Interakcje / Larotrektynib / Larotrektynib i uliprystal
Jaki opis pokazać?
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Uliprystal jako antykoncepcję awaryjną można podać pacjentce leczonej larotrektynibem bez zmiany dawkowania.
Do następnej miesiączki używaj prezerwatywy, a jeśli miesiączka się spóźni, zrób test ciążowy i powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu.
Interakcja o niejasnym znaczeniuLarotrektynib+ UliprystalUliprystal jako antykoncepcję awaryjną można podać pacjentce leczonej larotrektynibem bez zmiany dawkowania.Do następnej miesiączki używaj prezerwatywy, a jeśli miesiączka się spóźni, zrób test ciążowy i powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Do następnej miesiączki używaj prezerwatywy, a jeśli miesiączka się spóźni, zrób test ciążowy i powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu.
Tabletkę „dzień po” z uliprystalem możesz przyjąć, gdy leczysz się larotrektynibem. Te leki nie powinny nawzajem nasilać swoich działań niepożądanych. Nie wiadomo jednak na pewno, czy lek przeciwnowotworowy nie osłabia działania tabletek antykoncepcyjnych. Dlatego warto dodatkowo zabezpieczyć się przed ciążą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- spóźniająca się miesiączka
- nietypowe krwawienie z dróg rodnych
- objawy ciąży, takie jak nudności i tkliwość piersi
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Uliprystal jako antykoncepcję awaryjną można podać pacjentce leczonej larotrektynibem bez zmiany dawkowania. Kobietom stosującym układowo działające hormonalne środki antykoncepcyjne podczas leczenia larotrektynibem należy zalecić dodanie metody barierowej[1]. Uliprystal może osłabiać działanie hormonalnych środków antykoncepcyjnych złożonych i zawierających wyłącznie progestagen[2]. Do następnej miesiączki zaleć więc prezerwatywę. Jeśli pacjentce szczególnie zależy na pewności zapobiegania ciąży, można rozważyć wkładkę wewnątrzmaciczną zawierającą miedź jako najskuteczniejszą metodę awaryjną. Nie łączy się uliprystalu z doraźną antykoncepcją zawierającą lewonorgestrel[2].
Skutek kliniczny
Nie należy oczekiwać osłabienia działania antykoncepcji awaryjnej ani nasilenia działań niepożądanych larotrektynibu, ale osłabienia antykoncepcji nie da się całkowicie wykluczyć. Ciąża w trakcie leczenia larotrektynibem jest niepożądana, dlatego nawet niewielka niepewność co do skuteczności antykoncepcji ma znaczenie praktyczne. Przy jednorazowym przyjęciu uliprystalu wpływ na stężenie larotrektynibu przez hamowanie P-glikoproteiny jest mało prawdopodobny[2].
Mechanizm
Istotna klinicznie interakcja farmakokinetyczna jest mało prawdopodobna, a jedyną niewiadomą pozostaje skuteczność antykoncepcji. Uliprystal jest metabolizowany przez CYP3A4[2]. Larotrektynib jest słabym inhibitorem CYP3A, bo zwiększał AUC midazolamu 1,7-krotnie[1]. Może więc nieznacznie zwiększać stężenie uliprystalu. Nawet silne i umiarkowane inhibitory CYP3A4 zwiększają ekspozycję na uliprystal bez spodziewanych konsekwencji klinicznych[2]. Larotrektynib słabo indukuje enzymy regulowane przez PXR[1]. Wypadkowo hamuje jednak CYP3A, dlatego obniżenia stężenia uliprystalu nie należy się spodziewać. Uliprystal hamuje P-glikoproteinę in vitro, a badanie in vivo z feksofenadyną dało wynik nierozstrzygający[2]. Larotrektynib jest substratem P-glikoproteiny, CYP3A i BCRP[1]. Nie wiadomo, czy larotrektynib zmniejsza skuteczność układowo działających hormonalnych środków antykoncepcyjnych[1].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Larotrektynib – słaby inhibitor CYP3A4[3], uliprystal – wrażliwy substrat CYP3A4[4]
- Uliprystal – inhibitor BCRP[4], larotrektynib – substrat BCRP[5]
- Uliprystal – inhibitor CYP3A4[4], larotrektynib – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3]
- Uliprystal – inhibitor P-gp[4], larotrektynib – substrat P-gp[5]
- Larotrektynib: słaby inhibitor CYP3A4[3], inhibitor OATP1B1[5], induktor CYP2B6[5], substrat BCRP[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[5]
- Uliprystal: inhibitor BCRP[4], inhibitor CYP1A2[4], inhibitor CYP2C19[4], inhibitor CYP2C9[4], inhibitor CYP2D6[4], inhibitor CYP2E1[4], inhibitor CYP3A4[4], inhibitor P-gp[4], drugorzędny szlak substrat CYP1A2[4], wrażliwy substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- wystąpienie miesiączki w spodziewanym terminie
- test ciążowy przy opóźnieniu miesiączki
Kiedy ocena się zmienia
| 5 mg na dobę, leczenie mięśniaków macicydawka · uliprystal | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie uliprystalu w dawce 5 mg jest przeciwwskazane przy istniejących zaburzeniach czynności wątroby. Larotrektynib może zwiększać aktywność aminotransferaz, dlatego przy takim połączeniu trzeba regularnie kontrolować próby wątrobowe. Uliprystal w tej dawce jest też przeciwwskazany w raku macicy, szyjki macicy, jajnika lub piersi. Przed włączeniem leczenia sprawdź więc rozpoznanie onkologiczne. |
| Przyjmowanie induktorów enzymów w ciągu ostatnich 4 tygodniczas leczenia · pacjent | inne zalecenie | Kobietom, które w ciągu ostatnich 4 tygodni stosowały leki indukujące enzymy, nie zaleca się uliprystalu i należy rozważyć wkładkę wewnątrzmaciczną zawierającą miedź. Silnych induktorów CYP3A należy też unikać podczas leczenia larotrektynibem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitrakvi 25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vitrakvi-100426670/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego ellaOne 30 mg, tabletka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ellaone-100207991/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego ellaOne. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ellaone-100207991/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitrakvi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vitrakvi-100426670/
Alkohol przy tych lekach
Interakcja o niejasnym znaczeniuLarotrektyniba alkoholZaleca się ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, małych ilości albo całkowitą rezygnację z picia w trakcie leczenia.Pij alkohol rzadko i w małych ilościach albo wcale, a jeśli pijesz codziennie, powiedz o tym lekarzowi.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Pij alkohol rzadko i w małych ilościach albo wcale, a jeśli pijesz codziennie, powiedz o tym lekarzowi.
