1–2 godziny przed albo co najmniej 4 godziny po preparacie zawierającym glin.Przyjmij cyprofloksacynę co najmniej 2 godziny przed lekiem z glinem albo co najmniej 4 godziny po nim, a jeśli nie wiesz, czy twój lek na zgagę zawiera glin, zapytaj farmaceutę.szybki (godziny)rozległe badania

Niekorzystna interakcja

Przyjmij cyprofloksacynę co najmniej 2 godziny przed lekiem z glinem albo co najmniej 4 godziny po nim, a jeśli nie wiesz, czy twój lek na zgagę zawiera glin, zapytaj farmaceutę.

Leki na zgagę i nadkwaśność zawierające glin wiążą antybiotyk cyprofloksacynę w żołądku. Organizm wchłania wtedy mniej antybiotyku i leczenie zakażenia może się nie udać. Wystarczy zachować odpowiedni odstęp czasu między tymi lekami.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • brak poprawy mimo przyjmowania antybiotyku
  • utrzymująca się lub nasilająca gorączka
  • nawrót objawów zakażenia
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – wchłanianie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
rozległe badania

Postępowanie

Cyprofloksacynę doustną należy przyjmować 1–2 godziny przed albo co najmniej 4 godziny po preparacie zawierającym glin.[1] Fosforanu glinu nie należy przyjmować jednocześnie z cyprofloksacyną.[2] Jeśli pacjent potrzebuje leku na nadkwaśność w trakcie antybiotykoterapii, można rozważyć bloker receptora H2, którego to zastrzeżenie nie dotyczy.[1]

Skutek kliniczny

Zmniejszenie wchłaniania cyprofloksacyny obniża jej stężenie we krwi, co grozi nieskutecznym leczeniem zakażenia i sprzyja selekcji opornych bakterii.[1]

Mechanizm

Jony glinu tworzą z cyprofloksacyną w przewodzie pokarmowym nierozpuszczalne kompleksy chelatowe, przez co zmniejsza się wchłanianie antybiotyku podanego doustnie.[1] Ten sam mechanizm dotyczy innych kationów wielowartościowych, takich jak magnez, wapń i żelazo, a także sukralfatu zawierającego glin.[3]

Metabolizm i transportery

  • Cyprofloksacyna: umiarkowany inhibitor CYP1A2[4], umiarkowany inhibitor CYP3A4[4], substrat OAT1[4], substrat OAT3[4]

Monitorować

  • skuteczność leczenia zakażenia (ustępowanie gorączki i objawów)
  • zachowanie odstępu między dawkami obu leków

Bezpieczniejsze alternatywy

famotydyna

Kiedy ocena się zmienia

Dożylnadroga podania · cyprofloksacynainterakcja nie dotyczyChelatacja zachodzi w przewodzie pokarmowym, dlatego interakcja nie dotyczy cyprofloksacyny podawanej dożylnie.
Na skórędroga podania · glininterakcja nie dotyczyPreparaty glinu stosowane wyłącznie miejscowo na skórę nie wpływają na wchłanianie cyprofloksacyny z przewodu pokarmowego.
Cyprofloksacyna 2 h przed lub 4 h po glinieodstep · pacjentryzyko malejeZachowanie odstępu – cyprofloksacyna 1–2 godziny przed albo co najmniej 4 godziny po preparacie glinu – zapobiega istotnemu zmniejszeniu jej wchłaniania.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Proxacin 250 250 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/proxacin-250-100120570/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Gelatum Aluminii phosphorici Aflofarm 45 mg/g, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gelatum-aluminii-phosphorici-aflofarm-100026172/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ciprinol 500 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ciprinol-100014482/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaGlin+ KetokonazolKetokonazol należy przyjmować co najmniej 2 godziny przed lekiem zobojętniającym zawierającym glin.Połknij tabletkę ketokonazolu co najmniej 2 godziny przed żelem z glinem i zapytaj farmaceutę, jak ułożyć godziny przyjmowania.szybki (godziny)badania kliniczne

Niekorzystna interakcja

Połknij tabletkę ketokonazolu co najmniej 2 godziny przed żelem z glinem i zapytaj farmaceutę, jak ułożyć godziny przyjmowania.

