Interakcje / Insulina glargine / Insulina glargine i sytagliptyna
Jaki opis pokazać?
Korzystna interakcja
Połączenie można stosować celowo do intensyfikacji leczenia cukrzycy typu 2.
Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem, w pierwszych tygodniach częściej mierz cukier na czczo i powiedz lekarzowi, jeśli wyniki są niskie albo masz objawy niedocukrzenia.
Korzystna interakcjaInsulina glargine+ SytagliptynaPołączenie można stosować celowo do intensyfikacji leczenia cukrzycy typu 2.Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem, w pierwszych tygodniach częściej mierz cukier na czczo i powiedz lekarzowi, jeśli wyniki są niskie albo masz objawy niedocukrzenia.szybki (godziny)badania kliniczne
Korzystna interakcja
Przyjmuj oba leki zgodnie z zaleceniem, w pierwszych tygodniach częściej mierz cukier na czczo i powiedz lekarzowi, jeśli wyniki są niskie albo masz objawy niedocukrzenia.
Insulina glargine i sytagliptyna to dwa leki na cukrzycę, które często łączy się celowo, bo razem lepiej obniżają cukier we krwi. Dzięki sytagliptynie zwykle potrzeba mniej insuliny, a niedocukrzenia nie zdarzają się częściej. Na początku wspólnego stosowania cukier może jednak spaść bardziej niż dotąd, dlatego warto go częściej sprawdzać.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- drżenie rąk
- nagłe poty
- kołatanie serca
- silny głód
- zawroty głowy lub splątanie
- niski wynik pomiaru cukru
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Połączenie można stosować celowo do intensyfikacji leczenia cukrzycy typu 2. Przy włączaniu sytagliptyny do ustalonej dawki insuliny glargine kontroluj glikemię na czczo i w razie spadków glikemii zmniejsz dawkę insuliny[1]. Dalsze zmiany dawki insuliny opieraj na samokontroli glikemii na czczo[2].
Skutek kliniczny
Dodanie sytagliptyny w dawce 100 mg raz na dobę do insuliny glargine, z metforminą lub bez niej, przez 24 tygodnie zmniejszyło HbA1c o 1,31% wobec 0,87% przy placebo, a różnica wyniosła 0,45 punktu procentowego[2]. Dobowa dawka insuliny, zwiększana według glikemii na czczo, wzrosła w tym czasie o 19 j.m. przy sytagliptynie i o 24 j.m. przy placebo[2]. Hipoglikemia wystąpiła u 25,2% pacjentów leczonych sytagliptyną i u 36,8% otrzymujących placebo, głównie dzięki rzadszym nawracającym epizodom (9,4% wobec 19,1%), a częstość ciężkiej hipoglikemii się nie różniła[3].
Mechanizm
Sytagliptyna hamuje dipeptydylopeptydazę 4 i zwiększa stężenie endogennych inkretyn, co nasila zależne od glukozy wydzielanie insuliny i hamuje wydzielanie glukagonu. Insulina glargine działa bezpośrednio jako insulina bazalna, więc oba leki uzupełniają się i sumują w obniżaniu glikemii. Doustne leki przeciwcukrzycowe mogą nasilać hipoglikemizujące działanie insuliny i zwiększać ryzyko hipoglikemii[1]. Interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać, bo sytagliptyna nie hamuje ani nie indukuje izoenzymów CYP450[2].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- glikemia na czczo w samokontroli, zwłaszcza w pierwszych tygodniach po włączeniu sytagliptyny
- HbA1c
- objawy i częstość epizodów hipoglikemii
Kiedy ocena się zmienia
| Sytagliptyna dołączana do ustalonej dawki insuliny glarginekolejność włączenia · sytagliptyna | inne zalecenie | Gdy sytagliptynę dołącza się do dotychczasowej dawki insuliny glargine, działanie hipoglikemizujące się sumuje i dawka insuliny może wymagać zmniejszenia. Kontroluj glikemię na czczo częściej w pierwszych tygodniach. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lantus SoloStar 100 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań we wstrzykiwaczu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lantus-solostar-100130515/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Januvia 50 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/januvia-100152178/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ristaben 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ristaben-100316208/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Januvia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/januvia-100152178/
Alkohol przy tych lekach
Insulina glargine a alkohol: brak opisu w bazie.
Interakcja o niejasnym znaczeniuSytagliptynaa alkoholOkazjonalne, umiarkowane picie alkoholu nie wymaga zmiany leczenia, ale pacjent powinien pić z posiłkiem i znać objawy hipoglikemii oraz zapalenia trzustki.Pij alkohol rzadko, w małych ilościach i zawsze z jedzeniem.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Pij alkohol rzadko, w małych ilościach i zawsze z jedzeniem.
