Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Kapiwasertyb / Kapiwasertyb i ryfampicyna

Kapiwasertyb i ryfampicyna

Jaki opis pokazać?

Niekorzystna interakcja

Unikaj łączenia kapiwasertybu z ryfampicyną.

Nie zaczynaj ryfampicyny, dopóki twój onkolog nie potwierdzi, że wolno ją łączyć z kapiwasertybem – pokaż lekarzowi wszystkie przyjmowane leki.

Niekorzystna interakcjaKapiwasertyb+ RyfampicynaUnikaj łączenia kapiwasertybu z ryfampicyną.Nie zaczynaj ryfampicyny, dopóki twój onkolog nie potwierdzi, że wolno ją łączyć z kapiwasertybem – pokaż lekarzowi wszystkie przyjmowane leki.opóźniony (dni)badania kliniczne

Niekorzystna interakcja

Nie zaczynaj ryfampicyny, dopóki twój onkolog nie potwierdzi, że wolno ją łączyć z kapiwasertybem – pokaż lekarzowi wszystkie przyjmowane leki.

Ryfampicyna przyspiesza usuwanie z organizmu leku przeciwnowotworowego kapiwasertybu. Przez to kapiwasertyb może działać słabiej i gorzej hamować chorobę nowotworową. Tych leków nie powinno się przyjmować razem, a leczenie zakażenia trzeba dobrać tak, by nie osłabiało terapii onkologicznej.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nowe lub nasilające się objawy choroby nowotworowej
  • nowe zgrubienia lub bóle, które wcześniej nie występowały
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Unikaj łączenia kapiwasertybu z ryfampicyną[1]. Jeśli pacjent wymaga leczenia przeciwprątkowego lub innego wskazania dla ryfampicyny, skonsultuj z onkologiem i specjalistą chorób zakaźnych możliwość schematu bez silnego lub umiarkowanego induktora CYP3A4 albo czasowego wstrzymania kapiwasertybu. Pamiętaj, że po odstawieniu ryfampicyny efekt indukcji ustępuje stopniowo, więc może być potrzebna ponowna ocena leczenia[2].

Skutek kliniczny

Spadek ekspozycji na kapiwasertyb może osłabić jego działanie przeciwnowotworowe i zmniejszyć skuteczność leczenia raka piersi[1].

Mechanizm

Ryfampicyna jest silnym induktorem CYP3A4 i przyspiesza metabolizm leków przekształcanych przez ten enzym[2]. Kapiwasertyb jest metabolizowany głównie przez CYP3A4 i UGT2B7, dlatego indukcja CYP3A4 zmniejsza jego stężenie w osoczu[1]. Inny silny induktor CYP3A4, enzalutamid, zmniejszył AUC kapiwasertybu o około 40–50%[1].

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Ryfampicyna – silny induktor CYP3A4[3], kapiwasertyb – substrat CYP3A4[4]
  • Kapiwasertyb: inhibitor BCRP[4], inhibitor CYP2C9[4], inhibitor CYP2D6[4], słaby inhibitor CYP3A4[4], inhibitor MATE1[4], inhibitor MATE2-K[4], inhibitor OAT3[4], inhibitor OATP1B1[4], inhibitor OATP1B3[4], inhibitor OCT2[4], inhibitor UGT1A1[4], induktor CYP1A2[4], induktor CYP2B6[4], induktor CYP3A4[4], substrat CYP3A4[4], substrat UGT2B7[4]
  • Ryfampicyna: inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OATP1B3[3], umiarkowany induktor CYP1A2[3], umiarkowany induktor CYP2B6[3], silny induktor CYP2C19[3], umiarkowany induktor CYP2C8[3], umiarkowany induktor CYP2C9[3], silny induktor CYP3A4[3], silny induktor P-gp[5], silny induktor UGT1A1[5]

Monitorować

  • odpowiedź na leczenie onkologiczne (ocena progresji choroby)
  • przegląd wszystkich leków pod kątem induktorów CYP3A4 po każdej zmianie terapii

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie ryfampicyny przed (ponownym) włączeniem kapiwasertybukolejność włączenia · ryfampicynainne zalecenieEfekt indukcyjny ryfampicyny utrzymuje się przez pewien czas po jej odstawieniu, dlatego przy planowaniu włączenia kapiwasertybu po zakończeniu ryfampicyny należy uwzględnić stopniowe wygasanie indukcji.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Truqap 160 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/truqap-100499945/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Truqap. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/truqap-100499945/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/

Alkohol przy tych lekach

Interakcja o niejasnym znaczeniuKapiwasertyba alkoholNie ma potrzeby zmiany dawki kapiwasertybu, ale warto zalecić ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, niewielkich ilości.Jeśli pijesz alkohol, rób to rzadko i w małych ilościach, a gdy masz podwyższony cukier, biegunkę lub ranki w ustach, nie pij go wcale.nieznanyteoretyczne

Interakcja o niejasnym znaczeniu

Jeśli pijesz alkohol, rób to rzadko i w małych ilościach, a gdy masz podwyższony cukier, biegunkę lub ranki w ustach, nie pij go wcale.

Alkohol nie zmienia działania tego leku przeciwnowotworowego, ale może nasilać niektóre jego działania niepożądane. Lek często podnosi poziom cukru we krwi i wywołuje biegunkę albo ranki w jamie ustnej. Alkohol może te dolegliwości pogarszać i sprzyjać odwodnieniu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silne pragnienie i częste oddawanie moczu
  • biegunka trwająca dłużej niż dobę
  • zawroty głowy i suchość w ustach świadczące o odwodnieniu
  • bolesne ranki w jamie ustnej
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie ma potrzeby zmiany dawki kapiwasertybu, ale warto zalecić ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, niewielkich ilości. Pacjentom z hiperglikemią lub cukrzycą, nasiloną biegunką albo zapaleniem jamy ustnej należy doradzić unikanie alkoholu. Przy objawach hiperglikemii lub uporczywej biegunce pacjent powinien skontaktować się z onkologiem.

