Interakcje / Midazolam / Midazolam i morfina
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Połączenia należy unikać, a gdy jest niezbędne, dawkę i czas jednoczesnego stosowania obu leków trzeba ograniczyć do minimum.
Przyjmuj oba leki tylko w dawkach zaleconych przez lekarza, nie pij alkoholu, nie prowadź pojazdów i poproś bliskich, by obserwowali, czy nie jesteś nadmiernie senny lub nie oddychasz płytko.
Niekorzystna interakcjaMidazolam+ MorfinaPołączenia należy unikać, a gdy jest niezbędne, dawkę i czas jednoczesnego stosowania obu leków trzeba ograniczyć do minimum.Przyjmuj oba leki tylko w dawkach zaleconych przez lekarza, nie pij alkoholu, nie prowadź pojazdów i poproś bliskich, by obserwowali, czy nie jesteś nadmiernie senny lub nie oddychasz płytko.szybki (godziny)rozległe badania
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj oba leki tylko w dawkach zaleconych przez lekarza, nie pij alkoholu, nie prowadź pojazdów i poproś bliskich, by obserwowali, czy nie jesteś nadmiernie senny lub nie oddychasz płytko.
Oba leki działają uspokajająco i osłabiają oddychanie, a przyjmowane razem wzmacniają się nawzajem. Może to spowodować bardzo silną senność, spłycenie lub zwolnienie oddechu, spadek ciśnienia, a w skrajnych przypadkach utratę przytomności. Lekarz może zdecydować o takim połączeniu, ale wtedy dawki powinny być jak najmniejsze, a leczenie jak najkrótsze.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem się
- płytki, wolny lub nieregularny oddech
- sinienie ust lub palców
- zawroty głowy, omdlenie
- splątanie
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Połączenia należy unikać, a gdy jest niezbędne, dawkę i czas jednoczesnego stosowania obu leków trzeba ograniczyć do minimum.[1] Pacjenta należy obserwować pod kątem sedacji i depresji oddechowej, a przy podaniu pozajelitowym zapewnić monitorowanie oddechu i saturacji oraz dostęp do naloksonu i flumazenilu. Pacjent nie powinien pić alkoholu.[2]
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko nasilonej sedacji, depresji oddechowej, niedociśnienia, śpiączki i zgonu.[1] Depresja oddechowa może wystąpić już przy standardowych dawkach morfiny i prowadzić do śmiertelnego zatrzymania oddechu.[1]
Mechanizm
Midazolam i morfina hamują ośrodkowy układ nerwowy, a ich działanie depresyjne na OUN, oddychanie i krążenie sumuje się.[1][2] Interakcja farmakokinetyczna nie jest oczekiwana – midazolam jest metabolizowany przez CYP3A i nie zmienia farmakokinetyki innych leków, a morfina nie jest istotnym modulatorem CYP3A.[2]
Metabolizm i transportery
- Midazolam: wrażliwy substrat CYP3A4[3]
Monitorować
- stopień sedacji
- częstość i głębokość oddechów
- saturacja krwi tlenem
- ciśnienie tętnicze
Kiedy ocena się zmienia
| wiek ≥ 65pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych wrażliwość na depresyjne działanie benzodiazepin i opioidów na OUN i oddychanie jest większa, co zwiększa ryzyko sedacji, upadków i depresji oddechowej. |
| Pozajelitowadroga podania · midazolam | inne zalecenie | Pozajelitowe skojarzenie midazolamu z morfiną bywa stosowane celowo w sedacji proceduralnej, intensywnej terapii i opiece paliatywnej. Wymaga wtedy miareczkowania dawek, ciągłego monitorowania oddechu i saturacji oraz dostępności naloksonu, flumazenilu i sprzętu do wspomagania oddychania. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vendal retard 60 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vendal-retard-100079151/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dormicum 15 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dormicum-100020459/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Alkohol przy tych lekach
Połączenie przeciwwskazaneMidazolama alkoholNie spożywać alkoholu w czasie leczenia midazolamem.Nie pij alkoholu w czasie przyjmowania midazolamu, a jeśli już go wypiłeś, nie bierz leku i skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.szybki (godziny)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie pij alkoholu w czasie przyjmowania midazolamu, a jeśli już go wypiłeś, nie bierz leku i skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
Alkohol bardzo silnie wzmacnia działanie midazolamu. Może to spowodować nadmierną senność, zaburzenia oddychania, a nawet utratę przytomności i zagrożenie życia. Dlatego w czasie leczenia nie należy pić alkoholu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silna senność i trudności z obudzeniem
- spowolniony lub płytki oddech
- zawroty głowy i utrata równowagi
- splątanie lub brak kontaktu
- sinienie warg i palców
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie spożywać alkoholu w czasie leczenia midazolamem. ChPL nakazuje unikać jednoczesnego przyjmowania produktu z alkoholem[1]. Alkohol nie jest ujęty w przeciwwskazaniach (punkt 4.3), ale ze względu na ryzyko śpiączki i zgonu połączenie należy traktować jak zagrażające życiu. W przypadku przedawkowania z udziałem alkoholu ChPL odsyła do punktu 4.9[1].
Skutek kliniczny
Połączenie może wywołać nadmierną sedację prowadzącą do śpiączki lub zgonu oraz istotną klinicznie depresję oddechową i krążeniową[1]. U osób, które spożywały alkohol, rośnie też prawdopodobieństwo zaburzeń uważności po lekach nasennych[1].
