Interakcje / Metenamina / Metenamina i sulfasalazyna
Jaki opis pokazać?
Interakcja nieistotna klinicznie
Przy stosowaniu metenaminy na skórę nie trzeba zmieniać leczenia sulfasalazyną.
Stosuj oba leki tak jak dotychczas, a puder nakładaj tylko na zdrową skórę bez ran i otarć.
Interakcja nieistotna klinicznieMetenamina+ SulfasalazynaPrzy stosowaniu metenaminy na skórę nie trzeba zmieniać leczenia sulfasalazyną.Stosuj oba leki tak jak dotychczas, a puder nakładaj tylko na zdrową skórę bez ran i otarć.nieznanyteoretyczne
Interakcja nieistotna klinicznie
Stosuj oba leki tak jak dotychczas, a puder nakładaj tylko na zdrową skórę bez ran i otarć.
Puder z metenaminą działa tylko na skórze i praktycznie nie przenika do organizmu, więc nie wpływa na działanie sulfasalazyny. Możesz stosować oba leki jednocześnie. Nakładaj puder tylko na zdrową, nieuszkodzoną skórę.
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PK – wydalanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy stosowaniu metenaminy na skórę nie trzeba zmieniać leczenia sulfasalazyną. Puder nakłada się wyłącznie na nieuszkodzoną skórę – nie stosuje się go na błony śluzowe, otwarte rany, powierzchnie pozbawione naskórka ani owrzodzenia.[1] Metenaminy doustnej nie łączy się z sulfasalazyną.
Skutek kliniczny
Przy metenaminie stosowanej na skórę nie należy oczekiwać skutków klinicznych. Przy metenaminie doustnej możliwa jest krystaluria z bólem przy oddawaniu moczu, krwiomoczem i ryzykiem uszkodzenia nerek.
Mechanizm
Metenamina w postaci pudru działa miejscowo na nieuszkodzonej skórze i wchłania się do krwiobiegu w znikomym stopniu, dlatego nie spotyka się w organizmie z sulfasalazyną ani z jej metabolitami. Mechanizm interakcji dotyczy wyłącznie metenaminy przyjmowanej doustnie – w kwaśnym moczu rozkłada się ona do formaldehydu, który z sulfonamidami, w tym z sulfapirydyną powstającą z sulfasalazyny, tworzy trudno rozpuszczalne połączenia wytrącające się w drogach moczowych.
Metabolizm i transportery
- Sulfasalazyna: substrat BCRP[2]
Kiedy ocena się zmienia
| Doustnadroga podania · metenamina | ryzyko rośnie | Metenamina doustna rozkłada się w kwaśnym moczu do formaldehydu, który z sulfapirydyną (metabolitem sulfasalazyny) tworzy trudno rozpuszczalne połączenia grożące krystalurią. Takiego połączenia należy unikać, a do profilaktyki zakażeń dróg moczowych wybrać lek niewchodzący w tę reakcję. Sulfasalazyny nie stosuje się przy niedrożności dróg moczowych. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pedipur 200 mg/g, puder leczniczy. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pedipur-100052063/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Alkohol przy tych lekach
Metenamina a alkohol: brak opisu w bazie.
Interakcja o niejasnym znaczeniuSulfasalazynaa alkoholNie trzeba zmieniać leczenia, ale warto doradzić ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, małych ilości.Pij alkohol tylko okazjonalnie i w małych ilościach, a jeśli przyjmujesz też metotreksat, zapytaj lekarza lub farmaceutę, ile alkoholu możesz wypić.opóźniony (dni)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Pij alkohol tylko okazjonalnie i w małych ilościach, a jeśli przyjmujesz też metotreksat, zapytaj lekarza lub farmaceutę, ile alkoholu możesz wypić.
Okazjonalne wypicie niewielkiej ilości alkoholu nie powinno przeszkadzać w leczeniu sulfasalazyną. Jeśli pijesz często lub dużo, alkohol i lek mogą razem obciążać wątrobę, nasilać nudności i bóle brzucha oraz obniżać poziom kwasu foliowego we krwi. Przy chorobie zapalnej jelit alkohol może też sam pogarszać objawy jelitowe.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- nasilone nudności, wymioty lub ból brzucha
- zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz
- nietypowe zmęczenie, osłabienie lub bladość
- gorączka, ból gardła lub łatwe powstawanie siniaków
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie trzeba zmieniać leczenia, ale warto doradzić ograniczenie alkoholu do okazjonalnych, małych ilości. U osób pijących regularnie lub w dużych ilościach należy rozważyć kontrolę morfologii, prób wątrobowych i stężenia kwasu foliowego oraz ewentualną suplementację kwasu foliowego. Jeśli sulfasalazyna jest stosowana razem z metotreksatem, zalecenia dotyczące alkoholu powinny wynikać z ograniczeń dla metotreksatu, które są ostrzejsze.
