Interakcje / Insulina glargine / Insulina glargine i testosteron
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Przy rozpoczynaniu, zmianie dawki i odstawianiu testosteronu częściej kontroluj glikemię i w razie potrzeby zmodyfikuj dawkę insuliny glargine.
Po rozpoczęciu, zmianie dawki lub odstawieniu testosteronu częściej mierz cukier i powiedz lekarzowi o każdym niskim wyniku – nie zmieniaj dawki insuliny samodzielnie bez ustaleń z lekarzem.
Niekorzystna interakcjaInsulina glargine+ TestosteronPrzy rozpoczynaniu, zmianie dawki i odstawianiu testosteronu częściej kontroluj glikemię i w razie potrzeby zmodyfikuj dawkę insuliny glargine.Po rozpoczęciu, zmianie dawki lub odstawieniu testosteronu częściej mierz cukier i powiedz lekarzowi o każdym niskim wyniku – nie zmieniaj dawki insuliny samodzielnie bez ustaleń z lekarzem.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Po rozpoczęciu, zmianie dawki lub odstawieniu testosteronu częściej mierz cukier i powiedz lekarzowi o każdym niskim wyniku – nie zmieniaj dawki insuliny samodzielnie bez ustaleń z lekarzem.
Testosteron może sprawić, że insulina zacznie działać silniej i cukier we krwi spadnie bardziej niż dotąd. Zwykle dzieje się to stopniowo, w ciągu kilku tygodni od rozpoczęcia leczenia. Po odstawieniu testosteronu cukier może z kolei wzrosnąć. Lekarz może wtedy zmienić dawkę insuliny.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- drżenie rąk, poty, kołatanie serca
- nagły głód, osłabienie, zawroty głowy
- splątanie albo trudności z koncentracją
- częste niskie wyniki pomiaru cukru
- wyraźnie wyższe wyniki cukru po odstawieniu testosteronu
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – synergizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Przy rozpoczynaniu, zmianie dawki i odstawianiu testosteronu częściej kontroluj glikemię i w razie potrzeby zmodyfikuj dawkę insuliny glargine. Pacjenta poinformuj o objawach hipoglikemii i sposobie postępowania.
Skutek kliniczny
U chorego na cukrzycę leczonego insuliną glargine włączenie testosteronu może po kilku tygodniach obniżyć glikemię i zwiększyć ryzyko hipoglikemii przy niezmienionej dawce insuliny. Odstawienie testosteronu może z kolei pogorszyć kontrolę glikemii.
Mechanizm
Testosteron poprawia wrażliwość tkanek na insulinę i zmniejsza masę tkanki tłuszczowej trzewnej, co może obniżać glikemię i zmniejszać zapotrzebowanie na insulinę. Leki zmieniające metabolizm glukozy mogą wymagać zmiany dawki insuliny glargine[1]. Interakcja nie ma podłoża farmakokinetycznego.
Monitorować
- glikemia na czczo i samokontrola glikemii w pierwszych tygodniach i miesiącach leczenia testosteronem
- HbA1c co około 3 miesiące
- epizody hipoglikemii
- hematokryt
Kiedy ocena się zmienia
| Włączenie, zmiana dawki lub odstawienie testosteronu u pacjenta stosującego insulinę glarginekolejność włączenia · testosteron | inne zalecenie | Największe ryzyko zaburzeń glikemii występuje w okresie zmian leczenia testosteronem – wtedy zwiększ częstość kontroli glikemii i rozważ korektę dawki insuliny. Przy stabilnym, długotrwałym leczeniu obu lekami wystarczy rutynowa kontrola. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lantus SoloStar 100 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań we wstrzykiwaczu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lantus-solostar-100130515/
Alkohol przy tych lekach
Insulina glargine a alkohol: brak opisu w bazie.
Testosteron a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 132
Połączenie przeciwwskazaneFenylefryna+ Insulina glargineNie wydawaj doustnej fenylefryny osobie leczonej insuliną glargine.Nie przyjmuj doustnych leków na przeziębienie z fenylefryną i zapytaj farmaceutę o bezpieczny zamiennik.nieznanyteoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj doustnych leków na przeziębienie z fenylefryną i zapytaj farmaceutę o bezpieczny zamiennik.