Ten lek może powodować zawroty głowy, zmęczenie i obciążać wątrobę. Alkohol działa podobnie, więc razem mogą nasilać te objawy. Nie wiadomo, by mała ilość alkoholu była groźna, ale lepiej pić rzadko i niewiele albo wcale. Unikaj drinków z sokiem grejpfrutowym, bo grejpfrut może zwiększać ilość leku we krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne zawroty głowy lub chwiejny chód
- nadmierna senność lub zmęczenie
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- ból pod prawym łukiem żebrowym
- nasilone nudności lub wymioty
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zaleca się ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, małych ilości albo całkowitą rezygnację z picia w trakcie leczenia. Pacjent powinien unikać alkoholu w dniach, w których odczuwa zawroty głowy lub zmęczenie, i nie prowadzić pojazdów po wypiciu nawet niewielkiej ilości. Należy unikać napojów zawierających grejpfruta, w tym drinków z sokiem grejpfrutowym, bo grejpfrut może zwiększać stężenie larotrektynibu w osoczu[1]. U pacjentów pijących regularnie lub z chorobą wątroby trzeba przekazać informację lekarzowi prowadzącemu.
Skutek kliniczny
Najbardziej prawdopodobne jest nasilenie zawrotów głowy, senności i zmęczenia oraz zaburzeń chodu, co zwiększa ryzyko upadków i utrudnia prowadzenie pojazdów. Regularne lub obfite picie alkoholu może zwiększać ryzyko uszkodzenia wątroby, które jest znanym działaniem niepożądanym larotrektynibu. Alkohol może też nasilać nudności i wymioty, częste w trakcie leczenia przeciwnowotworowego. Brak opisanych przypadków ciężkich skutków tego połączenia.
Mechanizm
Nie należy spodziewać się istotnej interakcji farmakokinetycznej, bo etanol nie jest silnym inhibitorem ani induktorem CYP3A, P-gp ani BCRP, które decydują o losach larotrektynibu w organizmie. Larotrektynib jest substratem CYP3A, P-gp i BCRP, a jego stężenie zwiększają m.in. grejpfrut i inhibitory CYP3A[1]. Możliwe jest natomiast addycyjne działanie farmakodynamiczne. Larotrektynib często wywołuje zawroty głowy, zmęczenie i inne objawy neurologiczne oraz zwiększa aktywność aminotransferaz. Alkohol działa depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy i jest hepatotoksyczny, dlatego oba czynniki mogą się sumować. ChPL larotrektynibu nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny zgodnie z harmonogramem leczenia
- zawroty głowy, zaburzenia chodu i nadmierna senność
- nudności i wymioty
Kiedy ocena się zmienia
| Duże ilości alkoholu jednorazowoilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Picie dużych ilości alkoholu jednorazowo istotnie nasila działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy i zwiększa ryzyko upadków oraz zaostrzenia nudności i wymiotów u pacjenta leczonego larotrektynibem. |
| Picie regularne lub codzienneczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Przewlekłe picie alkoholu sumuje się z hepatotoksycznością larotrektynibu, dlatego wymaga ścisłej kontroli parametrów wątrobowych i poinformowania lekarza prowadzącego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitrakvi 25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vitrakvi-100426670/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitrakvi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vitrakvi-100426670/
Interakcja nieistotna klinicznieUliprystala alkoholNie trzeba zmieniać dawki ani odkładać przyjęcia tabletki 30 mg z powodu spożytego alkoholu, bo opóźnienie antykoncepcji awaryjnej zmniejsza jej skuteczność.Przyjmij tabletkę jak najszybciej, także po alkoholu, a jeśli zwymiotujesz wkrótce po jej połknięciu, zapytaj farmaceutę lub lekarza, czy potrzebujesz kolejnej dawki.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Przyjmij tabletkę jak najszybciej, także po alkoholu, a jeśli zwymiotujesz wkrótce po jej połknięciu, zapytaj farmaceutę lub lekarza, czy potrzebujesz kolejnej dawki.
Alkohol nie osłabia działania tabletki „dzień po” z uliprystalem i nie nasila jej działań niepożądanych. Spożyty alkohol nie jest powodem, by odkładać przyjęcie tabletki, bo im szybciej ją weźmiesz, tym lepiej działa. Duża ilość alkoholu może wywołać wymioty, a zwymiotowanie wkrótce po połknięciu tabletki może sprawić, że lek się nie wchłonie. Jeśli przyjmujesz uliprystal dłużej z powodu mięśniaków macicy i pijesz dużo alkoholu, powiedz o tym lekarzowi, bo leku nie wolno stosować przy chorej wątrobie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wymioty wkrótce po połknięciu tabletki
- zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz albo ból pod prawym łukiem żebrowym podczas dłuższego leczenia mięśniaków
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie trzeba zmieniać dawki ani odkładać przyjęcia tabletki 30 mg z powodu spożytego alkoholu, bo opóźnienie antykoncepcji awaryjnej zmniejsza jej skuteczność. Jeśli wkrótce po przyjęciu tabletki wystąpią wymioty, pacjentka powinna skontaktować się z farmaceutą lub lekarzem w sprawie przyjęcia kolejnej tabletki. U pacjentek leczonych uliprystalem 5 mg, które przewlekle nadużywają alkoholu, należy ocenić czynność wątroby, bo istniejące zaburzenia czynności wątroby są przeciwwskazaniem do stosowania tej dawki[1].