Żel z glinem na zgagę zmniejsza kwaśność żołądka. Ketokonazol w tabletkach potrzebuje kwaśnego środowiska, żeby dobrze się wchłonąć. Jeśli weźmiesz oba leki razem, ketokonazol może słabiej działać i zakażenie grzybicze może się nie wyleczyć.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • objawy zakażenia grzybiczego nie ustępują mimo leczenia
  • objawy wracają wkrótce po zakończeniu kuracji
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – wchłanianie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Ketokonazol należy przyjmować co najmniej 2 godziny przed lekiem zobojętniającym zawierającym glin.[1] Jeśli zachowanie odstępu jest trudne, warto rozważyć lek przeciwgrzybiczy, którego wchłanianie nie zależy od kwaśności żołądka, albo ograniczyć stosowanie leku zobojętniającego na czas terapii.

Skutek kliniczny

Mniejsze stężenie ketokonazolu we krwi może prowadzić do nieskuteczności leczenia przeciwgrzybiczego i nawrotu zakażenia. Lek zobojętniający zawierający glin nie powinien być przyjmowany razem z ketokonazolem.[2]

Mechanizm

Ketokonazol do rozpuszczenia i wchłonięcia z przewodu pokarmowego wymaga kwaśnego środowiska żołądka. Fosforan glinu zobojętnia kwas solny, podnosi pH soku żołądkowego i może znacznie zmniejszyć wchłanianie ketokonazolu.[1]

Metabolizm i transportery

  • Ketokonazol: silny inhibitor CYP3A4[3], inhibitor P-gp[3]

Monitorować

  • skuteczność leczenia przeciwgrzybiczego (ustępowanie objawów zakażenia)
  • przestrzeganie odstępu między dawkami

Bezpieczniejsze alternatywy

flukonazol

Kiedy ocena się zmienia

odstep ≥ 2 h przed lekiem z glinemketokonazolryzyko malejePrzyjęcie ketokonazolu co najmniej 2 godziny przed lekiem zobojętniającym ogranicza wpływ na jego wchłanianie.
Miejscowa (krem, szampon)droga podania · ketokonazolinterakcja nie dotyczyKetokonazol stosowany na skórę lub skórę głowy nie wymaga wchłaniania z przewodu pokarmowego, więc lek zobojętniający nie wpływa na jego działanie.
Na skórę (octanowinian glinu)droga podania · glininterakcja nie dotyczyOctanowinian glinu stosowany zewnętrznie nie zmienia pH żołądka i nie wpływa na wchłanianie ketokonazolu.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ketokonazol 200 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ketokonazol-100121427/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Gelatum Aluminii phosphorici Aflofarm 45 mg/g, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gelatum-aluminii-phosphorici-aflofarm-100026172/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaGlin+ LewofloksacynaLewofloksacynę w tabletkach należy przyjmować co najmniej 2 godziny przed albo co najmniej 2 godziny po leku zobojętniającym zawierającym glin.Weź lewofloksacynę co najmniej 2 godziny przed albo 2 godziny po leku z glinem, a w razie wątpliwości zapytaj farmaceutę.szybki (godziny)rozległe badania

Niekorzystna interakcja

Weź lewofloksacynę co najmniej 2 godziny przed albo 2 godziny po leku z glinem, a w razie wątpliwości zapytaj farmaceutę.

Leki na zgagę i nadkwasotę zawierające glin wiążą lewofloksacynę w żołądku i jelitach. Przez to do krwi trafia mniej antybiotyku i leczenie zakażenia może nie zadziałać. Oba leki możesz stosować, ale nie w tym samym czasie.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub objawy zakażenia, które nie ustępują po 2–3 dniach antybiotyku
  • nasilenie objawów zakażenia mimo regularnego przyjmowania leku
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – wchłanianie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
rozległe badania

Postępowanie

Lewofloksacynę w tabletkach należy przyjmować co najmniej 2 godziny przed albo co najmniej 2 godziny po leku zobojętniającym zawierającym glin.[1][2] Ten sam odstęp obowiązuje dla preparatów z magnezem, żelazem, cynkiem oraz dla sukralfatu, który także zawiera glin.[1] Gdy pacjent potrzebuje leku zobojętniającego w trakcie antybiotykoterapii, lepszym wyborem jest węglan wapnia, który ma minimalny wpływ na wchłanianie lewofloksacyny.[1]

Skutek kliniczny

Mniejsze stężenie lewofloksacyny we krwi i w tkankach może prowadzić do nieskuteczności leczenia zakażenia i sprzyjać wyborowi szczepów opornych. Glin nie zmienia działania lewofloksacyny w inny sposób, a lewofloksacyna nie wpływa na działanie glinu.

