Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Karboplatyna / Karboplatyna i pegfilgrastym

Karboplatyna i pegfilgrastym

Jaki opis pokazać?

Korzystna interakcja

Pegfilgrastym podaje się w każdym cyklu co najmniej 24 godziny po zakończeniu wlewu karboplatyny.

Wykonaj zastrzyk dokładnie w dniu wskazanym przez lekarza, nie wcześniej niż następnego dnia po wlewie chemioterapii, i zgłaszaj się na zlecone badania krwi.

Korzystna interakcjaKarboplatyna+ PegfilgrastymPegfilgrastym podaje się w każdym cyklu co najmniej 24 godziny po zakończeniu wlewu karboplatyny.Wykonaj zastrzyk dokładnie w dniu wskazanym przez lekarza, nie wcześniej niż następnego dnia po wlewie chemioterapii, i zgłaszaj się na zlecone badania krwi.opóźniony (dni)rozległe badania

Korzystna interakcja

Wykonaj zastrzyk dokładnie w dniu wskazanym przez lekarza, nie wcześniej niż następnego dnia po wlewie chemioterapii, i zgłaszaj się na zlecone badania krwi.

Pegfilgrastym jest podawany razem z chemioterapią karboplatyną celowo – pomaga szpikowi szybciej odbudować białe krwinki, które chronią cię przed zakażeniami. Ważne jest, aby zastrzyk wykonać nie wcześniej niż następnego dnia po zakończeniu wlewu chemioterapii, bo podany zbyt wcześnie może zaszkodzić zamiast pomóc. Ten lek nie chroni przed spadkiem płytek krwi, dlatego badania krwi przed każdym cyklem nadal są potrzebne.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła, kaszel albo pieczenie przy oddawaniu moczu
  • ból w lewej górnej części brzucha lub w lewym barku
  • siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
  • silny ból kości, który nie ustępuje po zwykłych lekach przeciwbólowych
  • duszność
ChPL
ostrożność
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
rozległe badania

Postępowanie

Pegfilgrastym podaje się w każdym cyklu co najmniej 24 godziny po zakończeniu wlewu karboplatyny[1]. Nie podaje się go w dniu chemioterapii ani tuż przed nią, a jeśli ma być podany przed cyklem, bezpieczny jest odstęp 14 dni przed rozpoczęciem chemioterapii[1]. O włączeniu profilaktyki decyduje indywidualne ryzyko gorączki neutropenicznej wynikające ze schematu i czynników pacjenta, a nie samo stosowanie karboplatyny. Przed każdym cyklem karboplatyny należy ocenić morfologię krwi, ponieważ ciężka mielosupresja jest przeciwwskazaniem do jej podania[2].

Skutek kliniczny

Przy zachowaniu właściwego odstępu pegfilgrastym skraca czas trwania ciężkiej neutropenii i zmniejsza ryzyko gorączki neutropenicznej oraz zakażeń po karboplatynie. Pegfilgrastym nie chroni przed małopłytkowością ani niedokrwistością, które są istotnymi objawami toksyczności szpikowej karboplatyny.

Mechanizm

Pegfilgrastym pobudza wytwarzanie i dojrzewanie neutrofilów w szpiku, przez co przeciwdziała neutropenii wywołanej mielosupresyjnym działaniem karboplatyny. Pobudzone przez pegfilgrastym szybko dzielące się komórki szpiku są wrażliwe na chemioterapię cytotoksyczną, dlatego podanie obu leków zbyt blisko siebie może nasilić mielosupresję zamiast jej zapobiec[1]. Nie oczekuje się interakcji farmakokinetycznej między tymi lekami[1].

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem przed każdym cyklem
  • liczba płytek krwi
  • temperatura ciała i objawy zakażenia
  • ból kości i mięśni po wstrzyknięciu pegfilgrastymu
  • ból w lewym nadbrzuszu lub barku jako możliwy objaw powiększenia śledziony

Kiedy ocena się zmienia

odstep ≤ 24 h od zakończenia wlewu karboplatynypegfilgrastyminne zaleceniePodanie pegfilgrastymu przed upływem 24 godzin od zakończenia chemioterapii może nasilić mielosupresję, dlatego należy przesunąć wstrzyknięcie.
Pegfilgrastym podany przed chemioterapią w odstępie krótszym niż 14 dnikolejność włączenia · pegfilgrastyminne zaleceniePegfilgrastym można bezpiecznie podać na 14 dni przed rozpoczęciem chemioterapii, krótszego odstępu przed cyklem karboplatyny należy unikać, bo pobudzony szpik jest bardziej wrażliwy na lek cytotoksyczny.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Pelgraz 6 mg, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pelgraz-100411680/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Carboplatin Accord 10 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/carboplatin-accord-100225948/

Alkohol przy tych lekach

Karboplatyna a alkohol: brak opisu w bazie.

Pegfilgrastym a alkohol: brak opisu w bazie.