Skutek kliniczny
Przy okazjonalnym, umiarkowanym piciu alkoholu nie należy oczekiwać istotnych klinicznie skutków. Przy regularnym piciu większych ilości teoretycznie rośnie ryzyko niedoboru kwasu foliowego z niedokrwistością, nasilenia nudności i bólów brzucha oraz zaostrzenia uszkodzenia wątroby. U chorych na nieswoiste zapalenie jelit alkohol może dodatkowo nasilać objawy jelitowe niezależnie od leku.
Mechanizm
Nie opisano bezpośredniej interakcji farmakokinetycznej sulfasalazyny z etanolem, a możliwe ryzyko wynika z nakładania się działań niepożądanych obu substancji. ChPL sulfasalazyny nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach, a zapis jest taki sam dla tabletek powlekanych i dojelitowych[1] Sulfasalazyna hamuje wchłanianie kwasu foliowego i może prowadzić do jego niedoboru[1] Przewlekłe picie alkoholu również obniża zasoby folianów, więc oba czynniki mogą się sumować i sprzyjać niedokrwistości megaloblastycznej. Sulfasalazyna rzadko uszkadza wątrobę i szpik, a alkohol obciąża wątrobę i nasila dolegliwości żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności i dyspepsja, które same są częstymi działaniami niepożądanymi sulfasalazyny.
Metabolizm i transportery
- Sulfasalazyna: substrat BCRP[2]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- aktywność aminotransferaz (AlAT, AspAT) i bilirubina
- stężenie kwasu foliowego u osób regularnie pijących alkohol
- nasilenie nudności i dolegliwości brzusznych
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne picie dużych ilości alkoholuczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | U osób przewlekle nadużywających alkoholu ryzyko niedoboru kwasu foliowego, niedokrwistości i uszkodzenia wątroby jest wyraźnie większe, dlatego wskazane jest ograniczenie alkoholu oraz kontrola morfologii, prób wątrobowych i stężenia kwasu foliowego. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Salazopyrin EN 500 mg, tabletki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/salazopyrin-en-100100508/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Inne interakcje tych leków 33
Połączenie przeciwwskazaneSulfasalazyna+ CydofowirNie podawaj cydofowiru pacjentowi przyjmującemu sulfasalazynę.Zanim dostaniesz cydofowir, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz sulfasalazynę, i nie odstawiaj jej samodzielnie bez jego decyzji.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Zanim dostaniesz cydofowir, powiedz lekarzowi, że przyjmujesz sulfasalazynę, i nie odstawiaj jej samodzielnie bez jego decyzji.
Tych dwóch leków nie stosuje się razem. Oba mogą obciążać nerki, a razem znacznie zwiększają ryzyko ich poważnego uszkodzenia. Mogą też obniżać liczbę białych krwinek, które chronią cię przed zakażeniami.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej oddawanego moczu
- pienisty mocz
- obrzęki nóg lub twarzy
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- nietypowe zmęczenie i osłabienie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie podawaj cydofowiru pacjentowi przyjmującemu sulfasalazynę.[1] Jeśli leczenie cydofowirem jest konieczne, lekarz prowadzący powinien odstawić sulfasalazynę i zastąpić ją lekiem bez działania nefrotoksycznego oraz zawierającym sulfonamid. U pacjenta z nadwrażliwością na sulfonamidy cydofowir jest wykluczony niezależnie od dalszego stosowania sulfasalazyny.[1]
Skutek kliniczny
Najważniejszym zagrożeniem jest ostre uszkodzenie nerek z białkomoczem i wzrostem stężenia kreatyniny, a w cięższych przypadkach niewydolność nerek. Możliwe jest też nasilenie leukopenii i neutropenii.
Mechanizm
Cydofowiru nie łączy się z lekami o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym, a sulfasalazyna jako sulfonamid może uszkadzać nerki, dlatego oba leki sumują ryzyko uszkodzenia nerek.[1] Cydofowir podaje się zawsze z probenecydem, a pacjent, który nie może przyjmować leków zawierających sulfonamidy, nie może otrzymać cydofowiru.[1] Oba leki mogą też hamować czynność szpiku, więc dochodzi do sumowania toksyczności hematologicznej.[2]
Metabolizm i transportery
- Sulfasalazyna: substrat BCRP[3]
Monitorować
- stężenie kreatyniny w surowicy
- białkomocz w badaniu ogólnym moczu
- morfologia krwi z rozmazem (liczba neutrofilów)
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Niewydolność nerekeGFR · pacjent | interakcja nie dotyczy | Przy niewydolności nerek cydofowir jest przeciwwskazany niezależnie od sulfasalazyny. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Cidofovir Tillomed 75 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/cidofovir-tillomed-100492942/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Salazopyrin EN 500 mg, tabletki dojelitowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/salazopyrin-en-100100508/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaPotas+ MetenaminaNie łącz cytrynianu potasu z metenaminą.Nie łącz cytrynianu potasu z metenaminą przyjmowaną doustnie i zapytaj lekarza lub farmaceutę o zamianę preparatu potasu.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie łącz cytrynianu potasu z metenaminą przyjmowaną doustnie i zapytaj lekarza lub farmaceutę o zamianę preparatu potasu.