Fenylefryna to składnik wielu leków na katar i przeziębienie, który obkurcza naczynia krwionośne. Osoby z cukrzycą nie powinny przyjmować jej w tabletkach, kapsułkach ani saszetkach. Może ona osłabiać działanie insuliny i podnosić cukier we krwi, a także ciśnienie krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyższe niż zwykle wyniki pomiaru cukru
- nasilone pragnienie i częste oddawanie moczu
- kołatanie serca
- silny ból głowy
- wysokie ciśnienie krwi
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie wydawaj doustnej fenylefryny osobie leczonej insuliną glargine[1][2]. Zaproponuj leczenie objawowe przeziębienia bez składnika sympatykomimetycznego. Jeżeli lek sympatykomimetyczny jest jednak stosowany, dawka insuliny glargine może wymagać korekty pod kontrolą pomiarów glikemii[3].
Skutek kliniczny
Możliwe pogorszenie kontroli glikemii i wzrost stężenia glukozy we krwi przy zachowanej dawce insuliny[3]. U chorych na cukrzycę, często obciążonych chorobami serca i naczyń, dochodzi ryzyko wzrostu ciśnienia tętniczego i zaburzeń rytmu wywołanych fenylefryną[1].
Mechanizm
Fenylefryna jest lekiem sympatykomimetycznym, a leki tej grupy osłabiają działanie hipoglikemizujące insuliny i mogą podnosić stężenie glukozy we krwi[3]. Doustnej fenylefryny nie stosuje się u chorych na cukrzycę[1][2]. Stosowanie insuliny glargine oznacza rozpoznaną cukrzycę, więc połączenie jest przeciwwskazane z racji choroby pacjenta.
Monitorować
- stężenie glukozy we krwi
- ciśnienie tętnicze
- tętno
Bezpieczniejsze alternatywy
chlorek sodu donosowoparacetamol bez dodatku leku obkurczającego naczynia
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo (donosowo, do oczu)droga podania · fenylefryna | ryzyko maleje | Przeciwwskazanie dotyczy doustnych postaci fenylefryny. Przy podaniu miejscowym wchłanianie ogólnoustrojowe jest mniejsze, ale ocenę dla tej drogi podania farmaceuta powinien zweryfikować przed ustaleniem klasy. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Anosin 10 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/anosin-100436119/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Acatar Acti Form 12,2 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/acatar-acti-form-100005170/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lantus SoloStar 100 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań we wstrzykiwaczu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lantus-solostar-100130515/
Połączenie przeciwwskazaneKwas salicylowy+ Insulina glargineU pacjenta leczonego insuliną glargine nie stosuj plastrów ani maści na odciski z kwasem salicylowym i skieruj go do lekarza lub podologa w sprawie zmian na stopach.Nie używaj plastrów ani maści na odciski z kwasem salicylowym i z każdym odciskiem lub zgrubieniem na stopie idź do lekarza albo podologa.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie używaj plastrów ani maści na odciski z kwasem salicylowym i z każdym odciskiem lub zgrubieniem na stopie idź do lekarza albo podologa.
Plastry i maści na odciski z kwasem salicylowym mocno złuszczają skórę. Jeśli masz cukrzycę i przyjmujesz insulinę, możesz nie poczuć, że skóra na stopie została uszkodzona, a z takiej rany łatwo robi się trudno gojący się wrzód. Rzadziej, przy smarowaniu dużych powierzchni skóry, kwas salicylowy może dodatkowo obniżać cukier we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zaczerwienienie, pęcherz lub rana w miejscu przyklejenia plastra
- ból, obrzęk lub ropna wydzielina na stopie
- drżenie, poty, kołatanie serca lub nagły głód
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
U pacjenta leczonego insuliną glargine nie stosuj plastrów ani maści na odciski z kwasem salicylowym i skieruj go do lekarza lub podologa w sprawie zmian na stopach[1]. Spirytus salicylowy 2% można stosować tylko na małe, nieuszkodzone powierzchnie skóry, z dala od stóp i bez opatrunku okluzyjnego[2]. Przy stosowaniu na większe powierzchnie zaleć częstszą kontrolę glikemii, bo salicylany mogą wymagać zmiany dawki insuliny[3].
Skutek kliniczny
Plastry i maści na odciski z wysokim stężeniem kwasu salicylowego mogą u chorych na cukrzycę wywołać owrzodzenie i zakażenie stopy, co zwiększa ryzyko stopy cukrzycowej. Plastrów na odciski z kwasem salicylowym nie stosuje się u pacjentów z cukrzycą ani z zaburzeniami krążenia[1]. Nasilenie hipoglikemii jest możliwe głównie przy dużym wchłanianiu ogólnoustrojowym, czyli przy stosowaniu na rozległe lub uszkodzone powierzchnie skóry.