Mechanizm
Midazolam i alkohol działają depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, więc ich skutki sumują się i wzajemnie nasilają. Dotyczy to sedacji, działania nasennego oraz hamowania ośrodka oddechowego i krążenia. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny, bo oba związki wzmacniają przekaźnictwo hamujące w mózgu. ChPL wskazuje, że połączenie z alkoholem z dużym prawdopodobieństwem zwiększa efekt uspokajający i nasenny midazolamu[1].
Metabolizm i transportery
- Midazolam: wrażliwy substrat CYP3A4[2]
Monitorować
- stopień sedacji i przytomność
- częstość oddechów i saturacja
- ciśnienie tętnicze i tętno
- zaburzenia uważności i koordynacji następnego dnia
Kiedy ocena się zmienia
| Dowolna ilośćilość alkoholu · alkohol | inne zalecenie | Nie określono bezpiecznej ilości alkoholu w czasie leczenia midazolamem. ChPL zaleca unikanie alkoholu bez podawania progu. |
| Leczenie długotrwałeczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Ryzyko uzależnienia od midazolamu rośnie z dawką i czasem leczenia, a jest większe u osób nadużywających alkoholu. U takich pacjentów szczególnie ważne jest ograniczenie czasu stosowania i unikanie alkoholu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dormicum 15 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dormicum-100020459/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
Połączenie przeciwwskazaneMorfinaa alkoholNależy unikać spożywania alkoholu w każdej ilości przez cały okres leczenia morfiną.Nie pij żadnego alkoholu przez cały czas przyjmowania morfiny, a jeśli trudno ci z niego zrezygnować, powiedz o tym lekarzowi.szybki (godziny)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie pij żadnego alkoholu przez cały czas przyjmowania morfiny, a jeśli trudno ci z niego zrezygnować, powiedz o tym lekarzowi.
Picie alkoholu w czasie leczenia morfiną jest niebezpieczne i może zagrażać życiu. Oba środki działają uspokajająco na mózg i spowalniają oddychanie, a razem mogą wywołać bardzo głęboki sen, utratę przytomności i zatrzymanie oddechu. Ryzyko istnieje także po niewielkiej ilości alkoholu, zwłaszcza na początku leczenia lub po zwiększeniu dawki. Alkohol z morfiną mocno osłabia też uwagę, dlatego nie wolno wtedy prowadzić samochodu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem
- wolny, płytki lub nieregularny oddech
- chrapliwy oddech podczas snu
- sine usta lub paznokcie
- splątanie lub niewyraźna mowa
- zawroty głowy i omdlenie
- bardzo wąskie źrenice
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Należy unikać spożywania alkoholu w każdej ilości przez cały okres leczenia morfiną[1]. Nie należy rozpoczynać leczenia morfiną u pacjenta w stanie ostrego zatrucia alkoholem lub pobudzenia wywołanego alkoholem[1]. U pacjentów z alkoholizmem lub majaczeniem alkoholowym morfina w postaci o przedłużonym uwalnianiu jest przeciwwskazana[1], a u osób nadużywających alkoholu w przeszłości morfinę należy stosować ze szczególną ostrożnością[1]. Jeśli pacjent nie jest w stanie zrezygnować z alkoholu, lekarz powinien ponownie ocenić zasadność leczenia opioidem, rozważyć inną metodę leczenia bólu i omówić z pacjentem oraz opiekunami objawy przedawkowania.
Skutek kliniczny
Połączenie morfiny z alkoholem może zakończyć się zgonem z powodu zatrzymania oddechu. ChPL morfiny opisują możliwość wystąpienia depresji oddechowej, niedociśnienia, głębokiej sedacji lub śpiączki nawet przy standardowych dawkach morfiny stosowanych z innymi substancjami hamującymi ośrodkowy układ nerwowy, w tym z alkoholem[1]. Pacjentów należy poinformować, że taka kombinacja może doprowadzić do śmiertelnego zatrzymania oddechu[1]. Alkohol nasila także senność i spadek czujności, co znacznie upośledza zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn[1]. U osób z zaburzeniami związanymi z używaniem alkoholu w wywiadzie zwiększone jest ryzyko rozwoju zaburzeń związanych z używaniem opioidów[1].
Mechanizm
Pacjent leczony morfiną nie powinien pić alkoholu, ponieważ oba związki hamują ośrodkowy układ nerwowy i ośrodek oddechowy, a ich działanie się sumuje. Morfina pobudza receptory opioidowe μ w pniu mózgu i zmniejsza wrażliwość ośrodka oddechowego na dwutlenek węgla. Etanol nasila hamujące przekaźnictwo GABA-ergiczne i hamuje przekaźnictwo glutaminianergiczne, przez co dodatkowo osłabia napęd oddechowy, obniża czujność i ciśnienie tętnicze. ChPL morfiny wymieniają alkohol wśród substancji hamujących ośrodkowy układ nerwowy, których jednoczesne stosowanie zwiększa ryzyko nadmiernego uspokojenia, depresji oddechowej, śpiączki lub zgonu na skutek addytywnego działania depresyjnego[1]. Zapisy różnią się między produktami. ChPL morfiny w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu 60 mg wymienia w przeciwwskazaniach „Alkoholizm, majaczenie alkoholowe (delirium tremens)”[1], ChPL morfiny w kroplach doustnych wymienia w przeciwwskazaniach „ostre zatrucie alkoholem” oraz pobudzenie wywołane piciem alkoholu[1], a ChPL morfiny w tabletkach o zmodyfikowanym uwalnianiu 10 mg nie ujmuje alkoholu w przeciwwskazaniach, lecz zaleca unikanie jego jednoczesnego przyjmowania[1]. Przewlekłe nadużywanie alkoholu może dodatkowo zmieniać odpowiedź na morfinę przez uszkodzenie wątroby, w której morfina jest metabolizowana, a ChPL przeciwwskazują stosowanie morfiny w ostrych chorobach wątroby[1].
