Skutek kliniczny

Najczęściej senność, osłabienie, zawroty głowy i pogorszenie koordynacji oraz sprawności psychofizycznej. U osób z padaczką możliwe jest dodatkowo większe ryzyko napadu po większej ilości alkoholu^[1]. Brak badań, które ilościowo opisałyby nasilenie tych skutków.

Mechanizm

Lamotrygina i alkohol działają niezależnie na ośrodkowy układ nerwowy i oba mogą powodować senność oraz zawroty głowy, więc ich działanie się sumuje. Nie opisano interakcji farmakokinetycznej, a według zbadanych źródeł alkohol nie zmienia stężenia lamotryginy. U chorych na padaczkę dochodzi dodatkowo czynnik pośredni: picie alkoholu, zwłaszcza w większych ilościach, i związany z nim brak snu mogą sprzyjać napadom^[1]. Ten element wynika z ogólnej wiedzy farmakologicznej, a nie z danych dla tej pary.

Monitorować

• senność i osłabienie w ciągu dnia
• zawroty głowy i zaburzenia równowagi
• częstość napadów u chorych na padaczkę
• regularność przyjmowania leku

Skutek kliniczny

Możliwe nasilenie senności, zawrotów głowy, zaburzeń równowagi i koordynacji ruchowej oraz spowolnienia psychoruchowego. Rośnie ryzyko upadków i pogarsza się zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Istotnych zmian stężeń lamotryginy nie należy się spodziewać.

Mechanizm

Lorazepam łączony z innymi lekami działającymi depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, w tym z lekami przeciwdrgawkowymi, może addytywnie nasilać hamowanie OUN^[1]. Lamotrygina sama może wywoływać senność, zawroty głowy, ataksję i podwójne widzenie, więc działania niepożądane obu leków się sumują. Interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna – lorazepam in vitro jedynie w minimalnym stopniu hamuje powstawanie 2-N-glukuronidu lamotryginy^[2]. Wyniki badań farmakokinetycznych benzodiazepin z lekami przeciwpadaczkowymi są sprzeczne – opisywano zarówno wzrost, jak i spadek stężeń, a także brak zmian^[1].

Monitorować

• nasilenie senności i sedacji
• zawroty głowy, ataksja, zaburzenia równowagi i ryzyko upadków
• podwójne lub niewyraźne widzenie
• zdolność prowadzenia pojazdów
• kontrola napadów u pacjentów z padaczką

Skutek kliniczny

Możliwe nasilenie senności, zawrotów głowy, zaburzeń równowagi i widzenia oraz spowolnienia psychoruchowego. Skutkiem może być upadek, uraz albo zdarzenie podczas prowadzenia pojazdu. U chorych na padaczkę leki przeciwhistaminowe I generacji mogą dodatkowo obniżać próg drgawkowy, co osłabia kontrolę napadów.

Mechanizm

Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się działania hamującego ośrodkowy układ nerwowy. Klemastyna jako lek przeciwhistaminowy I generacji przenika do mózgu i działa uspokajająco, a jej łączenie z lekami hamującymi ośrodkowy układ nerwowy nasila to działanie^[1]. Lamotrygina sama wywołuje zawroty głowy, ataksję, podwójne widzenie i zaburzenia ostrości wzroku, a objawy te nasilają się przy łączeniu z innymi lekami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy^[2]. Klemastyna nie jest metabolizowana przez glukuronidację w stopniu istotnym dla lamotryginy, dlatego interakcja farmakokinetyczna nie jest oczekiwana.

Monitorować

• senność i spowolnienie psychoruchowe
• zawroty głowy i zaburzenia równowagi
• podwójne widzenie i zaburzenia ostrości wzroku
• częstość napadów padaczkowych

Bezpieczniejsze alternatywy

cetyryzynalewocetyryzynaloratadynadesloratadynafeksofenadynabilastyna

Skutek kliniczny

Możliwe jest nasilenie senności, zawrotów głowy, zaburzeń równowagi i koordynacji ruchowej oraz spowolnienia psychoruchowego. U osób starszych rośnie ryzyko upadków i złamań, a w połączeniu z alkoholem, opioidami lub innymi lekami uspokajającymi także ryzyko depresji oddechowej^[1].

Mechanizm

Interakcja wynika z sumowania działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy, a nie ze zmiany stężeń leków. Alprazolam łączony z lekami przeciwdrgawkowymi może nasilać hamujący wpływ na OUN^[1]. Lamotrygina sama wywołuje zawroty głowy, ataksję, podwójne widzenie i senność, co sumuje się z sedacją i zaburzeniami koordynacji po benzodiazepinie. Interakcji farmakokinetycznej nie należy się spodziewać, ponieważ alprazolam jest metabolizowany przez CYP3A4^[1], lamotrygina jest metabolizowana głównie przez glukuronidację z udziałem UGT^[2], a lamotrygina nie powoduje istotnej klinicznie indukcji ani hamowania enzymów cytochromu P450^[2].

Monitorować

• nasilenie senności i spowolnienia psychoruchowego
• zawroty głowy, ataksja, podwójne widzenie
• ryzyko upadków u osób starszych
• częstość oddechów u pacjentów z chorobami układu oddechowego lub przyjmujących opioidy

Skutek kliniczny

Najważniejszym skutkiem jest mniejsze stężenie lamotryginy, co przy standardowym dawkowaniu grozi niedostateczną kontrolą napadów albo objawów choroby afektywnej dwubiegunowej.^[1] Po wprowadzeniu lamotryginy u osób przyjmujących karbamazepinę opisywano zawroty głowy, ataksję, podwójne widzenie, zaburzenia ostrości wzroku i nudności.^[1] Odstawienie karbamazepiny powoduje stopniowe ustępowanie indukcji, co może prowadzić do wzrostu stężenia lamotryginy i nasilenia jej działań niepożądanych.