Niewielka ilość alkoholu wypita z posiłkiem zwykle nie przeszkadza w leczeniu tym lekiem. Alkohol pity na pusty żołądek może obniżyć poziom cukru we krwi, szczególnie gdy przyjmujesz też insulinę lub inne leki obniżające cukier. Częste picie dużych ilości alkoholu zwiększa ryzyko zapalenia trzustki, które ten lek rzadko może wywołać. Jeśli masz problem z alkoholem, powiedz o tym lekarzowi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silny, uporczywy ból brzucha, który może promieniować do pleców
- nudności i wymioty z bólem brzucha
- drżenie, poty, kołatanie serca, nagły głód
- splątanie lub senność po alkoholu, które mogą oznaczać niski cukier
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Okazjonalne, umiarkowane picie alkoholu nie wymaga zmiany leczenia, ale pacjent powinien pić z posiłkiem i znać objawy hipoglikemii oraz zapalenia trzustki. U pacjenta uzależnionego od alkoholu lub nadużywającego go należy rozważyć ryzyko zapalenia trzustki przed rozpoczęciem leczenia i poinformować lekarza[1]. Pacjent, który przyjmuje także pochodną sulfonylomocznika lub insulinę, powinien zachować szczególną ostrożność i kontrolować glikemię po spożyciu alkoholu.
Skutek kliniczny
U większości pacjentów, którzy piją umiarkowanie i z posiłkiem, nie należy oczekiwać istotnych klinicznie skutków. Przewlekłe nadużywanie alkoholu zwiększa ryzyko ostrego zapalenia trzustki, które jest znanym, rzadkim działaniem niepożądanym inhibitorów DPP-4. Picie na czczo może prowadzić do hipoglikemii, szczególnie gdy pacjent stosuje jednocześnie pochodną sulfonylomocznika lub insulinę. Alkohol pogarsza też kontrolę glikemii i może maskować objawy niedocukrzenia.
Mechanizm
Umiarkowane spożycie alkoholu nie wpływa w istotny sposób na działanie sytagliptyny, ale przy nadużywaniu alkoholu sumuje się ryzyko ostrego zapalenia trzustki. ChPL sytagliptyny nie wymienia alkoholu w przeciwwskazaniach ani w interakcjach, a jedynym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub substancję pomocniczą[1]. Informacja dla pacjenta zaleca poinformowanie lekarza o uzależnieniu od alkoholu, kamicy żółciowej lub bardzo wysokim stężeniu triglicerydów, ponieważ w takich sytuacjach może zwiększyć się ryzyko zapalenia trzustki[1]. Zapis ten jest jednakowy we wszystkich produktach sytagliptyny i dotyczy uzależnienia od alkoholu, a nie okazjonalnego picia. Sytagliptyna jest wydalana głównie przez nerki w postaci niezmienionej, a metabolizm z udziałem CYP3A4 ma u osób z prawidłową czynnością nerek tylko niewielki wpływ na jej klirens[1]. Dlatego interakcja farmakokinetyczna z etanolem jest mało prawdopodobna. Etanol hamuje glukoneogenezę wątrobową i może sam wywołać hipoglikemię, zwłaszcza gdy pacjent pije na czczo. Sytagliptyna działa zależnie od glukozy i w monoterapii rzadko powoduje hipoglikemię, ale ryzyko rośnie, gdy pacjent przyjmuje jednocześnie pochodną sulfonylomocznika lub insulinę.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- glikemia po spożyciu alkoholu, zwłaszcza przy leczeniu skojarzonym z pochodną sulfonylomocznika lub insuliną
- objawy ostrego zapalenia trzustki – silny, uporczywy ból brzucha promieniujący do pleców
- stężenie triglicerydów u pacjentów nadużywających alkoholu
Kiedy ocena się zmienia
| Nadużywanie lub uzależnienie od alkoholuilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Uzależnienie od alkoholu jest czynnikiem ryzyka ostrego zapalenia trzustki, który informacja dla pacjenta każe zgłosić lekarzowi. U takiego pacjenta należy rozważyć ryzyko przed rozpoczęciem leczenia i monitorować objawy zapalenia trzustki oraz stężenie triglicerydów. |
| Alkohol na czczoodstep · pacjent | ryzyko rośnie | Etanol spożyty na czczo hamuje glukoneogenezę i może wywołać hipoglikemię, co ma znaczenie głównie przy leczeniu skojarzonym z pochodną sulfonylomocznika lub insuliną. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Januvia 50 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/januvia-100152178/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Januvia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/januvia-100152178/
Inne interakcje tych leków 167
Połączenie przeciwwskazaneFenylefryna+ Insulina glargineNie wydawaj doustnej fenylefryny osobie leczonej insuliną glargine.Nie przyjmuj doustnych leków na przeziębienie z fenylefryną i zapytaj farmaceutę o bezpieczny zamiennik.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj doustnych leków na przeziębienie z fenylefryną i zapytaj farmaceutę o bezpieczny zamiennik.
Fenylefryna to składnik wielu leków na katar i przeziębienie, który obkurcza naczynia krwionośne. Osoby z cukrzycą nie powinny przyjmować jej w tabletkach, kapsułkach ani saszetkach. Może ona osłabiać działanie insuliny i podnosić cukier we krwi, a także ciśnienie krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyższe niż zwykle wyniki pomiaru cukru
- nasilone pragnienie i częste oddawanie moczu
- kołatanie serca
- silny ból głowy
- wysokie ciśnienie krwi
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie wydawaj doustnej fenylefryny osobie leczonej insuliną glargine[1][2]. Zaproponuj leczenie objawowe przeziębienia bez składnika sympatykomimetycznego. Jeżeli lek sympatykomimetyczny jest jednak stosowany, dawka insuliny glargine może wymagać korekty pod kontrolą pomiarów glikemii[3].
