Przejdź do treści
Poradniki Historia Szukaj

Interakcje / Lefamulina / Lefamulina i omeprazol

Lefamulina i omeprazol

Jaki opis pokazać?

Interakcja nieistotna klinicznie

Nie trzeba zmieniać dawek ani rozdzielać przyjmowania leków.

Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, i w czasie leczenia lefamuliną nie pij soku grejpfrutowego ani nie stosuj ziela dziurawca.

Interakcja nieistotna klinicznieLefamulina+ OmeprazolNie trzeba zmieniać dawek ani rozdzielać przyjmowania leków.Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, i w czasie leczenia lefamuliną nie pij soku grejpfrutowego ani nie stosuj ziela dziurawca.nieznanyteoretyczne

Interakcja nieistotna klinicznie

Przyjmuj oba leki tak, jak zalecił lekarz, i w czasie leczenia lefamuliną nie pij soku grejpfrutowego ani nie stosuj ziela dziurawca.

Omeprazol i lefamulinę możesz przyjmować razem. Nie wpływają one na siebie w sposób, który zmieniałby ich działanie lub bezpieczeństwo. Nie trzeba zmieniać dawek ani robić przerw między nimi.

ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PK – wchłanianie, PK – metabolizm
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie trzeba zmieniać dawek ani rozdzielać przyjmowania leków[1]. Przed włączeniem lefamuliny warto sprawdzić, czy pacjent nie przyjmuje innych leków wydłużających QT lub wpływających na CYP3A, bo te połączenia są przeciwwskazane[1].

Skutek kliniczny

Nie należy się spodziewać istotnej klinicznie zmiany skuteczności ani bezpieczeństwa któregokolwiek z leków. Ewentualny niewielki wzrost ekspozycji na omeprazol nie ma znaczenia klinicznego.

Mechanizm

Omeprazol można stosować z doustną lefamuliną bez zmiany dawki[1]. Teoretycznie omeprazol podwyższa pH soku żołądkowego, co może zmieniać wchłanianie leków o rozpuszczalności zależnej od pH. Lefamulina jest umiarkowanym inhibitorem CYP3A[1], a omeprazol jest metabolizowany przez CYP2C19 i CYP3A4[2], więc możliwy jest niewielki wzrost stężenia omeprazolu. Duże dawki omeprazolu są dobrze tolerowane[2]. Omeprazol nie jest inhibitorem ani induktorem CYP3A o znaczeniu dla lefamuliny i nie wydłuża odstępu QT.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Lefamulina – umiarkowany inhibitor CYP3A4[3], omeprazol – drugorzędny szlak substrat CYP3A4[4]
  • Lefamulina: inhibitor BCRP[3], inhibitor CYP2C8[3], umiarkowany inhibitor CYP3A4[3], inhibitor MATE1[3], inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OATP1B3[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3]
  • Omeprazol: słaby inhibitor CYP2C19[5], wrażliwy substrat CYP2C19[5], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[4]

Kiedy ocena się zmienia

Długotrwałe stosowanie (wiele miesięcy)czas leczenia · omeprazolinne zalecenieDługotrwałe stosowanie inhibitora pompy protonowej może prowadzić do hipomagnezemii i wtórnej hipokaliemii. Niewyrównane zaburzenia elektrolitowe są przeciwwskazaniem do lefamuliny, dlatego u takich pacjentów przed rozpoczęciem leczenia warto oznaczyć stężenie magnezu i potasu.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenleta 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xenleta-100440180/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ultop 10 mg, kapsułki dojelitowe, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ultop-100230955/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenleta. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/xenleta-100440180/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ultop. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ultop-100230955/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov

Alkohol przy tych lekach

Interakcja nieistotna klinicznieLefamulinaa alkoholPrzy umiarkowanym spożyciu alkoholu nie trzeba zmieniać leczenia.W czasie leczenia pij najwyżej niewielkie ilości alkoholu i nie upijaj się, a jeśli pijesz dużo lub codziennie, powiedz o tym lekarzowi przed rozpoczęciem leczenia.nieznanyteoretyczne

Interakcja nieistotna klinicznie

W czasie leczenia pij najwyżej niewielkie ilości alkoholu i nie upijaj się, a jeśli pijesz dużo lub codziennie, powiedz o tym lekarzowi przed rozpoczęciem leczenia.

Nie wiadomo, by alkohol osłabiał działanie lefamuliny albo prowadził do groźnej interakcji z nią. Ten lek często wywołuje nudności, wymioty i biegunkę, a alkohol może te dolegliwości nasilać. Picie dużych ilości alkoholu może też obniżać poziom potasu i magnezu we krwi, co przy tym leku zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu serca. W czasie leczenia infekcji najlepiej ograniczyć alkohol.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • zawroty głowy albo omdlenie
  • silne lub uporczywe wymioty albo biegunka
  • osłabienie i skurcze mięśni
  • zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
PD – sumowanie
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Przy umiarkowanym spożyciu alkoholu nie trzeba zmieniać leczenia. W czasie terapii zakażenia warto jednak ograniczyć alkohol i unikać upijania się. U osób przewlekle nadużywających alkoholu przed włączeniem lefamuliny należy sprawdzić stężenie potasu i magnezu oraz wykonać EKG. Zaburzenia elektrolitowe trzeba wyrównać przed leczeniem, a przy stwierdzonym wydłużeniu QT lefamulina jest przeciwwskazana.[1]

Skutek kliniczny

Umiarkowane spożycie alkoholu nie powinno zmieniać skuteczności ani bezpieczeństwa lefamuliny. Upijanie się może nasilać dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Wymioty i biegunka, które wtedy występują, mogą prowadzić do utraty potasu i magnezu, a to zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu. U osób przewlekle nadużywających alkoholu częściej występują niedobory elektrolitów, które same w sobie mogą wykluczać leczenie lefamuliną.