Skutek kliniczny

Okazjonalne spożycie niewielkiej ilości alkoholu nie powinno istotnie zmieniać skuteczności ani bezpieczeństwa kapiwasertybu. Większe ilości alkoholu mogą utrudniać kontrolę glikemii, nasilać biegunkę i odwodnienie oraz zwiększać dolegliwości ze strony jamy ustnej. Odwodnienie przy biegunce może dodatkowo obciążać nerki.

Mechanizm

Alkohol prawdopodobnie nie zmienia stężenia kapiwasertybu, ale oba mogą nasilać te same działania niepożądane. ChPL kapiwasertybu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani wśród interakcji[1]. Kapiwasertyb jest metabolizowany głównie przez CYP3A4 i UGT2B7[1]. Etanol nie jest istotnym inhibitorem ani induktorem tych szlaków, dlatego interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna. Kapiwasertyb jako inhibitor kinazy AKT często podnosi stężenie glukozy we krwi oraz wywołuje biegunkę, nudności, wymioty i zapalenie błony śluzowej jamy ustnej. Alkohol zaburza kontrolę glikemii, podrażnia przewód pokarmowy i sprzyja odwodnieniu, więc może teoretycznie nasilać te działania.

Metabolizm i transportery

  • Kapiwasertyb: inhibitor BCRP[2], inhibitor CYP2C9[2], inhibitor CYP2D6[2], słaby inhibitor CYP3A4[2], inhibitor MATE1[2], inhibitor MATE2-K[2], inhibitor OAT3[2], inhibitor OATP1B1[2], inhibitor OATP1B3[2], inhibitor OCT2[2], inhibitor UGT1A1[2], induktor CYP1A2[2], induktor CYP2B6[2], induktor CYP3A4[2], substrat CYP3A4[2], substrat UGT2B7[2]

Monitorować

  • stężenie glukozy we krwi
  • częstość i nasilenie biegunki
  • objawy odwodnienia
  • stan błony śluzowej jamy ustnej

Kiedy ocena się zmienia

Duże ilości alkoholu jednorazowoilość alkoholu · pacjentryzyko rośnieSpożycie dużej ilości alkoholu może wyraźnie zaburzyć kontrolę glikemii oraz nasilić biegunkę i odwodnienie w trakcie leczenia kapiwasertybem, dlatego należy go unikać.
Przewlekłe nadużywanie alkoholuczas leczenia · pacjentryzyko rośniePrzewlekłe nadużywanie alkoholu sprzyja zaburzeniom gospodarki węglowodanowej i uszkodzeniu wątroby, co utrudnia bezpieczne prowadzenie leczenia kapiwasertybem i wymaga rozmowy z lekarzem prowadzącym.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Truqap 160 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/truqap-100499945/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Truqap. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/truqap-100499945/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaRyfampicynaa alkoholZaleć choremu leczonemu ryfampicyną unikanie alkoholu przez cały okres terapii, a szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu izoniazydu.W trakcie leczenia ryfampicyną nie pij alkoholu, a gdy zauważysz zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz albo silny ból brzucha, od razu skontaktuj się z lekarzem.opóźniony (dni)badania kliniczne

Niekorzystna interakcja

W trakcie leczenia ryfampicyną nie pij alkoholu, a gdy zauważysz zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz albo silny ból brzucha, od razu skontaktuj się z lekarzem.

Ryfampicyna i alkohol mogą obciążać wątrobę, a razem mogą jej szkodzić bardziej niż osobno. Badania nie są w tej sprawie jednoznaczne, ale ryzyko jest na tyle poważne, że w trakcie leczenia lepiej nie pić alkoholu. Szczególnie ostrożny powinien być chory, który przyjmuje także izoniazyd.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • zażółcenie skóry lub białek oczu
  • ciemny mocz i jasne stolce
  • ból w prawej górnej części brzucha
  • uporczywe nudności lub wymioty
  • nietypowe osłabienie i brak apetytu
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Zaleć choremu leczonemu ryfampicyną unikanie alkoholu przez cały okres terapii, a szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu izoniazydu. Przy objawach uszkodzenia wątroby (żółtaczka, ciemny mocz, silne nudności, ból brzucha) chory powinien niezwłocznie skontaktować się z lekarzem. Ryfampicyna jest przeciwwskazana przy żółtaczce[1].

Skutek kliniczny

Możliwe nasilenie uszkodzenia wątroby, które może objawiać się żółtaczką, bólem w prawym górnym brzuchu, ciemnym moczem, nudnościami i osłabieniem. Ryzyko jest większe, gdy ryfampicyna jest stosowana razem z izoniazydem, jak w typowym leczeniu gruźlicy.

Mechanizm

Zarówno ryfampicyna, jak i alkohol mogą uszkadzać wątrobę, więc ich działanie szkodliwe na ten narząd może się sumować. ChPL ryfampicyny nie wspomina o alkoholu, ale opisuje zwiększone ryzyko hepatotoksyczności przy jednoczesnym stosowaniu z halotanem lub izoniazydem i przeciwwskazuje lek przy żółtaczce[1]. Wyniki badań nad samym połączeniem ryfampicyny z alkoholem są niejednoznaczne.