Skutek kliniczny
Możliwe pogorszenie kontroli glikemii i wzrost stężenia glukozy we krwi przy zachowanej dawce insuliny[3]. U chorych na cukrzycę, często obciążonych chorobami serca i naczyń, dochodzi ryzyko wzrostu ciśnienia tętniczego i zaburzeń rytmu wywołanych fenylefryną[1].
Mechanizm
Fenylefryna jest lekiem sympatykomimetycznym, a leki tej grupy osłabiają działanie hipoglikemizujące insuliny i mogą podnosić stężenie glukozy we krwi[3]. Doustnej fenylefryny nie stosuje się u chorych na cukrzycę[1][2]. Stosowanie insuliny glargine oznacza rozpoznaną cukrzycę, więc połączenie jest przeciwwskazane z racji choroby pacjenta.
Monitorować
- stężenie glukozy we krwi
- ciśnienie tętnicze
- tętno
Bezpieczniejsze alternatywy
chlorek sodu donosowoparacetamol bez dodatku leku obkurczającego naczynia
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo (donosowo, do oczu)droga podania · fenylefryna | ryzyko maleje | Przeciwwskazanie dotyczy doustnych postaci fenylefryny. Przy podaniu miejscowym wchłanianie ogólnoustrojowe jest mniejsze, ale ocenę dla tej drogi podania farmaceuta powinien zweryfikować przed ustaleniem klasy. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anosin 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/anosin-100436119/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Acatar Acti Form 12,2 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/acatar-acti-form-100005170/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lantus SoloStar 100 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań we wstrzykiwaczu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lantus-solostar-100130515/
Połączenie przeciwwskazaneFenylefryna+ SytagliptynaNie wydawaj doustnej fenylefryny pacjentowi leczonemu sytagliptyną, bo cukrzyca jest przeciwwskazaniem do jej stosowania.Nie kupuj doustnych leków na przeziębienie z fenylefryną i zapytaj farmaceutę o bezpieczny zamiennik, na przykład krople lub aerozol do nosa.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie kupuj doustnych leków na przeziębienie z fenylefryną i zapytaj farmaceutę o bezpieczny zamiennik, na przykład krople lub aerozol do nosa.
Leki na przeziębienie zawierające fenylefrynę w tabletkach lub kapsułkach nie są dla osób z cukrzycą. Mogą podnosić cukier we krwi i ciśnienie, a także przyspieszać pracę serca. Ponieważ przyjmujesz sytagliptynę na cukrzycę, nie powinieneś łączyć jej z takimi lekami.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie wyższe niż zwykle pomiary cukru
- kołatanie lub nierówne bicie serca
- silny ból głowy
- wysokie ciśnienie
- ból w klatce piersiowej
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie wydawaj doustnej fenylefryny pacjentowi leczonemu sytagliptyną, bo cukrzyca jest przeciwwskazaniem do jej stosowania[1][2]. Na objawy przeziębienia i niedrożność nosa zaproponuj krótkotrwały lek obkurczający śluzówkę podawany donosowo albo leczenie bez sympatykomimetyku. Jeśli pacjent już przyjął fenylefrynę, zaleć odstawienie i kontrolę glikemii oraz ciśnienia.
Skutek kliniczny
Możliwe pogorszenie kontroli glikemii oraz wzrost ciśnienia tętniczego i przyspieszenie lub zaburzenia rytmu serca u pacjenta z cukrzycą. Ryzyko jest większe przy współistniejącym nadciśnieniu, chorobie wieńcowej lub zaburzeniach rytmu, które same w sobie również wykluczają doustną fenylefrynę[1].