Mechanizm

Nie należy się spodziewać interakcji farmakokinetycznej, ponieważ etanol nie jest istotnym inhibitorem ani induktorem CYP3A i P-gp, a to od nich zależą ważne klinicznie interakcje lefamuliny. ChPL lefamuliny nie wymienia alkoholu ani etanolu w przeciwwskazaniach ani w interakcjach.[1] Teoretycznie możliwe jest addycyjne nasilenie nudności, wymiotów i biegunki, które często występują po doustnej lefamulinie. Jest też możliwy pośredni wpływ na ryzyko arytmii, bo intensywne albo przewlekłe picie sprzyja hipokaliemii i hipomagnezemii. Lefamulina jest przeciwwskazana przy stwierdzonym wydłużeniu odstępu QT i przy zaburzeniach elektrolitowych, zwłaszcza niewyrównanej hipokaliemii.[1]

Metabolizm i transportery

  • Lefamulina: inhibitor BCRP[2], inhibitor CYP2C8[2], umiarkowany inhibitor CYP3A4[2], inhibitor MATE1[2], inhibitor OATP1B1[2], inhibitor OATP1B3[2], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[2], substrat P-gp[2]

Monitorować

  • stężenie potasu i magnezu u osób nadużywających alkoholu
  • EKG z oceną QTc u osób nadużywających alkoholu lub z wymiotami i biegunką
  • nasilenie nudności, wymiotów i biegunki
  • aminotransferazy przy przewlekłym piciu alkoholu

Kiedy ocena się zmienia

Upijanie się (duża jednorazowa ilość alkoholu)ilość alkoholu · pacjentryzyko rośnieUpijanie się może nasilić działania niepożądane lefamuliny ze strony przewodu pokarmowego. Wymioty i biegunka sprzyjają hipokaliemii i hipomagnezemii, co zwiększa ryzyko wydłużenia QT. Zaburzenia elektrolitowe, zwłaszcza niewyrównana hipokaliemia, są przeciwwskazaniem do lefamuliny. Zalecaj unikanie upijania się przez cały czas leczenia.
Przewlekłe nadużywanie alkoholu lub zespół abstynencyjnyczas leczenia · pacjentryzyko rośnieU osób przewlekle nadużywających alkoholu częste są hipokaliemia i hipomagnezemia, a także zaburzenia rytmu serca. Przed włączeniem lefamuliny należy oznaczyć potas i magnez oraz wykonać EKG. Stwierdzone wydłużenie QT i niewyrównana hipokaliemia są przeciwwskazaniem do leczenia.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenleta 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xenleta-100440180/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenleta. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/xenleta-100440180/

Pełny opis tej pary

Interakcja nieistotna klinicznieOmeprazola alkoholNie trzeba zmieniać dawki ani schematu leczenia.Możesz przyjmować omeprazol zgodnie z zaleceniami, a jeśli pijesz alkohol, ogranicz jego ilość, bo może nasilać dolegliwości żołądkowe.nieznanyteoretyczne

Interakcja nieistotna klinicznie

Możesz przyjmować omeprazol zgodnie z zaleceniami, a jeśli pijesz alkohol, ogranicz jego ilość, bo może nasilać dolegliwości żołądkowe.

Omeprazol nie wchodzi w niebezpieczną interakcję z alkoholem. Lek nie nasila działania alkoholu i nie zmienia sposobu, w jaki organizm sobie z nim radzi. Alkohol może jednak podrażniać żołądek i nasilać zgagę lub ból, a wtedy leczenie bywa mniej skuteczne.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nasilona zgaga lub pieczenie w przełyku po alkoholu
  • ból w górnej części brzucha
  • wymioty z domieszką krwi lub czarne stolce – wymagają pilnej konsultacji z lekarzem
ChPL
brak wzmianki
Mechanizm
–
Początek
nieznany
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie trzeba zmieniać dawki ani schematu leczenia. Pacjentowi można wyjaśnić, że omeprazol nie wchodzi w interakcję z alkoholem. Warto dodać, że alkohol może osłabiać efekt leczenia choroby podstawowej, ponieważ drażni żołądek i sprzyja nawrotom zgagi.

Skutek kliniczny

Omeprazol nie nasila działania alkoholu ani nie zwiększa ryzyka powikłań po jego spożyciu. Alkohol może natomiast sam drażnić błonę śluzową żołądka i pogarszać dolegliwości, z powodu których stosuje się omeprazol, na przykład zgagę lub chorobę wrzodową. To jednak nie jest interakcja między lekami.

Mechanizm

Nie opisano interakcji farmakokinetycznej ani farmakodynamicznej między omeprazolem a alkoholem. Omeprazol hamuje wydzielanie kwasu solnego w żołądku i nie wpływa na metabolizm etanolu w stopniu, który miałby znaczenie kliniczne.

Metabolizm i transportery

  • Omeprazol: słaby inhibitor CYP2C19[1], wrażliwy substrat CYP2C19[1], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[2]

Źródła

  1. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ultop. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ultop-100230955/

Pełny opis tej pary

Inne interakcje tych leków 117

Połączenie przeciwwskazaneDziurawiec+ LefamulinaLefamuliny nie łączy się z dziurawcem – połączenie jest przeciwwskazane.Nie łącz tego antybiotyku z dziurawcem i powiedz lekarzowi lub farmaceucie, jeśli przyjmujesz albo niedawno przyjmowałeś dziurawiec w jakiejkolwiek postaci.opóźniony (dni)teoretyczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie łącz tego antybiotyku z dziurawcem i powiedz lekarzowi lub farmaceucie, jeśli przyjmujesz albo niedawno przyjmowałeś dziurawiec w jakiejkolwiek postaci.

Dziurawiec przyspiesza usuwanie z organizmu wielu leków, w tym tego antybiotyku. Antybiotyk może wtedy działać za słabo i nie wyleczyć zakażenia. Dotyczy to także herbatek, kropli i suplementów z dziurawcem, a działanie dziurawca utrzymuje się jeszcze przez jakiś czas po jego odstawieniu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • gorączka nie spada lub wraca po kilku dniach leczenia
  • kaszel lub duszność nasilają się
  • ogólne samopoczucie nie poprawia się mimo przyjmowania antybiotyku
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Lefamuliny nie łączy się z dziurawcem – połączenie jest przeciwwskazane.[1] Gdy pacjent przyjmuje dziurawiec, należy wybrać inny antybiotyk albo odstawić dziurawiec przed rozpoczęciem leczenia, pamiętając, że indukcja enzymów utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po jego odstawieniu. Odstawienie dziurawca u pacjenta leczonego przeciwdepresyjnie wymaga konsultacji z lekarzem.

Skutek kliniczny

Spadek stężenia lefamuliny może zmniejszyć jej działanie terapeutyczne i prowadzić do niepowodzenia leczenia zakażenia.[1] Zbyt niskie stężenie antybiotyku sprzyja też selekcji opornych bakterii.