Mechanizm

Karbamazepina indukuje enzymy cytochromu P450 oraz UDP-glukuronylotransferazy, które odpowiadają za metabolizm lamotryginy, dlatego przyspiesza jej eliminację i zmniejsza jej stężenie.^[1] ChPL karbamazepiny wymienia lamotryginę wśród leków przeciwpadaczkowych, których stężenie zmniejsza się pod wpływem indukcji i których dawkę może być trzeba dostosować.^[4][5] Niezależnie od tego oba leki działają na ośrodkowy układ nerwowy, a po dołączeniu lamotryginy do karbamazepiny opisywano objawy neurotoksyczne, które ustępowały po zmniejszeniu dawki karbamazepiny.^[1]

Monitorować

• kontrola napadów lub objawów choroby afektywnej po włączeniu lub odstawieniu karbamazepiny
• objawy neurotoksyczne – zawroty głowy, ataksja, podwójne widzenie, zaburzenia ostrości wzroku, nudności
• stężenie lamotryginy i karbamazepiny w surowicy przy zmianach dawkowania
• zmiany skórne po odstawieniu karbamazepiny lub zwiększeniu dawki lamotryginy

Bezpieczniejsze alternatywy

lewetiracetamlakozamidtopiramatzonisamidgabapentynapregabalinaperampanel

Skutek kliniczny

Można się spodziewać nasilenia senności, zawrotów głowy, zaburzeń koordynacji i podwójnego widzenia, a w konsekwencji większego ryzyka upadków i urazów. Ciężka depresja oddechowa jest mało prawdopodobna przy samej lamotryginie, ale ryzyko rośnie przy dużych dawkach oksykodonu, u osób starszych i przy dodatkowym stosowaniu innych leków hamujących OUN lub alkoholu.

Mechanizm

Oba leki działają hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, więc ich działania niepożądane ze strony OUN mogą się sumować. Opioidy łączone z innymi lekami wpływającymi na OUN zwiększają ryzyko sedacji, depresji oddechowej, śpiączki i zgonu z powodu addytywnego hamowania OUN, a dawkę i czas takiego łączenia należy ograniczać^[1]. Lamotrygina jest metabolizowana przez UDP-glukuronylotransferazy i nie wywołuje istotnej klinicznie indukcji ani hamowania enzymów cytochromu P450^[2]. Oksykodon jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, a częściowo przez CYP2D6^[1]. Interakcja farmakokinetyczna jest więc mało prawdopodobna, a ryzyko wynika z sumowania działań na OUN.

Monitorować

• stopień senności i sedacji
• zawroty głowy, ataksja, zaburzenia widzenia
• częstość i głębokość oddechu, zwłaszcza na początku leczenia oksykodonem
• ryzyko upadków u osób starszych
• kontrola napadów padaczkowych

Skutek kliniczny

Wyraźnie częstsza senność przy jednoczesnym stosowaniu obu leków. Po podaniu 2 mg rysperydonu z lamotryginą senność zgłaszało 12 z 14 ochotników, po samym rysperydonie 1 z 20, a po samej lamotryginie nikt^[2]. Nadmierna sedacja może upośledzać sprawność psychoruchową i zwiększać ryzyko upadków.

Mechanizm

Oba leki działają ośrodkowo i ich działanie sedatywne się sumuje. Interakcji farmakokinetycznej nie stwierdzono – lamotrygina w dawce 400 mg na dobę nie zmieniała istotnie farmakokinetyki pojedynczej dawki 2 mg rysperydonu u 14 zdrowych ochotników^[3]. Rysperydon najpewniej nie hamuje glukuronidacji lamotryginy, a lamotrygina nie zmniejsza klirensu leków metabolizowanych przez CYP2D6, w tym rysperydonu^[4].

Monitorować

• senność i nadmierna sedacja
• sprawność psychoruchowa, zdolność prowadzenia pojazdów
• zawroty głowy i ryzyko upadków, szczególnie u osób starszych

Bezpieczniejsze alternatywy

arypiprazol

Skutek kliniczny

Można spodziewać się nasilonej senności, zawrotów głowy, zaburzeń koordynacji i równowagi oraz pogorszenia sprawności psychoruchowej, co zwiększa ryzyko upadków i wypadków komunikacyjnych. U zwierząt hydroksyzyna osłabiała działanie przeciwdrgawkowe fenytoiny^[1], dlatego u pacjentów z padaczką warto obserwować kontrolę napadów, choć danych dla lamotryginy brak.

Mechanizm

Hydroksyzyna działa uspokajająco i nasennie, a lamotrygina sama może wywoływać senność, zawroty głowy, ataksję i zaburzenia widzenia – działania hamujące na ośrodkowy układ nerwowy sumują się. Przy łączeniu hydroksyzyny z lekami działającymi depresyjnie na OUN należy liczyć się z nasileniem działania i dobierać dawkę indywidualnie^[1]. Interakcji farmakokinetycznej się nie oczekuje – lamotrygina jest metabolizowana przez glukuronidację i nie indukuje ani nie hamuje w istotnym stopniu enzymów cytochromu P450^[2], a hydroksyzyna nie hamuje izoenzymów UGT 1A1 i 1A6 i hamuje CYP3A4 dopiero w stężeniach znacznie większych niż osiągane w osoczu^[1].

Monitorować

• nasilenie senności i sedacji
• zawroty głowy, ataksja, zaburzenia równowagi
• podwójne widzenie lub niewyraźne widzenie
• upadki, zwłaszcza u osób starszych
• częstość napadów u pacjentów z padaczką

Bezpieczniejsze alternatywy

feksofenadynabilastynadesloratadynaloratadyna