Skutek kliniczny
Nie należy oczekiwać zmniejszenia skuteczności antykoncepcji awaryjnej ani nasilenia działań niepożądanych uliprystalu po spożyciu alkoholu. Pośrednio znaczenie mogą mieć wymioty po dużej ilości alkoholu, bo zwymiotowanie wkrótce po przyjęciu tabletki może uniemożliwić wchłonięcie leku. Nudności, bóle i zawroty głowy po uliprystalu mogą nakładać się na objawy po alkoholu, ale brak danych o wzajemnym nasilaniu tych objawów.
Mechanizm
Nie opisano klinicznie istotnej interakcji farmakokinetycznej ani farmakodynamicznej uliprystalu z etanolem. Uliprystal jest metabolizowany przez CYP3A4, a wyraźne zmniejszenie jego ekspozycji wywołują silne induktory tego enzymu, takie jak ryfampicyna, która zmniejsza Cmax i AUC uliprystalu o 90% i więcej[1]. Etanol nie znajduje się wśród induktorów CYP3A4 wymienionych w ChPL uliprystalu[1]. Przewlekłe picie indukuje głównie CYP2E1, dlatego istotne zmniejszenie stężenia uliprystalu po alkoholu jest mało prawdopodobne. Charakterystyki uliprystalu 30 mg i 5 mg nie wymieniają alkoholu w przeciwwskazaniach, ostrzeżeniach ani interakcjach[1]. Jedyne wystąpienie słowa „alkohol” w ChPL tabletki 30 mg dotyczy substancji pomocniczej otoczki „poli(alkohol winylowy) (E1203)”, która nie ma związku z etanolem[1]. Produkty nie różnią się zapisem o alkoholu, natomiast ChPL uliprystalu 5 mg stosowanego w leczeniu mięśniaków macicy wymienia w przeciwwskazaniach „istniejące zaburzenia czynności wątroby”, co ma znaczenie u osób z alkoholową chorobą wątroby[1].
Metabolizm i transportery
Monitorować
- wymioty wkrótce po przyjęciu tabletki 30 mg
- parametry czynności wątroby u pacjentek leczonych uliprystalem 5 mg, które przewlekle nadużywają alkoholu
Kiedy ocena się zmienia
| Duża jednorazowa ilość alkoholu z nudnościami lub wymiotamiilość alkoholu · pacjent | inne zalecenie | Wymioty po dużej ilości alkoholu mogą usunąć tabletkę z przewodu pokarmowego przed jej wchłonięciem. Przy wymiotach wkrótce po przyjęciu tabletki 30 mg należy rozważyć ponowne podanie dawki zgodnie z zaleceniami dla antykoncepcji awaryjnej. |
| 5 mgdawka · alkohol | inne zalecenie | Uliprystal 5 mg jest przeciwwskazany przy istniejących zaburzeniach czynności wątroby. U pacjentek przewlekle nadużywających alkoholu przed leczeniem i w jego trakcie należy ocenić czynność wątroby, a przy alkoholowym uszkodzeniu wątroby leku nie stosować. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego ellaOne 30 mg, tabletka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ellaone-100207991/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego ellaOne. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ellaone-100207991/
Inne interakcje tych leków 332
Połączenie przeciwwskazaneFenylobutazon+ LarotrektynibNie stosuj fenylobutazonu u pacjenta leczonego larotrektynibem.Nie używaj maści z fenylobutazonem i zapytaj farmaceutę lub lekarza o inny lek przeciwbólowy do stosowania na skórę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie używaj maści z fenylobutazonem i zapytaj farmaceutę lub lekarza o inny lek przeciwbólowy do stosowania na skórę.
Maści z fenylobutazonem nie wolno stosować, gdy przyjmujesz larotrektynib. Oba leki mogą osłabiać szpik kostny, który wytwarza krwinki. Razem zwiększają ryzyko poważnych zakażeń, niedokrwistości i krwawień.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze
- ból gardła albo owrzodzenia w jamie ustnej
- łatwe siniaczenie się lub krwawienia z nosa czy dziąseł
- nietypowa bladość, osłabienie lub duszność
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj fenylobutazonu u pacjenta leczonego larotrektynibem[1]. W razie potrzeby miejscowego leczenia przeciwzapalnego wybierz inny miejscowy niesteroidowy lek przeciwzapalny i uzgodnij to z lekarzem prowadzącym leczenie onkologiczne. Jeśli pacjent już stosował oba leki, odstaw maść z fenylobutazonem i rozważ kontrolę morfologii krwi.
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie zahamowania czynności szpiku kostnego z neutropenią, niedokrwistością lub małopłytkowością, a w konsekwencji zwiększone ryzyko ciężkich zakażeń i krwawień. Zaburzenia te mogą utrudnić kontynuowanie leczenia przeciwnowotworowego.
Mechanizm
Fenylobutazonu nie stosuje się u pacjentów leczonych chemioterapeutykami ani innymi lekami zaburzającymi czynność szpiku kostnego[1]. Larotrektynib jest lekiem przeciwnowotworowym, który może obniżać liczbę krwinek, a fenylobutazon sam ma znany potencjał uszkadzania szpiku, więc ich działanie mielotoksyczne może się sumować. Przy dłuższym stosowaniu maści fenylobutazon wchłania się na tyle, że mogą wystąpić interakcje jak po podaniu ogólnym[1]. Istotnej interakcji farmakokinetycznej w obrębie dróg eliminacji larotrektynibu się nie oczekuje.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- objawy zakażenia (gorączka, ból gardła)
- objawy skazy krwotocznej (siniaki, krwawienia)
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| czas leczenia ≥ 7 dnifenylobutazon | ryzyko rośnie | Przy stosowaniu maści dłużej niż 7 dni mogą wystąpić interakcje jak po podaniu ogólnym fenylobutazonu, co dodatkowo zwiększa ryzyko działania mielotoksycznego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Butapirazol 50 mg/g, maść. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/butapirazol-100012069/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitrakvi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vitrakvi-100426670/
Połączenie przeciwwskazaneLarotrektynib+ SomapacitanNie łącz somapacitanu z larotrektynibem.Nie zaczynaj stosowania hormonu wzrostu w czasie leczenia larotrektynibem i jak najszybciej porozmawiaj o tym z lekarzem prowadzącym leczenie nowotworu.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj stosowania hormonu wzrostu w czasie leczenia larotrektynibem i jak najszybciej porozmawiaj o tym z lekarzem prowadzącym leczenie nowotworu.