Mechanizm

Dziurawiec indukuje CYP3A i P-gp, a lefamulina jest substratem obu tych dróg, dlatego jej stężenie w osoczu może znacząco spaść.[1] Systematyczne przyjmowanie dziurawca aktywuje cytochrom P450 i osłabia działanie innych leków.[2] Silny induktor CYP3A (ryfampicyna) zmniejszał AUC lefamuliny do 0,28, a Cmax do 0,43 wartości wyjściowej.[1]

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Dziurawiec – silny induktor CYP3A4[3], lefamulina – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4]
  • Dziurawiec: silny induktor CYP3A4[3]
  • Lefamulina: inhibitor BCRP[4], inhibitor CYP2C8[4], umiarkowany inhibitor CYP3A4[4], inhibitor MATE1[4], inhibitor OATP1B1[4], inhibitor OATP1B3[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]

Monitorować

  • skuteczność leczenia zakażenia (gorączka, kaszel, duszność, ogólne samopoczucie)
  • wywiad w kierunku stosowania preparatów z dziurawcem, także herbatek i suplementów

Bezpieczniejsze alternatywy

amoksycylinaamoksycylina z kwasem klawulanowymcefuroksym

Kiedy ocena się zmienia

Niedawne odstawienie dziurawcaodstep · dziurawiecinne zalecenieIndukcja CYP3A i P-gp nie ustępuje od razu po odstawieniu dziurawca, dlatego niedawno zakończone przyjmowanie również należy traktować jako ryzyko niedostatecznego stężenia lefamuliny i rozważyć inny antybiotyk.
Stosowanie systematyczneczas leczenia · dziurawiecryzyko rośnieAktywacja cytochromu P450 dotyczy przede wszystkim systematycznego przyjmowania dziurawca, więc u pacjentów stosujących go regularnie ryzyko niepowodzenia leczenia jest największe.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenleta 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xenleta-100440180/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Digestonic -, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/digestonic-100018913/
  3. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenleta. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/xenleta-100440180/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneInhibitory pompy protonowej (np. pantoprazol, omeprazol, ezomeprazol)+ Inhibitory proteazy (np. atazanawir) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora pompy protonowej i atazanawiru należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono niezbędne – stosować wyłącznie atazanawir wzmacniany, najmniejszą skuteczną dawkę inhibitora pompy protonowej i ścisłe monitorowanie skuteczności leczenia HIV.Jeśli przyjmujesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy, nie stosuj na własną rękę leków na zgagę takich jak omeprazol czy pantoprazol i zapytaj lekarza prowadzącego leczenie HIV lub farmaceutę, czy możesz je łączyć.szybki (godziny)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli przyjmujesz lek na HIV z grupy inhibitorów proteazy, nie stosuj na własną rękę leków na zgagę takich jak omeprazol czy pantoprazol i zapytaj lekarza prowadzącego leczenie HIV lub farmaceutę, czy możesz je łączyć.

Leki zmniejszające wydzielanie kwasu w żołądku, takie jak omeprazol, pantoprazol czy ezomeprazol, mogą sprawić, że atazanawir prawie się nie wchłania. Wtedy leczenie HIV przestaje dobrze działać, a wirus może stać się odporny na leki. Dotyczy to wszystkich leków z tej grupy, także kupowanych bez recepty na zgagę. Inne leki na HIV z tej grupy, na przykład darunawir, nie mają tego problemu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • wynik badania pokazujący wzrost ilości wirusa HIV we krwi
  • spadek liczby limfocytów CD4 w kolejnych badaniach
  • nawracające infekcje lub gorsze samopoczucie po rozpoczęciu leku na zgagę
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – wchłanianie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora pompy protonowej i atazanawiru należy unikać tego połączenia, a gdy jest ono niezbędne – stosować wyłącznie atazanawir wzmacniany, najmniejszą skuteczną dawkę inhibitora pompy protonowej i ścisłe monitorowanie skuteczności leczenia HIV. Dotyczy to pantoprazolu, omeprazolu, ezomeprazolu, rabeprazolu, lanzoprazolu i dekslanzoprazolu w równym stopniu, więc zamiana jednego inhibitora pompy protonowej na inny nie rozwiązuje problemu. W pierwszej kolejności warto rozważyć lek blokujący receptor H2, na przykład famotydynę, z zachowaniem odstępu zalecanego w ChPL atazanawiru albo leki zobojętniające przyjmowane z odstępem od atazanawiru. Jeśli pacjent wymaga długotrwałego, silnego hamowania wydzielania kwasu, lekarz prowadzący leczenie HIV powinien rozważyć zmianę schematu przeciwretrowirusowego na taki, który nie zależy od pH żołądka, na przykład oparty na darunawirze. Decyzję o każdym połączeniu z atazanawirem należy uzgodnić z ośrodkiem leczenia HIV.

Skutek kliniczny

Zmniejszenie stężenia atazanawiru może prowadzić do niepełnego zahamowania replikacji HIV, wzrostu wiremii i wyboru szczepów wirusa opornych na inhibitory proteazy, co ogranicza przyszłe możliwości leczenia. Ryzyko jest największe przy atazanawirze stosowanym bez leku wzmacniającego, przy większych dawkach inhibitora pompy protonowej oraz u pacjentów z wcześniejszymi niepowodzeniami leczenia przeciwretrowirusowego[1].

Mechanizm

Atazanawir słabo rozpuszcza się w środowisku o wyższym pH i do dobrego wchłonięcia wymaga kwaśnej treści żołądka[1]. Inhibitory pompy protonowej trwale i silnie hamują wydzielanie kwasu solnego, co znacząco zmniejsza rozpuszczalność i wchłanianie atazanawiru, także wtedy, gdy jest on wzmacniany rytonawirem lub kobicystatem[2]. Efekt jest wspólny dla wszystkich inhibitorów pompy protonowej, ponieważ wynika z samego zahamowania wydzielania kwasu, a nie z cech poszczególnych substancji. Pozostałe inhibitory proteazy z tej grupy nie mają tej zależności od pH, dlatego interakcja nie jest wspólna dla całej klasy[2].