Metabolizm i transportery

  • Ryfampicyna: inhibitor OATP1B1[2], inhibitor OATP1B3[2], umiarkowany induktor CYP1A2[2], umiarkowany induktor CYP2B6[2], silny induktor CYP2C19[2], umiarkowany induktor CYP2C8[2], umiarkowany induktor CYP2C9[2], silny induktor CYP3A4[2], silny induktor P-gp[3], silny induktor UGT1A1[3]

Monitorować

  • objawy uszkodzenia wątroby (żółtaczka, ciemny mocz, ból w prawym podżebrzu, nudności)
  • aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny, zgodnie z decyzją lekarza prowadzącego
  • ścisła obserwacja w kierunku hepatotoksyczności przy jednoczesnym stosowaniu izoniazydu {{ZR_CHPL}}

Kiedy ocena się zmienia

Regularne lub nadmierne picieilość alkoholu · alkoholryzyko rośnieRegularne lub nadmierne spożywanie alkoholu zwiększa obciążenie wątroby i podnosi ryzyko hepatotoksyczności w trakcie leczenia ryfampicyną, tym bardziej gdy stosowany jest też izoniazyd.
Leczenie wielomiesięczneczas leczenia · pacjentryzyko rośnieDługotrwałe leczenie ryfampicyną, np. w gruźlicy, wydłuża okres narażenia wątroby na jednoczesne działanie leku i alkoholu, dlatego unikanie alkoholu powinno obejmować całą terapię.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
  2. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 631

Połączenie przeciwwskazaneLonafarnib+ KapiwasertybNie łącz lonafarnibu z kapiwasertybem, ponieważ lonafarnibu nie stosuje się z lekami metabolizowanymi głównie przez CYP3A4, a kapiwasertybu należy unikać z silnymi inhibitorami CYP3A4.Nie zaczynaj przyjmować żadnego z tych leków razem z drugim, zanim lekarz prowadzący nie potwierdzi, że to połączenie jest dla ciebie konieczne i bezpieczne.opóźniony (dni)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj przyjmować żadnego z tych leków razem z drugim, zanim lekarz prowadzący nie potwierdzi, że to połączenie jest dla ciebie konieczne i bezpieczne.

Te dwa leki wzajemnie podnoszą swoje stężenie we krwi. Najbardziej rośnie ilość leku przeciwnowotworowego kapiwasertybu, co zwiększa ryzyko jego działań niepożądanych. Oba leki mogą też powodować biegunkę, nudności i wymioty, a razem te dolegliwości mogą być silniejsze. Zwykle tych leków się nie łączy.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silna lub długo trwająca biegunka
  • uporczywe nudności lub wymioty
  • wysypka
  • wzmożone pragnienie i częste oddawanie moczu
  • kołatanie serca, zawroty głowy lub omdlenie
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Nie łącz lonafarnibu z kapiwasertybem, ponieważ lonafarnibu nie stosuje się z lekami metabolizowanymi głównie przez CYP3A4, a kapiwasertybu należy unikać z silnymi inhibitorami CYP3A4[1][2]. Jeśli zespół prowadzący uzna skojarzenie za niezbędne, dawkę kapiwasertybu trzeba zmniejszyć[2]. Przy utrzymujących się objawach toksyczności lonafarnibu zmniejsza się jego dawkę o 50% i monitoruje QTc[1]. Decyzję podejmuje onkolog wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie lonafarnibem.

Skutek kliniczny

Wzrost ekspozycji na kapiwasertyb zwiększa ryzyko jego działań toksycznych[2]. Możliwe jest też nasilenie toksyczności lonafarnibu, w tym wydłużenie odstępu QTc[1]. Sumowanie biegunki, nudności i wymiotów grozi odwodnieniem i zaburzeniami elektrolitowymi.

Mechanizm

Lonafarnib jest silnym inhibitorem CYP3A4 działającym w oparciu o mechanizm, a kapiwasertyb jest metabolizowany głównie przez CYP3A4 i UGT2B7[1][2]. Silny inhibitor CYP3A4 (itrakonazol) zwiększył AUC kapiwasertybu o 95% i Cmax o 70%[2]. Kapiwasertyb jest słabym, zależnym od czasu inhibitorem CYP3A, więc może dodatkowo podnosić stężenie lonafarnibu, który również jest metabolizowany przez CYP3A4 i CYP3A5[2][1]. Oba leki często wywołują działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, co może się sumować.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Lonafarnib – silny inhibitor CYP3A4[3], kapiwasertyb – substrat CYP3A4[4]
  • Kapiwasertyb – słaby inhibitor CYP3A4[4], lonafarnib – wrażliwy substrat CYP3A4[3]
  • Kapiwasertyb – induktor CYP3A4[4], lonafarnib – wrażliwy substrat CYP3A4[3]
  • Lonafarnib: słaby inhibitor CYP2C19[3], silny inhibitor CYP3A4[3], inhibitor MATE1[3], inhibitor MATE2-K[3], inhibitor P-gp[3], wrażliwy substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3]
  • Kapiwasertyb: inhibitor BCRP[4], inhibitor CYP2C9[4], inhibitor CYP2D6[4], słaby inhibitor CYP3A4[4], inhibitor MATE1[4], inhibitor MATE2-K[4], inhibitor OAT3[4], inhibitor OATP1B1[4], inhibitor OATP1B3[4], inhibitor OCT2[4], inhibitor UGT1A1[4], induktor CYP1A2[4], induktor CYP2B6[4], induktor CYP3A4[4], substrat CYP3A4[4], substrat UGT2B7[4]

Monitorować

  • działania niepożądane kapiwasertybu, zwłaszcza biegunka, wysypka i hiperglikemia
  • EKG z oceną QTc
  • elektrolity (potas, magnez) przy biegunce lub wymiotach
  • stężenie glukozy we krwi

Bezpieczniejsze alternatywy

alpelizyb (wyłącznie przy mutacji PIK3CA, po ocenie onkologa)

Kiedy ocena się zmienia

Kapiwasertyb włączany wkrótce po odstawieniu lonafarnibukolejność włączenia · lonafarnibinne zalecenieLonafarnib hamuje CYP3A4 w sposób oparty na mechanizmie, dlatego po jego odstawieniu aktywność enzymu odtwarza się stopniowo i ekspozycja na kapiwasertyb może być podwyższona przez kilka dni. W tym okresie należy obserwować toksyczność kapiwasertybu.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zokinvy 50 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zokinvy-100471697/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Truqap 160 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/truqap-100499945/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zokinvy. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/zokinvy-100471697/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Truqap. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/truqap-100499945/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneNitrendypina+ RyfampicynaNie łącz nitrendypiny z ryfampicyną, bo połączenie jest przeciwwskazane.Nie przyjmuj nitrendypiny razem z ryfampicyną i zanim zaczniesz ryfampicynę, zapytaj lekarza, jakim lekiem zastąpić nitrendypinę.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj nitrendypiny razem z ryfampicyną i zanim zaczniesz ryfampicynę, zapytaj lekarza, jakim lekiem zastąpić nitrendypinę.