Monitorować
- częstość i głębokość oddechów
- stopień sedacji i stan świadomości
- saturacja krwi tętniczej
- ciśnienie tętnicze
- objawy zaburzeń związanych z używaniem opioidów i alkoholu
Kiedy ocena się zmienia
| Ostre zatrucie alkoholem lub pobudzenie po alkoholuilość alkoholu · pacjent | interakcja nie dotyczy | ChPL morfiny w kroplach doustnych wymienia ostre zatrucie alkoholem oraz pobudzenie wywołane piciem alkoholu w przeciwwskazaniach. Nie należy podawać morfiny pacjentowi pod wpływem alkoholu. |
| Alkoholizm lub nadużywanie alkoholu w wywiadzieczas leczenia · pacjent | inne zalecenie | ChPL morfiny w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu 60 mg wymienia alkoholizm i majaczenie alkoholowe w przeciwwskazaniach. Przy nadużywaniu alkoholu w przeszłości morfinę należy stosować ze szczególną ostrożnością, ponieważ rośnie ryzyko zaburzeń związanych z używaniem opioidów. |
| Postać o przedłużonym lub zmodyfikowanym uwalnianiupostać · alkohol | ryzyko rośnie | Postacie o przedłużonym uwalnianiu utrzymują stężenie morfiny przez wiele godzin, więc nie istnieje bezpieczny odstęp między dawką a alkoholem. Dla niektórych opioidów w postaciach o przedłużonym uwalnianiu opisywano przyspieszone uwalnianie substancji czynnej pod wpływem etanolu, co dodatkowo zwiększa ryzyko przedawkowania. |
| Początek leczenia lub zwiększenie dawkidawka · alkohol | ryzyko rośnie | Senność i spadek czujności są najsilniejsze po rozpoczęciu leczenia, po zwiększeniu dawki i przy zmianie leków, zwłaszcza w połączeniu z alkoholem. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują zmniejszona rezerwa oddechowa, upośledzona czynność nerek i wątroby oraz wielolekowość, co nasila ryzyko głębokiej sedacji, upadków i depresji oddechowej po połączeniu morfiny z alkoholem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vendal retard 60 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vendal-retard-100079151/
Inne interakcje tych leków 281
Połączenie przeciwwskazaneBenzodiazepiny nasenne (np. midazolam, estazolam)+ Triazole (np. flukonazol, pozakonazol, worykonazol) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu benzodiazepiny nasennej metabolizowanej przez CYP3A4 i triazolowego leku przeciwgrzybiczego należy unikać tego połączenia albo zmniejszyć dawkę benzodiazepiny i ściśle obserwować pacjenta pod kątem nadmiernej sedacji.Jeśli przyjmujesz lek nasenny z grupy benzodiazepin i dostajesz lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, nie łącz ich bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, bo lek nasenny może działać dużo silniej i dłużej.szybki (godziny)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lek nasenny z grupy benzodiazepin i dostajesz lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, nie łącz ich bez rozmowy z lekarzem lub farmaceutą, bo lek nasenny może działać dużo silniej i dłużej.
Niektóre leki przeciwgrzybicze, takie jak flukonazol, itrakonazol, worykonazol czy pozakonazol, spowalniają usuwanie z organizmu części leków nasennych, na przykład midazolamu i estazolamu. Lek nasenny może wtedy działać dużo mocniej i dłużej niż zwykle. Możesz być bardzo senny także następnego dnia, mieć kłopoty z równowagą i łatwiej upaść. Nie dotyczy to wszystkich leków nasennych, bo na przykład lormetazepam i temazepam są usuwane z organizmu inną drogą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silna senność, także w ciągu dnia
- trudność z obudzeniem się
- spowolniony lub płytki oddech
- zawroty głowy i chwiejny chód
- upadek lub prawie upadek
- splątanie albo niewyraźna mowa
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu benzodiazepiny nasennej metabolizowanej przez CYP3A4 i triazolowego leku przeciwgrzybiczego należy unikać tego połączenia albo zmniejszyć dawkę benzodiazepiny i ściśle obserwować pacjenta pod kątem nadmiernej sedacji. Doustny midazolam z itrakonazolem jest ujęty w przeciwwskazaniach charakterystyki itrakonazolu, a z pozakonazolem i worykonazolem należy go unikać. Jeśli midazolam musi być podany dożylnie podczas leczenia triazolem, trzeba rozważyć mniejszą dawkę, zapewnić monitorowanie oddychania i gotowość do wspomagania wentylacji. Przy estazolamie z triazolem należy zastosować najmniejszą skuteczną dawkę albo zamienić lek nasenny na substancję unieczynnianą przez glukuronidację, na przykład lormetazepam lub temazepam. Ponieważ itrakonazol, pozakonazol i izawukonazol długo pozostają w organizmie, ostrożność należy utrzymać także przez kilka dni po ich odstawieniu.