Inne interakcje tych leków 102

Połączenie przeciwwskazaneKarboplatyna+ KlozapinaNie należy łączyć klozapiny z karboplatyną, ponieważ ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego.Nie odstawiaj klozapiny sam, tylko od razu powiedz onkologowi i psychiatrze, że masz dostać lub dostajesz chemioterapię razem z klozapiną.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie odstawiaj klozapiny sam, tylko od razu powiedz onkologowi i psychiatrze, że masz dostać lub dostajesz chemioterapię razem z klozapiną.

Oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki białe chroniące przed zakażeniami. Przyjmowane razem bardzo zwiększają ryzyko groźnego spadku liczby tych krwinek i ciężkich infekcji. Dlatego tych leków zwykle nie łączy się, a o dalszym leczeniu decydują wspólnie lekarz onkolog i psychiatra.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
  • objawy przeziębienia lub grypy
  • siniaki lub krwawienia bez wyraźnej przyczyny
  • duże osłabienie
  • kołatanie serca lub ból w klatce piersiowej
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie należy łączyć klozapiny z karboplatyną, ponieważ ChPL klozapiny zabrania jednoczesnego stosowania substancji o istotnym działaniu hamującym czynność szpiku kostnego[1]. Leczenia klozapiną nie wolno rozpoczynać u pacjenta przyjmującego leki wiążące się ze znacznym ryzykiem agranulocytozy, a zaburzenia czynności szpiku kostnego są przeciwwskazaniem do jej stosowania[2][3]. Gdy pacjent leczony klozapiną wymaga chemioterapii karboplatyną, decyzję o odstawieniu klozapiny lub zamianie na inny lek przeciwpsychotyczny powinni podjąć wspólnie psychiatra i onkolog, uwzględniając ryzyko nawrotu psychozy u pacjenta z lekooporną schizofrenią. Jeśli w wyjątkowej sytuacji zespół leczący uzna, że korzyść przeważa ryzyko, konieczna jest bardzo częsta kontrola morfologii z rozmazem i natychmiastowe działanie przy spadku liczby granulocytów, a dawkę karboplatyny może być trzeba zmodyfikować zgodnie z jej ChPL[4].

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko ciężkiej neutropenii i agranulocytozy, a w konsekwencji ciężkich, potencjalnie śmiertelnych zakażeń. Nakładająca się toksyczność utrudnia też ustalenie, który lek odpowiada za spadek liczby granulocytów, a gorączka neutropeniczna może zostać pomylona z gorączką towarzyszącą zapaleniu mięśnia sercowego wywołanemu klozapiną albo odwrotnie. Zaburzenia elektrolitowe, które mogą wystąpić podczas leczenia karboplatyną, wymagają ostrożności u pacjenta przyjmującego klozapinę, ponieważ jej ChPL zaleca ostrożność przy lekach powodujących zaburzenia elektrolitowe[1].

Mechanizm

Oba leki hamują czynność szpiku kostnego, więc ich działania mielosupresyjne sumują się. Karboplatyna jest lekiem cytotoksycznym, którego główną toksycznością jest zahamowanie czynności szpiku, a jej ChPL wskazuje, że skojarzenie z innymi lekami mielosupresyjnymi może wymagać zmiany dawki lub schematu, aby ograniczyć addytywną mielosupresję[4]. Klozapina może wywołać neutropenię i agranulocytozę, a jej ChPL zalicza środki cytotoksyczne do leków hamujących czynność szpiku, których nie wolno stosować jednocześnie z klozapiną[1]. Nie opisano interakcji farmakokinetycznej, ponieważ karboplatyna nie jest metabolizowana przez izoenzymy cytochromu P450 odpowiedzialne za przemiany klozapiny.

Metabolizm i transportery

  • Klozapina: umiarkowanie wrażliwy substrat CYP1A2[5], drugorzędny szlak substrat CYP2C19[6], drugorzędny szlak substrat CYP2D6[6], substrat CYP3A4[6]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów
  • liczba płytek krwi
  • temperatura ciała i objawy zakażenia
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • EKG z oceną odstępu QTc
  • czynność nerek (kreatynina, klirens kreatyniny)

Bezpieczniejsze alternatywy

arypiprazolrisperidonolanzapina

Kiedy ocena się zmienia

Klozapina włączana u pacjenta w trakcie chemioterapii karboplatynąkolejność włączenia · klozapinainterakcja nie dotyczyRozpoczynanie leczenia klozapiną u pacjenta przyjmującego leki o znacznym ryzyku agranulocytozy jest wprost przeciwwskazane w ChPL klozapiny.
eGFR ≤ 30pacjentryzyko rośnieCiężka niewydolność nerek jest przeciwwskazaniem do stosowania karboplatyny, chyba że korzyść przeważa ryzyko, oraz przeciwwskazaniem do stosowania klozapiny, a upośledzenie wydalania karboplatyny nasila jej toksyczność szpikową.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/clopizam-100383587/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ayupil 12,5 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ayupil-100396213/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Paxifar 25 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/paxifar-100435798/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Carboplatin Accord 10 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/carboplatin-accord-100225948/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Clopizam. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/clopizam-100383587/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneKarboplatyna+ CydofowirNie podawaj cydofowiru pacjentowi leczonemu karboplatyną, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane.Jeśli jesteś leczony karboplatyną, powiedz o tym każdemu lekarzowi, który chce podać ci cydofowir, aby mógł wybrać inne leczenie.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli jesteś leczony karboplatyną, powiedz o tym każdemu lekarzowi, który chce podać ci cydofowir, aby mógł wybrać inne leczenie.