Mechanizm
Fenylefryny w postaci doustnej nie stosuje się u chorych na cukrzycę[1][2]. Sytagliptynę stosuje się wyłącznie w cukrzycy typu 2, więc każdy pacjent przyjmujący ją ma przeciwwskazanie do doustnej fenylefryny. Fenylefryna jako amina sympatykomimetyczna pobudza receptory adrenergiczne, co może podnosić stężenie glukozy we krwi i działać przeciwnie do leku przeciwcukrzycowego. Dodatkowo obciąża układ sercowo-naczyniowy, który u chorych na cukrzycę często jest już uszkodzony. Sytagliptyna nie wpływa na farmakokinetykę fenylefryny, bo nie hamuje ani nie indukuje izoenzymów CYP450[3].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- glikemia
- ciśnienie tętnicze
- tętno i rytm serca
Bezpieczniejsze alternatywy
ksylometazolina (donosowo, krótkotrwale)oksymetazolina (donosowo, krótkotrwale)
Kiedy ocena się zmienia
| Donosowadroga podania · fenylefryna | ryzyko maleje | Fenylefryna podawana donosowo w zalecanych dawkach i krótko ma znacznie mniejsze działanie ogólnoustrojowe niż postać doustna. U pacjenta z cukrzycą stosuj ją ostrożnie, najkrócej jak to możliwe, zwłaszcza przy współistniejących chorobach serca lub nadciśnieniu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anosin 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/anosin-100436119/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Acatar Acti Form 12,2 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/acatar-acti-form-100005170/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Januvia 50 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/januvia-100152178/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Januvia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/januvia-100152178/
Połączenie przeciwwskazaneKwas salicylowy+ Insulina glargineU pacjenta leczonego insuliną glargine nie stosuj plastrów ani maści na odciski z kwasem salicylowym i skieruj go do lekarza lub podologa w sprawie zmian na stopach.Nie używaj plastrów ani maści na odciski z kwasem salicylowym i z każdym odciskiem lub zgrubieniem na stopie idź do lekarza albo podologa.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie używaj plastrów ani maści na odciski z kwasem salicylowym i z każdym odciskiem lub zgrubieniem na stopie idź do lekarza albo podologa.
Plastry i maści na odciski z kwasem salicylowym mocno złuszczają skórę. Jeśli masz cukrzycę i przyjmujesz insulinę, możesz nie poczuć, że skóra na stopie została uszkodzona, a z takiej rany łatwo robi się trudno gojący się wrzód. Rzadziej, przy smarowaniu dużych powierzchni skóry, kwas salicylowy może dodatkowo obniżać cukier we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zaczerwienienie, pęcherz lub rana w miejscu przyklejenia plastra
- ból, obrzęk lub ropna wydzielina na stopie
- drżenie, poty, kołatanie serca lub nagły głód
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
U pacjenta leczonego insuliną glargine nie stosuj plastrów ani maści na odciski z kwasem salicylowym i skieruj go do lekarza lub podologa w sprawie zmian na stopach[1]. Spirytus salicylowy 2% można stosować tylko na małe, nieuszkodzone powierzchnie skóry, z dala od stóp i bez opatrunku okluzyjnego[2]. Przy stosowaniu na większe powierzchnie zaleć częstszą kontrolę glikemii, bo salicylany mogą wymagać zmiany dawki insuliny[3].
Skutek kliniczny
Plastry i maści na odciski z wysokim stężeniem kwasu salicylowego mogą u chorych na cukrzycę wywołać owrzodzenie i zakażenie stopy, co zwiększa ryzyko stopy cukrzycowej. Plastrów na odciski z kwasem salicylowym nie stosuje się u pacjentów z cukrzycą ani z zaburzeniami krążenia[1]. Nasilenie hipoglikemii jest możliwe głównie przy dużym wchłanianiu ogólnoustrojowym, czyli przy stosowaniu na rozległe lub uszkodzone powierzchnie skóry.
Mechanizm
Salicylany nasilają działanie hipoglikemizujące insuliny i mogą zwiększać ryzyko hipoglikemii[3]. Przy stosowaniu na skórę kwas salicylowy wchłania się w niewielkim stopniu, ale wchłanianie rośnie przy rozległych powierzchniach, opatrunku okluzyjnym i uszkodzonej skórze. Większym problemem u chorego leczonego insuliną jest silne działanie keratolityczne preparatów na odciski. Przy cukrzycowej neuropatii i zaburzeniach ukrwienia stóp mogą one prowadzić do niezauważonych oparzeń chemicznych, owrzodzeń i zakażeń.
Monitorować
- stan skóry stóp w miejscu stosowania
- glikemia przy stosowaniu na większe powierzchnie skóry
- objawy hipoglikemii
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Plaster lub maść na odciski (400–500 mg/g)postać · kwas salicylowy | ryzyko rośnie | Preparaty na odciski z wysokim stężeniem kwasu salicylowego są przeciwwskazane u pacjentów z cukrzycą ze względu na ryzyko owrzodzeń stopy. |
| Roztwór na skórę 2% na małą, nieuszkodzoną powierzchnię poza stopamipostać · kwas salicylowy | ryzyko maleje | Przy stosowaniu spirytusu salicylowego 2% na niewielką, nieuszkodzoną powierzchnię skóry wchłanianie jest minimalne i nie wpływa na działanie insuliny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Plaster na odciski 400 mg/g (400 mg/plaster), plaster leczniczy. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/plaster-na-odciski-100232210/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Spirytus salicylowy 2%, roztwór na skórę. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/spirytus-salicylowy-100156615/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lantus SoloStar 100 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań we wstrzykiwaczu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lantus-solostar-100130515/
Połączenie przeciwwskazanePropranolol+ Insulina glarginePołączenie jest możliwe, ale wymaga częstszej kontroli glikemii i edukacji pacjenta, a dawka insuliny glargine może wymagać korekty.Mierz cukier częściej, szczególnie na początku leczenia propranololem, noś przy sobie cukier w kostkach lub tabletki glukozy i powiedz lekarzowi, jeśli niedocukrzenia zdarzają się częściej albo trudniej je wyczuć.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Mierz cukier częściej, szczególnie na początku leczenia propranololem, noś przy sobie cukier w kostkach lub tabletki glukozy i powiedz lekarzowi, jeśli niedocukrzenia zdarzają się częściej albo trudniej je wyczuć.