Mechanizm

Trójwartościowe kationy glinu wiążą lewofloksacynę w przewodzie pokarmowym w trudno wchłanialne kompleksy, przez co wchłanianie antybiotyku po podaniu doustnym jest znacząco zmniejszone.[1] Interakcja dotyczy tylko jednoczesnego przyjęcia obu leków doustnie i nie występuje przy lewofloksacynie podanej dożylnie ani przy preparatach glinu stosowanych na skórę.

Monitorować

  • odstęp czasowy między dawkami obu leków
  • odpowiedź kliniczna na antybiotyk (gorączka, objawy zakażenia)

Bezpieczniejsze alternatywy

wapń

Kiedy ocena się zmienia

Na skórędroga podania · glininterakcja nie dotyczyOctanowinian glinu stosowany zewnętrznie nie wchodzi w kontakt z lewofloksacyną w przewodzie pokarmowym, więc interakcja nie występuje.
Dożylnadroga podania · lewofloksacynainterakcja nie dotyczyLewofloksacyna podana dożylnie nie podlega wchłanianiu z przewodu pokarmowego, więc glin nie zmniejsza jej stężenia.
odstep ≥ 2 hpacjentryzyko malejeZachowanie odstępu co najmniej 2 godzin przed i po dawce lewofloksacyny zapobiega istotnemu zmniejszeniu jej wchłaniania.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Levoxa 250 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/levoxa-100193757/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Levalox 250 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/levalox-100336932/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaGlin+ NorfloksacynaZachowaj co najmniej 2 godziny odstępu między norfloksacyną a doustnym lekiem zawierającym glin.Nie łykaj norfloksacyny razem z lekiem na zgagę zawierającym glin i zachowaj między nimi co najmniej 2 godziny przerwy.szybki (godziny)badania kliniczne

Niekorzystna interakcja

Nie łykaj norfloksacyny razem z lekiem na zgagę zawierającym glin i zachowaj między nimi co najmniej 2 godziny przerwy.

Lek na zgagę z glinem wiąże antybiotyk w żołądku i jelitach, więc do krwi i moczu trafia go mniej. Antybiotyk może wtedy działać słabiej i zakażenie może nie ustąpić. Wystarczy, że oddzielisz oba leki odpowiednio długą przerwą.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • Objawy zakażenia nie słabną po 2–3 dniach leczenia
  • Nadal pieczenie przy oddawaniu moczu lub częste parcie na mocz
  • Gorączka lub ból w okolicy lędźwi
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – wchłanianie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Zachowaj co najmniej 2 godziny odstępu między norfloksacyną a doustnym lekiem zawierającym glin.[1] Jeśli pacjent potrzebuje leku na zgagę przez cały okres antybiotykoterapii, rozważ lek zmniejszający wydzielanie kwasu, który nie zawiera jonów metali. Ta sama zasada odstępu dotyczy innych leków zobojętniających oraz suplementów z magnezem, żelazem lub cynkiem.[1]

Skutek kliniczny

Mniejsze wchłanianie norfloksacyny może osłabić jej działanie przeciwbakteryjne, także w drogach moczowych, i prowadzić do niepowodzenia leczenia zakażenia oraz sprzyjać selekcji opornych bakterii.[1]

Mechanizm

Jony glinu wiążą norfloksacynę w przewodzie pokarmowym w trudno wchłaniające się kompleksy, przez co zmniejsza się jej stężenie w surowicy krwi i w moczu.[1] Fosforanu glinu nie należy przyjmować jednocześnie z norfloksacyną.[2]

Metabolizm i transportery

  • Norfloksacyna: inhibitor CYP1A2[3]