Lek na zapobieganie zakażeniom dróg moczowych zawierający metenaminę działa tylko wtedy, gdy mocz jest kwaśny. Niektóre preparaty potasu, zwłaszcza cytrynian potasu, zmieniają odczyn moczu na zasadowy i mogą sprawić, że metenamina przestanie chronić przed zakażeniem. Preparaty z chlorkiem potasu nie dają tego efektu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- pieczenie lub ból przy oddawaniu moczu
- częste parcie na mocz
- mętny lub nieprzyjemnie pachnący mocz
- gorączka lub ból w okolicy lędźwiowej
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz cytrynianu potasu z metenaminą[1]. Jeśli potrzebna jest suplementacja potasu u pacjenta przyjmującego metenaminę doustnie, wybierz chlorek potasu, który nie alkalizuje moczu. Jeśli cytrynian potasu jest niezbędny ze wskazań urologicznych, rozważ inną metodę zapobiegania zakażeniom układu moczowego.
Skutek kliniczny
Osłabienie lub utrata skuteczności metenaminy w zapobieganiu nawracającym zakażeniom układu moczowego, co może skutkować nawrotem zakażenia. Dodatkowo cytrynianu potasu nie stosuje się w czasie zakażenia układu moczowego[1].
Mechanizm
Cytrynian potasu alkalizuje mocz, a metenamina działa przeciwbakteryjnie dopiero po rozkładzie do formaldehydu, który zachodzi w kwaśnym moczu. Zasadowy odczyn moczu hamuje uwalnianie formaldehydu i osłabia działanie metenaminy. Cytrynianu potasu nie należy podawać z metenaminą[1]. Chlorek potasu nie zmienia istotnie odczynu moczu, więc tego mechanizmu nie wywołuje.
Monitorować
- objawy zakażenia układu moczowego
- odczyn moczu
- stężenie potasu we krwi
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Chlorek potasupostać · potas | ryzyko maleje | Chlorek potasu nie alkalizuje istotnie moczu i nie osłabia działania metenaminy. |
| Na skórędroga podania · metenamina | interakcja nie dotyczy | Metenamina stosowana miejscowo na skórę, np. w nadmiernej potliwości stóp, nie działa w moczu, więc odczyn moczu nie ma znaczenia dla jej skuteczności. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Litocid 680 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/litocid-100107433/
Niekorzystna interakcjaAcetazolamid+ MetenaminaNie łącz acetazolamidu z doustną metenaminą stosowaną w zakażeniach dróg moczowych, ponieważ acetazolamid może znosić jej działanie.Jeśli przyjmujesz metenaminę w tabletkach na drogi moczowe, powiedz lekarzowi, że bierzesz też acetazolamid, bo może być potrzebny inny lek.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz metenaminę w tabletkach na drogi moczowe, powiedz lekarzowi, że bierzesz też acetazolamid, bo może być potrzebny inny lek.
Acetazolamid może sprawić, że metenamina w tabletkach przestanie chronić twoje drogi moczowe przed zakażeniem. Dzieje się tak, bo acetazolamid zmienia odczyn moczu, a metenamina działa tylko w moczu kwaśnym. Jeśli używasz metenaminy jako pudru na stopy, to połączenie jest bezpieczne.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- pieczenie lub ból przy oddawaniu moczu
- częste parcie na mocz
- mętny lub nieprzyjemnie pachnący mocz
- gorączka lub ból w okolicy lędźwiowej
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz acetazolamidu z doustną metenaminą stosowaną w zakażeniach dróg moczowych, ponieważ acetazolamid może znosić jej działanie[1]. Jeśli acetazolamid jest potrzebny, do profilaktyki lub leczenia zakażeń układu moczowego wybierz lek przeciwbakteryjny, którego skuteczność nie zależy od zakwaszenia moczu. Gdy acetazolamid stosuje się krótko, rozważ wstrzymanie metenaminy na czas jego przyjmowania. Metenaminę w postaci pudru na skórę można stosować bez zmian.
Skutek kliniczny
Acetazolamid może znosić działanie antybakteryjne metenaminy na drogi moczowe[1]. Skutkiem może być nieskuteczna profilaktyka lub leczenie zakażeń układu moczowego i nawrót zakażenia. Interakcja nie dotyczy metenaminy stosowanej miejscowo na skórę, ponieważ jej działanie nie zależy od odczynu moczu.
Mechanizm
Acetazolamid hamuje anhydrazę węglanową w kanalikach nerkowych i zwiększa pH moczu[1]. Metenamina działa przeciwbakteryjnie dopiero po rozkładzie do formaldehydu, który zachodzi w kwaśnym środowisku[2]. Alkalizacja moczu przez acetazolamid hamuje ten rozkład, więc w drogach moczowych powstaje za mało formaldehydu.