Mechanizm
Salicylany nasilają działanie hipoglikemizujące insuliny i mogą zwiększać ryzyko hipoglikemii[3]. Przy stosowaniu na skórę kwas salicylowy wchłania się w niewielkim stopniu, ale wchłanianie rośnie przy rozległych powierzchniach, opatrunku okluzyjnym i uszkodzonej skórze. Większym problemem u chorego leczonego insuliną jest silne działanie keratolityczne preparatów na odciski. Przy cukrzycowej neuropatii i zaburzeniach ukrwienia stóp mogą one prowadzić do niezauważonych oparzeń chemicznych, owrzodzeń i zakażeń.
Monitorować
- stan skóry stóp w miejscu stosowania
- glikemia przy stosowaniu na większe powierzchnie skóry
- objawy hipoglikemii
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Plaster lub maść na odciski (400–500 mg/g)postać · kwas salicylowy | ryzyko rośnie | Preparaty na odciski z wysokim stężeniem kwasu salicylowego są przeciwwskazane u pacjentów z cukrzycą ze względu na ryzyko owrzodzeń stopy. |
| Roztwór na skórę 2% na małą, nieuszkodzoną powierzchnię poza stopamipostać · kwas salicylowy | ryzyko maleje | Przy stosowaniu spirytusu salicylowego 2% na niewielką, nieuszkodzoną powierzchnię skóry wchłanianie jest minimalne i nie wpływa na działanie insuliny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Plaster na odciski 400 mg/g (400 mg/plaster), plaster leczniczy. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/plaster-na-odciski-100232210/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Spirytus salicylowy 2%, roztwór na skórę. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/spirytus-salicylowy-100156615/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lantus SoloStar 100 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań we wstrzykiwaczu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lantus-solostar-100130515/
Połączenie przeciwwskazanePropranolol+ Insulina glarginePołączenie jest możliwe, ale wymaga częstszej kontroli glikemii i edukacji pacjenta, a dawka insuliny glargine może wymagać korekty.Mierz cukier częściej, szczególnie na początku leczenia propranololem, noś przy sobie cukier w kostkach lub tabletki glukozy i powiedz lekarzowi, jeśli niedocukrzenia zdarzają się częściej albo trudniej je wyczuć.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Mierz cukier częściej, szczególnie na początku leczenia propranololem, noś przy sobie cukier w kostkach lub tabletki glukozy i powiedz lekarzowi, jeśli niedocukrzenia zdarzają się częściej albo trudniej je wyczuć.
Propranolol może ukryć typowe objawy niskiego cukru, takie jak szybkie bicie serca czy drżenie rąk. Przez to niedocukrzenie przy insulinie łatwo przeoczyć, a może ono trwać dłużej niż zwykle. Pocenie się, głód i nagłe osłabienie zwykle nadal się pojawiają i są wtedy najważniejszym ostrzeżeniem. Lek może też zmieniać twoje zapotrzebowanie na insulinę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nagłe pocenie się
- silny głód
- osłabienie lub zawroty głowy
- splątanie, trudności z koncentracją
- niewyraźne widzenie
- ból głowy
- nietypowa senność lub koszmary nocne
- wysokie wyniki cukru utrzymujące się przez kilka dni
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Połączenie jest możliwe, ale wymaga częstszej kontroli glikemii i edukacji pacjenta, a dawka insuliny glargine może wymagać korekty[1]. U chorych na cukrzycę z ryzykiem niewyrównanej, nierozpoznanej hipoglikemii propranolol jest przeciwwskazany[2]. Jeśli beta-adrenolityk jest potrzebny, u pacjenta leczonego insuliną lepiej wybrać lek kardioselektywny. Przeciwwskazaniem do propranololu jest też podatność na hipoglikemię wynikająca z niedożywienia lub ograniczonej rezerwy wyrównawczej[3][4].
Skutek kliniczny
Hipoglikemia może zostać rozpoznana późno, przebiegać ciężej i trwać dłużej, a u części pacjentów może dojść do pogorszenia kontroli glikemii w kierunku hiperglikemii. Pocenie się zwykle pozostaje zachowane i bywa jedynym wczesnym objawem ostrzegawczym. W czasie hipoglikemii przy zablokowanych receptorach beta może wystąpić wzrost ciśnienia tętniczego z odruchową bradykardią.