Monitorować

  • Ustępowanie objawów zakażenia dróg moczowych
  • Przestrzeganie odstępu między dawkami obu leków

Bezpieczniejsze alternatywy

famotydynaomeprazolpantoprazol

Kiedy ocena się zmienia

odstep ≥ 2 hpacjentryzyko malejeOdstęp co najmniej 2 godzin między norfloksacyną a doustnym preparatem glinu ogranicza zmniejszenie wchłaniania antybiotyku.
Na skórędroga podania · glininterakcja nie dotyczyOctanowinian glinu stosowany zewnętrznie na skórę nie kontaktuje się z norfloksacyną w przewodzie pokarmowym, więc nie wpływa na jej wchłanianie.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Nolicin 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nolicin-100047961/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Gelatum Aluminii phosphorici Aflofarm 45 mg/g, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gelatum-aluminii-phosphorici-aflofarm-100026172/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Nolicin. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/nolicin-100047961/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaGlin+ ŻelazoNie przyjmuj doustnego fosforanu glinu jednocześnie z doustnymi solami żelaza.Przyjmuj żelazo i lek z glinem w odstępie kilku godzin, a jeśli nie wiesz, jak to ułożyć, zapytaj farmaceutę.opóźniony (dni)badania kliniczne

Niekorzystna interakcja

Przyjmuj żelazo i lek z glinem w odstępie kilku godzin, a jeśli nie wiesz, jak to ułożyć, zapytaj farmaceutę.

Lek na zgagę z glinem może sprawić, że twój organizm wchłonie mniej żelaza z tabletek lub syropu. Wtedy leczenie niedokrwistości działa słabiej i wolniej. Wystarczy przyjmować te leki o różnych porach dnia.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • utrzymujące się zmęczenie mimo leczenia żelazem
  • bladość skóry
  • zadyszka przy niewielkim wysiłku
  • kołatanie serca
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – wchłanianie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Nie przyjmuj doustnego fosforanu glinu jednocześnie z doustnymi solami żelaza[1]. Jeśli oba leki są potrzebne, rozdziel ich przyjmowanie o kilka godzin i podawaj żelazo przed lekiem zobojętniającym. U pacjentów, którzy muszą regularnie stosować leki zobojętniające, rozważ preparat żelaza w postaci kompleksu z polimaltozą, dla którego interakcja jest mało prawdopodobna[2]. Przy braku oczekiwanej odpowiedzi na leczenie żelazem sprawdź, czy pacjent nie przyjmuje leków zobojętniających w tym samym czasie.

Skutek kliniczny

Zmniejszone wchłanianie żelaza podawanego doustnie może osłabić skuteczność leczenia niedoboru żelaza. Skutkiem jest wolniejszy wzrost stężenia hemoglobiny i ferrytyny oraz utrzymywanie się objawów niedokrwistości.

Mechanizm

Doustny fosforan glinu zobojętnia kwas solny i podnosi pH soku żołądkowego, co utrudnia rozpuszczanie i redukcję soli żelaza do lepiej wchłanianej postaci dwuwartościowej. Związki glinu mogą też wiązać żelazo w trudno rozpuszczalne kompleksy w świetle przewodu pokarmowego. Fosforanu glinu nie stosuje się jednocześnie ze związkami żelaza[1]. Żelazo w postaci kompleksu wodorotlenku żelaza(III) z polimaltozą jest związane w kompleksie, więc interakcja z lekami zobojętniającymi sok żołądkowy jest dla niego mało prawdopodobna[2].

Monitorować

  • stężenie hemoglobiny
  • stężenie ferrytyny
  • odpowiedź kliniczna na leczenie żelazem
  • odstęp czasowy między dawkami obu leków