Propranolol może ukryć typowe objawy niskiego cukru, takie jak szybkie bicie serca czy drżenie rąk. Przez to niedocukrzenie przy insulinie łatwo przeoczyć, a może ono trwać dłużej niż zwykle. Pocenie się, głód i nagłe osłabienie zwykle nadal się pojawiają i są wtedy najważniejszym ostrzeżeniem. Lek może też zmieniać twoje zapotrzebowanie na insulinę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagłe pocenie się
- silny głód
- osłabienie lub zawroty głowy
- splątanie, trudności z koncentracją
- niewyraźne widzenie
- ból głowy
- nietypowa senność lub koszmary nocne
- wysokie wyniki cukru utrzymujące się przez kilka dni
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Połączenie jest możliwe, ale wymaga częstszej kontroli glikemii i edukacji pacjenta, a dawka insuliny glargine może wymagać korekty[1]. U chorych na cukrzycę z ryzykiem niewyrównanej, nierozpoznanej hipoglikemii propranolol jest przeciwwskazany[2]. Jeśli beta-adrenolityk jest potrzebny, u pacjenta leczonego insuliną lepiej wybrać lek kardioselektywny. Przeciwwskazaniem do propranololu jest też podatność na hipoglikemię wynikająca z niedożywienia lub ograniczonej rezerwy wyrównawczej[3][4].
Skutek kliniczny
Hipoglikemia może zostać rozpoznana późno, przebiegać ciężej i trwać dłużej, a u części pacjentów może dojść do pogorszenia kontroli glikemii w kierunku hiperglikemii. Pocenie się zwykle pozostaje zachowane i bywa jedynym wczesnym objawem ostrzegawczym. W czasie hipoglikemii przy zablokowanych receptorach beta może wystąpić wzrost ciśnienia tętniczego z odruchową bradykardią.
Mechanizm
Propranolol jako nieselektywny beta-adrenolityk hamuje adrenergiczne reakcje wyrównawcze na hipoglikemię, przez co kołatanie serca, tachykardia i drżenie mogą być osłabione albo nie wystąpić wcale[1]. Blokada receptorów beta2 upośledza glikogenolizę wątrobową i może wydłużać powrót glikemii do normy po epizodzie hipoglikemii. Beta-adrenolityki mogą zarówno nasilać, jak i osłabiać działanie hipoglikemizujące insuliny[1].
Metabolizm i transportery
- Propranolol: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[5]
Monitorować
- glikemia (samokontrola, zwłaszcza w pierwszych tygodniach po włączeniu lub zmianie dawki propranololu)
- częstość i nasilenie epizodów hipoglikemii, w tym nocnych
- HbA1c
- ciśnienie tętnicze i tętno
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Włączenie lub zwiększenie dawki propranololu u pacjenta już leczonego insuliną glarginekolejność włączenia · propranolol | inne zalecenie | Po włączeniu lub zwiększeniu dawki propranololu zwiększ częstotliwość samokontroli glikemii i oceń potrzebę korekty dawki insuliny glargine. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lantus SoloStar 100 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań we wstrzykiwaczu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lantus-solostar-100130515/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol WZF 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-wzf-100055831/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol Accord 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-accord-100141393/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol Aurovitas 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-aurovitas-100407483/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaAdrenalina+ Insulina glargineNie odkładaj ani nie zmniejszaj dawki adrenaliny w stanie zagrożenia życia z powodu cukrzycy.W razie ciężkiej reakcji alergicznej od razu użyj adrenaliny, wezwij pomoc, a w kolejnych godzinach mierz cukier częściej niż zwykle i powiedz lekarzowi, że chorujesz na cukrzycę.szybki (godziny)rozległe badania
Niekorzystna interakcja
W razie ciężkiej reakcji alergicznej od razu użyj adrenaliny, wezwij pomoc, a w kolejnych godzinach mierz cukier częściej niż zwykle i powiedz lekarzowi, że chorujesz na cukrzycę.
Adrenalina ratuje życie przy ciężkiej reakcji alergicznej i cukrzyca nie jest powodem, aby z niej rezygnować. Po jej wstrzyknięciu cukier we krwi może na pewien czas wzrosnąć, bo adrenalina działa odwrotnie niż insulina. Zwykle jest to krótkotrwałe, ale warto to sprawdzić glukometrem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysoki cukier na glukometrze po wstrzyknięciu adrenaliny
- nasilone pragnienie i częste oddawanie moczu
- suchość w ustach i zmęczenie
- nudności, wymioty lub zapach acetonu z ust
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie odkładaj ani nie zmniejszaj dawki adrenaliny w stanie zagrożenia życia z powodu cukrzycy. Po podaniu adrenaliny kontroluj glikemię częściej przez kolejne godziny i w razie utrzymującej się hiperglikemii zwiększ dawkę insuliny[1]. Przy wlewie ciągłym adrenaliny prowadź regularne pomiary glikemii i dostosowuj insulinoterapię na bieżąco.