Monitorować
- objawy zakażenia układu moczowego (pieczenie, częstomocz, gorączka)
- badanie ogólne moczu z oceną pH
- posiew moczu przy podejrzeniu nawrotu zakażenia
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórę (puder)droga podania · metenamina | interakcja nie dotyczy | Metenamina stosowana miejscowo na nieuszkodzoną skórę działa w miejscu podania i jej skuteczność nie zależy od pH moczu, więc interakcja z acetazolamidem nie występuje. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Diuramid 250 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/diuramid-100019829/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pedipur 200 mg/g, puder leczniczy. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/pedipur-100052063/
Niekorzystna interakcjaKetoprofen+ SulfasalazynaKetoprofen można stosować z sulfasalazyną w najmniejszej skutecznej dawce i możliwie krótko, a przy dłuższym leczeniu może być konieczne zmniejszenie dawki sulfasalazyny.Bierz ketoprofen możliwie krótko i w najmniejszej dawce, a jeśli masz zapalenie jelit, zapytaj farmaceutę o inny lek przeciwbólowy.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Bierz ketoprofen możliwie krótko i w najmniejszej dawce, a jeśli masz zapalenie jelit, zapytaj farmaceutę o inny lek przeciwbólowy.
Ketoprofen przyjmowany razem z sulfasalazyną może nasilać jej działania niepożądane, między innymi wpływ na krew i nerki. Krótkie stosowanie ketoprofenu jest zwykle bezpieczne, ale przy dłuższym leczeniu lekarz może zlecić częstsze badania krwi. Jeśli chorujesz na zapalenie jelit, ketoprofen może zaostrzyć chorobę i lepiej go unikać.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej
- nietypowe siniaki lub krwawienia
- czarne, smoliste stolce lub krew w stolcu
- zmniejszona ilość oddawanego moczu lub obrzęki
- nasilenie biegunki lub bólu brzucha
- ChPL
- ostrożność
- Mechanizm
- pk_wiazanie_bialek, PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Ketoprofen można stosować z sulfasalazyną w najmniejszej skutecznej dawce i możliwie krótko, a przy dłuższym leczeniu może być konieczne zmniejszenie dawki sulfasalazyny[1]. Ketoprofenu nie stosuje się u pacjentów z leukocytopenią lub małopłytkowością[1] ani z niewyjaśnionymi zaburzeniami układu krwiotwórczego[2], które mogą pojawić się w trakcie leczenia sulfasalazyną. U chorych z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego lub chorobą Leśniowskiego-Crohna ketoprofen jest przeciwwskazany[3], a do leczenia bólu lepiej wybrać paracetamol.
Skutek kliniczny
Możliwe nasilenie działań niepożądanych sulfasalazyny, zwłaszcza hematologicznych, oraz większe ryzyko pogorszenia czynności nerek. U chorych z nieswoistym zapaleniem jelit ketoprofen może wywołać zaostrzenie choroby i krwawienie z przewodu pokarmowego, co osłabia efekt leczenia sulfasalazyną.
Mechanizm
Ketoprofen w wysokim stopniu wiąże się z białkami osocza i może wypierać z tych połączeń sulfonamidy, do których należy sulfasalazyna wraz ze swoim metabolitem sulfapirydyną[1]. Oba leki mogą też niezależnie uszkadzać nerki, hamować układ krwiotwórczy i podrażniać przewód pokarmowy, więc ich działania niepożądane się sumują.
Metabolizm i transportery
- Sulfasalazyna: substrat BCRP[4]
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem
- stężenie kreatyniny i eGFR
- objawy krwawienia z przewodu pokarmowego
- objawy zaostrzenia zapalenia jelit
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowa (żel, plaster)droga podania · ketoprofen | ryzyko maleje | Ketoprofen stosowany na skórę osiąga małe stężenia w osoczu, więc wypieranie sulfasalazyny z połączeń z białkami i sumowanie toksyczności nie mają znaczenia klinicznego. |
| Dłużej niż kilka dniczas leczenia · ketoprofen | ryzyko rośnie | Przy dłuższym stosowaniu ketoprofenu doustnie rośnie ryzyko toksyczności hematologicznej i nerkowej, dlatego należy kontrolować morfologię i kreatyninę. |
| Obniżony eGFReGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek rośnie ryzyko nefrotoksyczności i kumulacji sulfapirydyny. W ciężkiej niewydolności nerek ketoprofen jest przeciwwskazany. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Okitask 25 mg, granulat powlekany. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/okitask-100358098/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ketoprofen-SF 50 mg, kapsułki twarde. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ketoprofen-sf-100230375/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ketoflix 50 mg, granulat do sporządzania roztworu doustnego, w saszetce. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/ketoflix-100423111/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Niekorzystna interakcjaAminosalicylany (np. mesalazyna, sulfasalazyna)+ Immunoglobuliny ludzkie normalne (np. immunoglobulina ludzka normalna, immunoglobulina ludzka) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu aminosalicylanu i immunoglobuliny ludzkiej normalnej należy przed rozpoczęciem leczenia immunoglobuliną ocenić czynność nerek i kontrolować ją w trakcie terapii.Jeśli przyjmujesz lek z grupy aminosalicylanów i dostajesz immunoglobulinę, nie przerywaj leczenia na własną rękę, ale powiedz lekarzowi o obu lekach, pij odpowiednią ilość płynów w dniach wlewu i wykonuj zlecone badania nerek.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek z grupy aminosalicylanów i dostajesz immunoglobulinę, nie przerywaj leczenia na własną rękę, ale powiedz lekarzowi o obu lekach, pij odpowiednią ilość płynów w dniach wlewu i wykonuj zlecone badania nerek.