Monitorować

  • wiremia HIV (HIV RNA) po rozpoczęciu lub zmianie dawki inhibitora pompy protonowej
  • liczba limfocytów CD4 w kolejnych kontrolach
  • samodzielne przyjmowanie inhibitorów pompy protonowej bez recepty
  • przestrzeganie zaleceń dotyczących pory przyjmowania atazanawiru z posiłkiem

Kiedy ocena się zmienia

Atazanawir bez leku wzmacniającego (bez rytonawiru lub kobicystatu)postać · inhibitory proteazyryzyko rośnieAtazanawir stosowany bez rytonawiru lub kobicystatu osiąga zbyt niskie stężenia po dodaniu inhibitora pompy protonowej i takiego połączenia nie należy stosować w żadnych okolicznościach.
Dawka większa niż najmniejsza dawka terapeutycznadawka · inhibitory pompy protonowejryzyko rośnieIm silniejsze i dłuższe hamowanie wydzielania kwasu, tym większy spadek wchłaniania atazanawiru, dlatego przy koniecznym połączeniu należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę inhibitora pompy protonowej zgodnie z ChPL atazanawiru.
Stosowanie przewlekłeczas leczenia · inhibitory pompy protonowejinne zalecenieGdy pacjent wymaga przewlekłego leczenia przeciwwydzielniczego, korzystniejsza od długotrwałego łączenia jest zmiana schematu przeciwretrowirusowego na niezależny od pH żołądka, uzgodniona z ośrodkiem leczenia HIV.

Źródła

  1. Zhu L, Persson A, Mahnke L, Eley T, Li T, Xu X, et al. Effect of low-dose omeprazole (20 mg daily) on the pharmacokinetics of multiple-dose atazanavir with ritonavir in healthy subjects. J Clin Pharmacol. 2010;51(3):368-77. doi: 10.1177/0091270010367651. PMID: 20457590.
  2. Klein CE, Chiu YL, Cai Y, Beck K, King KR, Causemaker SJ, et al. Effects of acid-reducing agents on the pharmacokinetics of lopinavir/ritonavir and ritonavir-boosted atazanavir. J Clin Pharmacol. 2008;48(5):553-62. doi: 10.1177/0091270007313392. PMID: 18440920.

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneKetokonazol+ LefamulinaNie łącz doustnej lefamuliny z ketokonazolem podawanym ogólnoustrojowo – połączenie jest przeciwwskazane.Jeśli masz przepisane oba leki w tabletkach, nie zaczynaj lefamuliny i od razu skontaktuj się z lekarzem lub zapytaj farmaceutę.szybki (godziny)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Jeśli masz przepisane oba leki w tabletkach, nie zaczynaj lefamuliny i od razu skontaktuj się z lekarzem lub zapytaj farmaceutę.

Ketokonazol w tabletkach mocno zwiększa ilość lefamuliny we krwi. Może to zaburzyć pracę serca i wywołać groźną arytmię. Tych dwóch leków w tabletkach nie wolno przyjmować razem. Ketokonazol w kremie albo szamponie nie powoduje tego problemu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • kołatanie serca lub nierówne bicie serca
  • zawroty głowy
  • omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
  • duszność lub ból w klatce piersiowej
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – metabolizm, PK – transport, PK – wchłanianie, PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Nie łącz doustnej lefamuliny z ketokonazolem podawanym ogólnoustrojowo – połączenie jest przeciwwskazane.[1] Jeśli pacjent przyjmuje ketokonazol doustnie, wybierz antybiotyk bez interakcji z silnymi inhibitorami CYP3A albo, jeśli to klinicznie możliwe, odstaw ketokonazol przed włączeniem lefamuliny. Gdy lefamulina jest podawana dożylnie, dawki nie trzeba modyfikować, ale ze względu na sumowanie działania na QT połączenie wymaga kontroli EKG i elektrolitów.[1]

Skutek kliniczny

Ponad dwuipółkrotny wzrost ekspozycji na lefamulinę doustną zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes, a także nasilenia innych działań niepożądanych lefamuliny.[1]

Mechanizm

Ketokonazol jako silny inhibitor CYP3A i P-gp hamuje metabolizm pierwszego przejścia i wypływ jelitowy lefamuliny, przez co zwiększa jej wchłanianie i stężenie w osoczu.[1] Efekt dotyczy głównie postaci doustnej lefamuliny, a przy podaniu dożylnym wzrost ekspozycji jest niewielki.[1] Lefamulina wydłuża odstęp QT w sposób zależny od stężenia, a ketokonazol sam może wydłużać QT, więc dochodzi też do sumowania działania na repolaryzację serca.

Metabolizm i transportery

Wspólny mechanizm:

  • Ketokonazol – silny inhibitor CYP3A4[2], lefamulina – umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3]
  • Ketokonazol – inhibitor P-gp[2], lefamulina – substrat P-gp[3]
  • Ketokonazol: silny inhibitor CYP3A4[2], inhibitor P-gp[2]
  • Lefamulina: inhibitor BCRP[3], inhibitor CYP2C8[3], umiarkowany inhibitor CYP3A4[3], inhibitor MATE1[3], inhibitor OATP1B1[3], inhibitor OATP1B3[3], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[3], substrat P-gp[3]

Monitorować

  • EKG z oceną odstępu QTc przed leczeniem i w jego trakcie (jeśli połączenia nie da się uniknąć przy lefamulinie dożylnej)
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy
  • aktywność aminotransferaz (ALT, AspAT)

Bezpieczniejsze alternatywy

terbinafinaamoksycylinadoksycyklina

Kiedy ocena się zmienia

Dożylnadroga podania · lefamulinainne zaleceniePrzy lefamulinie dożylnej ketokonazol zwiększa AUC tylko 1,26-krotnie i nie trzeba modyfikować dawki lefamuliny. Ze względu na sumowanie działania obu leków na odstęp QT połączenie wymaga kontroli EKG oraz stężenia potasu i magnezu.
Miejscowa (krem, szampon)postać · ketokonazolinterakcja nie dotyczyKetokonazol stosowany na skórę lub skórę głowy praktycznie nie przenika do krążenia w ilościach zdolnych hamować CYP3A, więc nie zwiększa stężenia lefamuliny.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenleta 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xenleta-100440180/
  2. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenleta. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/xenleta-100440180/

Pełny opis tej pary

Połączenie przeciwwskazaneOmeprazol+ RylpiwirynaNie łącz doustnej rylpiwiryny z omeprazolem ani z żadnym innym inhibitorem pompy protonowej.Nie przyjmuj omeprazolu ani innych leków z tej grupy, jeśli bierzesz rylpiwirynę w tabletkach, i zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczny lek na zgagę.opóźniony (dni)badania kliniczne

Połączenie przeciwwskazane

Nie przyjmuj omeprazolu ani innych leków z tej grupy, jeśli bierzesz rylpiwirynę w tabletkach, i zapytaj farmaceutę lub lekarza o bezpieczny lek na zgagę.