Skutek kliniczny
Po podaniu adrenaliny może wystąpić przemijająca hiperglikemia mimo stosowania insuliny glargine. Po pojedynczym wstrzyknięciu w anafilaksji efekt jest krótkotrwały, a przy ciągłym wlewie dożylnym może być znaczny i utrzymywać się przez cały czas podawania.
Mechanizm
Adrenalina działa przeciwstawnie do insuliny i podnosi stężenie glukozy we krwi. Hamuje wydzielanie insuliny, dlatego u chorych na cukrzycę może być konieczne zwiększenie dawki insuliny lub innych leków hipoglikemizujących[1]. Leki sympatykomimetyczne, w tym adrenalina, zmniejszają działanie hipoglikemizujące insuliny glargine[2][3]. Dodatkowo adrenalina pobudza glikogenolizę i glukoneogenezę w wątrobie oraz ogranicza obwodowe zużycie glukozy.
Monitorować
- glikemia po podaniu adrenaliny
- glikemia regularnie w trakcie wlewu ciągłego adrenaliny
- ciała ketonowe przy utrzymującej się hiperglikemii u chorych na cukrzycę typu 1
Kiedy ocena się zmienia
| Wlew dożylny ciągłydroga podania · adrenalina | ryzyko rośnie | Wlew ciągły adrenaliny powoduje utrzymującą się hiperglikemię, która wymaga regularnych pomiarów glikemii i bieżącego zwiększania dawek insuliny, zwykle z przejściem na insulinę dożylną. |
| Pojedyncze wstrzyknięcie domięśnioweczas leczenia · adrenalina | ryzyko maleje | Po pojedynczym wstrzyknięciu domięśniowym w anafilaksji wzrost glikemii jest przemijający i zwykle wystarcza częstsza kontrola glikemii bez stałej zmiany dawki insuliny glargine. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Adrenalina WZF 300 mcg/0,3 ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/adrenalina-wzf-100124176/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lantus SoloStar 100 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań we wstrzykiwaczu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lantus-solostar-100130515/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ondibta 100 jednostek/ml, roztwór do wstrzykiwań we wstrzykiwaczu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ondibta-100532522/
Niekorzystna interakcjaAdrenalina+ SytagliptynaNie wolno opóźniać ani pomijać adrenaliny w anafilaksji z powodu cukrzycy – w stanach zagrożenia życia nie ma bezwzględnych przeciwwskazań do jej podania.W razie ciężkiej reakcji alergicznej użyj adrenaliny bez wahania, a po opanowaniu sytuacji zmierz cukier glukometrem i jeśli jest wyraźnie podwyższony, powiedz o tym lekarzowi.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
W razie ciężkiej reakcji alergicznej użyj adrenaliny bez wahania, a po opanowaniu sytuacji zmierz cukier glukometrem i jeśli jest wyraźnie podwyższony, powiedz o tym lekarzowi.
Adrenalina na krótko podnosi poziom cukru we krwi, więc może osłabić działanie sytagliptyny. Po jednym zastrzyku w razie ciężkiej alergii wzrost cukru jest zwykle niewielki i szybko mija. Cukrzyca nigdy nie jest powodem, żeby nie użyć adrenaliny, gdy jest potrzebna.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysoki wynik cukru na glukometrze
- silne pragnienie
- częste oddawanie moczu
- suchość w ustach
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie wolno opóźniać ani pomijać adrenaliny w anafilaksji z powodu cukrzycy – w stanach zagrożenia życia nie ma bezwzględnych przeciwwskazań do jej podania[1]. Po podaniu adrenaliny należy skontrolować glikemię, a przy dłuższym stosowaniu, np. we wlewie, monitorować ją regularnie i w razie potrzeby czasowo zwiększyć intensywność leczenia hipoglikemizującego[1]. Dawki sytagliptyny nie zmienia się z powodu pojedynczego podania adrenaliny.
Skutek kliniczny
Przejściowe zwiększenie glikemii i osłabienie działania przeciwcukrzycowego sytagliptyny w czasie działania adrenaliny. Po pojedynczej dawce w anafilaksji efekt trwa krótko i zwykle nie wymaga zmiany leczenia przeciwcukrzycowego. Przy wlewie ciągłym lub dawkach powtarzanych hiperglikemia może być wyraźna i utrzymywać się dłużej. Ryzyko hipoglikemii nie rośnie.