Skutek kliniczny
Połączenie może powodować nasiloną i przedłużoną sedację, senność i zaburzenia sprawności psychoruchowej następnego dnia, zaburzenia równowagi i upadki, a przy dużych dawkach lub podaniu dożylnym także depresję oddechową. Najsilniej narażony jest midazolam podawany doustnie, bo zahamowanie metabolizmu w jelicie i wątrobie sumuje się. U pacjentów leczonych długotrwałym wlewem midazolamu na oddziale intensywnej terapii lek może się kumulować, co wydłuża wybudzanie.
Mechanizm
Triazolowe leki przeciwgrzybicze hamują izoenzym CYP3A4 w wątrobie i ścianie jelita[1]. Benzodiazepiny nasenne unieczynniane głównie przez ten enzym, czyli midazolam i estazolam, są wtedy wolniej metabolizowane, a ich stężenie we krwi i czas działania wyraźnie rosną. Najsilniejszymi inhibitorami w tej grupie są itrakonazol, pozakonazol i worykonazol, a flukonazol i izawukonazol hamują CYP3A4 umiarkowanie, przy czym efekt flukonazolu rośnie wraz z dawką[1]. Interakcja nie jest wspólna dla całej grupy benzodiazepin, bo lormetazepam, temazepam, nitrazepam i remimazolam są metabolizowane innymi szlakami. Po stronie triazoli kierunek interakcji jest wspólny dla wszystkich leków grupy, a różni się jedynie jej siła.
Monitorować
- głębokość sedacji i poziom świadomości
- częstość oddechów i saturacja, zwłaszcza przy midazolamie podawanym dożylnie
- ciśnienie tętnicze
- senność i spowolnienie psychoruchowe następnego dnia
- zaburzenia równowagi i ryzyko upadków u osób starszych
- czas wybudzania po sedacji lub znieczuleniu
Kiedy ocena się zmienia
| Doustnadroga podania · benzodiazepiny nasenne | ryzyko rośnie | Przy doustnym podaniu midazolamu hamowanie CYP3A4 w ścianie jelita i w wątrobie sumuje się, co daje najsilniejszy wzrost stężenia. Połączenie doustnego midazolamu z itrakonazolem jest przeciwwskazane w charakterystyce itrakonazolu, a z pozakonazolem i worykonazolem należy go unikać. |
| Wlew ciągły lub wielokrotne dawkiczas leczenia · benzodiazepiny nasenne | ryzyko rośnie | Jednorazowa dożylna dawka midazolamu jest mniej narażona na interakcję niż podanie doustne, ale przy długotrwałym wlewie lub powtarzanych dawkach lek się kumuluje i wybudzanie może się znacznie wydłużyć. Należy zmniejszyć szybkość wlewu i monitorować głębokość sedacji. |
| Duża dawka flukonazoludawka · triazole | ryzyko rośnie | Hamowanie CYP3A4 przez flukonazol zależy od dawki, więc przy dużych dawkach leczniczych interakcja z midazolamem i estazolamem staje się porównywalna z silniejszymi triazolami. Pojedyncza mała dawka flukonazolu stosowana w kandydozie pochwy daje słabszy i krótszy efekt, ale nie wyklucza interakcji. |
| Kilka dni od odstawienia triazoluodstep · triazole | inne zalecenie | Itrakonazol, pozakonazol i izawukonazol mają długi okres półtrwania, a ich działanie hamujące utrzymuje się przez kilka dni po odstawieniu. W tym czasie nie należy wracać do pełnej dawki midazolamu lub estazolamu bez obserwacji pacjenta. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych metabolizm benzodiazepin jest wolniejszy, a wrażliwość ośrodkowego układu nerwowego większa, więc nasilona sedacja szybciej prowadzi do upadków, złamań i zaburzeń oddychania. W tej grupie szczególnie zalecana jest zamiana leku nasennego na lormetazepam lub temazepam w najmniejszej skutecznej dawce. |
Źródła
- Venkatakrishnan K, von Moltke LL, Greenblatt DJ. Effects of the antifungal agents on oxidative drug metabolism: clinical relevance. Clin Pharmacokinet. 2000;38(2):111-80. doi: 10.2165/00003088-200038020-00002. PMID: 10709776.
Połączenie przeciwwskazaneMidazolam+ BupropionMidazolamu stosowanego regularnie nie odstawia się nagle u pacjenta leczonego bupropionem – dawkę zmniejsza się stopniowo pod kontrolą lekarza.Nie odstawiaj nagle midazolamu, jeśli przyjmujesz go regularnie razem z bupropionem, tylko ustal z lekarzem, jak stopniowo zmniejszać dawkę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie odstawiaj nagle midazolamu, jeśli przyjmujesz go regularnie razem z bupropionem, tylko ustal z lekarzem, jak stopniowo zmniejszać dawkę.
Bupropion zwiększa skłonność do drgawek. Jeśli regularnie przyjmujesz midazolam i nagle go odstawisz, ryzyko drgawek rośnie jeszcze bardziej. Jednorazowa dawka midazolamu, na przykład przed zabiegiem, zwykle nie stanowi takiego problemu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- drgawki lub utrata przytomności
- silny niepokój, drżenie rąk, poty po zmniejszeniu dawki midazolamu
- nagła bezsenność lub rozdrażnienie po odstawieniu midazolamu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Midazolamu stosowanego regularnie nie odstawia się nagle u pacjenta leczonego bupropionem – dawkę zmniejsza się stopniowo pod kontrolą lekarza.[1] Przy jednorazowym podaniu midazolamu do zabiegu nie trzeba zmieniać leczenia bupropionem, ale warto poinformować zespół zabiegowy o jego przyjmowaniu. Przed rozpoczęciem bupropionu należy ustalić, czy pacjent przyjmuje benzodiazepiny i czy nie planuje ich przerwania.