Omeprazol, podobnie jak inne leki z tej grupy stosowane na zgagę i chorobę wrzodową, zmniejsza kwaśność w żołądku. Przez to rylpiwiryna w tabletkach słabiej się wchłania i może przestać skutecznie hamować wirusa HIV. Wirus może wtedy stać się odporny na leczenie. Tych leków nie wolno przyjmować razem.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • wzrost ilości wirusa we krwi w badaniu kontrolnym
  • nawracające infekcje lub gorączka bez wyraźnej przyczyny
ChPL
przeciwwskazane
Mechanizm
PK – wchłanianie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Nie łącz doustnej rylpiwiryny z omeprazolem ani z żadnym innym inhibitorem pompy protonowej. ChPL rylpiwiryny zaleca nie podawać jej w skojarzeniu z inhibitorami pompy protonowej[1]. Jeśli pacjent wymaga leczenia zmniejszającego kwaśność soku żołądkowego, rozważ antagonistę receptora H2 lub lek zobojętniający, podawane z zachowaniem odstępu od dawki rylpiwiryny zgodnego z jej ChPL. Gdy konieczne jest przewlekłe stosowanie inhibitora pompy protonowej, skonsultuj z lekarzem prowadzącym leczenie HIV zmianę schematu przeciwretrowirusowego na niezależny od pH żołądka.

Skutek kliniczny

Obniżenie stężeń rylpiwiryny grozi utratą skuteczności leczenia przeciwretrowirusowego, wzrostem wiremii HIV i rozwojem oporności wirusa na rylpiwirynę oraz inne NNRTI. ChPL rylpiwiryny wymienia inhibitory pompy protonowej, w tym omeprazol, wśród leków przeciwwskazanych, ponieważ prawdopodobna jest utrata jej działania terapeutycznego[1].

Mechanizm

Omeprazol hamuje wydzielanie kwasu solnego i podnosi pH w żołądku, a wchłanianie doustnej rylpiwiryny zależy od kwaśnego środowiska, więc jej biodostępność istotnie spada. Jednoczesne podawanie omeprazolu w dawce 20 mg raz na dobę zmniejszało AUC rylpiwiryny o 40%, Cmin o 33% i Cmax o 40%[1]. Dla ezomeprazolu, lanzoprazolu, pantoprazolu i rabeprazolu nie przeprowadzono badań, ale ChPL rylpiwiryny przewiduje znaczne zmniejszenie jej stężeń w osoczu z tego samego powodu[1]. Wpływ rylpiwiryny na omeprazol jest niewielki i nie ma znaczenia klinicznego.

Metabolizm i transportery

  • Omeprazol: słaby inhibitor CYP2C19[2], wrażliwy substrat CYP2C19[2], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[3]
  • Rylpiwiryna: inhibitor MATE2-K[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[2]

Monitorować

  • wiremia HIV (HIV RNA) po każdej zmianie leczenia zmniejszającego kwaśność soku żołądkowego
  • przestrzeganie odstępów czasowych przy stosowaniu antagonistów receptora H2 lub leków zobojętniających
  • samoleczenie lekami na zgagę dostępnymi bez recepty

Bezpieczniejsze alternatywy

famotydynaleki zobojętniające (np. wodorotlenek glinu, wodorotlenek magnezu, węglan wapnia)

Kiedy ocena się zmienia

Domięśniowa (zawiesina o przedłużonym uwalnianiu)droga podania · rylpiwirynaryzyko malejeRylpiwiryna podawana domięśniowo nie wchłania się z przewodu pokarmowego, więc zmiana pH w żołądku nie wpływa na jej ekspozycję, a jej ChPL nie wymienia inhibitorów pompy protonowej wśród przeciwwskazań. Przeciwwskazanie obowiązuje jednak w okresie stosowania tabletek rylpiwiryny w fazie wprowadzającej lub pomostowej.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant 25 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/edurant-100261312/
  2. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ultop. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ultop-100230955/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Edurant. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/edurant-100261312/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaInhibitory pompy protonowej (np. pantoprazol, omeprazol, ezomeprazol)+ Inhibitory kinazy BCR-ABL (np. dazatynib, bosutynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora pompy protonowej i inhibitora kinazy BCR-ABL wrażliwego na pH żołądka należy unikać przewlekłego podawania inhibitora pompy protonowej i rozważyć inne leczenie objawów nadkwaśności.Jeśli przyjmujesz lek na białaczkę z tej grupy, nie zaczynaj samodzielnie stosować leków na zgagę takich jak pantoprazol czy omeprazol i zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczny sposób łagodzenia objawów.opóźniony (dni)badania kliniczne

Niekorzystna interakcja

Jeśli przyjmujesz lek na białaczkę z tej grupy, nie zaczynaj samodzielnie stosować leków na zgagę takich jak pantoprazol czy omeprazol i zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczny sposób łagodzenia objawów.

Leki na zgagę i nadkwaśność z grupy inhibitorów pompy protonowej, na przykład pantoprazol, omeprazol czy ezomeprazol, zmniejszają ilość kwasu w żołądku. Niektóre leki na białaczkę, przede wszystkim dazatynib i bosutynib, potrzebują kwaśnego środowiska, aby dobrze się wchłonąć, więc przy takim połączeniu mogą działać słabiej. Osłabienia leczenia nie da się odczuć, a może ono zmniejszyć kontrolę choroby. Imatynibu, nilotynibu, ponatynibu i asciminibu ten problem w praktyce nie dotyczy.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nawracające lub nasilające się zmęczenie i osłabienie
  • częstsze infekcje, gorączka bez wyraźnej przyczyny
  • łatwe powstawanie siniaków lub krwawienia
  • uczucie pełności lub ból pod lewym łukiem żebrowym
  • niepokojące wyniki kontrolnych badań krwi przekazane przez lekarza
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – wchłanianie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora pompy protonowej i inhibitora kinazy BCR-ABL wrażliwego na pH żołądka należy unikać przewlekłego podawania inhibitora pompy protonowej i rozważyć inne leczenie objawów nadkwaśności. Dotyczy to przede wszystkim dazatynibu i bosutynibu. Przy dazatynibie zamiast inhibitora pompy protonowej można stosować leki zobojętniające, na przykład wodorotlenek glinu z wodorotlenkiem magnezu, przyjmowane co najmniej 2 godziny przed albo 2 godziny po dawce dazatynibu, natomiast antagonisty receptora H2 nie zaleca się. Przy bosutynibie można zastosować krótko działające leki zobojętniające lub famotydynę z rozdzieleniem pór przyjmowania, na przykład bosutynib rano, a lek zmniejszający kwasowość wieczorem[1]. Gdy inhibitor pompy protonowej jest bezwzględnie potrzebny, na przykład w leczeniu choroby wrzodowej z krwawieniem, decyzję o dalszym leczeniu i ewentualnej zmianie inhibitora kinazy należy podjąć wspólnie z hematologiem i kontrolować odpowiedź na leczenie. Imatynib, nilotynib, ponatynib i asciminib można w razie potrzeby łączyć z inhibitorami pompy protonowej bez modyfikacji schematu.