Lek z hormonem wzrostu nie może być stosowany w czasie leczenia nowotworu. Hormon wzrostu pobudza wzrost tkanek i mógłby sprzyjać rozwojowi guza. Może też osłabiać działanie leku przeciwnowotworowego. Hormon wzrostu można rozważyć dopiero wtedy, gdy leczenie nowotworu się zakończy, a choroba nie jest aktywna.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nowe lub narastające guzki albo zgrubienia
- nasilające się bóle głowy, wymioty lub zaburzenia widzenia
- nowe bóle w miejscu wcześniejszego guza
- niezamierzona utrata masy ciała lub przewlekłe zmęczenie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz somapacitanu z larotrektynibem. Somapacitan można rozważyć dopiero po zakończeniu leczenia przeciwnowotworowego i przy nieaktywnej chorobie nowotworowej, w tym nieaktywnych guzach wewnątrzczaszkowych[1]. Jeśli pacjent leczony somapacitanem wymaga włączenia larotrektynibu, somapacitan należy odstawić. Decyzję o ewentualnym późniejszym włączeniu hormonu wzrostu podejmuje endokrynolog wspólnie z onkologiem.
Skutek kliniczny
Ryzyko pobudzenia wzrostu lub nawrotu nowotworu oraz możliwe osłabienie działania larotrektynibu. Leczenie somapacitanem należy przerwać w przypadku objawów wzrostu guza[1].
Mechanizm
Somapacitanu nie stosuje się w czynnej chorobie nowotworowej, a leczenie przeciwnowotworowe musi zostać zakończone przed jego włączeniem[1]. Larotrektynib jest lekiem przeciwnowotworowym, więc jego stosowanie oznacza trwające leczenie nowotworu. Hormon wzrostu działa pobudzająco na wzrost tkanek i może sprzyjać progresji guza, co przeciwdziała celowi terapii larotrektynibem. Hormon wzrostu może też zwiększać klirens substancji metabolizowanych przez cytochrom P450[1]. Larotrektynib jest substratem CYP3A, a zmniejszenie jego ekspozycji obniża skuteczność leczenia[2]. Ten drugi mechanizm jest teoretyczny i ma mniejsze znaczenie niż samo przeciwwskazanie.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- aktywność choroby nowotworowej w badaniach kontrolnych
- objawy wzrostu lub nawrotu guza po ewentualnym późniejszym włączeniu somapacitanu
Kiedy ocena się zmienia
| Leczenie larotrektynibem zakończone, choroba nowotworowa nieaktywnakolejność włączenia · larotrektynib | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia przeciwnowotworowego i przy nieaktywnej chorobie somapacitan można rozważyć, ale wymaga to ścisłej obserwacji w kierunku wzrostu lub nawrotu guza, a leczenie przerywa się przy objawach progresji. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sogroya 10 mg/1,5 ml, roztwór do wstrzykiwań we wstrzykiwaczu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 28.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/sogroya-100462156/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitrakvi 25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vitrakvi-100426670/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitrakvi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vitrakvi-100426670/
Niekorzystna interakcjaAtazanawir+ UliprystalNie łączy się uliprystalu stosowanego przewlekle w leczeniu mięśniaków macicy z umiarkowanymi ani silnymi inhibitorami CYP3A4, do których należy atazanawir.Jeśli masz brać uliprystal codziennie na mięśniaki, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz atazanawir, a jednorazową tabletkę „dzień po” możesz przyjąć bez obaw.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli masz brać uliprystal codziennie na mięśniaki, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz atazanawir, a jednorazową tabletkę „dzień po” możesz przyjąć bez obaw.
Lek na HIV atazanawir spowalnia rozkładanie uliprystalu w organizmie, przez co jego ilość we krwi rośnie. Ma to znaczenie, gdy uliprystal przyjmujesz codziennie przez dłuższy czas na mięśniaki macicy – wtedy łatwiej o działania niepożądane, także ze strony wątroby. Jednorazowa tabletka „dzień po” z uliprystalem działa przy atazanawirze tak samo skutecznie i można ją przyjąć.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz
- ból w prawej górnej części brzucha
- nudności i utrata apetytu
- silne zmęczenie
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łączy się uliprystalu stosowanego przewlekle w leczeniu mięśniaków macicy z umiarkowanymi ani silnymi inhibitorami CYP3A4, do których należy atazanawir.[1] Jeśli leczenie mięśniaków jest konieczne, należy razem z lekarzem prowadzącym terapię przeciwretrowirusową rozważyć inną metodę leczenia mięśniaków albo zmianę schematu ART na niehamujący CYP3A4. Jednorazowe przyjęcie uliprystalu 30 mg jako antykoncepcji awaryjnej u pacjentki leczonej atazanawirem jest dopuszczalne bez modyfikacji dawki.
Skutek kliniczny
Przy przewlekłym stosowaniu uliprystalu w dawce 5 mg w leczeniu mięśniaków macicy zwiększona ekspozycja może nasilać działania niepożądane, w tym ryzyko uszkodzenia wątroby, które samo w sobie ogranicza stosowanie tego leku. Atazanawir również może zwiększać aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny, co utrudnia ocenę funkcji wątroby. Po jednorazowej dawce 30 mg w antykoncepcji awaryjnej wzrost stężenia uliprystalu nie osłabia skuteczności i nie ma znaczenia klinicznego.