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to napad drgawkowy po nagłym odstawieniu midazolamu stosowanego przez dłuższy czas u pacjenta przyjmującego bupropion.[1] Przy pojedynczej dawce midazolamu, na przykład do zabiegu lub jako premedykacja, ryzyko odstawienne jest małe.
Mechanizm
Bupropion obniża próg drgawkowy w sposób zależny od dawki, a nagłe odstawienie benzodiazepiny, takiej jak midazolam, samo w sobie wiąże się z ryzykiem napadów drgawkowych.[1] Oba czynniki sumują się, dlatego u pacjenta leczonego bupropionem nagłe przerwanie długotrwale stosowanego midazolamu szczególnie zwiększa ryzyko drgawek.[2] Interakcja farmakokinetyczna nie jest spodziewana, ponieważ midazolam jest metabolizowany przez CYP3A4 i CYP3A5, a nie wykazano innych mechanizmów jego interakcji farmakokinetycznych niż modulacja CYP3A.[3] Bupropion hamuje CYP2D6, który nie uczestniczy w metabolizmie midazolamu.[1] Midazolam nie zmienia farmakokinetyki innych leków.[3]
Metabolizm i transportery
Monitorować
- czas trwania i schemat stosowania midazolamu
- objawy odstawienia benzodiazepiny (niepokój, drżenie, bezsenność, poty)
- napady drgawkowe w okresie zmniejszania dawki lub po odstawieniu midazolamu
Kiedy ocena się zmienia
| Regularne stosowanie, a następnie nagłe odstawienie w trakcie leczenia bupropionemczas leczenia · midazolam | interakcja nie dotyczy | Nagłe odstawienie benzodiazepiny w trakcie leczenia bupropionem jest przeciwwskazane z powodu ryzyka napadów drgawkowych. Dawkę midazolamu należy zmniejszać stopniowo. |
| Pojedyncza dawka (premedykacja lub sedacja do zabiegu)czas leczenia · midazolam | ryzyko maleje | Po jednorazowym podaniu midazolamu nie występuje ryzyko odstawienne, więc znaczenie interakcji jest małe. Wystarczy poinformować zespół zabiegowy o leczeniu bupropionem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Wellbutrin XR 300 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/wellbutrin-xr-100175245/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Bupropion Accord 300 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/bupropion-accord-100390914/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dormicum 15 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dormicum-100020459/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Wellbutrin XR. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/wellbutrin-xr-100175245/
Połączenie przeciwwskazaneMidazolam+ KlarytromycynaDoustnego midazolamu nie łączy się z klarytromycyną.Nie łącz tych leków na własną rękę – zanim zaczniesz brać antybiotyk albo tabletkę nasenną, powiedz lekarzowi lub farmaceucie o obu lekach, żeby dobrali zamiennik.szybki (godziny)badania kliniczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz tych leków na własną rękę – zanim zaczniesz brać antybiotyk albo tabletkę nasenną, powiedz lekarzowi lub farmaceucie o obu lekach, żeby dobrali zamiennik.
Tych dwóch leków nie wolno przyjmować razem. Klarytromycyna (antybiotyk) sprawia, że midazolam (lek nasenny i uspokajający) dłużej pozostaje w organizmie i działa kilka razy silniej. Może to wywołać bardzo głęboką i długą senność, a nawet groźne spłycenie oddechu. Działanie antybiotyku na midazolam może utrzymywać się jeszcze przez kilka tygodni po zakończeniu kuracji.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem się
- płytki, wolny oddech
- splątanie, niewyraźna mowa
- zawroty głowy, chwiejny chód, upadki
- osłabienie, uczucie omdlenia
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Doustnego midazolamu nie łączy się z klarytromycyną[1]. Jeśli antybiotyk makrolidowy jest konieczny, wybierz azytromycynę albo na czas leczenia zastosuj benzodiazepinę niemetabolizowaną przez CYP3A4, np. lorazepam lub oksazepam. Po odstawieniu klarytromycyny doustny midazolam włączaj ostrożnie, pamiętając, że hamowanie CYP3A może utrzymywać się od kilkunastu dni do kilku tygodni[2]. Gdy midazolam podaje się dożylnie u pacjenta leczonego klarytromycyną, konieczne jest dokładne monitorowanie pacjenta i ewentualne zmniejszenie dawki midazolamu[1]. Ostrożności wymaga też podanie midazolamu na błonę śluzową jamy ustnej, które daje interakcję zbliżoną do podania dożylnego[3].
Skutek kliniczny
Działanie midazolamu jest silniejsze i wydłużone w czasie[2]. Grozi to nadmierną i przedłużoną sedacją, zaburzeniami koordynacji, a przy dużym wzroście stężenia depresją oddechową i krążeniową, zwłaszcza u osób starszych, z chorobami układu oddechowego lub przyjmujących inne leki działające depresyjnie na OUN[2].