Skutek kliniczny

Zmniejszone stężenie dazatynibu lub bosutynibu we krwi może osłabić skuteczność leczenia przewlekłej białaczki szpikowej lub ostrej białaczki limfoblastycznej z chromosomem Philadelphia[1]. Konsekwencją może być brak osiągnięcia lub utrata odpowiedzi hematologicznej, cytogenetycznej albo molekularnej oraz zwiększone ryzyko progresji choroby. Interakcja nie powoduje ostrej toksyczności, a jej znaczenie polega na niezauważalnym dla pacjenta spadku skuteczności terapii przeciwnowotworowej.

Mechanizm

Inhibitory pompy protonowej trwale hamują wydzielanie kwasu solnego i podnoszą pH w żołądku przez większą część doby. Dazatynib i bosutynib to słabe zasady, których rozpuszczalność gwałtownie spada przy wyższym pH, więc w obecności inhibitora pompy protonowej mniej leku rozpuszcza się i wchłania z przewodu pokarmowego[1]. Efekt dotyczy wszystkich inhibitorów pompy protonowej w podobnym stopniu, ponieważ wynika z samego zahamowania wydzielania kwasu, a nie z właściwości konkretnej substancji. Rozłożenie przyjmowania leków na różne pory dnia nie usuwa interakcji, ponieważ działanie inhibitora pompy protonowej utrzymuje się przez całą dobę. Wśród inhibitorów kinazy BCR-ABL interakcja jest wyraźna dla dazatynibu i bosutynibu, a nieistotna klinicznie dla imatynibu, nilotynibu, ponatynibu i asciminibu.

Monitorować

  • odpowiedź molekularna – poziom transkryptu BCR-ABL w badaniu RQ-PCR zgodnie z harmonogramem kontroli hematologicznych
  • odpowiedź hematologiczna – morfologia krwi z rozmazem
  • objawy nadkwaśności i skuteczność leczenia zastępczego (leki zobojętniające, famotydyna)
  • przegląd listy leków pod kątem inhibitorów pompy protonowej kupowanych bez recepty

Źródła

  1. Abbas R, Leister C, Sonnichsen D. A clinical study to examine the potential effect of lansoprazole on the pharmacokinetics of bosutinib when administered concomitantly to healthy subjects. Clin Drug Investig. 2013;33(8):589-95. doi: 10.1007/s40261-013-0103-z. PMID: 23839484.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaInhibitory pompy protonowej (np. pantoprazol, omeprazol, ezomeprazol)+ Inhibitory kinazy EGFR (np. erlotynib, gefitynib, dakomitynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora pompy protonowej i inhibitora kinazy EGFR należy w miarę możliwości unikać inhibitora pompy protonowej, bo może on osłabić wchłanianie i skuteczność leku przeciwnowotworowego.Jeśli przyjmujesz lek na raka płuca z tej grupy, nie stosuj na własną rękę leków na zgagę takich jak omeprazol czy pantoprazol i zapytaj lekarza lub farmaceutę, czym możesz je bezpiecznie zastąpić.opóźniony (dni)badania kliniczne

Niekorzystna interakcja

Jeśli przyjmujesz lek na raka płuca z tej grupy, nie stosuj na własną rękę leków na zgagę takich jak omeprazol czy pantoprazol i zapytaj lekarza lub farmaceutę, czym możesz je bezpiecznie zastąpić.

Leki na zgagę i wrzody z grupy inhibitorów pompy protonowej, takie jak omeprazol czy pantoprazol, zmniejszają kwaśność żołądka. Niektóre leki na raka płuca, na przykład erlotynib, gefitynib i dakomitynib, potrzebują kwaśnego środowiska, żeby dobrze się wchłonąć. Przy jednoczesnym stosowaniu lek przeciwnowotworowy może działać słabiej, choć nie odczujesz od razu żadnych objawów. Ozymertynib, afatynib i lazertynib nie mają tego problemu.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • nasilenie dolegliwości związanych z chorobą nowotworową, np. większy kaszel lub duszność
  • nawracająca zgaga, która skłania cię do sięgania po leki bez recepty
  • informacja od lekarza o gorszych wynikach badań kontrolnych
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – wchłanianie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
badania kliniczne

Postępowanie

Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora pompy protonowej i inhibitora kinazy EGFR należy w miarę możliwości unikać inhibitora pompy protonowej, bo może on osłabić wchłanianie i skuteczność leku przeciwnowotworowego. Dotyczy to szczególnie erlotynibu, dakomitynibu i gefitynibu, a rozłożenie przyjmowania leków w ciągu doby nie rozwiązuje problemu. Jeśli leczenie zmniejszające kwaśność żołądka jest konieczne, lepiej zastosować antagonistę receptora H2 albo lek zobojętniający kwas solny z zachowaniem odstępu czasowego wskazanego w ChPL danego inhibitora kinazy EGFR. U pacjentów przyjmujących erlotynib lub dakomitynib warto zweryfikować wskazanie do inhibitora pompy protonowej i rozważyć jego odstawienie[1]. Przy ozymertynibie, afatynibie i lazertynibie modyfikacja leczenia nie jest konieczna, a przy aumolertynibie ze względu na brak danych zaleca się ostrożność.