Leki na zapalenie jelit, takie jak mesalazyna i sulfasalazyna, mogą rzadko szkodzić nerkom. Immunoglobuliny podawane we wlewie dożylnym również mogą obciążać nerki. Gdy przyjmujesz oba rodzaje leków, ryzyko problemów z nerkami może być większe, dlatego lekarz powinien sprawdzać twoje wyniki krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- nagły przyrost masy ciała
- nasilone zmęczenie lub osłabienie
- nudności i brak apetytu
- ból w okolicy lędźwiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu aminosalicylanu i immunoglobuliny ludzkiej normalnej należy przed rozpoczęciem leczenia immunoglobuliną ocenić czynność nerek i kontrolować ją w trakcie terapii. Połączenia nie trzeba rutynowo unikać, ale u pacjentów z czynnikami ryzyka uszkodzenia nerek warto wybrać preparat immunoglobuliny bez sacharozy, podawać go z najmniejszą skuteczną szybkością wlewu i zadbać o dobre nawodnienie pacjenta. U chorych przyjmujących mesalazynę lub sulfasalazynę długotrwale, u których nie oznaczano ostatnio kreatyniny, należy wykonać oznaczenie przed pierwszym wlewem. W razie wzrostu kreatyniny lub spadku diurezy należy rozważyć przerwanie wlewów immunoglobuliny i ocenić, czy przyczyną nie jest aminosalicylan. Jeśli to możliwe, warto rozważyć podskórną drogę podania immunoglobuliny.
Skutek kliniczny
Możliwe jest pogorszenie czynności nerek, od przejściowego wzrostu stężenia kreatyniny po ostrą niewydolność nerek wymagającą leczenia. Ryzyko jest największe przy dożylnym podaniu dużych dawek immunoglobuliny u osób z już upośledzoną czynnością nerek, odwodnionych lub w starszym wieku. Uszkodzenie nerek wywołane aminosalicylanem może przebiegać bez objawów i zostać ujawnione dopiero po wlewie immunoglobuliny.
Mechanizm
Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup i ma charakter farmakodynamiczny, czyli polega na sumowaniu się działania szkodliwego dla nerek. Immunoglobuliny ludzkie normalne podawane dożylnie mogą wywołać zaburzenia czynności nerek aż do ostrej niewydolności nerek. Mechanizm wiąże się głównie z uszkodzeniem kanalików nerkowych przez osmotycznie czynne stabilizatory, zwłaszcza sacharozę, oraz z dużym obciążeniem białkowym i objętościowym. Aminosalicylany, czyli mesalazyna i sulfasalazyna, rzadko, ale udokumentowanie, wywołują śródmiąższowe zapalenie nerek i inne postacie uszkodzenia nerek, często o podstępnym przebiegu. Jednoczesne stosowanie może więc zwiększać ryzyko uszkodzenia nerek. Nie ma interakcji farmakokinetycznej między tymi grupami.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR przed pierwszym wlewem immunoglobuliny oraz w ciągu kilku dni po wlewie
- stężenie mocznika
- diureza i bilans płynów
- stan nawodnienia przed wlewem
- badanie ogólne moczu u pacjentów długotrwale leczonych aminosalicylanem
Kiedy ocena się zmienia
| Podskórna lub domięśniowadroga podania · immunoglobuliny ludzkie normalne | ryzyko maleje | Ostra niewydolność nerek jest opisywana głównie po dożylnym podaniu immunoglobulin. Przy podaniu podskórnym lub domięśniowym ryzyko nefrotoksyczne jest niewielkie i interakcja nie ma istotnego znaczenia klinicznego. |
| eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m²pacjent | ryzyko rośnie | U pacjentów z upośledzoną czynnością nerek ryzyko dalszego pogorszenia po wlewie immunoglobuliny jest większe. Należy wybrać preparat bez sacharozy, podawać go powoli, zadbać o nawodnienie i częściej kontrolować kreatyninę. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | Starszy wiek jest uznanym czynnikiem ryzyka uszkodzenia nerek po dożylnych immunoglobulinach. U tych pacjentów kontrola czynności nerek przed wlewem i po nim jest szczególnie ważna. |
Niekorzystna interakcjaAminosalicylany (np. mesalazyna, sulfasalazyna)+ Immunosupresyjne inhibitory mTOR (np. syrolimusa) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu aminosalicylanu i syrolimusu połączenie jest dopuszczalne, ale wymaga regularnej kontroli morfologii krwi i czynności nerek przez cały okres leczenia.Jeśli przyjmujesz lek na zapalenie jelit z grupy aminosalicylanów razem z syrolimusem, regularnie rób badania krwi i moczu zlecone przez lekarza i nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na zapalenie jelit z grupy aminosalicylanów razem z syrolimusem, regularnie rób badania krwi i moczu zlecone przez lekarza i nie odstawiaj żadnego z leków na własną rękę.