Mechanizm
Adrenalina hamuje wydzielanie insuliny, dlatego u osób z cukrzycą może być konieczne zwiększenie dawki insuliny lub innych leków hipoglikemizujących[1]. Dodatkowo przez receptory β-adrenergiczne nasila glikogenolizę i glukoneogenezę w wątrobie. Sytagliptyna obniża glikemię głównie przez zwiększanie zależnego od glukozy wydzielania insuliny, więc adrenalina działa przeciwstawnie do jej efektu. Interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać, ponieważ sytagliptyna nie hamuje ani nie indukuje izoenzymów CYP450[2].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- glikemia po podaniu adrenaliny
- glikemia regularnie przy wlewie ciągłym lub dawkach powtarzanych
- objawy hiperglikemii
Kiedy ocena się zmienia
| Pojedyncza dawka domięśniowa w anafilaksji (autowstrzykiwacz)dawka · adrenalina | ryzyko maleje | Po jednorazowym podaniu domięśniowym wzrost glikemii jest przejściowy i zwykle nie wymaga modyfikacji leczenia przeciwcukrzycowego. Wystarczy kontrola glikemii po epizodzie. |
| Wlew ciągły lub dawki powtarzaneczas leczenia · adrenalina | inne zalecenie | Przy dłuższym podawaniu adrenaliny hiperglikemia może być znaczna i utrzymywać się. Wymagane jest regularne monitorowanie glikemii i często czasowa insulinoterapia w miejsce lub obok leczenia doustnego. |
| Dodatek do miejscowego środka znieczulającego (np. u stomatologa)postać · adrenalina | ryzyko maleje | Ilość adrenaliny w znieczuleniu miejscowym jest mała i nie wpływa istotnie na kontrolę glikemii u pacjenta leczonego sytagliptyną. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Adrenalina WZF 300 mcg/0,3 ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/adrenalina-wzf-100124176/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Januvia 50 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/januvia-100152178/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Januvia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/januvia-100152178/
Niekorzystna interakcjaArypiprazol+ Insulina glarginePołączenie można stosować, ale po włączeniu, zmianie dawki lub odstawieniu arypiprazolu trzeba częściej kontrolować glikemię i w razie potrzeby dostosować dawkę insuliny glargine.Po rozpoczęciu, zmianie dawki lub odstawieniu arypiprazolu mierz cukier częściej niż zwykle i pokaż wyniki lekarzowi, a dawki insuliny nie zmieniaj samodzielnie bez ustaleń z lekarzem.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Po rozpoczęciu, zmianie dawki lub odstawieniu arypiprazolu mierz cukier częściej niż zwykle i pokaż wyniki lekarzowi, a dawki insuliny nie zmieniaj samodzielnie bez ustaleń z lekarzem.
Arypiprazol może u niektórych osób podnosić poziom cukru we krwi i osłabiać działanie insuliny. Wtedy może być potrzebna zmiana dawki insuliny. Gdy arypiprazol zostanie odstawiony albo zmniejszony, cukier może z kolei spaść. Oba leki można przyjmować razem, ale trzeba pilnować pomiarów cukru.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wzmożone pragnienie i suchość w ustach
- częste oddawanie moczu
- nietypowe zmęczenie lub senność
- nudności, wymioty, ból brzucha lub zapach acetonu z ust
- szybki przyrost masy ciała
- drżenie, poty, kołatanie serca lub nagły głód – mogą oznaczać zbyt niski cukier
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale po włączeniu, zmianie dawki lub odstawieniu arypiprazolu trzeba częściej kontrolować glikemię i w razie potrzeby dostosować dawkę insuliny glargine[1]. Warto ocenić HbA1c i masę ciała przed rozpoczęciem leczenia arypiprazolem i okresowo w jego trakcie. Pacjenta należy poinformować o objawach hiperglikemii i hipoglikemii oraz o konieczności zgłaszania nieprawidłowych wyników samokontroli.
Skutek kliniczny
Możliwe pogorszenie kontroli glikemii i zwiększenie zapotrzebowania na insulinę po włączeniu arypiprazolu. Odwrotnie – po odstawieniu arypiprazolu albo po zamianie silniej działającego metabolicznie leku przeciwpsychotycznego na arypiprazol zapotrzebowanie na insulinę może się zmniejszyć, co grozi hipoglikemią przy niezmienionej dawce.
Mechanizm
Atypowe leki przeciwpsychotyczne mogą zmniejszać działanie hipoglikemizujące insuliny, a ich przyjmowanie może wymagać zmiany dawki insuliny glargine[1]. Arypiprazol należy do tej grupy i może sprzyjać hiperglikemii przez wpływ na wrażliwość tkanek na insulinę oraz na łaknienie i masę ciała, choć w porównaniu z klozapiną czy olanzapiną ryzyko zaburzeń metabolicznych jest zwykle mniejsze. Nie ma interakcji farmakokinetycznej – insulina nie zmienia stężenia arypiprazolu, a arypiprazol nie wpływa na metabolizm insuliny.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- glikemia w samokontroli, zwłaszcza w pierwszych tygodniach po zmianie leczenia arypiprazolem
- HbA1c
- masa ciała i obwód talii
- objawy hiperglikemii i kwasicy ketonowej
- objawy hipoglikemii po odstawieniu arypiprazolu lub zmniejszeniu jego dawki
Kiedy ocena się zmienia
| Arypiprazol włączany u pacjenta już leczonego insuliną glarginekolejność włączenia · arypiprazol | inne zalecenie | Po włączeniu arypiprazolu należy częściej kontrolować glikemię, ponieważ zapotrzebowanie na insulinę może wzrosnąć i może być konieczne zwiększenie dawki insuliny glargine. |
| Odstawienie arypiprazolu lub zamiana klozapiny albo olanzapiny na arypiprazolkolejność włączenia · arypiprazol | inne zalecenie | Po odstawieniu arypiprazolu albo zamianie leku przeciwpsychotycznego o silniejszym działaniu metabolicznym na arypiprazol zapotrzebowanie na insulinę może się zmniejszyć, dlatego trzeba monitorować glikemię pod kątem hipoglikemii i rozważyć redukcję dawki insuliny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lantus SoloStar 100 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań we wstrzykiwaczu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lantus-solostar-100130515/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abilify-100125856/
Niekorzystna interakcjaBetaksolol+ Insulina glarginePołączenie można stosować pod warunkiem częstszej kontroli glikemii, zwłaszcza po włączeniu betaksololu lub zmianie jego dawki.Częściej mierz cukier, zwłaszcza w pierwszych tygodniach stosowania betaksololu, a przy poceniu się, głodzie lub nagłym osłabieniu zmierz cukier i zjedz coś słodkiego.szybki (godziny)rozległe badania
Niekorzystna interakcja
Częściej mierz cukier, zwłaszcza w pierwszych tygodniach stosowania betaksololu, a przy poceniu się, głodzie lub nagłym osłabieniu zmierz cukier i zjedz coś słodkiego.