Mechanizm
Propranolol jako nieselektywny beta-adrenolityk hamuje adrenergiczne reakcje wyrównawcze na hipoglikemię, przez co kołatanie serca, tachykardia i drżenie mogą być osłabione albo nie wystąpić wcale[1]. Blokada receptorów beta2 upośledza glikogenolizę wątrobową i może wydłużać powrót glikemii do normy po epizodzie hipoglikemii. Beta-adrenolityki mogą zarówno nasilać, jak i osłabiać działanie hipoglikemizujące insuliny[1].
Metabolizm i transportery
- Propranolol: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP2D6[5]
Monitorować
- glikemia (samokontrola, zwłaszcza w pierwszych tygodniach po włączeniu lub zmianie dawki propranololu)
- częstość i nasilenie epizodów hipoglikemii, w tym nocnych
- HbA1c
- ciśnienie tętnicze i tętno
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Włączenie lub zwiększenie dawki propranololu u pacjenta już leczonego insuliną glarginekolejność włączenia · propranolol | inne zalecenie | Po włączeniu lub zwiększeniu dawki propranololu zwiększ częstotliwość samokontroli glikemii i oceń potrzebę korekty dawki insuliny glargine. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lantus SoloStar 100 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań we wstrzykiwaczu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lantus-solostar-100130515/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol WZF 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-wzf-100055831/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol Accord 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-accord-100141393/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Propranolol Aurovitas 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/propranolol-aurovitas-100407483/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneTestosteron+ EnzalutamidNie łącz testosteronu z enzalutamidem.Nie stosuj testosteronu w czasie leczenia enzalutamidem, a jeśli ktoś ci go przepisał, powiedz o tym onkologowi przed pierwszą dawką.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj testosteronu w czasie leczenia enzalutamidem, a jeśli ktoś ci go przepisał, powiedz o tym onkologowi przed pierwszą dawką.
Enzalutamid leczy raka prostaty, blokując działanie męskiego hormonu – testosteronu. Przyjmowanie testosteronu w tym samym czasie działa odwrotnie i może sprawić, że leczenie przestanie działać, a choroba zacznie postępować. Dlatego mężczyźni z rakiem prostaty nie stosują testosteronu w żadnej postaci – ani w zastrzykach, ani w żelu. Spadek libido, zmęczenie czy uderzenia gorąca w czasie leczenia omów z onkologiem, bo da się je łagodzić w inny sposób.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nowy lub nasilający się ból kości
- trudności z oddawaniem moczu lub krew w moczu
- wzrost PSA w badaniach kontrolnych
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie łącz testosteronu z enzalutamidem. Testosteron jest przeciwwskazany u mężczyzn z rakiem gruczołu krokowego[1]. Jeśli pacjent leczony enzalutamidem otrzymał receptę na testosteron albo stosuje go samodzielnie, wstrzymaj wydanie i skontaktuj się z onkologiem prowadzącym. Objawy niedoboru androgenów wywołane leczeniem (uderzenia gorąca, spadek libido, zmęczenie) leczy się bez testosteronu w porozumieniu z onkologiem.
Skutek kliniczny
Osłabienie lub utrata skuteczności leczenia przeciwnowotworowego z ryzykiem szybszej progresji raka gruczołu krokowego, wzrostu PSA i nasilenia objawów choroby, w tym przerzutów do kości.
Mechanizm
Enzalutamid blokuje receptor androgenowy i w ten sposób hamuje wzrost i podział komórek raka gruczołu krokowego[2]. Testosteron jest naturalnym agonistą tego receptora i działa dokładnie przeciwnie. Z tego powodu testosteronu nie stosuje się u mężczyzn z rozpoznanym lub podejrzewanym rakiem gruczołu krokowego[3]. U chorych leczonych enzalutamidem razem z deprywacją androgenową celem terapii jest utrzymanie kastracyjnego stężenia testosteronu[4]. Podanie testosteronu z zewnątrz znosi ten efekt i konkuruje z enzalutamidem o receptor.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- PSA
- stężenie testosteronu w surowicy u chorych na deprywacji androgenowej
- objawy progresji choroby (bóle kostne, dolegliwości ze strony dróg moczowych)
Kiedy ocena się zmienia
| Dawki suprafizjologiczne w ramach badania klinicznego (bipolarna terapia androgenowa)dawka · testosteron | inne zalecenie | Testosteron w dużych dawkach bywa stosowany w raku gruczołu krokowego opornym na kastrację wyłącznie w protokołach badań klinicznych, często w sekwencji z enzalutamidem. Poza takim protokołem połączenie pozostaje przeciwwskazane. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Nebido 1000 mg/4 ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nebido-100140867/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xtandi 40 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xtandi-100302608/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Androtop 25 mg/2,5 g, żel przezskórny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/androtop-100162001/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma 40 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Enzalutamide Accordpharma. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/enzalutamide-accordpharma-100535469/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaAdrenalina+ Insulina glargineNie odkładaj ani nie zmniejszaj dawki adrenaliny w stanie zagrożenia życia z powodu cukrzycy.W razie ciężkiej reakcji alergicznej od razu użyj adrenaliny, wezwij pomoc, a w kolejnych godzinach mierz cukier częściej niż zwykle i powiedz lekarzowi, że chorujesz na cukrzycę.szybki (godziny)rozległe badania
Niekorzystna interakcja
W razie ciężkiej reakcji alergicznej od razu użyj adrenaliny, wezwij pomoc, a w kolejnych godzinach mierz cukier częściej niż zwykle i powiedz lekarzowi, że chorujesz na cukrzycę.