Mechanizm
Klarytromycyna nieodwracalnie hamuje CYP3A4 (inhibicja zależna od mechanizmu), który odpowiada za metabolizm midazolamu w jelicie i wątrobie[2]. Po podaniu doustnym zahamowany zostaje także efekt pierwszego przejścia, dlatego wzrost ekspozycji jest znacznie większy niż po podaniu dożylnym – AUC midazolamu rośnie 7-krotnie po podaniu doustnym i 2,7-krotnie po dożylnym[1]. Ponieważ enzym musi zostać odtworzony, efekt hamowania może utrzymywać się od kilkunastu dni do kilku tygodni po zakończeniu leczenia klarytromycyną[2].
Metabolizm i transportery
Wspólny mechanizm:
Monitorować
- stopień sedacji i czas wybudzenia
- częstość oddechów i saturacja (przy podaniu dożylnym)
- ciśnienie tętnicze
- koordynacja ruchowa i ryzyko upadków
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylna lub na błonę śluzową jamy ustnejdroga podania · midazolam | ryzyko maleje | Po podaniu dożylnym AUC midazolamu rośnie 2,7-krotnie, połączenie nie jest przeciwwskazane, ale wymaga dokładnego monitorowania pacjenta i ewentualnej redukcji dawki midazolamu. Podanie na błonę śluzową jamy ustnej omija efekt pierwszego przejścia i daje interakcję zbliżoną do podania dożylnego. |
| Kilka tygodni od odstawienia klarytromycynyodstep · klarytromycyna | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A przez klarytromycynę jest nieodwracalne i może utrzymywać się od kilkunastu dni do kilku tygodni od jej odstawienia, dlatego w tym okresie doustny midazolam należy włączać ostrożnie, w zmniejszonej dawce i z obserwacją sedacji. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fromilid 250 mg/5 ml, granulat do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/fromilid-100140169/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Dormicum 15 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/dormicum-100020459/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Klacid 125 mg/5 ml, granulat do sporządzania zawiesiny doustnej. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/klacid-100033462/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Fromilid. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/fromilid-100140169/
Połączenie przeciwwskazaneMorfina+ MetylotioniniowaNie łącz morfiny z chlorkiem metylotioniniowym, a w planowej sytuacji wybierz inny lek przeciwbólowy lub inne postępowanie.Zawsze powiedz lekarzowi lub pielęgniarce, że przyjmujesz morfinę, zanim podadzą ci błękit metylenowy.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Zawsze powiedz lekarzowi lub pielęgniarce, że przyjmujesz morfinę, zanim podadzą ci błękit metylenowy.
Błękit metylenowy, podawany zwykle w szpitalu w kroplówce, może razem z morfiną silnie wpływać na mózg, oddychanie i ciśnienie krwi. Możesz stać się bardzo pobudzony albo przeciwnie – bardzo senny, a oddech może zwolnić. Dlatego tych leków zwykle się nie łączy, a gdy to konieczne, lekarze uważnie cię obserwują.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne pobudzenie, niepokój lub splątanie
- bardzo silna senność albo trudność z obudzeniem się
- spowolniony lub płytki oddech
- wysoka gorączka, poty, dreszcze
- drżenie, skurcze lub sztywność mięśni
- kołatanie serca, silny ból głowy albo zawroty głowy i omdlenie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz morfiny z chlorkiem metylotioniniowym, a w planowej sytuacji wybierz inny lek przeciwbólowy lub inne postępowanie.[1] W zagrażającej życiu methemoglobinemii nie wstrzymuj odtrutki z powodu morfiny. Podaj najniższą skuteczną dawkę chlorku metylotioniniowego i obserwuj pacjenta przez 4 godziny pod kątem objawów ze strony OUN.[2] Unikaj jednoczesnego podawania opioidów o działaniu serotoninergicznym, takich jak tramadol, fentanyl i petydyna.[2]
Skutek kliniczny
Możliwe są zagrażające życiu zaburzenia ze strony OUN, oddychania i układu krążenia.[3] Obejmuje to pobudzenie lub głęboką sedację, depresję oddechową, gwałtowne wahania ciśnienia tętniczego oraz objawy zespołu serotoninowego.
Mechanizm
Chlorek metylotioniniowy jest silnym odwracalnym inhibitorem monoaminooksydazy.[2] Inhibitory MAO wchodzą w interakcje z opioidowymi lekami przeciwbólowymi i mogą wywołać pobudzenie albo depresję OUN z przełomem nadciśnieniowym lub niedociśnieniowym.[3] Zespół serotoninowy opisano przy łączeniu petydyny z inhibitorem MAO i nie można go wykluczyć przy morfinie.[3] Opioidy mogą zwiększać ryzyko zespołu serotoninowego po chlorku metylotioniniowym.[2] Morfina ma znikome działanie serotoninergiczne, więc to ryzyko jest mniejsze niż przy tramadolu, fentanylu czy petydynie.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stan świadomości i pobudzenie
- częstość oddechów i saturacja
- ciśnienie tętnicze i tętno
- temperatura ciała
- drżenia, mioklonie, wzmożone napięcie mięśni
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnie w zagrażającej życiu methemoglobinemiidroga podania · metylotioniniowa | inne zalecenie | W stanie nagłym odtrutki nie wstrzymuje się z powodu morfiny. Podaje się najniższą możliwą dawkę chlorku metylotioniniowego i obserwuje pacjenta pod kątem objawów ze strony OUN do 4 godzin od podania. |
| odstep ≤ 2 tygodnie od odstawienia inhibitora MAOmorfina | inne zalecenie | Morfiny nie stosuje się w ciągu 2 tygodni od odstawienia inhibitora MAO. Chlorek metylotioniniowy hamuje MAO odwracalnie i zwykle podaje się go jednorazowo, więc przy rozpoczynaniu morfiny po jego podaniu decyzję o odstępie podejmuje lekarz. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Oramorph 20 mg/ml, krople doustne, roztwór. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oramorph-100428730/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Methylthioninium chloride Proveblue 5 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/methylthioninium-chloride-proveblue-100311790/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vendal retard 60 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vendal-retard-100079151/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Methylthioninium chloride Proveblue. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/methylthioninium-chloride-proveblue-100311790/
Połączenie przeciwwskazaneMorfina+ LinezolidNie łącz morfiny z linezolidem i nie podawaj morfiny w ciągu 2 tygodni od zakończenia leczenia inhibitorem MAO.Nie przyjmuj morfiny razem z linezolidem i powiedz lekarzowi o obu lekach, zanim zaczniesz któryś z nich lub odstawisz drugi.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj morfiny razem z linezolidem i powiedz lekarzowi o obu lekach, zanim zaczniesz któryś z nich lub odstawisz drugi.