Betaksolol, także w kroplach do oczu, może sprawić, że gorzej poczujesz niedocukrzenie. Typowe objawy, takie jak szybkie bicie serca czy drżenie rąk, mogą być słabsze albo w ogóle się nie pojawić. Pocenie się i uczucie głodu zwykle nadal występują. Niedocukrzenie może też trwać dłużej niż zwykle.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zimny pot
- nagły głód
- osłabienie lub zawroty głowy
- splątanie lub trudności z koncentracją
- niewyraźne widzenie
- bardzo wolne bicie serca
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Połączenie można stosować pod warunkiem częstszej kontroli glikemii, zwłaszcza po włączeniu betaksololu lub zmianie jego dawki. Zmiana leczenia wpływającego na metabolizm glukozy może wymagać zmiany dawki insuliny glargine.[1] Pacjenta należy poinformować, że objawy niedocukrzenia mogą być mniej wyraźne, a pocenie się i głód pozostają ważnymi sygnałami ostrzegawczymi. U pacjentów z nawracającymi hipoglikemiami lub nieświadomością hipoglikemii warto rozważyć ciągłe monitorowanie glikemii.
Skutek kliniczny
Hipoglikemia może zostać rozpoznana później, ponieważ nie wystąpią typowe objawy ostrzegawcze zależne od układu współczulnego, takie jak przyspieszone bicie serca i drżenie. Pocenie się i uczucie głodu zwykle się utrzymują. Możliwe jest wydłużenie epizodu hipoglikemii, a u części pacjentów zmiana zapotrzebowania na insulinę w obie strony.[1]
Mechanizm
Leki beta-adrenolityczne mogą zarówno nasilać, jak i osłabiać hipoglikemizujące działanie insuliny.[1] Blokada receptorów beta-adrenergicznych zmniejsza wyrównawcze reakcje adrenergiczne w hipoglikemii albo całkowicie je znosi, więc kołatanie serca, tachykardia i drżenie rąk mogą nie wystąpić.[1] Blokada receptorów beta2 może też osłabiać glikogenolizę wątrobową i wydłużać powrót glikemii do normy po epizodzie hipoglikemii. Betaksolol działa wybiórczo na receptory beta1, dlatego wpływ na metabolizm glukozy jest mniejszy niż w przypadku leków nieselektywnych, ale wybiórczość nie jest całkowita. Po podaniu do oka betaksolol wchłania się do krążenia i może dawać te same interakcje co postać ogólna.[2]
Monitorować
- glikemia, częściej w pierwszych tygodniach po włączeniu betaksololu lub zmianie dawki
- częstość i nasilenie epizodów hipoglikemii
- tętno i ciśnienie tętnicze
Kiedy ocena się zmienia
| Krople do oczupostać · betaksolol | ryzyko maleje | Po podaniu do oka narażenie ogólnoustrojowe jest mniejsze niż po tabletkach, ale interakcje typowe dla beta-adrenolityków mogą nadal wystąpić. Edukacja pacjenta i kontrola glikemii pozostają wskazane. |
| Betaksolol włączany u pacjenta stosującego już insulinę glarginekolejność włączenia · betaksolol | inne zalecenie | Po włączeniu betaksololu u pacjenta ustabilizowanego na insulinie glargine należy częściej kontrolować glikemię i w razie potrzeby skorygować dawkę insuliny. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych objawy hipoglikemii często są słabiej wyrażone, a jej skutki, takie jak upadki i zaburzenia rytmu, poważniejsze. Maskowanie objawów przez beta-adrenolityk zwiększa to ryzyko. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lantus SoloStar 100 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań we wstrzykiwaczu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lantus-solostar-100130515/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Betoptic S 2,5 mg/ml, krople do oczu, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/betoptic-s-100010018/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.