Ryfampicyna sprawia, że organizm bardzo szybko usuwa nitrendypinę. Przez to nitrendypina przestaje skutecznie obniżać ciśnienie i może ono wyraźnie wzrosnąć. Tych leków nie wolno przyjmować razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • wysokie wyniki pomiarów ciśnienia
  • ból głowy, zwłaszcza w okolicy potylicy
  • zawroty głowy
  • szum w uszach lub zaburzenia widzenia
  • ból w klatce piersiowej lub duszność – w takim przypadku pilnie wezwij pomoc
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz nitrendypiny z ryfampicyną, bo połączenie jest przeciwwskazane.[1][2] Na czas leczenia ryfampicyną zamień nitrendypinę na lek przeciwnadciśnieniowy z innej grupy i sprawdź jego interakcję z ryfampicyną, ponieważ ryfampicyna osłabia także działanie innych antagonistów wapnia, niektórych beta-adrenolityków, enalaprylu i losartanu.[3] Po zakończeniu leczenia ryfampicyną indukcja enzymów wygasa stopniowo, dlatego po powrocie do nitrendypiny kontroluj ciśnienie tętnicze.

Skutek kliniczny

Nitrendypina nie osiąga skutecznych stężeń w osoczu, co prowadzi do osłabienia lub utraty działania przeciwnadciśnieniowego i niekontrolowanego nadciśnienia tętniczego.[2][1]

Mechanizm

Ryfampicyna silnie indukuje CYP3A4, który odpowiada za metabolizm nitrendypiny w błonie śluzowej przewodu pokarmowego i w wątrobie.[1] Nasila to efekt pierwszego przejścia i klirens nitrendypiny, przez co jej biodostępność znacznie się zmniejsza.[1] Ten sam mechanizm dotyczy innych dihydropirydynowych antagonistów wapnia, a dla nitrendypiny przewidywany jest także na podstawie danych dla nifedypiny.[2]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Ryfampicyna – silny induktor CYP3A4[4], nitrendypina – substrat CYP3A4[5]
  • Nitrendypina: substrat CYP3A4[5]
  • Ryfampicyna: inhibitor OATP1B1[4], inhibitor OATP1B3[4], umiarkowany induktor CYP1A2[4], umiarkowany induktor CYP2B6[4], silny induktor CYP2C19[4], umiarkowany induktor CYP2C8[4], umiarkowany induktor CYP2C9[4], silny induktor CYP3A4[4], silny induktor P-gp[6], silny induktor UGT1A1[6]

Monitorować

  • ciśnienie tętnicze, także w domowych pomiarach
  • objawy niekontrolowanego nadciśnienia po zmianie leczenia i po odstawieniu ryfampicyny

Kiedy ocena się zmienia

Po odstawieniu ryfampicynykolejność włączenia · ryfampicynainne zalecenieDziałanie indukujące ryfampicyny wygasa stopniowo po jej odstawieniu, dlatego po powrocie do nitrendypiny skuteczność leku może być przez pewien czas osłabiona. Kontroluj ciśnienie tętnicze w okresie przejściowym.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Nitresan 10 mg 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nitresan-10-mg-100192284/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Nitrendypina Egis 10 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/nitrendypina-egis-100047553/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
  4. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Nitresan 10 mg. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/nitresan-10-mg-100192284/
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneRyfampicyna+ KabotegrawirNie łącz ryfampicyny z kabotegrawirem w żadnej postaci – połączenie jest przeciwwskazane, a zaleceń dotyczących dawkowania kabotegrawiru przy ryfampicynie nie ustalono.Nie zaczynaj brać ryfampicyny, jeśli stosujesz kabotegrawir albo niedawno go stosowałeś(-aś) – powiedz o tym lekarzowi, który przepisuje ryfampicynę, oraz lekarzowi, który prowadzi twoje leczenie lub profilaktykę HIV.opóźniony (dni)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj brać ryfampicyny, jeśli stosujesz kabotegrawir albo niedawno go stosowałeś(-aś) – powiedz o tym lekarzowi, który przepisuje ryfampicynę, oraz lekarzowi, który prowadzi twoje leczenie lub profilaktykę HIV.

Tych dwóch leków nie wolno stosować razem. Ryfampicyna sprawia, że organizm szybciej usuwa kabotegrawir, więc jego ilość we krwi wyraźnie spada. Przez to kabotegrawir może przestać działać – leczenie HIV może zawieść, a jeśli stosujesz go, żeby chronić się przed zakażeniem, ochrona może być niewystarczająca. Kabotegrawir we wstrzyknięciach długo utrzymuje się w organizmie, więc to ważne także wtedy, gdy ostatnie wstrzyknięcie było jakiś czas temu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka, ból gardła, wysypka lub powiększone węzły chłonne u osoby stosującej lek, żeby chronić się przed HIV
  • pogorszenie wyników badań kontrolnych HIV
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Nie łącz ryfampicyny z kabotegrawirem w żadnej postaci – połączenie jest przeciwwskazane, a zaleceń dotyczących dawkowania kabotegrawiru przy ryfampicynie nie ustalono.[1] Jeśli pacjent wymaga leczenia ryfampicyną, schemat przeciwretrowirusowy albo sposób profilaktyki przedekspozycyjnej musi zmienić lekarz prowadzący leczenie HIV, z uwzględnieniem interakcji nowego schematu z ryfampicyną. Przy postaci do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu należy pamiętać, że kabotegrawir utrzymuje się w organizmie długo po ostatnim wstrzyknięciu, więc decyzję o włączeniu ryfampicyny trzeba skonsultować także wtedy, gdy iniekcje niedawno przerwano.