Bezpieczniejsze alternatywy

żelazożelazo podawane dożylnie

Kiedy ocena się zmienia

Na skórędroga podania · glininterakcja nie dotyczyOctanowinian glinu stosowany na skórę nie jest przyjmowany doustnie i nie wpływa na wchłanianie żelaza z przewodu pokarmowego.
Kompleks wodorotlenku żelaza(III) z polimaltoząpostać · żelazoryzyko malejeŻelazo związane w kompleksie z polimaltozą słabo reaguje z lekami zobojętniającymi sok żołądkowy, więc interakcja jest mało prawdopodobna.
Dożylnadroga podania · żelazointerakcja nie dotyczyŻelazo podawane dożylnie omija przewód pokarmowy, więc leki zobojętniające nie zmniejszają jego dostępności.
Przewlekła niewydolność nerekeGFR · pacjentinne zalecenieFosforan glinu jest przeciwwskazany w przewlekłej niewydolności nerek, szczególnie u pacjentów dializowanych. U tych chorych odstaw lek z glinem niezależnie od leczenia żelazem.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Gelatum Aluminii phosphorici Aflofarm 45 mg/g, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gelatum-aluminii-phosphorici-aflofarm-100026172/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ferrum Lek 50 mg Fe3+/5 ml, syrop. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ferrum-lek-100112010/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaGlin+ DeferazyroksNie łączy się deferazyroksu z doustnymi lekami zobojętniającymi zawierającymi glin.Nie przyjmuj leków na zgagę z glinem razem z lekiem wiążącym żelazo – zapytaj farmaceutę o preparat bez glinu, a jeśli już go stosujesz, nie bierz obu leków o tej samej porze dnia.szybki (godziny)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie przyjmuj leków na zgagę z glinem razem z lekiem wiążącym żelazo – zapytaj farmaceutę o preparat bez glinu, a jeśli już go stosujesz, nie bierz obu leków o tej samej porze dnia.

Lek wiążący nadmiar żelaza może łączyć się w żołądku z glinem z niektórych leków na zgagę. Przez to może słabiej działać i gorzej usuwać żelazo z organizmu. Dlatego na zgagę lepiej wybrać lek bez glinu. Pamiętaj też, że ból brzucha lub zgaga mogą być objawem podrażnienia żołądka przez lek na żelazo.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • czarne, smoliste stolce
  • wymioty z krwią lub fusowate
  • silny lub nawracający ból brzucha
  • zgaga utrzymująca się mimo leczenia
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – wchłanianie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łączy się deferazyroksu z doustnymi lekami zobojętniającymi zawierającymi glin[1]. Jeśli lek zobojętniający jest potrzebny, wybiera się preparat bez glinu, a gdy pacjent mimo to przyjmuje lek z glinem, nie podaje się go o tej samej porze dnia co deferazyroks[2]. Nawracająca zgaga lub ból w nadbrzuszu u pacjenta leczonego deferazyroksem wymaga oceny lekarskiej, ponieważ deferazyroks może uszkadzać błonę śluzową przewodu pokarmowego[1].

Skutek kliniczny

Możliwe osłabienie działania deferazyroksu i mniej skuteczne usuwanie nadmiaru żelaza przy regularnym przyjmowaniu leków zobojętniających z glinem.

Mechanizm

Deferazyroks wiąże glin w przewodzie pokarmowym, choć ma do niego mniejsze powinowactwo niż do żelaza[1]. Tworzenie kompleksów z glinem z leku zobojętniającego może zmniejszać wchłanianie deferazyroksu i jego dostępność do wiązania żelaza. Formalnych badań tego połączenia nie przeprowadzono[1].

Metabolizm i transportery

  • Deferazyroks: słaby inhibitor CYP1A2[3], umiarkowany inhibitor CYP2C8[4], słaby induktor CYP3A4[3], substrat BCRP[3], wrażliwy substrat UGT1A1[3]

Monitorować

  • stężenie ferrytyny w surowicy przy regularnym stosowaniu leku zobojętniającego z glinem
  • objawy krwawienia lub owrzodzenia przewodu pokarmowego