Skutek kliniczny

Zmniejszone wchłanianie inhibitora kinazy EGFR prowadzi do niższego stężenia leku we krwi, co może osłabić kontrolę choroby nowotworowej i przyspieszyć jej progresję[1]. Interakcja nie powoduje ostrych objawów, więc łatwo ją przeoczyć, a jej skutek ujawnia się dopiero jako gorsza odpowiedź na leczenie.

Mechanizm

Inhibitory pompy protonowej trwale hamują wydzielanie kwasu solnego i podnoszą pH w żołądku przez większą część doby. Erlotynib, gefitynib i dakomitynib są słabymi zasadami, których rozpuszczalność wyraźnie spada wraz ze wzrostem pH, dlatego w mniej kwaśnym środowisku rozpuszczają się i wchłaniają gorzej[2]. Efekt dotyczy wszystkich inhibitorów pompy protonowej w równym stopniu, bo wynika z samego zahamowania wydzielania kwasu, a nie z właściwości konkretnej cząsteczki. Ze względu na długi czas działania inhibitorów pompy protonowej rozłożenie dawek w ciągu doby nie znosi tej interakcji. Afatynib, ozymertynib i lazertynib nie wykazują istotnej zależności wchłaniania od pH. Dla aumolertynibu brak wystarczających danych, dlatego do czasu ich uzyskania należy postępować ostrożnie jak w przypadku całej klasy.

Monitorować

  • skuteczność leczenia przeciwnowotworowego w kontrolnych badaniach obrazowych
  • zasadność i czas trwania terapii inhibitorem pompy protonowej
  • objawy refluksu i dolegliwości żołądkowe po zmianie leku zmniejszającego kwaśność
  • przyjmowanie inhibitorów pompy protonowej kupowanych bez recepty

Źródła

  1. Hsieh HH, Wu TY, Chen CH, Kuo YH, Hour MJ. Clinical impact of tetracyclines and/or proton pump inhibitors on the efficacy of epidermal growth factor receptor inhibitors in non-small cell lung cancer: a retrospective cohort study. BMC Cancer. 2023;23(1):151. doi: 10.1186/s12885-023-10623-w. PMID: 36782147.
  2. Kumarakulasinghe NB, Syn N, Soon YY, Asmat A, Zheng H, Loy EY, et al. EGFR kinase inhibitors and gastric acid suppressants in EGFR-mutant NSCLC: a retrospective database analysis of potential drug interaction. Oncotarget. 2016;7(51):85542-85550. doi: 10.18632/oncotarget.13458. PMID: 27907909.

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaMetotreksat+ OmeprazolPrzy dużych dawkach metotreksatu należy rozważyć okresowe odstawienie omeprazolu na czas podawania metotreksatu.Powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie metotreksatem, że przyjmujesz omeprazol, wykonuj zlecone badania krwi i nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę.opóźniony (dni)opisy przypadków

Niekorzystna interakcja

Powiedz lekarzowi prowadzącemu leczenie metotreksatem, że przyjmujesz omeprazol, wykonuj zlecone badania krwi i nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę.

Omeprazol może sprawić, że metotreksat wolniej wydala się z organizmu i jego ilość we krwi rośnie. Może to nasilać działania niepożądane metotreksatu, na przykład owrzodzenia w jamie ustnej, spadek liczby krwinek czy dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Ryzyko jest większe przy dużych dawkach metotreksatu i przy chorobach nerek. Przy małych dawkach przyjmowanych raz w tygodniu leki zwykle można łączyć, ale pod kontrolą lekarza i z regularnymi badaniami krwi.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • owrzodzenia lub bolesne zmiany w jamie ustnej
  • gorączka, ból gardła lub częste infekcje
  • łatwe powstawanie siniaków, krwawienia z nosa lub dziąseł
  • nasilone nudności, wymioty lub biegunka
  • ból i drżenie mięśni
  • nietypowe osłabienie i bladość
  • wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – wydalanie
Początek
opóźniony (dni)
Dowody
opisy przypadków

Postępowanie

Przy dużych dawkach metotreksatu należy rozważyć okresowe odstawienie omeprazolu na czas podawania metotreksatu.[1] Przy małych dawkach metotreksatu stosowanych raz w tygodniu połączenie można kontynuować, zachowując ostrożność i monitorując objawy toksyczności, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.[2] Należy ocenić, czy inhibitor pompy protonowej jest nadal wskazany, i unikać jednoczesnego dokładania innych leków zmniejszających wydalanie metotreksatu, takich jak NLPZ, salicylany, penicyliny czy sulfonamidy.[2]

Skutek kliniczny

Zwiększone i dłużej utrzymujące się stężenie metotreksatu może wywołać kliniczne przedmiotowe i podmiotowe objawy jego działania toksycznego.[2] Do typowych objawów toksyczności metotreksatu należą mielosupresja, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej i toksyczne działanie na przewód pokarmowy, a w opisanym przypadku z pantoprazolem wystąpiły ból i drżenie mięśni.[3] Zwiększenie stężenia metotreksatu obserwowano tylko u niektórych pacjentów, a ryzyko jest największe przy dużych dawkach metotreksatu i u osób z zaburzeniami czynności nerek.[1]

Mechanizm

Omeprazol i inne inhibitory pompy protonowej opóźniają nerkową eliminację metotreksatu, co zwiększa jego stężenie w osoczu.[2] Opisano też przypadek, w którym inhibitor pompy protonowej (pantoprazol) zahamował nerkową eliminację metabolitu – 7-hydroksymetotreksatu.[3] Prawdopodobnym mechanizmem jest zmniejszenie kanalikowego wydzielania metotreksatu w nerkach, które charakterystyki produktu opisują jako opóźnienie wydalania nerkowego.[4]

Metabolizm i transportery

  • Metotreksat: substrat OAT3[5]
  • Omeprazol: słaby inhibitor CYP2C19[5], wrażliwy substrat CYP2C19[5], drugorzędny szlak substrat CYP3A4[6]

Monitorować

  • morfologia krwi z rozmazem i płytkami krwi
  • stężenie kreatyniny i klirens kreatyniny
  • aktywność aminotransferaz (AlAT, AspAT)
  • stężenie metotreksatu w surowicy przy leczeniu dużymi dawkami
  • objawy zapalenia błony śluzowej jamy ustnej i toksyczności ze strony przewodu pokarmowego