Leki na zapalenie jelit, takie jak mesalazyna i sulfasalazyna, oraz syrolimus stosowany po przeszczepie mogą czasem osłabiać wytwarzanie krwinek i obciążać nerki. Przyjmowane razem mogą nasilać te działania. Dlatego potrzebne są regularne badania krwi i moczu. Leki te można stosować razem, jeśli lekarz o tym wie i zleca kontrole.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze, ból gardła lub częste infekcje
- łatwe powstawanie siniaków, krwawienie z dziąseł lub nosa
- nasilone zmęczenie i bladość
- wyraźnie mniej moczu, obrzęki nóg lub twarzy
- pienienie się moczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu aminosalicylanu i syrolimusu połączenie jest dopuszczalne, ale wymaga regularnej kontroli morfologii krwi i czynności nerek przez cały okres leczenia. Przed włączeniem drugiego leku należy wykonać wyjściową morfologię z rozmazem, oznaczyć kreatyninę z eGFR i wykonać badanie ogólne moczu. Kontrole warto zagęścić w pierwszych miesiącach terapii skojarzonej, a następnie prowadzić je w stałych odstępach. U pacjentów leczonych sulfasalazyną szczególną uwagę należy zwrócić na leukocyty i neutrofile, a u leczonych mesalazyną na kreatyninę i osad moczu. Przy narastającej cytopenii lub niewyjaśnionym wzroście kreatyniny należy w porozumieniu z transplantologiem lub gastroenterologiem rozważyć odstawienie aminosalicylanu i ocenić stężenie syrolimusu oraz inne przyczyny. Pacjenta trzeba poinformować o objawach zakażenia, krwawienia i pogorszenia pracy nerek.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko cytopenii, takich jak leukopenia, neutropenia i małopłytkowość, a przez to ryzyko zakażeń i krwawień. Może też przyspieszyć pogorszenie czynności nerek lub nasilić białkomocz, co u biorcy przeszczepu nerki utrudnia odróżnienie toksyczności polekowej od odrzucania przeszczepu. Powikłania rozwijają się zwykle stopniowo, w ciągu tygodni do miesięcy leczenia skojarzonego.
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i wspólna dla obu aminosalicylanów i syrolimusu. Działania niepożądane obu grup sumują się w dwóch obszarach. Pierwszy to szpik kostny: syrolimus często wywołuje małopłytkowość, niedokrwistość i leukopenię, a aminosalicylany, zwłaszcza sulfasalazyna, mogą wywołać leukopenię, agranulocytozę i rzadko pancytopenię. Drugi to nerki: mesalazyna i sulfasalazyna mogą powodować śródmiąższowe zapalenie nerek, a syrolimus nasila białkomocz i pogarsza czynność nerek, szczególnie u biorców przeszczepu z już upośledzoną filtracją. Nie opisano istotnej interakcji farmakokinetycznej, więc aminosalicylany nie zmieniają w przewidywalny sposób stężenia syrolimusu we krwi. Sulfasalazyna ma silniejsze działanie mielotoksyczne, a mesalazyna jest częściej łączona z nefrotoksycznością, ale oba leki mają ten sam profil ryzyka w obu obszarach, dlatego klasa jest jednolita.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem (leukocyty, neutrofile, płytki krwi, hemoglobina)
- kreatynina i eGFR
- badanie ogólne moczu z oceną białkomoczu i osadu
- objawy zakażenia i skazy krwotocznej
Kiedy ocena się zmienia
| Doodbytnicza (czopki, wlewki, pianka)postać · aminosalicylany | ryzyko maleje | Mesalazyna podawana doodbytniczo daje mniejszą ekspozycję ogólnoustrojową niż postać doustna, więc ryzyko sumowania działań mielotoksycznych i nefrotoksycznych jest mniejsze. Kontrola morfologii i kreatyniny pozostaje wskazana, ale może być rzadsza. |
| eGFR ≤ 60pacjent | ryzyko rośnie | Przy obniżonej filtracji kłębuszkowej, w tym u biorców przeszczepu nerki, nefrotoksyczność aminosalicylanu może szybciej doprowadzić do klinicznie istotnego pogorszenia czynności nerek. Kreatyninę i badanie moczu należy kontrolować częściej, a każdy niewyjaśniony wzrost kreatyniny wymaga pilnej oceny. |
| czas leczenia ≤ 3 miesiące od włączeniaaminosalicylany | ryzyko rośnie | Cytopenie wywołane sulfasalazyną i śródmiąższowe zapalenie nerek po mesalazynie pojawiają się najczęściej w pierwszych miesiącach leczenia, dlatego w tym okresie kontrole morfologii i kreatyniny powinny być częstsze. |
Niekorzystna interakcjaAntagoniści witaminy K (np. acenokumarol, warfaryna)+ Aminosalicylany (np. mesalazyna, sulfasalazyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu antagonisty witaminy K i aminosalicylanu kontroluj INR częściej po włączeniu, zmianie dawki i odstawieniu aminosalicylanu.Jeśli przyjmujesz lek przeciwzakrzepowy z grupy antagonistów witaminy K i lek z grupy aminosalicylanów, zrób badanie INR w ciągu kilku dni od każdego rozpoczęcia, odstawienia lub zmiany dawki leku na jelita i powiedz o tej zmianie lekarzowi prowadzącemu leczenie przeciwzakrzepowe.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek przeciwzakrzepowy z grupy antagonistów witaminy K i lek z grupy aminosalicylanów, zrób badanie INR w ciągu kilku dni od każdego rozpoczęcia, odstawienia lub zmiany dawki leku na jelita i powiedz o tej zmianie lekarzowi prowadzącemu leczenie przeciwzakrzepowe.