Linezolid to antybiotyk, który przy okazji zmienia działanie niektórych substancji w mózgu. Razem z morfiną może wywołać groźne objawy – silne pobudzenie albo przeciwnie bardzo głęboką senność, skoki ciśnienia, kłopoty z oddychaniem i wysoką gorączkę. Tych leków zwykle się nie łączy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne pobudzenie, niepokój lub splątanie
- drżenie lub mimowolne skurcze mięśni
- wysoka gorączka i obfite pocenie się
- bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem się
- spowolniony lub płytki oddech
- kołatanie serca, silny ból głowy lub zawroty głowy
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie łącz morfiny z linezolidem i nie podawaj morfiny w ciągu 2 tygodni od zakończenia leczenia inhibitorem MAO[1]. Gdy pacjent wymaga opioidu, wybierz antybiotyk bez działania hamującego MAO, zgodnie z lekowrażliwością drobnoustroju. Jeżeli linezolid jest jedyną opcją, a leczenia przeciwbólowego nie można przerwać, decyzję podejmuje lekarz w warunkach szpitalnych z zapewnioną ścisłą obserwacją pacjenta i kontrolą ciśnienia tętniczego[2]. Postępowanie z pacjentem otrzymującym jednocześnie linezolid i leki serotoninergiczne wymaga monitorowania objawów zespołu serotoninowego[2].
Skutek kliniczny
Mogą wystąpić zagrażające życiu działania na ośrodkowy układ nerwowy, oddychanie i układ krążenia[3]. Możliwy jest zespół serotoninowy z dezorientacją, niepokojem, drżeniem, nadmierną potliwością i bardzo wysoką gorączką[2].
Mechanizm
Linezolid jest odwracalnym, nieselektywnym inhibitorem monoaminooksydazy[2]. Inhibitory MAO wchodzą w interakcje z opioidowymi lekami przeciwbólowymi, powodując pobudzenie lub depresję ośrodkowego układu nerwowego z przełomem nadciśnieniowym lub niedociśnieniowym[3]. Przy jednoczesnym stosowaniu linezolidu i opioidów zgłaszano zespół serotoninowy[2]. Morfina w przeciwieństwie do petydyny, tramadolu, metadonu czy fentanylu nie hamuje wychwytu zwrotnego serotoniny, dlatego ryzyko zespołu serotoninowego jest przy niej mniejsze, ale nie można go wykluczyć[3].
Monitorować
- ciśnienie tętnicze i tętno
- częstość oddechów i saturacja
- stan świadomości i stopień sedacji
- temperatura ciała
- objawy zespołu serotoninowego – pobudzenie, drżenie, klonus, potliwość, dezorientacja
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 14 dni od zakończenia leczenia linezolidemlinezolid | interakcja nie dotyczy | Morfinę można bezpiecznie włączyć dopiero po 2 tygodniach od zakończenia leczenia inhibitorem MAO. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Oramorph 20 mg/ml, krople doustne, roztwór. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oramorph-100428730/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zyvoxid 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zyvoxid-100106340/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vendal retard 60 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vendal-retard-100079151/
Połączenie przeciwwskazaneLeki stosowane w uzależnieniu od alkoholu (np. naltrekson, nalmefen)+ Naturalne alkaloidy opium (np. oksykodon, morfina, dihydrokodeina) klasaNie łącz antagonisty opioidowego stosowanego w uzależnieniu od alkoholu z naturalnym alkaloidem opium, bo takie połączenie jest przeciwwskazane w ChPL.Jeśli bierzesz lek na uzależnienie od alkoholu blokujący działanie opioidów, nie przyjmuj jednocześnie silnego leku przeciwbólowego ani przeciwkaszlowego z grupy opioidów i przed każdym zabiegiem lub nowym lekiem przeciwbólowym powiedz lekarzowi, że go stosujesz.szybki (godziny)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli bierzesz lek na uzależnienie od alkoholu blokujący działanie opioidów, nie przyjmuj jednocześnie silnego leku przeciwbólowego ani przeciwkaszlowego z grupy opioidów i przed każdym zabiegiem lub nowym lekiem przeciwbólowym powiedz lekarzowi, że go stosujesz.