Skutek kliniczny

Spadek stężenia kabotegrawiru może prowadzić do utraty jego działania terapeutycznego.[1] W leczeniu zakażenia HIV-1 grozi to niepowodzeniem wirusologicznym i możliwym rozwojem oporności, a w profilaktyce przedekspozycyjnej – zakażeniem HIV-1 mimo stosowania leku.[2]

Mechanizm

Ryfampicyna silnie indukuje UGT1A1, CYP3A4 i P-gp, a kabotegrawir jest eliminowany głównie przez glukuronidację z udziałem UGT1A1 i w mniejszym stopniu UGT1A9.[3] Przyspieszony metabolizm powoduje istotne zmniejszenie stężenia kabotegrawiru w osoczu – po podaniu doustnym AUC zmniejszało się o 59%, a Cmax o 6%.[1]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Ryfampicyna – silny induktor P-gp[4], kabotegrawir – substrat P-gp[5]
  • Ryfampicyna – silny induktor UGT1A1[4], kabotegrawir – substrat UGT1A1[5]
  • Ryfampicyna: inhibitor OATP1B1[6], inhibitor OATP1B3[6], umiarkowany induktor CYP1A2[6], umiarkowany induktor CYP2B6[6], silny induktor CYP2C19[6], umiarkowany induktor CYP2C8[6], umiarkowany induktor CYP2C9[6], silny induktor CYP3A4[6], silny induktor P-gp[4], silny induktor UGT1A1[4]
  • Kabotegrawir: inhibitor OAT1[5], inhibitor OAT3[5], substrat BCRP[5], substrat P-gp[5], substrat UGT1A1[5]

Monitorować

  • wiremia HIV-1 (HIV RNA) u leczonych, jeśli doszło do jednoczesnego stosowania
  • test w kierunku HIV-1 u osób stosujących profilaktykę przedekspozycyjną, jeśli doszło do jednoczesnego stosowania
  • objawy ostrego zakażenia HIV u osób stosujących profilaktykę przedekspozycyjną

Kiedy ocena się zmienia

Zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiupostać · kabotegrawirinne zalecenieKabotegrawir w postaci do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu utrzymuje się w organizmie długo po ostatniej iniekcji, a interakcja dotyczy również tego okresu. Przed włączeniem ryfampicyny u osoby, która niedawno otrzymywała wstrzyknięcia, konieczna jest konsultacja z lekarzem prowadzącym leczenie lub profilaktykę HIV i zapewnienie w pełni skutecznego schematu ochronnego.
Ryfampicyna stosowana przed planowanym rozpoczęciem kabotegrawirukolejność włączenia · pacjentinne zalecenieNie rozpoczynaj kabotegrawiru u pacjenta w trakcie leczenia ryfampicyną. Termin rozpoczęcia kabotegrawiru po zakończeniu ryfampicyny powinien uwzględniać stopniowe ustępowanie indukcji enzymów i ustalić go lekarz prowadzący.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Vocabria 400 mg, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vocabria-100441698/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Apretude 30 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/apretude-100486102/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Vocabria. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vocabria-100441698/
  6. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneRyfampicyna+ LefamulinaNie łącz lefamuliny z ryfampicyną.Jeśli przyjmujesz ryfampicynę albo niedawno ją odstawiłeś, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie przed rozpoczęciem leczenia lefamuliną.opóźniony (dni)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz ryfampicynę albo niedawno ją odstawiłeś, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie przed rozpoczęciem leczenia lefamuliną.

Ryfampicyna bardzo przyspiesza usuwanie lefamuliny z organizmu. Lefamulina ma wtedy we krwi zbyt niskie stężenie i może nie wyleczyć zakażenia. Tych dwóch leków nie stosuje się razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka, która nie spada po kilku dniach leczenia
  • nasilający się kaszel lub duszność
  • pogorszenie samopoczucia mimo przyjmowania antybiotyku
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Nie łącz lefamuliny z ryfampicyną.[1] U pacjenta leczonego ryfampicyną wybierz antybiotyk spoza substratów CYP3A, na przykład beta-laktam. Indukcja enzymów utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po odstawieniu ryfampicyny, dlatego lefamuliny nie włącza się bezpośrednio po zakończeniu leczenia ryfampicyną.[2]

Skutek kliniczny

Znaczne obniżenie stężenia lefamuliny w osoczu grozi niepowodzeniem leczenia zakażenia, w tym pozaszpitalnego zapalenia płuc, oraz sprzyja selekcji opornych szczepów.[1]

Mechanizm

Ryfampicyna jest silnym induktorem CYP3A i P-gp, a lefamulina jest substratem tych szlaków. Indukcja przyspiesza metabolizm lefamuliny i zmniejsza jej wchłanianie, przez co ekspozycja na lefamulinę podaną doustnie spada o ponad 70% (AUC 0,28).[1] Ryfampicyna przyspiesza metabolizm leków metabolizowanych przez cytochrom P450 i zmniejsza ich aktywność.[2]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Ryfampicyna – silny induktor CYP3A4[3], lefamulina – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Ryfampicyna – silny induktor P-gp[5], lefamulina – substrat P-gp[4]
  • Ryfampicyna: inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OATP1B3[3], umiarkowany induktor CYP1A2[3], umiarkowany induktor CYP2B6[3], silny induktor CYP2C19[3], umiarkowany induktor CYP2C8[3], umiarkowany induktor CYP2C9[3], silny induktor CYP3A4[3], silny induktor P-gp[5], silny induktor UGT1A1[5]
  • Lefamulina: inhibitor BCRP[4], inhibitor CYP2C8[4], umiarkowany inhibitor CYP3A4[4], inhibitor MATE1[4], inhibitor OATP1B1[4], inhibitor OATP1B3[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]