Mechanizm
Uliprystal jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, a atazanawir, zwłaszcza wzmocniony rytonawirem lub kobicystatem, silnie hamuje ten izoenzym. Atazanawir jest inhibitorem CYP3A4 i dlatego zwiększa stężenia leków metabolizowanych tą drogą.[2] W efekcie należy oczekiwać wyraźnego wzrostu stężenia i wydłużenia ekspozycji na uliprystal, natomiast uliprystal nie wpływa istotnie na farmakokinetykę atazanawiru.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Atazanawir – inhibitor CYP3A4[3], uliprystal – wrażliwy substrat CYP3A4[4]
- Uliprystal – inhibitor CYP3A4[4], atazanawir – wrażliwy substrat CYP3A4[3]
- Atazanawir: inhibitor CYP3A4[3], wrażliwy substrat CYP3A4[3]
- Uliprystal: inhibitor BCRP[4], inhibitor CYP1A2[4], inhibitor CYP2C19[4], inhibitor CYP2C9[4], inhibitor CYP2D6[4], inhibitor CYP2E1[4], inhibitor CYP3A4[4], inhibitor P-gp[4], drugorzędny szlak substrat CYP1A2[4], wrażliwy substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- aktywność AlAT i AspAT
- stężenie bilirubiny
- objawy uszkodzenia wątroby przy przewlekłym stosowaniu uliprystalu
Kiedy ocena się zmienia
| 30 mg jednorazowodawka · uliprystal | ryzyko maleje | Przy jednorazowej dawce 30 mg w antykoncepcji awaryjnej wzrost ekspozycji na uliprystal nie zmniejsza skuteczności ani nie stwarza istotnego ryzyka, więc nie trzeba modyfikować postępowania. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Esmya 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/esmya-100274622/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reyataz 100 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/reyataz-100125810/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Reyataz. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/reyataz-100125810/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego ellaOne. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ellaone-100207991/
Niekorzystna interakcjaBozentan+ LarotrektynibUnikaj łączenia larotrektynibu z bozentanem i w porozumieniu z lekarzem prowadzącym rozważ zamianę bozentanu na antagonistę receptora endoteliny, który nie indukuje CYP3A.Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym o ewentualnej zmianie leczenia i wykonuj zlecone badania wątrobowe.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę, tylko jak najszybciej porozmawiaj z lekarzem prowadzącym o ewentualnej zmianie leczenia i wykonuj zlecone badania wątrobowe.
Lek na nadciśnienie płucne może przyspieszać rozkład leku przeciwnowotworowego w organizmie. Przez to lek przeciwnowotworowy może działać słabiej. Oba leki mogą też obciążać wątrobę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz
- ból pod prawym łukiem żebrowym
- nudności i brak apetytu
- nasilone zmęczenie
- nasilenie obrzęków lub duszności
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Unikaj łączenia larotrektynibu z bozentanem i w porozumieniu z lekarzem prowadzącym rozważ zamianę bozentanu na antagonistę receptora endoteliny, który nie indukuje CYP3A.[1] Jeśli połączenie jest konieczne, monitoruj skuteczność larotrektynibu i aktywność aminotransferaz oraz tolerancję bozentanu, zwłaszcza po włączeniu lub odstawieniu któregoś z leków.[2]
Skutek kliniczny
Główne ryzyko to zmniejszenie stężenia larotrektynibu i osłabienie leczenia przeciwnowotworowego. Możliwa jest też zmiana stężenia bozentanu oraz sumowanie się działania uszkadzającego wątrobę.
Mechanizm
Bozentan indukuje CYP3A4 oraz CYP2C9, przez co zmniejsza stężenie w osoczu leków metabolizowanych przez te izoenzymy.[2] Larotrektynib jest substratem CYP3A, a łączenia go z silnymi lub umiarkowanymi induktorami CYP3A należy unikać, ponieważ zmniejszają one jego ekspozycję.[1] Silny induktor zmniejszał AUC larotrektynibu o 81%, a przy umiarkowanych induktorach również oczekuje się spadku ekspozycji.[1] W drugą stronę larotrektynib słabo hamuje CYP3A i hamuje OATP1B1, a jednocześnie słabo indukuje enzymy z rodziny CYP2C.[1] Bozentan jest metabolizowany przez CYP2C9 i CYP3A4, a hamowanie jego wychwytu przez hepatocyty z udziałem białek transportujących silnie zwiększa jego stężenie.[2] Wypadkowy wpływ larotrektynibu na stężenie bozentanu jest więc trudny do przewidzenia. Dodatkowo oba leki mogą zwiększać aktywność aminotransferaz.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Bozentan – umiarkowany induktor CYP3A4[3], larotrektynib – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3]
- Bozentan – induktor P-gp[4], larotrektynib – substrat P-gp[5]
- Larotrektynib – słaby inhibitor CYP3A4[3], bozentan – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
- Larotrektynib – inhibitor OATP1B1[5], bozentan – substrat OATP1B1[3]
- Bozentan: induktor CYP2C19[4], induktor CYP2C9[4], umiarkowany induktor CYP3A4[3], induktor P-gp[4], substrat CYP2C9[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4], substrat OATP1B1[3], substrat OATP1B3[3]
- Larotrektynib: słaby inhibitor CYP3A4[3], inhibitor OATP1B1[5], induktor CYP2B6[5], substrat BCRP[5], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[5]
Monitorować
- odpowiedź guza na leczenie larotrektynibem
- aktywność AlAT i AspAT oraz bilirubina
- tolerancja bozentanu (obrzęki, niedociśnienie, objawy uszkodzenia wątroby)
Bezpieczniejsze alternatywy
ambrysentanmacytentan
Kiedy ocena się zmienia
| Włączenie lub odstawienie bozentanu w trakcie leczenia larotrektynibemkolejność włączenia · bozentan | inne zalecenie | Efekt indukcji narasta i ustępuje stopniowo, dlatego po włączeniu, zmianie dawki lub odstawieniu bozentanu ekspozycja na larotrektynib zmienia się z opóźnieniem. W tym okresie oceniaj skuteczność i tolerancję larotrektynibu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitrakvi 25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vitrakvi-100426670/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tracleer 62,5 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tracleer-100111848/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tracleer. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/tracleer-100111848/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitrakvi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vitrakvi-100426670/
Niekorzystna interakcjaBudezonid+ LarotrektynibPołączenie można stosować, ale przy długotrwałym leczeniu budezonidem należy obserwować pacjenta pod kątem ogólnoustrojowych działań glikokortykosteroidów.Stosuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, i powiedz mu o niepokojących objawach, zwłaszcza jeśli przyjmujesz budezonid przez dłuższy czas.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Stosuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, i powiedz mu o niepokojących objawach, zwłaszcza jeśli przyjmujesz budezonid przez dłuższy czas.