Tych dwóch leków nie stosuje się razem. Oba mogą uszkadzać nerki, a podane razem zwiększają ryzyko poważnego uszkodzenia nerek. Gdy nerki gorzej pracują, lek stosowany w chemioterapii dłużej zostaje w organizmie i silniej osłabia szpik, co zwiększa ryzyko zakażeń i krwawień.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • wyraźnie mniej oddawanego moczu
  • obrzęki nóg lub twarzy
  • gorączka lub dreszcze
  • łatwe powstawanie siniaków albo krwawienia z nosa lub dziąseł
  • silne osłabienie i zmęczenie
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – wydalanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie podawaj cydofowiru pacjentowi leczonemu karboplatyną, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane.[1] Jeśli pacjent onkologiczny wymaga leczenia zakażenia wirusowego, wybór leku przeciwwirusowego i ewentualną zmianę terminu chemioterapii ustala lekarz prowadzący razem z onkologiem. Przy rozważaniu zamiany należy uwzględnić, że inne leki przeciwwirusowe stosowane w zakażeniach CMV też mają działanie nefrotoksyczne albo mielosupresyjne.

Skutek kliniczny

Głównym zagrożeniem jest ostre uszkodzenie nerek, które może być nieodwracalne. Pogorszenie czynności nerek zwiększa narażenie na karboplatynę i nasila jej toksyczność szpikową, co sprzyja neutropenii, małopłytkowości i zakażeniom. Rozwinięta niewydolność nerek wyklucza dalsze stosowanie cydofowiru[1] i ogranicza możliwość leczenia karboplatyną.[2]

Mechanizm

Cydofowiru nie łączy się z lekami o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym, a karboplatyna do nich należy.[1] Oba leki uszkadzają nerki, więc ich działanie nefrotoksyczne się sumuje. Karboplatyna zmienia klirens nerkowy, co może nasilać toksyczność innych leków nefrotoksycznych, zwłaszcza przy niewydolności nerek.[2] Oba leki są wydalane przez nerki, dlatego pogorszenie ich czynności zwiększa ekspozycję na każdy z nich. Dodatkowo oba działają mielosupresyjnie, a skojarzenie karboplatyny z innymi lekami hamującymi szpik może wymagać zmiany dawki lub schematu.[2]

Monitorować

  • stężenie kreatyniny w surowicy i klirens kreatyniny
  • białko w moczu
  • morfologia krwi z rozmazem, zwłaszcza liczba neutrofilów i płytek krwi

Kiedy ocena się zmienia

eGFR ≤ 30 mL/minpacjentinne zaleceniePrzy klirensie kreatyniny ≤ 30 mL/min karboplatyna jest przeciwwskazana, chyba że korzyści przewyższają ryzyko, a cydofowir jest przeciwwskazany w niewydolności nerek. U takiego pacjenta żadnego z leków nie należy dodatkowo obciążać drugim lekiem nefrotoksycznym.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Cidofovir Tillomed 75 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cidofovir-tillomed-100492942/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Carboplatin Accord 10 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/carboplatin-accord-100225948/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneNeomycyna+ KarboplatynaNie stosuj neomycyny u pacjenta leczonego karboplatyną.Nie stosuj neomycyny w trakcie leczenia karboplatyną i zapytaj lekarza albo farmaceutę o inny lek na skórę.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie stosuj neomycyny w trakcie leczenia karboplatyną i zapytaj lekarza albo farmaceutę o inny lek na skórę.

Neomycyna w aerozolu na skórę i karboplatyna, lek stosowany w chemioterapii, mogą razem uszkadzać nerki i słuch. Lek na skórę też częściowo przenika do krwi, zwłaszcza gdy nakładasz go na ranę albo dużą powierzchnię. Dlatego tych leków nie łączy się ze sobą.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • szumy lub dzwonienie w uszach
  • pogorszenie słuchu
  • zawroty głowy i zaburzenia równowagi
  • wyraźnie mniej oddawanego moczu
  • obrzęki nóg lub twarzy
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – wydalanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie stosuj neomycyny u pacjenta leczonego karboplatyną.[1][2] Do miejscowego leczenia zakażeń skóry wybierz antybiotyk spoza grupy aminoglikozydów. Jeśli neomycyna została już zastosowana, oceń czynność nerek i słuch pacjenta przed kolejnym cyklem karboplatyny.

Skutek kliniczny

Możliwe nasilenie uszkodzenia nerek i narządu słuchu, z szumami usznymi, niedosłuchem i zaburzeniami równowagi. Ryzyko jest większe u pacjentów z niewydolnością nerek.[3]

Mechanizm

Neomycyna jako aminoglikozyd działa ototoksycznie i nefrotoksycznie, a karboplatyna również uszkadza nerki i narząd słuchu, więc te działania niepożądane się sumują. Karboplatyna zmienia klirens nerkowy, co może sprzyjać kumulacji leków wydalanych przez nerki i nasilać ich toksyczność.[3] Długotrwałe stosowanie neomycyny z lekami nefro- i ototoksycznymi może nasilać jej toksyczność.[1] Wchłanianie neomycyny przez nieuszkodzoną skórę jest niewielkie, ale rośnie przy uszkodzonej lub rozległej powierzchni.