Monitorować

  • skuteczność leczenia zakażenia (gorączka, objawy oddechowe, parametry stanu zapalnego) – jeśli połączenie zostało już zastosowane
  • aktualna lista leków pacjenta pod kątem innych induktorów CYP3A

Bezpieczniejsze alternatywy

amoksycylinaamoksycylina z kwasem klawulanowymcefuroksymceftriakson

Kiedy ocena się zmienia

Dożylnadroga podania · lefamulinaryzyko malejePrzy lefamulinie podawanej dożylnie spadek ekspozycji jest mniejszy (AUC 0,73, Cmax 0,92), ale połączenie pozostaje przeciwwskazane.
Lefamulina po niedawnym odstawieniu ryfampicynykolejność włączenia · ryfampicynainne zaleceniePo odstawieniu ryfampicyny indukcja enzymów wygasa stopniowo, dlatego przy niedawnym zakończeniu terapii ryfampicyną należy liczyć się z obniżonym stężeniem lefamuliny i rozważyć inny antybiotyk.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenleta 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xenleta-100440180/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 27.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenleta. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 27.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/xenleta-100440180/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 27.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneRyfampicyna+ KariprazynaNie łącz kariprazyny z ryfampicyną.Nie zaczynaj ryfampicyny, dopóki lekarz i psychiatra nie zdecydują, jak zmienić leczenie, i nie odstawiaj sam kariprazyny.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj ryfampicyny, dopóki lekarz i psychiatra nie zdecydują, jak zmienić leczenie, i nie odstawiaj sam kariprazyny.

Ryfampicyna, antybiotyk stosowany między innymi w gruźlicy, sprawia, że organizm znacznie szybciej usuwa kariprazynę. Lek na psychozę może wtedy przestać działać, a objawy choroby mogą wrócić, nawet po kilku tygodniach. Tych leków nie stosuje się razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • powrót lub nasilenie urojeń, omamów albo podejrzliwości
  • narastający niepokój, bezsenność lub rozdrażnienie
  • wewnętrzny przymus ruchu i trudność z usiedzeniem w miejscu po zakończeniu antybiotyku
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łącz kariprazyny z ryfampicyną.[1] Gdy ryfampicyna jest niezbędna, zamień kariprazynę na lek przeciwpsychotyczny, którego stężenie nie zależy istotnie od CYP3A4, i zaplanuj zmianę wspólnie z psychiatrą. Po zakończeniu leczenia ryfampicyną powrót do kariprazyny rozważ dopiero po wygaśnięciu indukcji enzymatycznej i obserwuj pacjenta przez kilka tygodni, bo długi okres półtrwania czynnych metabolitów opóźnia ustalenie się stężeń.[1]

Skutek kliniczny

Znaczne zmniejszenie stężenia kariprazyny i jej czynnych metabolitów może prowadzić do utraty skuteczności leczenia przeciwpsychotycznego i nawrotu objawów choroby.[1] Po odstawieniu ryfampicyny indukcja stopniowo wygasa, a ekspozycja na kariprazynę narasta, co przy dawce zwiększonej w trakcie skojarzenia grozi nasileniem działań niepożądanych.

Mechanizm

Ryfampicyna jest silnym induktorem CYP3A4 i przyspiesza metabolizm leków przez niego rozkładanych.[2] Kariprazyna oraz jej czynne metabolity, demetylokariprazyna i didemetylokariprazyna, są metabolizowane głównie przez CYP3A4, z niewielkim udziałem CYP2D6.[1] Silne i umiarkowane induktory CYP3A4 mogą znacząco zmniejszać całkowitą ekspozycję na kariprazynę.[1]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Ryfampicyna – silny induktor CYP3A4[3], kariprazyna – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Ryfampicyna: inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OATP1B3[3], umiarkowany induktor CYP1A2[3], umiarkowany induktor CYP2B6[3], silny induktor CYP2C19[3], umiarkowany induktor CYP2C8[3], umiarkowany induktor CYP2C9[3], silny induktor CYP3A4[3], silny induktor P-gp[5], silny induktor UGT1A1[5]
  • Kariprazyna: inhibitor P-gp[4], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • nawrót lub nasilenie objawów psychotycznych
  • akatyzja i objawy pozapiramidowe po odstawieniu ryfampicyny
  • tolerancja leku przeciwpsychotycznego wprowadzonego w zamian

Bezpieczniejsze alternatywy

amisulprydsulpiryd

Kiedy ocena się zmienia

Odstawienie ryfampicyny przed włączeniem lub powrotem do kariprazynykolejność włączenia · ryfampicynainne zaleceniePo odstawieniu ryfampicyny indukcja CYP3A4 wygasa stopniowo, dlatego włączenie kariprazyny wymaga odczekania i kilkutygodniowej obserwacji skuteczności oraz działań niepożądanych z uwagi na długi okres półtrwania jej czynnych metabolitów.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila 1,5 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reagila-100390771/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Reagila. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reagila-100390771/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneRyfampicyna+ FostemsawirPołączenie jest przeciwwskazane i nie należy stosować ryfampicyny u pacjenta leczonego fostemsawirem.Nie przyjmuj ryfampicyny razem z fostemsawirem i od razu powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie HIV, jeśli ktoś przepisał ci ryfampicynę.opóźniony (dni)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj ryfampicyny razem z fostemsawirem i od razu powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie HIV, jeśli ktoś przepisał ci ryfampicynę.