Adrenalina ratuje życie przy ciężkiej reakcji alergicznej i cukrzyca nie jest powodem, aby z niej rezygnować. Po jej wstrzyknięciu cukier we krwi może na pewien czas wzrosnąć, bo adrenalina działa odwrotnie niż insulina. Zwykle jest to krótkotrwałe, ale warto to sprawdzić glukometrem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysoki cukier na glukometrze po wstrzyknięciu adrenaliny
- nasilone pragnienie i częste oddawanie moczu
- suchość w ustach i zmęczenie
- nudności, wymioty lub zapach acetonu z ust
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie odkładaj ani nie zmniejszaj dawki adrenaliny w stanie zagrożenia życia z powodu cukrzycy. Po podaniu adrenaliny kontroluj glikemię częściej przez kolejne godziny i w razie utrzymującej się hiperglikemii zwiększ dawkę insuliny[1]. Przy wlewie ciągłym adrenaliny prowadź regularne pomiary glikemii i dostosowuj insulinoterapię na bieżąco.
Skutek kliniczny
Po podaniu adrenaliny może wystąpić przemijająca hiperglikemia mimo stosowania insuliny glargine. Po pojedynczym wstrzyknięciu w anafilaksji efekt jest krótkotrwały, a przy ciągłym wlewie dożylnym może być znaczny i utrzymywać się przez cały czas podawania.
Mechanizm
Adrenalina działa przeciwstawnie do insuliny i podnosi stężenie glukozy we krwi. Hamuje wydzielanie insuliny, dlatego u chorych na cukrzycę może być konieczne zwiększenie dawki insuliny lub innych leków hipoglikemizujących[1]. Leki sympatykomimetyczne, w tym adrenalina, zmniejszają działanie hipoglikemizujące insuliny glargine[2][3]. Dodatkowo adrenalina pobudza glikogenolizę i glukoneogenezę w wątrobie oraz ogranicza obwodowe zużycie glukozy.
Monitorować
- glikemia po podaniu adrenaliny
- glikemia regularnie w trakcie wlewu ciągłego adrenaliny
- ciała ketonowe przy utrzymującej się hiperglikemii u chorych na cukrzycę typu 1
Kiedy ocena się zmienia
| Wlew dożylny ciągłydroga podania · adrenalina | ryzyko rośnie | Wlew ciągły adrenaliny powoduje utrzymującą się hiperglikemię, która wymaga regularnych pomiarów glikemii i bieżącego zwiększania dawek insuliny, zwykle z przejściem na insulinę dożylną. |
| Pojedyncze wstrzyknięcie domięśnioweczas leczenia · adrenalina | ryzyko maleje | Po pojedynczym wstrzyknięciu domięśniowym w anafilaksji wzrost glikemii jest przemijający i zwykle wystarcza częstsza kontrola glikemii bez stałej zmiany dawki insuliny glargine. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Adrenalina WZF 300 mcg/0,3 ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/adrenalina-wzf-100124176/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lantus SoloStar 100 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań we wstrzykiwaczu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lantus-solostar-100130515/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ondibta 100 jednostek/ml, roztwór do wstrzykiwań we wstrzykiwaczu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ondibta-100532522/
Niekorzystna interakcjaArypiprazol+ Insulina glarginePołączenie można stosować, ale po włączeniu, zmianie dawki lub odstawieniu arypiprazolu trzeba częściej kontrolować glikemię i w razie potrzeby dostosować dawkę insuliny glargine.Po rozpoczęciu, zmianie dawki lub odstawieniu arypiprazolu mierz cukier częściej niż zwykle i pokaż wyniki lekarzowi, a dawki insuliny nie zmieniaj samodzielnie bez ustaleń z lekarzem.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Po rozpoczęciu, zmianie dawki lub odstawieniu arypiprazolu mierz cukier częściej niż zwykle i pokaż wyniki lekarzowi, a dawki insuliny nie zmieniaj samodzielnie bez ustaleń z lekarzem.