Monitorować

  • stężenie kreatyniny i eGFR
  • słuch (szumy uszne, niedosłuch)
  • zawroty głowy i zaburzenia równowagi
  • ilość oddawanego moczu

Bezpieczniejsze alternatywy

mupirocynakwas fusydowy

Kiedy ocena się zmienia

Skóra uszkodzona, rozległa powierzchnia lub zmiany sączącedroga podania · neomycynaryzyko rośnieNa uszkodzonej lub rozległej powierzchni skóry wchłanianie neomycyny rośnie, co zwiększa ryzyko sumowania toksyczności z karboplatyną. Neomycyny nie stosuje się na takie powierzchnie.
Długotrwałe stosowanieczas leczenia · neomycynaryzyko rośnieDługotrwałe stosowanie neomycyny z lekami nefro- i ototoksycznymi może nasilać jej toksyczność.
eGFR ≤ 30pacjentryzyko rośnieToksyczność skojarzenia karboplatyny z aminoglikozydami jest większa u pacjentów z niewydolnością nerek. Przy klirensie kreatyniny ≤ 30 mL/min karboplatyna jest przeciwwskazana, chyba że korzyści przeważają ryzyko.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Neomycinum TZF 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neomycinum-tzf-100046743/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Neobiotic 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neobiotic-100427913/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Carboplatin Accord 10 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/carboplatin-accord-100225948/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneSelektywne leki immunosupresyjne (np. fingolimod, teriflunomid, leflunomid)+ Pochodne platyny (np. karboplatyna, oksaliplatyna, cisplatyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i pochodnej platyny należy unikać tego połączenia albo stosować je tylko po wspólnej decyzji onkologa i lekarza prowadzącego leczenie immunosupresyjne, przy ścisłym monitorowaniu morfologii krwi i objawów zakażenia.Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność i masz dostać chemioterapię lekiem z grupy pochodnych platyny, powiedz o tym onkologowi i lekarzowi prowadzącemu przed rozpoczęciem leczenia i nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz lek obniżający odporność i masz dostać chemioterapię lekiem z grupy pochodnych platyny, powiedz o tym onkologowi i lekarzowi prowadzącemu przed rozpoczęciem leczenia i nie odstawiaj żadnego leku na własną rękę.

Leki obniżające odporność, na przykład fingolimod, natalizumab, tofacytynib czy mykofenolan mofetyl, oraz chemioterapia lekami takimi jak cisplatyna, karboplatyna czy oksaliplatyna osłabiają obronę organizmu przed zakażeniami. Razem działają silniej niż osobno, więc łatwiej o poważne zakażenie i spadek liczby krwinek. Lekarze często wstrzymują lub zmieniają lek obniżający odporność na czas chemioterapii. Nie dotyczy to apremilastu i nerandomilastu, które nie osłabiają odporności w takim stopniu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka lub dreszcze
  • kaszel, duszność lub ból w klatce piersiowej
  • ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej
  • pieczenie przy oddawaniu moczu
  • wysypka z pęcherzykami lub półpasiec
  • siniaki, krwawienia z nosa lub dziąseł
  • nowe zaburzenia widzenia, mowy, równowagi lub osłabienie jednej strony ciała
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu selektywnego leku immunosupresyjnego i pochodnej platyny należy unikać tego połączenia albo stosować je tylko po wspólnej decyzji onkologa i lekarza prowadzącego leczenie immunosupresyjne, przy ścisłym monitorowaniu morfologii krwi i objawów zakażenia. W stwardnieniu rozsianym natalizumab, fingolimod, ozanimod, ponesimod i teriflunomid zwykle odstawia się przed chemioterapią, a leczenie choroby podstawowej wznawia po ocenie onkologicznej i hematologicznej[1]. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie należy rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji kolestyraminą lub węglem aktywowanym, bo lek długo utrzymuje się w organizmie. U biorców przeszczepów leczonych mykofenolanem, belataceptem lub innym lekiem immunosupresyjnym zwykle nie odstawia się immunosupresji całkowicie, lecz modyfikuje jej intensywność w porozumieniu z ośrodkiem transplantacyjnym. Tofacytynib i abatacept zazwyczaj wstrzymuje się na czas chemioterapii. Należy rozważyć profilaktykę zakażeń oportunistycznych i ocenić status serologiczny w kierunku wirusa zapalenia wątroby typu B. Szczepionek żywych nie wolno podawać w trakcie takiego leczenia.