Ryfampicyna, antybiotyk stosowany między innymi w leczeniu gruźlicy, bardzo mocno przyspiesza usuwanie z organizmu fostemsawiru, leku na HIV. Przez to w twoim organizmie może być za mało fostemsawiru, a leczenie HIV przestanie działać. Wirus może się wtedy namnażać i uodpornić na lek. Tych dwóch leków nie wolno przyjmować razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • spadek skuteczności leczenia HIV zwykle nie daje odczuwalnych objawów i wykrywa go dopiero badanie krwi
  • częstsze lub nawracające infekcje
  • gorączka, nocne poty lub chudnięcie bez wyraźnej przyczyny
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Połączenie jest przeciwwskazane i nie należy stosować ryfampicyny u pacjenta leczonego fostemsawirem.[1][2] Gdy pacjent przyjmujący fostemsawir wymaga leczenia gruźlicy lub innego zakażenia, przy którym rozważa się ryfampicynę, lekarz prowadzący terapię HIV powinien wspólnie z lekarzem leczącym zakażenie dobrać inny lek przeciwprątkowy albo zmodyfikować schemat przeciwretrowirusowy. Działanie indukujące ryfampicyny utrzymuje się przez pewien czas po jej odstawieniu, dlatego fostemsawiru nie należy włączać bezpośrednio po zakończeniu leczenia ryfampicyną bez konsultacji ze specjalistą.

Skutek kliniczny

Znaczne zmniejszenie stężenia temsawiru może skutkować utratą odpowiedzi wirusologicznej.[2] Niedostateczne stężenie leku przeciwretrowirusowego sprzyja też rozwojowi oporności wirusa HIV-1 i utracie kolejnej opcji terapeutycznej u pacjenta, który zwykle ma już ograniczone możliwości leczenia.

Mechanizm

Ryfampicyna jest silnym induktorem CYP3A4, glikoproteiny P i UGT1A1, co prowadzi do znacznego zmniejszenia stężenia leków wrażliwych na tę indukcję, w tym fostemsawiru.[1] Temsawir, czynna postać fostemsawiru, jest substratem glikoproteiny P i BCRP, a jego biotransformacja przebiega częściowo z udziałem CYP3A4.[2] Podczas jednoczesnego stosowania z ryfampicyną obserwowano istotne zmniejszenie stężenia temsawiru w osoczu.[2]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Ryfampicyna – silny induktor CYP3A4[3], fostemsawir – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[4]
  • Ryfampicyna – silny induktor P-gp[5], fostemsawir – substrat P-gp[4]
  • Ryfampicyna: inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OATP1B3[3], umiarkowany induktor CYP1A2[3], umiarkowany induktor CYP2B6[3], silny induktor CYP2C19[3], umiarkowany induktor CYP2C8[3], umiarkowany induktor CYP2C9[3], silny induktor CYP3A4[3], silny induktor P-gp[5], silny induktor UGT1A1[5]
  • Fostemsawir: inhibitor BCRP[4], inhibitor OATP1B1[4], inhibitor OATP1B3[4], substrat BCRP[4], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]

Monitorować

  • obciążenie wirusowe HIV-1 (HIV-1 RNA), jeśli doszło do jednoczesnego stosowania
  • liczba limfocytów CD4
  • przegląd wszystkich przyjmowanych leków i preparatów ziołowych pod kątem silnych induktorów CYP3A

Bezpieczniejsze alternatywy

ryfabutyna

Kiedy ocena się zmienia

Po odstawieniu ryfampicynykolejność włączenia · ryfampicynainne zalecenieIndukcja enzymów i transporterów utrzymuje się przez pewien czas po odstawieniu ryfampicyny, dlatego włączenie fostemsawiru bezpośrednio po zakończeniu leczenia ryfampicyną wymaga konsultacji ze specjalistą i kontroli obciążenia wirusowego.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rukobia 600 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rukobia-100443935/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rukobia. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rukobia-100443935/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneRyfampicyna+ KobicystatNie łączy się ryfampicyny z kobicystatem.Nie zaczynaj ryfampicyny, jeśli bierzesz kobicystat, i od razu powiedz o tym lekarzowi, który leczy cię z powodu HIV.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj ryfampicyny, jeśli bierzesz kobicystat, i od razu powiedz o tym lekarzowi, który leczy cię z powodu HIV.

Ryfampicyna sprawia, że organizm bardzo szybko usuwa kobicystat i lek na HIV, który kobicystat wzmacnia. Przez to leczenie HIV może przestać działać, a wirus może stać się oporny na leki. Tych leków nie wolno przyjmować razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • lekarz informuje o wzroście ilości wirusa we krwi
  • nawracające infekcje lub gorączka
  • pleśniawki w jamie ustnej
  • niezamierzony spadek masy ciała
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie łączy się ryfampicyny z kobicystatem.[1] Gdy pacjent leczony atazanawirem lub darunawirem wzmacnianym kobicystatem wymaga leczenia przeciwprątkowego, lekarz specjalista od HIV i gruźlicy powinien wspólnie zmienić schemat – zastąpić ryfampicynę ryfabutyną z odpowiednio zmodyfikowanym dawkowaniem albo zmienić schemat przeciwretrowirusowy na taki, który można stosować z ryfampicyną. Efekt indukcyjny ryfampicyny utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po jej odstawieniu, dlatego nie należy włączać kobicystatu bezpośrednio po zakończeniu leczenia ryfampicyną bez konsultacji ze specjalistą.