Lek przeciwnowotworowy larotrektynib może nieco spowalniać rozkład budezonidu w organizmie. Przez to więcej budezonidu może przedostawać się do krwi i działać nie tylko tam, gdzie go podajesz. Przy sprayu do nosa lub inhalacjach stosowanych krótko ryzyko jest małe, a większe przy tabletkach lub kapsułkach z budezonidem przyjmowanych długo.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zaokrąglenie twarzy lub szybki przyrost masy ciała
- obrzęki nóg
- wzmożone pragnienie i częste oddawanie moczu
- nietypowe osłabienie lub zawroty głowy
- łatwe powstawanie siniaków
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale przy długotrwałym leczeniu budezonidem należy obserwować pacjenta pod kątem ogólnoustrojowych działań glikokortykosteroidów.[1] Łączenia budezonidu z inhibitorami CYP3A należy unikać, chyba że korzyść przewyższa ryzyko, a przy długotrwałym leczeniu warto rozważyć najmniejszą skuteczną dawkę budezonidu.[1] Przy leczeniu krótkotrwałym, trwającym 1–2 tygodnie, wpływ inhibitorów CYP3A ma ograniczone znaczenie kliniczne.[1]
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie ogólnoustrojowych działań glikokortykosteroidów, takich jak objawy zespołu Cushinga, zahamowanie czynności nadnerczy, hiperglikemia czy nadciśnienie tętnicze. Ryzyko jest największe przy doustnym budezonidzie i długotrwałym leczeniu, a przy podaniu donosowym lub wziewnym przez krótki czas jest niewielkie.
Mechanizm
Larotrektynib słabo hamuje izoenzym CYP3A, co podczas jego stosowania zwiększało ekspozycję na doustny midazolam 1,7-krotnie.[2] Budezonid jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, a inhibitory tego izoenzymu zwiększają jego stężenie w osoczu i ryzyko ogólnoustrojowych działań glikokortykosteroidów.[1] Można więc oczekiwać umiarkowanego wzrostu ekspozycji na budezonid, mniejszego niż przy silnych inhibitorach.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- objawy zespołu Cushinga (zaokrąglenie twarzy, przyrost masy ciała, rozstępy)
- glikemia
- ciśnienie tętnicze
- objawy niewydolności nadnerczy po odstawieniu budezonidu
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Donosowa lub wziewnadroga podania · budezonid | ryzyko maleje | Przy podaniu donosowym lub wziewnym w zwykłych dawkach ekspozycja ogólnoustrojowa na budezonid jest mała, a larotrektynib jest tylko słabym inhibitorem CYP3A, więc istotny klinicznie efekt jest mało prawdopodobny. |
| czas leczenia ≤ 14 dnibudezonid | ryzyko maleje | Przy leczeniu krótkotrwałym, trwającym 1–2 tygodnie, wpływ inhibitorów CYP3A na budezonid ma ograniczone znaczenie kliniczne. |
| Doustnadroga podania · budezonid | inne zalecenie | Doustny budezonid podlega intensywnemu metabolizmowi pierwszego przejścia przez CYP3A4, więc hamowanie tego izoenzymu może wyraźniej zwiększyć ekspozycję ogólnoustrojową. Zaleca się regularną kontrolę objawów ogólnoustrojowych działań glikokortykosteroidów, glikemii i ciśnienia tętniczego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Tafen Nasal 50 mcg/dawkę donosową, aerozol do nosa, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/tafen-nasal-100193734/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitrakvi 25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vitrakvi-100426670/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitrakvi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 18.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vitrakvi-100426670/
Niekorzystna interakcjaBuprenorfina+ LarotrektynibPołączenia nie zaleca się, a jeśli jest konieczne, należy monitorować pacjenta pod kątem nadmiernego działania opioidu.Nie zmieniaj samodzielnie dawek, nie pij alkoholu i powiedz lekarzowi, jeśli po rozpoczęciu leczenia larotrektynibem czujesz się wyraźnie bardziej senny.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie zmieniaj samodzielnie dawek, nie pij alkoholu i powiedz lekarzowi, jeśli po rozpoczęciu leczenia larotrektynibem czujesz się wyraźnie bardziej senny.
Lek przeciwnowotworowy larotrektynib może spowolnić rozkładanie buprenorfiny w organizmie. Przez to buprenorfina może działać silniej niż zwykle. Możesz być bardziej senny, mieć zawroty głowy, a rzadko wolniej oddychać.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność lub trudność w obudzeniu się
- wolny lub płytki oddech
- zawroty głowy i chwiejność
- splątanie
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenia nie zaleca się, a jeśli jest konieczne, należy monitorować pacjenta pod kątem nadmiernego działania opioidu. Buprenorfiny nie zaleca się łączyć z lekami wpływającymi na aktywność CYP3A4.[1] Przy włączaniu larotrektynibu u pacjenta na stałej dawce buprenorfiny należy obserwować go w pierwszych dniach i w razie nasilonej sedacji rozważyć zmniejszenie dawki buprenorfiny. Należy unikać dodatkowych leków hamujących OUN i alkoholu.[1] Po odstawieniu larotrektynibu trzeba ocenić, czy kontrola bólu lub objawów odstawiennych pozostaje wystarczająca.