Skutek kliniczny

Głównym skutkiem jest zwiększone ryzyko ciężkich zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, w tym zakażeń oportunistycznych, a także pogłębienie i wydłużenie cytopenii po chemioterapii. Przy natalizumabie i modulatorach receptora sfingozyno‑1‑fosforanu dochodzi ryzyko postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii i reaktywacji wirusów z grupy opryszczki. Mykofenolan, leflunomid, teriflunomid i tofacytynib mogą same obniżać liczbę krwinek, co nasila hematotoksyczność platyny. Część charakterystyk leków grupy A, między innymi natalizumabu, fingolimodu, ozanimodu i ponesimodu, wymienia czynną chorobę nowotworową lub leczenie przeciwnowotworowe jako przeciwwskazanie albo sytuację wymagającą przerwania terapii.

Mechanizm

Interakcja jest farmakodynamiczna i wspólna dla całej klasy poza apremilastem i nerandomilastem. Pochodne platyny działają mielosupresyjnie i wywołują neutropenię, limfopenię oraz małopłytkowość, a selektywne leki immunosupresyjne osłabiają odporność komórkową lub humoralną różnymi drogami. Modulatory receptora sfingozyno‑1‑fosforanu (fingolimod, ozanimod, ponesimod) zatrzymują limfocyty w węzłach chłonnych, natalizumab blokuje migrację limfocytów do tkanek, tofacytynib hamuje kinazy JAK, leflunomid i teriflunomid hamują syntezę pirymidyn w dzielących się limfocytach, mykofenolan mofetyl i kwas mykofenolowy hamują syntezę puryn, abatacept i belatacept blokują kostymulację limfocytów T, immunoglobulina przeciw limfocytom T i inebilizumab usuwają limfocyty, a rawulizumab, efgartigimod alfa i imlifidaza osłabiają dopełniacz lub przeciwciała IgG. Efekty sumują się i prowadzą do głębszego upośledzenia odporności. Interakcja farmakokinetyczna nie ma istotnego znaczenia, bo pochodne platyny są wydalane głównie przez nerki i nie wpływają na metabolizm leków grupy A.

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem przed każdym cyklem chemioterapii i w okresie nadiru
  • bezwzględna liczba limfocytów i neutrofili
  • objawy zakażenia, w tym gorączka, kaszel, zmiany skórne i objawy ze strony układu moczowego
  • nowe objawy neurologiczne u pacjentów po natalizumabie lub modulatorach receptora sfingozyno‑1‑fosforanu
  • aktywność aminotransferaz przy leflunomidzie, teriflunomidzie i tofacytynibie
  • stężenie kreatyniny i eGFR przy cisplatynie i karboplatynie

Kiedy ocena się zmienia

Okres eliminacji leku po jego odstawieniuodstep · selektywne leki immunosupresyjneinne zalecenieLeflunomid i teriflunomid utrzymują się w organizmie przez wiele miesięcy po odstawieniu, a limfopenia po fingolimodzie, ozanimodzie i ponesimodzie oraz działanie natalizumabu, inebilizumabu i immunoglobuliny przeciw limfocytom T ustępują stopniowo. Samo odstawienie leku tuż przed chemioterapią nie usuwa interakcji. Przy leflunomidzie i teriflunomidzie należy rozważyć przyspieszoną eliminację, a przy pozostałych lekach uwzględnić okres utrzymywania się efektu i kontrolować liczbę limfocytów.
Przewlekła immunosupresja po przeszczepie narządukolejność włączenia · pacjentinne zalecenieU biorców przeszczepów leczonych mykofenolanem mofetylu, kwasem mykofenolowym lub belataceptem całkowite odstawienie immunosupresji grozi odrzuceniem narządu. Zamiast unikania połączenia zwykle zmniejsza się intensywność immunosupresji i prowadzi ścisłe monitorowanie w porozumieniu z ośrodkiem transplantacyjnym.

Źródła

  1. Ruggiero A, Redemagni C, Camnasio CA, Morteo V, Carcagni F, Zatti S, et al. A Delicate Balance: Immunotherapy for Endometrial Cancer in a Patient With Multiple Sclerosis. J Med Cases. 2026;17(8):371-375. doi: 10.14740/jmc5260. PMID: 42490778.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazanePochodne platyny (np. karboplatyna, oksaliplatyna, cisplatyna)+ Szczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze) klasaPrzy stosowaniu pochodnej platyny nie podaje się szczepionki przeciw żółtej febrze – połączenie jest przeciwwskazane.Jeśli przyjmujesz chemioterapię lekiem z platyną, nie szczep się przeciw żółtej febrze i przed planowaną podróżą porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz chemioterapię lekiem z platyną, nie szczep się przeciw żółtej febrze i przed planowaną podróżą porozmawiaj z lekarzem prowadzącym leczenie.