Arypiprazol może u niektórych osób podnosić poziom cukru we krwi i osłabiać działanie insuliny. Wtedy może być potrzebna zmiana dawki insuliny. Gdy arypiprazol zostanie odstawiony albo zmniejszony, cukier może z kolei spaść. Oba leki można przyjmować razem, ale trzeba pilnować pomiarów cukru.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wzmożone pragnienie i suchość w ustach
- częste oddawanie moczu
- nietypowe zmęczenie lub senność
- nudności, wymioty, ból brzucha lub zapach acetonu z ust
- szybki przyrost masy ciała
- drżenie, poty, kołatanie serca lub nagły głód – mogą oznaczać zbyt niski cukier
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale po włączeniu, zmianie dawki lub odstawieniu arypiprazolu trzeba częściej kontrolować glikemię i w razie potrzeby dostosować dawkę insuliny glargine[1]. Warto ocenić HbA1c i masę ciała przed rozpoczęciem leczenia arypiprazolem i okresowo w jego trakcie. Pacjenta należy poinformować o objawach hiperglikemii i hipoglikemii oraz o konieczności zgłaszania nieprawidłowych wyników samokontroli.
Skutek kliniczny
Możliwe pogorszenie kontroli glikemii i zwiększenie zapotrzebowania na insulinę po włączeniu arypiprazolu. Odwrotnie – po odstawieniu arypiprazolu albo po zamianie silniej działającego metabolicznie leku przeciwpsychotycznego na arypiprazol zapotrzebowanie na insulinę może się zmniejszyć, co grozi hipoglikemią przy niezmienionej dawce.
Mechanizm
Atypowe leki przeciwpsychotyczne mogą zmniejszać działanie hipoglikemizujące insuliny, a ich przyjmowanie może wymagać zmiany dawki insuliny glargine[1]. Arypiprazol należy do tej grupy i może sprzyjać hiperglikemii przez wpływ na wrażliwość tkanek na insulinę oraz na łaknienie i masę ciała, choć w porównaniu z klozapiną czy olanzapiną ryzyko zaburzeń metabolicznych jest zwykle mniejsze. Nie ma interakcji farmakokinetycznej – insulina nie zmienia stężenia arypiprazolu, a arypiprazol nie wpływa na metabolizm insuliny.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- glikemia w samokontroli, zwłaszcza w pierwszych tygodniach po zmianie leczenia arypiprazolem
- HbA1c
- masa ciała i obwód talii
- objawy hiperglikemii i kwasicy ketonowej
- objawy hipoglikemii po odstawieniu arypiprazolu lub zmniejszeniu jego dawki
Kiedy ocena się zmienia
| Arypiprazol włączany u pacjenta już leczonego insuliną glarginekolejność włączenia · arypiprazol | inne zalecenie | Po włączeniu arypiprazolu należy częściej kontrolować glikemię, ponieważ zapotrzebowanie na insulinę może wzrosnąć i może być konieczne zwiększenie dawki insuliny glargine. |
| Odstawienie arypiprazolu lub zamiana klozapiny albo olanzapiny na arypiprazolkolejność włączenia · arypiprazol | inne zalecenie | Po odstawieniu arypiprazolu albo zamianie leku przeciwpsychotycznego o silniejszym działaniu metabolicznym na arypiprazol zapotrzebowanie na insulinę może się zmniejszyć, dlatego trzeba monitorować glikemię pod kątem hipoglikemii i rozważyć redukcję dawki insuliny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lantus SoloStar 100 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań we wstrzykiwaczu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lantus-solostar-100130515/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilify. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/abilify-100125856/
Niekorzystna interakcjaBetaksolol+ Insulina glarginePołączenie można stosować pod warunkiem częstszej kontroli glikemii, zwłaszcza po włączeniu betaksololu lub zmianie jego dawki.Częściej mierz cukier, zwłaszcza w pierwszych tygodniach stosowania betaksololu, a przy poceniu się, głodzie lub nagłym osłabieniu zmierz cukier i zjedz coś słodkiego.szybki (godziny)rozległe badania
Niekorzystna interakcja
Częściej mierz cukier, zwłaszcza w pierwszych tygodniach stosowania betaksololu, a przy poceniu się, głodzie lub nagłym osłabieniu zmierz cukier i zjedz coś słodkiego.