Skutek kliniczny
Wyższe stężenie buprenorfiny może nasilić jej działania niepożądane, przede wszystkim senność, zawroty głowy, zaparcia i nudności. W skrajnych przypadkach, zwłaszcza przy innych lekach hamujących OUN lub alkoholu, może dojść do depresji oddechowej. Znaczenie hamowania CYP3A dla działania buprenorfiny nie zostało wyjaśnione.[1]
Mechanizm
Buprenorfina jest metabolizowana przez CYP3A4, a leki hamujące ten izoenzym mogą zwalniać jej metabolizm.[1] Larotrektynib jest słabym inhibitorem CYP3A – podawany w dawce 100 mg dwa razy na dobę przez 10 dni zwiększał Cmax i AUC doustnego midazolamu 1,7-krotnie.[2] Można więc oczekiwać umiarkowanego wzrostu ekspozycji na buprenorfinę. Buprenorfina nie wpływa istotnie na enzymy i transportery, od których zależy larotrektynib.
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- stopień sedacji
- częstość i głębokość oddechów
- zawroty głowy i ryzyko upadków
- kontrola bólu lub objawów odstawiennych po zmianach dawkowania
Bezpieczniejsze alternatywy
morfinahydromorfon
Kiedy ocena się zmienia
| Larotrektynib włączany u pacjenta na stałej dawce buprenorfinykolejność włączenia · larotrektynib | inne zalecenie | Największe ryzyko nadmiernego działania buprenorfiny występuje w pierwszych dniach po włączeniu larotrektynibu – wtedy należy szczególnie obserwować sedację i oddech, a po odstawieniu larotrektynibu ocenić, czy dawka buprenorfiny nadal wystarcza. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bunondol 0,2 mg, tabletki podjęzykowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bunondol-100011957/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitrakvi 25 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vitrakvi-100426670/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bunondol. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/bunondol-100011957/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitrakvi. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 20.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/vitrakvi-100426670/
Niekorzystna interakcjaDarunawir+ UliprystalU kobiety przyjmującej darunawir z rytonawirem albo kończącej takie leczenie w ciągu ostatnich 4 tygodni nie stosuje się uliprystalu jako antykoncepcji awaryjnej.Zanim weźmiesz tabletkę „dzień po”, powiedz farmaceucie, że leczysz się darunawirem, a jeśli przyjmujesz go z rytonawirem, jak najszybciej idź do lekarza po wkładkę z miedzią.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Zanim weźmiesz tabletkę „dzień po”, powiedz farmaceucie, że leczysz się darunawirem, a jeśli przyjmujesz go z rytonawirem, jak najszybciej idź do lekarza po wkładkę z miedzią.
Darunawir, lek na HIV, przyjmuje się zawsze razem z lekiem wzmacniającym jego działanie. Jeśli tym wzmacniaczem jest rytonawir, tabletka „dzień po” z uliprystalem może działać słabiej i nie zapobiec ciąży. Ten wpływ może utrzymywać się do 4 tygodni po odstawieniu rytonawiru. Przy wzmacniaczu o nazwie kobicystat tabletka działa normalnie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- opóźnienie miesiączki
- objawy ciąży, np. nudności lub tkliwość piersi
- nietypowe krwawienie albo ból w dole brzucha
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
U kobiety przyjmującej darunawir z rytonawirem albo kończącej takie leczenie w ciągu ostatnich 4 tygodni nie stosuje się uliprystalu jako antykoncepcji awaryjnej.[1] Metodą z wyboru jest wkładka wewnątrzmaciczna z miedzią.[1] Przy darunawirze wzmacnianym kobicystatem uliprystal można podać, bo wzrost jego stężenia nie ma znaczenia klinicznego.[1] Przy braku wiedzy o rodzaju wzmacniacza należy przyjąć wariant z rytonawirem i pilnie skierować pacjentkę do lekarza.
Skutek kliniczny
Głównym ryzykiem jest osłabienie skuteczności antykoncepcji awaryjnej i nieplanowana ciąża u kobiety leczonej darunawirem z rytonawirem.[1] Efekt indukcji ustępuje powoli i może utrzymywać się nawet przez 4 tygodnie po odstawieniu leku indukującego.[1] Nie oczekuje się pogorszenia skuteczności leczenia przeciwwirusowego.