Kiedy ocena się zmienia

Duże dawki metotreksatu (wskazania onkologiczne)dawka · metotreksatinne zaleceniePrzy dużych dawkach metotreksatu ryzyko kumulacji jest największe i należy rozważyć tymczasowe odstawienie omeprazolu na czas podawania metotreksatu.
Zaburzenia czynności nerekeGFR · pacjentryzyko rośnieU pacjentów z zaburzeniami czynności nerek należy zachować szczególną ostrożność, ponieważ wydalanie metotreksatu jest już upośledzone. Ciężkie zaburzenia czynności nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min) są przeciwwskazaniem do stosowania małych dawek metotreksatu niezależnie od omeprazolu.
Małe dawki raz w tygodniu (wskazania reumatologiczne i dermatologiczne)dawka · metotreksatryzyko malejePrzy małych dawkach metotreksatu zwiększenie jego stężenia obserwowano tylko u niektórych pacjentów i zwykle wystarcza ostrożność z rutynowym monitorowaniem morfologii, czynności nerek i wątroby.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ultop 10 mg, kapsułki dojelitowe, twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ultop-100230955/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Methotrexat-Ebewe 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/methotrexat-ebewe-100090448/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Trexan Neo 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/trexan-neo-100349455/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Methofill 2,5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/methofill-100380815/
  5. U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ultop. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/ultop-100230955/

Pełny opis tej pary

Niekorzystna interakcjaOlej rycynowy+ LefamulinaNie stosuj oleju rycynowego w trakcie leczenia lefamuliną, a jeśli środek przeczyszczający jest potrzebny, wybierz łagodniejszy preparat o mniejszym wpływie na gospodarkę elektrolitową.Nie stosuj oleju rycynowego w trakcie leczenia tym antybiotykiem i zapytaj farmaceutę o łagodniejszy środek na zaparcie.szybki (godziny)teoretyczne

Niekorzystna interakcja

Nie stosuj oleju rycynowego w trakcie leczenia tym antybiotykiem i zapytaj farmaceutę o łagodniejszy środek na zaparcie.

Olej rycynowy silnie przeczyszcza i może sprawić, że antybiotyk wchłonie się słabiej i gorzej zadziała. Mocna biegunka wypłukuje z organizmu potas i magnez, a przy ich niedoborze ten antybiotyk może zaburzać pracę serca. Sam antybiotyk też często wywołuje biegunkę.

Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się

  • silna lub długotrwała biegunka
  • duże pragnienie, suchość w ustach, mało oddawanego moczu
  • kołatanie lub nierówne bicie serca
  • zawroty głowy lub omdlenie
  • osłabienie lub skurcze mięśni
ChPL
niezalecane
Mechanizm
PK – wchłanianie, PD – sumowanie
Początek
szybki (godziny)
Dowody
teoretyczne

Postępowanie

Nie stosuj oleju rycynowego w trakcie leczenia lefamuliną, a jeśli środek przeczyszczający jest potrzebny, wybierz łagodniejszy preparat o mniejszym wpływie na gospodarkę elektrolitową. Jeśli olej rycynowy musi zostać użyty, zachowaj kilkugodzinny odstęp od dawki lefamuliny[1]. Oleju rycynowego nie stosuje się przy ciężkim odwodnieniu z niedoborem wody i elektrolitów[2]. Przy nasilonej biegunce oznacz stężenie potasu i magnezu i wyrównaj niedobory przed kolejnymi dawkami lefamuliny.

Skutek kliniczny

Możliwe zmniejszenie wchłaniania doustnej lefamuliny i słabsza skuteczność leczenia zakażenia. Utrata potasu i magnezu w wyniku biegunki zwiększa ryzyko wydłużenia QT i zaburzeń rytmu serca podczas leczenia lefamuliną.

Mechanizm

Olej rycynowy przyspiesza pasaż jelitowy, przez co może ograniczać wchłanianie leków doustnych podanych w tym samym czasie, dlatego innych leków nie przyjmuje się razem z nim i zachowuje się kilkugodzinny odstęp[1]. Silne przeczyszczenie może prowadzić do utraty wody, potasu i magnezu, a lefamulina jest przeciwwskazana przy zaburzeniach elektrolitowych, zwłaszcza niewyrównanej hipokaliemii, ponieważ wydłuża odstęp QT[3]. Biegunka jest też częstym działaniem niepożądanym samej lefamuliny, więc oba leki sumują ryzyko utraty płynów i elektrolitów.

Metabolizm i transportery

  • Lefamulina: inhibitor BCRP[4], inhibitor CYP2C8[4], umiarkowany inhibitor CYP3A4[4], inhibitor MATE1[4], inhibitor OATP1B1[4], inhibitor OATP1B3[4], umiarkowanie wrażliwy substrat CYP3A4[4], substrat P-gp[4]

Monitorować

  • liczba i charakter stolców
  • objawy odwodnienia
  • stężenie potasu i magnezu w surowicy przy biegunce
  • EKG z oceną odstępu QT u pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka
  • skuteczność leczenia zakażenia

Bezpieczniejsze alternatywy

makrogolbabka płeszniklaktuloza

Kiedy ocena się zmienia

Kilka godzinodstep · olej rycynowyryzyko malejeKilkugodzinny odstęp ogranicza wpływ oleju rycynowego na wchłanianie lefamuliny, ale nie usuwa ryzyka utraty elektrolitów przy nasilonej biegunce.
Dożylnadroga podania · lefamulinaryzyko malejePrzy lefamulinie podawanej dożylnie problem wchłaniania znika, nadal jednak obowiązuje kontrola elektrolitów przy biegunce ze względu na ryzyko wydłużenia QT.
Więcej niż jedna dawkaczas leczenia · olej rycynowyryzyko rośniePowtarzane stosowanie oleju rycynowego zwiększa ryzyko odwodnienia i hipokaliemii, które są przeciwwskazaniem do lefamuliny.

Źródła

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Olej rycynowy -, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/olej-rycynowy-100140927/
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Oleum Ricini PhytoPharm -, płyn doustny. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oleum-ricini-phytopharm-100143044/
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenleta 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/xenleta-100440180/
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenleta. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/xenleta-100440180/

Pełny opis tej pary

Oznaczenia na tej stronie

  • Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
  • Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
  • Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
  • Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
  • Korzystna interakcjaPołączenie celowe

Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.

Zgłoś błąd lub sugestię

Zgłoszenie trafi do redakcji razem z adresem tej strony. Nie podawaj danych pacjenta. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.