Betaksolol, także w kroplach do oczu, może sprawić, że gorzej poczujesz niedocukrzenie. Typowe objawy, takie jak szybkie bicie serca czy drżenie rąk, mogą być słabsze albo w ogóle się nie pojawić. Pocenie się i uczucie głodu zwykle nadal występują. Niedocukrzenie może też trwać dłużej niż zwykle.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zimny pot
- nagły głód
- osłabienie lub zawroty głowy
- splątanie lub trudności z koncentracją
- niewyraźne widzenie
- bardzo wolne bicie serca
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Połączenie można stosować pod warunkiem częstszej kontroli glikemii, zwłaszcza po włączeniu betaksololu lub zmianie jego dawki. Zmiana leczenia wpływającego na metabolizm glukozy może wymagać zmiany dawki insuliny glargine.[1] Pacjenta należy poinformować, że objawy niedocukrzenia mogą być mniej wyraźne, a pocenie się i głód pozostają ważnymi sygnałami ostrzegawczymi. U pacjentów z nawracającymi hipoglikemiami lub nieświadomością hipoglikemii warto rozważyć ciągłe monitorowanie glikemii.
Skutek kliniczny
Hipoglikemia może zostać rozpoznana później, ponieważ nie wystąpią typowe objawy ostrzegawcze zależne od układu współczulnego, takie jak przyspieszone bicie serca i drżenie. Pocenie się i uczucie głodu zwykle się utrzymują. Możliwe jest wydłużenie epizodu hipoglikemii, a u części pacjentów zmiana zapotrzebowania na insulinę w obie strony.[1]
Mechanizm
Leki beta-adrenolityczne mogą zarówno nasilać, jak i osłabiać hipoglikemizujące działanie insuliny.[1] Blokada receptorów beta-adrenergicznych zmniejsza wyrównawcze reakcje adrenergiczne w hipoglikemii albo całkowicie je znosi, więc kołatanie serca, tachykardia i drżenie rąk mogą nie wystąpić.[1] Blokada receptorów beta2 może też osłabiać glikogenolizę wątrobową i wydłużać powrót glikemii do normy po epizodzie hipoglikemii. Betaksolol działa wybiórczo na receptory beta1, dlatego wpływ na metabolizm glukozy jest mniejszy niż w przypadku leków nieselektywnych, ale wybiórczość nie jest całkowita. Po podaniu do oka betaksolol wchłania się do krążenia i może dawać te same interakcje co postać ogólna.[2]
Monitorować
- glikemia, częściej w pierwszych tygodniach po włączeniu betaksololu lub zmianie dawki
- częstość i nasilenie epizodów hipoglikemii
- tętno i ciśnienie tętnicze
Kiedy ocena się zmienia
| Krople do oczupostać · betaksolol | ryzyko maleje | Po podaniu do oka narażenie ogólnoustrojowe jest mniejsze niż po tabletkach, ale interakcje typowe dla beta-adrenolityków mogą nadal wystąpić. Edukacja pacjenta i kontrola glikemii pozostają wskazane. |
| Betaksolol włączany u pacjenta stosującego już insulinę glarginekolejność włączenia · betaksolol | inne zalecenie | Po włączeniu betaksololu u pacjenta ustabilizowanego na insulinie glargine należy częściej kontrolować glikemię i w razie potrzeby skorygować dawkę insuliny. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych objawy hipoglikemii często są słabiej wyrażone, a jej skutki, takie jak upadki i zaburzenia rytmu, poważniejsze. Maskowanie objawów przez beta-adrenolityk zwiększa to ryzyko. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lantus SoloStar 100 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań we wstrzykiwaczu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lantus-solostar-100130515/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Betoptic S 2,5 mg/ml, krople do oczu, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/betoptic-s-100010018/
Niekorzystna interakcjaBetametazon+ Insulina glarginePrzy ogólnoustrojowym podaniu betametazonu choremu leczonemu insuliną glargine zwiększ częstość pomiarów glikemii i przygotuj się na zwiększenie dawki insuliny.Częściej mierz cukier w czasie leczenia betametazonem i przez kilka dni po jego zakończeniu, a dawkę insuliny zmieniaj tylko zgodnie z zaleceniem lekarza.szybki (godziny)rozległe badania
Niekorzystna interakcja
Częściej mierz cukier w czasie leczenia betametazonem i przez kilka dni po jego zakończeniu, a dawkę insuliny zmieniaj tylko zgodnie z zaleceniem lekarza.