Leki na zapalenie jelit, takie jak sulfasalazyna i mesalazyna, mogą zmieniać działanie leków przeciwzakrzepowych acenokumarolu i warfaryny. Najczęściej osłabiają ich działanie, ale u niektórych osób mogą je nasilać. Dlatego wynik INR może się zmienić, gdy zaczynasz, kończysz albo zmieniasz dawkę leku na jelita. Częstsze badanie INR pozwala bezpiecznie dobrać dawkę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- krew w stolcu lub czarne, smoliste stolce
- nietypowe siniaki, krwawienie z nosa lub dziąseł
- krew w moczu
- ból i obrzęk łydki
- nagła duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – wchłanianie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu antagonisty witaminy K i aminosalicylanu kontroluj INR częściej po włączeniu, zmianie dawki i odstawieniu aminosalicylanu. Pierwszą kontrolę INR wykonaj w ciągu kilku dni od zmiany leczenia, a kolejne do czasu stabilizacji wyniku. Dawkę acenokumarolu lub warfaryny dostosowuj do INR, a nie z wyprzedzeniem. Szczególną uwagę zwróć na odstawienie sulfasalazyny lub mesalazyny u chorego, któremu wcześniej zwiększono dawkę kumaryny. Przy krwawieniu z przewodu pokarmowego odróżnij zaostrzenie choroby zapalnej jelit od nadmiernej antykoagulacji, oznaczając INR i morfologię.
Skutek kliniczny
Najczęściej dochodzi do spadku INR i osłabienia ochrony przed zakrzepicą, co może wymagać zwiększenia dawki antagonisty witaminy K. Po odstawieniu aminosalicylanu INR może wzrosnąć, co grozi krwawieniem, jeśli dawki kumaryny wcześniej zwiększono. Rzadziej opisywano wzrost INR. Ryzyko krwawienia zwiększają dodatkowo zmiany zapalne w jelicie, a rzadko także małopłytkowość wywołana przez aminosalicylan.
Mechanizm
Mechanizm nie jest wyjaśniony i dotyczy całej klasy, bo opisy obejmują zarówno sulfasalazynę, jak i mesalazynę. Najczęściej obserwuje się osłabienie działania przeciwzakrzepowego antagonisty witaminy K. Jako możliwe przyczyny wskazuje się wpływ aminosalicylanu na wchłanianie lub metabolizm kumaryny. U części chorych może działać odwrotnie, ponieważ sulfapirydyna z sulfasalazyny może nasilać działanie kumaryn podobnie jak inne sulfonamidy. Dlatego kierunek zmiany INR u konkretnego chorego jest trudny do przewidzenia. Brak danych dla acenokumarolu wynika z braku badań, a nie z innej farmakologii, bo acenokumarol i warfaryna mają ten sam mechanizm działania i podobny metabolizm.
Monitorować
- INR po włączeniu, zmianie dawki i odstawieniu aminosalicylanu, do czasu stabilizacji
- objawy krwawienia, zwłaszcza krew w stolcu i smoliste stolce
- morfologia krwi z liczbą płytek
- objawy zakrzepicy przy spadku INR
Kiedy ocena się zmienia
| Czopki lub wlewki doodbytniczepostać · aminosalicylany | ryzyko maleje | Przy miejscowym stosowaniu mesalazyny lub sulfasalazyny ekspozycja ogólnoustrojowa jest mniejsza, więc wpływ na INR jest prawdopodobnie słabszy. Kontrola INR po włączeniu i odstawieniu nadal jest wskazana. |
| Odstawienie aminosalicylanu u chorego ze zwiększoną wcześniej dawką antagonisty witaminy Kkolejność włączenia · aminosalicylany | ryzyko rośnie | Po odstawieniu aminosalicylanu INR może wzrosnąć, jeśli wcześniej zwiększono dawkę acenokumarolu lub warfaryny. Oznacz INR w ciągu kilku dni i w razie potrzeby zmniejsz dawkę kumaryny. |
Niekorzystna interakcjaChelatory żelaza (np. deferazyroks, deferypron)+ Aminosalicylany (np. mesalazyna, sulfasalazyna) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza i aminosalicylanu połączenie jest dopuszczalne, ale wymaga ścisłego monitorowania laboratoryjnego narządu zagrożonego przez dany chelator.Jeśli bierzesz lek usuwający żelazo razem z lekiem na zapalenie jelit, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie i wykonuj regularnie badania krwi i moczu zlecone przez lekarza.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli bierzesz lek usuwający żelazo razem z lekiem na zapalenie jelit, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie i wykonuj regularnie badania krwi i moczu zlecone przez lekarza.