Leki z platyną, takie jak cisplatyna, karboplatyna czy oksaliplatyna, stosowane w chemioterapii osłabiają odporność. Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który u osoby z osłabioną odpornością może wywołać ciężką chorobę zagrażającą życiu. Dlatego w czasie takiego leczenia nie wolno się szczepić przeciw żółtej febrze. Szczepienie można zaplanować przed chemioterapią albo po jej zakończeniu, gdy lekarz uzna, że odporność wróciła.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka, dreszcze i bóle mięśni w dniach po szczepieniu
  • zażółcenie skóry lub białek oczu
  • silny ból głowy, sztywność karku, splątanie lub drgawki
  • krwawienia, siniaki bez urazu
  • wyraźne osłabienie, wymioty, zmniejszenie ilości oddawanego moczu
ChPL
nie sprawdzono
Mechanizm
PD – antagonizm
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Przy stosowaniu pochodnej platyny nie podaje się szczepionki przeciw żółtej febrze – połączenie jest przeciwwskazane. Dotyczy to karboplatyny, oksaliplatyny i cisplatyny niezależnie od schematu, także w skojarzeniu z innymi cytostatykami. Szczepienie należy wykonać przed rozpoczęciem chemioterapii albo odroczyć do czasu odbudowy odporności po jej zakończeniu, co ocenia lekarz prowadzący. Gdy szczepienie nie jest możliwe, a podróż do rejonu endemicznego jest konieczna, lekarz wystawia zaświadczenie o przeciwwskazaniu do szczepienia i zaleca ścisłą ochronę przed komarami. Jeśli szczepionkę podano przypadkowo w trakcie leczenia, pacjenta należy pilnie skonsultować z lekarzem chorób zakaźnych i obserwować w kierunku objawów choroby poszczepiennej.

Skutek kliniczny

Grozi rozwój choroby wywołanej wirusem szczepionkowym, w tym postaci trzewnej z niewydolnością wielonarządową i postaci neurologicznej z zapaleniem mózgu, które mogą zakończyć się zgonem. Dodatkowo szczepienie może nie zapewnić ochrony przed żółtą febrą.

Mechanizm

Pochodne platyny działają cytotoksycznie i hamują czynność szpiku, przez co osłabiają odporność komórkową i humoralną. Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który musi się namnożyć w organizmie, aby wywołać odporność. Przy upośledzonej odpowiedzi immunologicznej wirus szczepionkowy może namnażać się w sposób niekontrolowany, a odpowiedź ochronna na szczepienie jest słabsza lub nie powstaje wcale. Interakcja wynika z działania immunosupresyjnego całej klasy i jest wspólna dla karboplatyny, oksaliplatyny i cisplatyny.

Monitorować

  • temperatura ciała i objawy grypopodobne w dniach po przypadkowym szczepieniu
  • aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
  • morfologia krwi z liczbą płytek
  • objawy neurologiczne – ból głowy, sztywność karku, splątanie, drgawki
  • czynność nerek
  • liczba neutrofilów i limfocytów przed planowanym szczepieniem po zakończeniu chemioterapii

Kiedy ocena się zmienia

Szczepienie przed rozpoczęciem chemioterapiikolejność włączenia · szczepionki przeciw żółtej febrzeinne zalecenieSzczepienie przeciw żółtej febrze można wykonać przed rozpoczęciem leczenia pochodną platyny, zwykle co najmniej 4 tygodnie wcześniej, aby zdążyła powstać odporność, a wirus szczepionkowy został opanowany przed immunosupresją.
odstep ≥ 3 miesiące od zakończenia chemioterapiipochodne platynyinne zaleceniePo zakończeniu leczenia pochodną platyny szczepienie żywymi szczepionkami rozważa się zwykle nie wcześniej niż po 3 miesiącach i po potwierdzeniu odbudowy odporności. Decyzja zależy od całego schematu leczenia, choroby podstawowej i wyników badań krwi.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaKarboplatyna+ AmikacynaNależy unikać podawania amikacyny jednocześnie z karboplatyną lub wkrótce po niej.Powiedz lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że dostajesz amikacynę lub dostawałeś ją niedawno, i od razu zgłaszaj szumy w uszach, gorszy słuch, zawroty głowy albo mniej moczu niż zwykle.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Powiedz lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że dostajesz amikacynę lub dostawałeś ją niedawno, i od razu zgłaszaj szumy w uszach, gorszy słuch, zawroty głowy albo mniej moczu niż zwykle.

Karboplatyna i amikacyna mogą obciążać nerki i uszkadzać słuch. Podawane razem lub krótko po sobie zwiększają to ryzyko bardziej niż każdy lek osobno. Dlatego lekarz zwykle unika takiego połączenia, a jeśli jest konieczne, często sprawdza wyniki krwi i słuch.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • szumy lub dzwonienie w uszach
  • pogorszenie słuchu albo uczucie zatkanych uszu
  • zawroty głowy i problemy z równowagą
  • wyraźnie mniej oddawanego moczu
  • obrzęki nóg lub twarzy
  • nietypowe zmęczenie i osłabienie
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – wydalanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Należy unikać podawania amikacyny jednocześnie z karboplatyną lub wkrótce po niej[1]. Jeśli skojarzenie jest konieczne, trzeba bardzo uważnie kontrolować słuch i czynność nerek, a przy jednoczesnym stosowaniu szybko działającego leku moczopędnego także stan nawodnienia[1]. Ryzyko jest największe u pacjentów z niewydolnością nerek[2].

Skutek kliniczny

Rośnie ryzyko ostrego uszkodzenia nerek oraz trwałego niedosłuchu i zaburzeń równowagi. Uszkodzenie nerek dodatkowo zmniejsza wydalanie obu leków, co może nasilać mielosupresję po karboplatynie i toksyczność amikacyny.