Mechanizm
Darunawir wzmacniany rytonawirem może zmniejszać stężenie uliprystalu, ponieważ rytonawir przy długotrwałym stosowaniu pobudza CYP3A4. Uliprystal jest metabolizowany przez CYP3A4.[1] Rytonawir hamuje CYP3A4, ale podczas długotrwałego stosowania może także pobudzać ten enzym i obniżać stężenie uliprystalu w osoczu.[1] Darunawir, rytonawir i kobicystat są inhibitorami CYP3A.[2] Silny i umiarkowany inhibitor CYP3A4 zwiększał Cmax i AUC uliprystalu odpowiednio 2- i 5,9-krotnie, co najpewniej nie ma znaczenia klinicznego.[1] Kobicystat nie pobudza CYP3A4, dlatego przy darunawirze wzmacnianym kobicystatem przeważa niegroźne hamowanie metabolizmu uliprystalu. Pojedyncza dawka uliprystalu prawdopodobnie nie wpływa na klirens leków metabolizowanych przez CYP, w tym darunawiru.[1]
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
- Darunawir – inhibitor CYP3A4[3], uliprystal – wrażliwy substrat CYP3A4[4]
- Uliprystal – inhibitor CYP3A4[4], darunawir – wrażliwy substrat CYP3A4[5]
- Darunawir: inhibitor CYP2D6[3], inhibitor CYP3A4[3], inhibitor P-gp[3], wrażliwy substrat CYP3A4[5]
- Uliprystal: inhibitor BCRP[4], inhibitor CYP1A2[4], inhibitor CYP2C19[4], inhibitor CYP2C9[4], inhibitor CYP2D6[4], inhibitor CYP2E1[4], inhibitor CYP3A4[4], inhibitor P-gp[4], drugorzędny szlak substrat CYP1A2[4], wrażliwy substrat CYP3A4[4]
Monitorować
- test ciążowy przy opóźnieniu miesiączki
Bezpieczniejsze alternatywy
wkładka wewnątrzmaciczna z miedzią
Kiedy ocena się zmienia
| Darunawir wzmacniany kobicystatempostać · darunawir | ryzyko maleje | Kobicystat nie pobudza CYP3A4, a wzrost ekspozycji na uliprystal pod wpływem inhibitorów CYP3A4 jest mało prawdopodobny klinicznie, więc uliprystal można zastosować. |
| odstep ≤ 4 tygodnie od odstawienia rytonawirudarunawir | inne zalecenie | Indukcja enzymów ustępuje powoli i obniżenie stężenia uliprystalu jest możliwe także do 4 tygodni po odstawieniu leku indukującego. |
| 5 mg w leczeniu mięśniaków macicydawka · uliprystal | inne zalecenie | W wielotygodniowym leczeniu mięśniaków stałe hamowanie CYP3A przez wzmocniony darunawir zwiększa ekspozycję na uliprystal, a przy rytonawirze możliwy jest także spadek jego stężenia. Połączenia należy unikać, a decyzję podejmuje ginekolog wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie HIV. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego ellaOne 30 mg, tabletka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ellaone-100207991/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista 400 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/prezista-100201988/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Prezista. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/prezista-100201988/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego ellaOne. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ellaone-100207991/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 29.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaDezogestrel+ UliprystalNie rozpoczynaj ani nie wznawiaj dezogestrelu bezpośrednio po przyjęciu uliprystalu jako antykoncepcji awaryjnej – odstęp i okres dodatkowej ochrony ustal według aktualnych zaleceń dotyczących antykoncepcji awaryjnej.Jeśli przyjęłaś tabletkę „dzień po” z uliprystalem, zapytaj farmaceutę lub lekarza, kiedy możesz wrócić do tabletek z dezogestrelem, i do tego czasu używaj prezerwatywy.szybki (godziny)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjęłaś tabletkę „dzień po” z uliprystalem, zapytaj farmaceutę lub lekarza, kiedy możesz wrócić do tabletek z dezogestrelem, i do tego czasu używaj prezerwatywy.
Tabletka „dzień po” z uliprystalem i tabletki antykoncepcyjne z dezogestrelem działają na ten sam receptor w przeciwnych kierunkach. Przyjęte zbyt blisko siebie mogą nawzajem osłabiać swoje działanie i zwiększać ryzyko ciąży. Dlatego po tabletce „dzień po” nie wracaj od razu do swoich tabletek antykoncepcyjnych i przez jakiś czas stosuj prezerwatywę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- spóźniająca się lub nietypowo skąpa miesiączka
- objawy ciąży, np. nudności, tkliwość piersi
- nieregularne krwawienia lub plamienia
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Nie rozpoczynaj ani nie wznawiaj dezogestrelu bezpośrednio po przyjęciu uliprystalu jako antykoncepcji awaryjnej – odstęp i okres dodatkowej ochrony ustal według aktualnych zaleceń dotyczących antykoncepcji awaryjnej. Do czasu odzyskania pełnej skuteczności dezogestrelu pacjentka powinna stosować prezerwatywę lub zachować abstynencję. Podczas leczenia uliprystalem w dawce 5 mg nie stosuje się jednocześnie antykoncepcji zawierającej wyłącznie progestagen, zaleca się metody niehormonalne[1]. Gdy kobieta stosująca dezogestrel potrzebuje antykoncepcji awaryjnej, rozważ lewonorgestrel albo wkładkę wewnątrzmaciczną zawierającą miedź, które nie wchodzą w tę interakcję.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko niezamierzonej ciąży z powodu zmniejszonej skuteczności zarówno antykoncepcji awaryjnej uliprystalem, jak i stałej antykoncepcji dezogestrelem. Możliwe są także nieregularne krwawienia.
Mechanizm
Uliprystal jest selektywnym modulatorem receptora progesteronowego o wysokim powinowactwie do tego receptora, dlatego konkuruje z progestagenami o miejsce działania. Może przez to osłabiać działanie antykoncepcyjne dezogestrelu[2]. Działanie jest obustronne – progestagen przyjęty wkrótce po uliprystalu może zmniejszać zdolność uliprystalu do opóźnienia owulacji, czyli osłabiać skuteczność antykoncepcji awaryjnej. Interakcja na poziomie metabolizmu nie ma znaczenia klinicznego, ponieważ uliprystal nie wpływa istotnie na klirens leków metabolizowanych przez CYP3A4[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- test ciążowy, jeśli kolejna miesiączka się opóźnia lub jest nietypowo skąpa
- stosowanie dodatkowej antykoncepcji mechanicznej po przyjęciu uliprystalu
- nieregularne krwawienia z dróg rodnych
Bezpieczniejsze alternatywy
lewonorgestrel (antykoncepcja awaryjna)
Kiedy ocena się zmienia
| 5 mg (leczenie mięśniaków macicy)dawka · uliprystal | inne zalecenie | Przy przewlekłym leczeniu uliprystalem w dawce 5 mg nie zaleca się jednoczesnej antykoncepcji zawierającej wyłącznie progestagen, przez cały okres leczenia należy stosować metody niehormonalne. |
| Dezogestrel rozpoczęty lub wznowiony po uliprystalu 30 mgkolejność włączenia · dezogestrel | ryzyko rośnie | Rozpoczęcie lub wznowienie dezogestrelu bezpośrednio po uliprystalu stosowanym w antykoncepcji awaryjnej może osłabić hamowanie owulacji przez uliprystal. Rozpoczęcie dezogestrelu należy odroczyć zgodnie z aktualnymi zaleceniami i zapewnić dodatkową antykoncepcję mechaniczną. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Esmya 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/esmya-100274622/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego ellaOne 30 mg, tabletka. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ellaone-100207991/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego ellaOne. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ellaone-100207991/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Symonette. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/symonette-100248406/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.