Skutek kliniczny

Zmniejszają się stężenia kobicystatu oraz wzmacnianego atazanawiru lub darunawiru. Grozi to utratą działania przeciwwirusowego i powstaniem oporności HIV na leczenie.[1]

Mechanizm

Ryfampicyna jest silnym induktorem CYP3A, a kobicystat jest substratem CYP3A. Indukcja przyspiesza metabolizm kobicystatu i zmniejsza jego stężenie w osoczu, więc kobicystat przestaje skutecznie hamować metabolizm wzmacnianego atazanawiru lub darunawiru.[1] Ryfampicyna przyspiesza też bezpośrednio metabolizm inhibitorów proteazy HIV, takich jak atazanawir.[2]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Ryfampicyna – silny induktor CYP3A4[3], kobicystat – substrat CYP3A4[4]
  • Ryfampicyna: inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OATP1B3[3], umiarkowany induktor CYP1A2[3], umiarkowany induktor CYP2B6[3], silny induktor CYP2C19[3], umiarkowany induktor CYP2C8[3], umiarkowany induktor CYP2C9[3], silny induktor CYP3A4[3], silny induktor P-gp[5], silny induktor UGT1A1[5]
  • Kobicystat: inhibitor BCRP[4], słaby inhibitor CYP2D6[3], silny inhibitor CYP3A4[3], inhibitor MATE1[4], inhibitor OATP1B1[4], inhibitor OATP1B3[4], inhibitor P-gp[3], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[4], substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • miano wiremii HIV (HIV RNA) po każdej zmianie schematu
  • liczba limfocytów CD4
  • czynność wątroby (AST, ALT, bilirubina) podczas leczenia przeciwprątkowego

Bezpieczniejsze alternatywy

ryfabutyna

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tybost 150 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tybost-100315114/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tybost. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/tybost-100315114/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneRyfampicyna+ MidostaurynaPołączenie jest przeciwwskazane.Nie zaczynaj ryfampicyny podczas leczenia midostauryną i od razu powiedz o tym lekarzowi, który prowadzi twoje leczenie przeciwnowotworowe.opóźniony (dni)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie zaczynaj ryfampicyny podczas leczenia midostauryną i od razu powiedz o tym lekarzowi, który prowadzi twoje leczenie przeciwnowotworowe.

Ryfampicyna, antybiotyk stosowany m.in. w gruźlicy, sprawia, że organizm bardzo szybko usuwa midostaurynę. Lek na nowotwór krwi przestaje wtedy prawie zupełnie działać. Tych leków nie wolno przyjmować razem. Działanie ryfampicyny utrzymuje się jeszcze przez jakiś czas po jej odstawieniu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • lekarz przepisał ci antybiotyk na gruźlicę lub inne zakażenie, a przyjmujesz midostaurynę
  • nawrót objawów choroby, np. nasilone zmęczenie, gorączka, łatwe powstawanie siniaków
  • przyjmujesz preparaty z zielem dziurawca
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Połączenie jest przeciwwskazane.[1] Midostauryny nie podaje się jednocześnie z ryfampicyną ani z innymi silnymi induktorami CYP3A4, takimi jak karbamazepina, fenytoina, enzalutamid czy ziele dziurawca.[1] Gdy pacjent leczony midostauryną wymaga leczenia zakażenia, lekarz prowadzący leczenie przeciwnowotworowe razem ze specjalistą chorób zakaźnych lub chorób płuc powinien dobrać schemat bez ryfampicyny. Indukcja enzymów narasta stopniowo i utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po odstawieniu ryfampicyny, dlatego o terminie włączenia midostauryny po zakończeniu ryfampicyny decyduje lekarz prowadzący.

Skutek kliniczny

Ekspozycja na midostaurynę i jej aktywne metabolity spada niemal całkowicie, co grozi utratą skuteczności leczenia przeciwnowotworowego.[1] Zwiększanie dawki midostauryny nie jest uznanym sposobem wyrównania tak dużego spadku ekspozycji.

Mechanizm

Ryfampicyny nie łączy się z midostauryną, bo silnie przyspiesza jej rozkład w wątrobie. Midostauryna jest intensywnie metabolizowana głównie przez CYP3A4, a ryfampicyna jest silnym induktorem tego enzymu.[1] Ryfampicyna przyspiesza metabolizm leków przekształcanych przez enzymy cytochromu P450 i zmniejsza ich aktywność.[2] U zdrowych uczestników ryfampicyna w dawce 600 mg na dobę podawana do stanu stacjonarnego zmniejszyła Cmax pojedynczej dawki 50 mg midostauryny przeciętnie o 73%, a AUCinf przeciętnie o 96%.[1] Podobnie zmniejszała się ekspozycja na aktywny metabolit CGP62221, a średnie AUClast metabolitu CGP52421 zmniejszyło się o 60%.[1]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Ryfampicyna – silny induktor CYP3A4[3], midostauryna – wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Ryfampicyna: inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OATP1B3[3], umiarkowany induktor CYP1A2[3], umiarkowany induktor CYP2B6[3], silny induktor CYP2C19[3], umiarkowany induktor CYP2C8[3], umiarkowany induktor CYP2C9[3], silny induktor CYP3A4[3], silny induktor P-gp[5], silny induktor UGT1A1[5]
  • Midostauryna: słaby inhibitor BCRP[4], inhibitor CYP1A2[4], inhibitor CYP2E1[4], induktor CYP1A2[4], słaby induktor CYP2B6[4], induktor CYP3A4[4], wrażliwy substrat CYP3A4[4]

Monitorować

  • wykrycie jednoczesnego przepisania ryfampicyny i midostauryny przed wydaniem leków
  • skuteczność leczenia przeciwnowotworowego, jeśli do połączenia doszło
  • pełna lista leków i ziół pacjenta pod kątem innych silnych induktorów CYP3A4, w tym ziela dziurawca

Kiedy ocena się zmienia

Midostauryna włączana wkrótce po odstawieniu ryfampicynykolejność włączenia · ryfampicynainne zalecenieIndukcja CYP3A4 po ryfampicynie wygasa stopniowo, dlatego termin włączenia midostauryny po zakończeniu ryfampicyny ustala lekarz prowadzący z uwzględnieniem utrzymującego się spadku ekspozycji.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rydapt 25 mg, kapsułki miękkie. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rydapt-100392385/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF 150 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 10.11.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rydapt. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rydapt-100392385/
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rifampicyna TZF. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 10.11.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/rifampicyna-tzf-100058290/

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
  • Korzystna interakcjaPołączenie celowe

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.