Mechanizm

Oba leki uszkadzają nerki i narząd słuchu, więc ich działania toksyczne się sumują. Karboplatyna zmienia klirens nerkowy, co może sprzyjać kumulacji amikacyny wydalanej przez nerki i dalej nasilać jej nefro- i ototoksyczność[2]. Toksyczność amikacyny zwiększają cytostatyki zawierające platynę, w tym karboplatyna w dużych dawkach, szczególnie przy istniejącej wcześniej niewydolności nerek[1].

Monitorować

  • stężenie kreatyniny i eGFR przed każdym cyklem i w trakcie leczenia amikacyną
  • słuch (audiometria) oraz objawy szumów usznych i zawrotów głowy
  • stężenie amikacyny w surowicy
  • stan nawodnienia i diureza
  • stosowanie innych leków nefro- lub ototoksycznych, zwłaszcza diuretyków pętlowych i wankomycyny

Kiedy ocena się zmienia

eGFR ≤ 30pacjentryzyko rośniePrzy istniejącej niewydolności nerek nasilenie nefro- i ototoksyczności skojarzenia jest największe. Przy klirensie kreatyniny ≤ 30 mL/min karboplatyna jest przeciwwskazana, chyba że korzyści przeważają ryzyko.
Duże dawkidawka · karboplatynaryzyko rośnieToksyczność amikacyny nasila się szczególnie przy dużych dawkach karboplatyny.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Amikacin B.Braun 2,5 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amikacin-b-braun-100256914/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Carboplatin Accord 10 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/carboplatin-accord-100225948/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaKarboplatyna+ GentamycynaUnikaj jednoczesnego podawania gentamycyny z karboplatyną, a jeśli leczenie skojarzone jest konieczne, zintensyfikuj monitorowanie czynności nerek i narządu słuchu.Powiedz lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że dostajesz gentamycynę, i od razu zgłoś szumy w uszach, gorszy słuch, zawroty głowy albo wyraźnie mniejszą ilość oddawanego moczu.opóźniony (dni)opisy przypadków

Niekorzystna interakcja

Powiedz lekarzowi prowadzącemu chemioterapię, że dostajesz gentamycynę, i od razu zgłoś szumy w uszach, gorszy słuch, zawroty głowy albo wyraźnie mniejszą ilość oddawanego moczu.

Karboplatyna i gentamycyna mogą uszkadzać nerki i słuch, a podane razem zwiększają to ryzyko. Lekarz może je połączyć, gdy leczenie zakażenia jest konieczne, ale wtedy częściej zleca badania krwi i kontroluje słuch. Pij tyle płynów, ile zaleci lekarz, i nie bierz na własną rękę leków przeciwbólowych takich jak ibuprofen czy ketoprofen.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • szumy lub dzwonienie w uszach
  • pogorszenie słuchu
  • zawroty głowy i chwiejny chód
  • wyraźnie mniej moczu niż zwykle
  • obrzęki nóg lub twarzy
  • gorączka, łatwe siniaki lub krwawienia
  • skurcze mięśni lub kołatanie serca
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – wydalanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Unikaj jednoczesnego podawania gentamycyny z karboplatyną, a jeśli leczenie skojarzone jest konieczne, zintensyfikuj monitorowanie czynności nerek i narządu słuchu.[1] Ryzyko jest największe u pacjentów z niewydolnością nerek.[2] Jeśli pozwala na to antybiogram, rozważ antybiotyk spoza grupy aminoglikozydów. Gdy gentamycyna jest niezbędna, prowadź terapię monitorowanym stężeniem, zapewnij odpowiednie nawodnienie, ogranicz czas leczenia do minimum i unikaj dokładania diuretyków pętlowych oraz innych leków nefrotoksycznych.[1] Dawkę karboplatyny wyliczaj na podstawie aktualnej czynności nerek oznaczonej bezpośrednio przed cyklem.

Skutek kliniczny

Zwiększone ryzyko ostrego uszkodzenia nerek, nieodwracalnego niedosłuchu, szumów usznych i zaburzeń równowagi. Pogorszenie czynności nerek może zwiększać ekspozycję na karboplatynę i nasilać neutropenię oraz małopłytkowość. Oba leki mogą też nasilać utratę elektrolitów, zwłaszcza magnezu i potasu.

Mechanizm

Karboplatyna i gentamycyna działają nefrotoksycznie i ototoksycznie, więc ich działania niepożądane sumują się, zwłaszcza przy wcześniejszych zaburzeniach czynności nerek.[1] Karboplatyna zmienia klirens nerkowy, co może nasilać toksyczność aminoglikozydów.[2] Uszkodzenie nerek wywołane przez gentamycynę może z kolei zmniejszać wydalanie karboplatyny, która jest eliminowana głównie przez nerki, i w ten sposób nasilać jej działanie mielosupresyjne.