Bezpieczniejsze alternatywy

wapńwodorotlenek magnezualginian sodu

Kiedy ocena się zmienia

Na skórędroga podania · glininterakcja nie dotyczyGlin w postaci do stosowania zewnętrznego nie jest podawany doustnie, więc nie wiąże deferazyroksu w przewodzie pokarmowym.
Inna pora dniaodstep · pacjentryzyko malejeJeśli lek zobojętniający z glinem jest niezbędny, nie podaje się go o tej samej porze dnia co deferazyroks.
eGFR ≤ 60 ml/minpacjentinne zaleceniePrzy klirensie kreatyniny <60 ml/min deferazyroks jest przeciwwskazany, a fosforan glinu jest przeciwwskazany w ciężkiej i przewlekłej niewydolności nerek.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Exjade 90 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/exjade-100372402/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Deferasirox Accord 90 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/deferasirox-accord-100429912/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Exjade. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/exjade-100372402/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaGlin+ DoksycyklinaDoksycyklinę należy przyjmować jako pierwszą, a doustny preparat glinu dopiero 3–4 godziny później.Najpierw połknij doksycyklinę, a lek z glinem weź dopiero po 3–4 godzinach, a jeśli lek z glinem już przyjąłeś, odczekaj co najmniej 2 godziny przed antybiotykiem.szybki (godziny)rozległe badania

Niekorzystna interakcja

Najpierw połknij doksycyklinę, a lek z glinem weź dopiero po 3–4 godzinach, a jeśli lek z glinem już przyjąłeś, odczekaj co najmniej 2 godziny przed antybiotykiem.

Leki na zgagę i nadkwasotę zawierające glin wiążą doksycyklinę w żołądku i jelitach. Wtedy do organizmu dostaje się mniej antybiotyku i leczenie może nie zadziałać. Oba leki możesz stosować, ale nie w tym samym czasie. Nie dotyczy to preparatów glinu stosowanych tylko na skórę.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • brak poprawy lub nasilenie objawów zakażenia po 2–3 dniach leczenia
  • utrzymująca się lub nawracająca gorączka
  • brak poprawy zmian skórnych mimo regularnego przyjmowania antybiotyku
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – wchłanianie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
rozległe badania

Postępowanie

Doksycyklinę należy przyjmować jako pierwszą, a doustny preparat glinu dopiero 3–4 godziny później.[1] Jeśli preparat glinu został już przyjęty, doksycyklinę podaje się w odstępie co najmniej 2 godzin.[2] Przy krótkiej kuracji antybiotykiem warto rozważyć czasowe odstawienie leku zobojętniającego albo zamianę na lek zmniejszający wydzielanie kwasu bez jonów metali.

Skutek kliniczny

Jednoczesne przyjęcie obu leków zmniejsza wchłanianie doksycykliny i jej stężenie we krwi.[3] Grozi to nieskutecznym leczeniem zakażenia lub schorzenia skóry, nawrotem objawów i sprzyja selekcji opornych bakterii.

Mechanizm

Trójwartościowe jony glinu tworzą z doksycykliną w świetle przewodu pokarmowego trudno wchłanialne kompleksy chelatowe, przez co do krwi przenika mniej antybiotyku.[2] Na wchłanianie doksycykliny wpływają dwu- i trójwartościowe jony, w tym glin.[4]

Monitorować

  • skuteczność leczenia zakażenia – ustępowanie gorączki i objawów miejscowych
  • przestrzeganie odstępu czasowego między dawkami

Bezpieczniejsze alternatywy

famotydyna

Kiedy ocena się zmienia

Na skórędroga podania · glininterakcja nie dotyczyPreparaty glinu stosowane miejscowo na skórę nie wchodzą w kontakt z doksycykliną w przewodzie pokarmowym i nie zmniejszają jej wchłaniania.
odstep ≥ 3–4 godziny (glin po doksycyklinie)pacjentryzyko malejePodanie preparatu glinu 3–4 godziny po doksycyklinie ogranicza wiązanie antybiotyku w przewodzie pokarmowym.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Gelatum Aluminii phosphorici Aflofarm 45 mg/g, zawiesina doustna. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gelatum-aluminii-phosphorici-aflofarm-100026172/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Doxycyclinum TZF 100 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/doxycyclinum-tzf-100020614/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Doxycyclinum Polfarmex 100 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/doxycyclinum-polfarmex-100327927/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Efracea 40 mg, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/efracea-100249682/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaGlin+ Kwas ibandronowyKwas ibandronowy w tabletkach należy przyjmować rano na czczo, co najmniej 6 godzin po ostatnim posiłku i leku doustnym, popijając zwykłą wodą, a preparat glinu podać dopiero co najmniej 1 godzinę po tabletce 150 mg.Tabletkę na kości połknij rano na czczo, popij zwykłą wodą i weź lek z glinem dopiero co najmniej godzinę później.szybki (godziny)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Tabletkę na kości połknij rano na czczo, popij zwykłą wodą i weź lek z glinem dopiero co najmniej godzinę później.