Betametazon w zastrzyku może podnieść poziom cukru we krwi i osłabić działanie insuliny glargine. Może być wtedy potrzebna większa dawka insuliny, o której decyduje lekarz. Po zakończeniu leczenia sterydem cukier może spaść za nisko, jeśli nadal wstrzykujesz zwiększoną dawkę insuliny. Krem z betametazonem stosowany krótko na małym obszarze skóry zwykle nie wpływa na cukier.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wysokie wyniki z glukometru
- wzmożone pragnienie i częste oddawanie moczu
- senność i osłabienie
- drżenie, poty, kołatanie serca lub nagły głód po zakończeniu leczenia sterydem
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Przy ogólnoustrojowym podaniu betametazonu choremu leczonemu insuliną glargine zwiększ częstość pomiarów glikemii i przygotuj się na zwiększenie dawki insuliny[1]. Hiperglikemia posteroidowa często wymaga nie tylko korekty insuliny bazalnej, ale też dołączenia insuliny okołoposiłkowej lub korekcyjnej według decyzji lekarza. U ciężarnych z cukrzycą otrzymujących betametazon w celu przyspieszenia dojrzewania płuc płodu wzrost glikemii bywa znaczny i wymaga ścisłego monitorowania w szpitalu. Po zakończeniu steroidoterapii dawkę insuliny stopniowo zmniejsza się do wyjściowej, aby uniknąć hipoglikemii. Krótkie stosowanie kremu na niewielką powierzchnię skóry nie wymaga zmiany leczenia.
Skutek kliniczny
Hiperglikemia, wyraźna zwłaszcza po posiłkach, z możliwą dekompensacją cukrzycy, a w cukrzycy typu 1 także z ryzykiem kwasicy ketonowej. Betametazon działa długo, dlatego wzrost glikemii może utrzymywać się przez całą dobę i kilka dni po pojedynczym wstrzyknięciu. Po odstawieniu lub zmniejszeniu dawki betametazonu pozostawienie zwiększonej dawki insuliny grozi hipoglikemią.
Mechanizm
Betametazon podany ogólnoustrojowo działa przeciwstawnie do insuliny – nasila glukoneogenezę w wątrobie, zmniejsza wrażliwość tkanek obwodowych na insulinę i ogranicza wychwyt glukozy przez mięśnie. Kortykosteroidy osłabiają hipoglikemizujące działanie insuliny glargine, co może wymagać zmiany jej dawki[1]. Przy stosowaniu na skórę wchłanianie ogólnoustrojowe jest zwykle małe, ale rośnie przy dużej powierzchni, opatrunku okluzyjnym, uszkodzonej skórze i długim leczeniu silnym preparatem.
Metabolizm i transportery
- Betametazon: substrat CYP3A4[2]
Monitorować
- glikemia włośniczkowa, również po południu i wieczorem
- glikemia na czczo przy dłuższej steroidoterapii
- ketony we krwi lub w moczu przy wysokich glikemiach w cukrzycy typu 1
- objawy hipoglikemii po odstawieniu betametazonu
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórę, krótko, na niewielką powierzchniędroga podania · betametazon | ryzyko maleje | Przy krótkim stosowaniu na małej powierzchni nieuszkodzonej skóry wchłanianie ogólnoustrojowe jest zbyt małe, by istotnie zmienić glikemię. |
| Długotrwałe stosowanie na skórę na dużej powierzchni lub pod opatrunkiem okluzyjnymczas leczenia · betametazon | ryzyko rośnie | Przy dużej powierzchni, okluzji, uszkodzonej skórze lub długim leczeniu silnym preparatem wchłanianie rośnie i możliwa jest hiperglikemia, zwłaszcza u dzieci. |
| Odstawienie betametazonu po zwiększeniu dawki insulinykolejność włączenia · betametazon | inne zalecenie | Po odstawieniu lub zmniejszeniu dawki betametazonu dawkę insuliny stopniowo zmniejsza się do wyjściowej pod kontrolą glikemii. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lantus SoloStar 100 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań we wstrzykiwaczu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/lantus-solostar-100130515/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Betnovate. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/betnovate-100087311/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.