Monitorować

  • kreatynina i eGFR przed każdym cyklem karboplatyny i w trakcie leczenia gentamycyną
  • stężenie gentamycyny w surowicy (minimalne)
  • audiometria lub co najmniej wywiad w kierunku szumów usznych i niedosłuchu
  • objawy uszkodzenia błędnika (zawroty głowy, zaburzenia równowagi)
  • elektrolity – magnez, potas, wapń
  • morfologia krwi z rozmazem
  • bilans płynów i stan nawodnienia

Kiedy ocena się zmienia

eGFR ≤ 30 ml/minpacjentryzyko rośniePrzy klirensie kreatyniny ≤ 30 ml/min karboplatyny nie stosuje się, chyba że korzyść przeważa ryzyko. Dołączenie gentamycyny u takiego pacjenta znacznie zwiększa ryzyko dalszego uszkodzenia nerek i słuchu.
Gąbka do stosowania miejscowegopostać · gentamycynaryzyko malejeGentamycyna w postaci gąbki wszczepianej miejscowo daje mniejszą ekspozycję ogólnoustrojową niż podanie dożylne, więc ryzyko sumowania toksyczności jest mniejsze. Przy dużej liczbie gąbek lub niewydolności nerek stężenie we krwi może być jednak istotne.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Gentamicin Noridem 20 mg/mL, roztwór do wstrzykiwań / do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gentamicin-noridem-100415904/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Carboplatin Accord 10 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/carboplatin-accord-100225948/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaKarboplatyna+ TobramycynaUnikaj podawania tobramycyny jednocześnie z karboplatyną i bezpośrednio po niej, a jeśli to możliwe, wybierz antybiotyk bez działania nefrotoksycznego i ototoksycznego.Powiedz onkologowi i lekarzowi, który przepisał antybiotyk, że stosujesz oba leki, i nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Powiedz onkologowi i lekarzowi, który przepisał antybiotyk, że stosujesz oba leki, i nie odstawiaj żadnego z nich na własną rękę.

Łączenie karboplatyny z tobramycyną wymaga ostrożności, bo oba leki mogą obciążać nerki i uszkadzać słuch. Przyjmowane razem działają w ten sposób silniej, szczególnie gdy nerki już pracują słabiej. Lekarz może zdecydować o takim leczeniu, ale wtedy częściej sprawdza wyniki badań nerek i słuch.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • szum lub dzwonienie w uszach
  • pogorszenie słuchu
  • zawroty głowy lub zaburzenia równowagi
  • wyraźnie mniej oddawanego moczu
  • obrzęki nóg lub twarzy
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PD – sumowanie, PK – wydalanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Unikaj podawania tobramycyny jednocześnie z karboplatyną i bezpośrednio po niej, a jeśli to możliwe, wybierz antybiotyk bez działania nefrotoksycznego i ototoksycznego[1]. Gdy połączenia nie da się uniknąć, oceniaj czynność nerek przed każdym cyklem karboplatyny i w trakcie antybiotykoterapii oraz kontroluj słuch. U pacjentów z niewydolnością nerek ryzyko nasilenia toksyczności jest największe, a karboplatyna wymaga u nich dostosowania dawki[2]. Przy ogólnoustrojowym podaniu tobramycyny kontroluj jej stężenia w surowicy.

Skutek kliniczny

Połączenie zwiększa ryzyko uszkodzenia nerek oraz uszkodzenia słuchu i narządu równowagi. Ryzyko jest największe u pacjentów z już zaburzoną czynnością nerek[2].

Mechanizm

Oba leki działają nefrotoksycznie i ototoksycznie, więc ich działania niepożądane się sumują. Karboplatyna zmienia klirens nerkowy, co może zwiększać toksyczność aminoglikozydów, zwłaszcza u pacjentów z niewydolnością nerek[2]. Związki platyny nasilają nefrotoksyczne i ototoksyczne działanie aminoglikozydów[1].

Monitorować

  • stężenie kreatyniny i klirens kreatyniny przed każdym cyklem i w trakcie antybiotykoterapii
  • badanie słuchu (audiometria) oraz pytanie o szumy uszne i zawroty głowy
  • stężenia tobramycyny w surowicy przy podaniu dożylnym lub domięśniowym
  • diureza

Kiedy ocena się zmienia

eGFR ≤ 30pacjentryzyko rośniePrzy klirensie kreatyniny nie większym niż 30 ml/min karboplatyna jest przeciwwskazana, chyba że korzyści przeważają ryzyko, a dołączenie tobramycyny dodatkowo zwiększa ryzyko uszkodzenia nerek i słuchu.
Dożylna lub domięśniowadroga podania · tobramycynaryzyko rośniePrzy ogólnoustrojowym podaniu tobramycyny ekspozycja na lek jest największa, dlatego wymaga ono kontroli stężeń tobramycyny w surowicy i ścisłego monitorowania czynności nerek oraz słuchu.
Bezpośrednio po karboplatyniekolejność włączenia · tobramycynainne zalecenieTobramycyny nie zaleca się rozpoczynać bezpośrednio po podaniu leków nefrotoksycznych lub ototoksycznych.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Tobi Podhaler 28 mg, proszek do inhalacji w kapsułkach twardych. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tobi-podhaler-100315203/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Carboplatin Accord 10 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/carboplatin-accord-100225948/

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
  • Korzystna interakcjaPołączenie celowe

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.