Lek z glinem na zgagę lub dolegliwości żołądka, połknięty zbyt blisko tabletki na kości z kwasem ibandronowym, utrudnia jej wchłanianie. Lek na kości działa wtedy słabiej, choć nic nie poczujesz. Wystarczy zachować odpowiedni odstęp czasu między nimi. Preparaty z glinem stosowane na skórę, na przykład okłady, nie przeszkadzają.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • zgaga, ból przy połykaniu lub ból za mostkiem po rozpoczęciu leczenia na kości
  • potrzeba częstego sięgania po leki na zgagę
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – wchłanianie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Kwas ibandronowy w tabletkach należy przyjmować rano na czczo, co najmniej 6 godzin po ostatnim posiłku i leku doustnym, popijając zwykłą wodą, a preparat glinu podać dopiero co najmniej 1 godzinę po tabletce 150 mg.[1] Przy tabletkach 50 mg kolejne leki są dopuszczalne po co najmniej 30 minutach, ale bezpieczniej jest utrzymać odstęp 1 godziny.[2][3] Wieczorna dawka preparatu glinu nie przeszkadza, jeśli do porannej tabletki kwasu ibandronowego minie co najmniej 6 godzin. Gdy pacjent potrzebuje regularnie leku zobojętniającego, warto rozważyć lek przeciwwydzielniczy bez kationów wielowartościowych.

Skutek kliniczny

Glin przyjęty zbyt blisko tabletki kwasu ibandronowego może osłabić jego działanie, a przez to ochronę przed utratą masy kostnej i złamaniami albo przed powikłaniami kostnymi u chorych onkologicznych. Interakcja nie daje objawów i ujawnia się dopiero jako mniejsza skuteczność leczenia. Działanie preparatu glinu nie zmienia się.

Mechanizm

Glin jako kation wielowartościowy wiąże kwas ibandronowy w przewodzie pokarmowym w słabo wchłaniające się kompleksy i zmniejsza jego biodostępność po podaniu doustnym.[1] Wchłanianie kwasu ibandronowego jest bardzo wrażliwe na zawartość żołądka – tabletka przyjęta 2 godziny po standardowym posiłku wchłania się o około 75% słabiej.[3] Interakcja dotyczy wyłącznie preparatów glinu przyjmowanych doustnie i kwasu ibandronowego w tabletkach.

Monitorować

  • przestrzeganie odstępu między tabletką kwasu ibandronowego a preparatem glinu
  • objawy ze strony przełyku i żołądka skłaniające do sięgania po leki zobojętniające

Bezpieczniejsze alternatywy

famotydyna

Kiedy ocena się zmienia

Na skórędroga podania · glininterakcja nie dotyczyGlin stosowany zewnętrznie w okładach nie wchłania się w istotnej ilości i nie wpływa na wchłanianie kwasu ibandronowego.
Dożylnadroga podania · kwas ibandronowyinterakcja nie dotyczyKwas ibandronowy podany dożylnie omija przewód pokarmowy, więc glin przyjmowany doustnie nie zmniejsza jego działania.
150 mg raz w miesiącudawka · kwas ibandronowyinne zaleceniePrzy dawkowaniu raz w miesiącu odstęp od glinu obowiązuje tylko w dniu przyjęcia tabletki – co najmniej 6 godzin przed i 1 godzinę po dawce.
odstep ≥ 6 h przed i 1 h po tabletce kwasu ibandronowegopacjentryzyko malejeZachowanie odstępu co najmniej 6 godzin przed i 1 godziny po tabletce kwasu ibandronowego praktycznie eliminuje wpływ glinu na jego wchłanianie.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bonviva 150 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bonviva-100140577/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bondronat 50 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bondronat-100125388/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ibandronic Acid Teva 50 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ibandronic-acid-teva-100230932/

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.