Leki usuwające nadmiar żelaza z organizmu, takie jak deferazyroks i deferypron, oraz leki na zapalenie jelit, takie jak mesalazyna i sulfasalazyna, mogą w rzadkich przypadkach obciążać nerki, wątrobę albo obniżać liczbę białych krwinek. Gdy bierzesz je razem, to ryzyko może się sumować. Deferoksamina podawana w zastrzykach lub wlewach obciąża organizm w ten sposób w mniejszym stopniu. Leki można zwykle stosować razem, ale ważne są regularne badania krwi i moczu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka, dreszcze lub ból gardła
- częste lub nawracające infekcje
- wyraźnie mniejsza ilość oddawanego moczu lub obrzęki
- zażółcenie skóry lub białek oczu
- ciemny mocz lub jasny stolec
- nietypowe zmęczenie i osłabienie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu chelatora żelaza i aminosalicylanu połączenie jest dopuszczalne, ale wymaga ścisłego monitorowania laboratoryjnego narządu zagrożonego przez dany chelator. Przy deferazyroksie należy przed rozpoczęciem skojarzenia ocenić czynność nerek i wątroby, a następnie kontrolować je częściej niż przy monoterapii, a w razie narastania kreatyniny lub aktywności aminotransferaz rozważyć zmniejszenie dawki lub przerwanie deferazyroksu zgodnie z ChPL. Przy deferypronie należy bezwzględnie przestrzegać kontroli bezwzględnej liczby neutrofilów zalecanej w ChPL i pamiętać, że mesalazyna i sulfasalazyna same mogą obniżać liczbę leukocytów, a w razie infekcji z gorączką trzeba pilnie oznaczyć morfologię i wstrzymać deferypron. Deferoksamina może być rozważana jako chelator o mniejszym ryzyku addycyjnym u pacjentów z chorobą nerek lub przebytą agranulocytozą.
Skutek kliniczny
Połączenie może zwiększać ryzyko pogorszenia czynności nerek i uszkodzenia wątroby przy stosowaniu deferazyroksu oraz ryzyko ciężkiej neutropenii lub agranulocytozy przy stosowaniu deferypronu. Powikłania rozwijają się zwykle podstępnie i mogą zostać wykryte dopiero w badaniach laboratoryjnych.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i polega na sumowaniu się toksyczności narządowej obu grup. Aminosalicylany mogą wywoływać śródmiąższowe zapalenie nerek, uszkodzenie wątroby i zaburzenia hematologiczne, w tym leukopenię i agranulocytozę. Deferazyroks działa nefrotoksycznie i hepatotoksycznie, a jego ChPL zaleca ostrożność przy łączeniu z innymi lekami uszkadzającymi nerki. Deferypron wywołuje neutropenię i agranulocytozę, a jego ChPL zaleca unikanie leków, które same mogą powodować te zaburzenia. Nie opisano istotnej interakcji farmakokinetycznej między grupami. Interakcja nie jest jednolita dla całej klasy, ponieważ narząd zagrożony zależy od chelatora, a deferoksamina w typowym stosowaniu nie wnosi istotnego ryzyka addycyjnego.
Monitorować
- kreatynina i eGFR przed rozpoczęciem skojarzenia i regularnie w trakcie (deferazyroks)
- badanie ogólne moczu z oceną białkomoczu (deferazyroks)
- ALT, AST i bilirubina (deferazyroks, sulfasalazyna)
- morfologia krwi z rozmazem i bezwzględną liczbą neutrofilów zgodnie z ChPL deferypronu
- objawy infekcji, gorączka, ból gardła (deferypron)
Kiedy ocena się zmienia
| Czopki, wlewki doodbytnicze lub piana doodbytnicza mesalazynypostać · aminosalicylany | ryzyko maleje | Miejscowe postacie mesalazyny dają mniejszą ekspozycję ogólnoustrojową niż postacie doustne, więc ryzyko addycyjnej toksyczności nerkowej i hematologicznej jest mniejsze, choć zalecenia dotyczące kontroli laboratoryjnych chelatora pozostają w mocy. |
| eGFR ≤ 60 ml/min/1,73 m²pacjent | ryzyko rośnie | U pacjentów z upośledzoną czynnością nerek ryzyko dalszego pogorszenia filtracji przy łączeniu deferazyroksu z aminosalicylanem jest większe, a ChPL deferazyroksu ogranicza jego stosowanie przy istotnie obniżonym klirensie kreatyniny. W tej grupie warto rozważyć deferoksaminę lub inny chelator po konsultacji z hematologiem. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występuje ograniczona rezerwa nerkowa i działania niepożądane deferazyroksu, dlatego kontrola czynności nerek i wątroby powinna być częstsza. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.