Naltrekson i nalmefen, które pomagają ograniczyć picie alkoholu, blokują działanie silnych leków przeciwbólowych i przeciwkaszlowych z grupy opioidów, takich jak morfina, oksykodon czy dihydrokodeina. Przez to lek przeciwbólowy może w ogóle nie działać, a jeśli przyjmujesz opioidy od dłuższego czasu, połączenie może wywołać nagłe i bardzo nieprzyjemne objawy odstawienia. Nie próbuj przełamać tego działania, biorąc większą dawkę opioidu, bo może to być groźne dla życia. Disulfiram i akamprozat nie wchodzą w tę interakcję.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- lek przeciwbólowy nie działa i ból się nie zmniejsza
- nagły niepokój, rozdrażnienie, dreszcze, poty i gęsia skórka
- nudności, wymioty, biegunka lub skurcze brzucha
- kołatanie serca, łzawienie oczu, katar i ziewanie
- bardzo wolny lub płytki oddech, silna senność albo trudność z obudzeniem się – wezwij pogotowie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie łącz antagonisty opioidowego stosowanego w uzależnieniu od alkoholu z naturalnym alkaloidem opium, bo takie połączenie jest przeciwwskazane w ChPL. Naltrekson i nalmefen można włączyć dopiero po okresie wolnym od opioidów, a u pacjenta z wątpliwą historią przyjmowania opioidów należy to potwierdzić przed pierwszą dawką. Gdy planowane jest leczenie opioidem, na przykład przed zabiegiem, naltrekson odstawia się z kilkudniowym wyprzedzeniem, a nalmefen z około tygodniowym, zgodnie z ChPL. W bólu u pacjenta przyjmującego antagonistę należy w pierwszej kolejności stosować leki nieopioidowe i znieczulenie miejscowe lub regionalne. Jeśli opioid jest niezbędny w sytuacji nagłej, podaje się go wyłącznie w warunkach szpitalnych z możliwością monitorowania oddechu i prowadzenia resuscytacji. Gdy pacjent wymaga przewlekłego leczenia opioidem, a jednocześnie leczenia uzależnienia od alkoholu, należy rozważyć akamprozat lub disulfiram zamiast antagonisty.
Skutek kliniczny
Połączenie antagonisty opioidowego z naturalnym alkaloidem opium powoduje brak lub wyraźne osłabienie działania przeciwbólowego i przeciwkaszlowego opioidu. Gdy antagonista zostanie podany pacjentowi przewlekle przyjmującemu opioid, może wystąpić gwałtowny zespół odstawienny z pobudzeniem, bólami, wymiotami, biegunką, potami i tachykardią. Próba przełamania blokady dużymi dawkami opioidu grozi ciężką depresją oddechową, gdy antagonista przestaje działać, a po odstawieniu antagonisty spada tolerancja na opioidy, co zwiększa ryzyko przedawkowania wcześniej tolerowanej dawki.
Mechanizm
Naltrekson i nalmefen to antagoniści receptorów opioidowych, którzy wiążą się z receptorem mi silniej niż morfina, oksykodon czy dihydrokodeina i wypierają je z miejsca działania. Blokada jest kompetycyjna, więc przy typowych dawkach opioid przestaje działać przeciwbólowo i przeciwkaszlowo, a u osoby z fizyczną zależnością od opioidu podanie antagonisty wywołuje nagły zespół odstawienny. Interakcja nie dotyczy disulfiramu ani akamprozatu, które nie działają na receptory opioidowe.
Monitorować
- skuteczność leczenia przeciwbólowego
- objawy zespołu odstawiennego od opioidów po pierwszej dawce antagonisty
- częstość i głębokość oddechu oraz stopień sedacji przy podawaniu opioidu w sytuacji nagłej
- wywiad dotyczący przyjmowania opioidów, w tym leków przeciwkaszlowych z dihydrokodeiną
- ryzyko przedawkowania opioidu po odstawieniu antagonisty
Kiedy ocena się zmienia
| Antagonista włączany u osoby przewlekle przyjmującej opioidkolejność włączenia · pacjent | ryzyko rośnie | Włączenie naltreksonu lub nalmefenu u pacjenta przewlekle przyjmującego morfinę, oksykodon lub dihydrokodeinę wywołuje gwałtowny zespół odstawienny, dlatego przed pierwszą dawką antagonisty trzeba potwierdzić okres wolny od opioidów. |
| Okres po odstawieniu antagonistyodstep · leki stosowane w uzależnieniu od alkoholu | inne zalecenie | Po odstawieniu naltreksonu lub nalmefenu tolerancja na opioidy jest obniżona, więc dawkę opioidu należy dobierać ostrożnie od najmniejszej skutecznej i monitorować oddech, a planowane leczenie opioidem rozpoczynać dopiero po upływie okresu wskazanego w ChPL. |
| Dawka większa niż zwykle stosowana w leczeniu bóludawka · naturalne alkaloidy opium | ryzyko rośnie | Przełamywanie blokady receptorów dużymi dawkami opioidu grozi ciężką depresją oddechową, zwłaszcza gdy stężenie antagonisty spada, dlatego takie postępowanie dopuszczalne jest tylko w warunkach szpitalnych z pełnym monitorowaniem. |
Niekorzystna interakcjaAtropina+ MorfinaPołączenie można stosować, ale trzeba monitorować wypróżnienia i oddawanie moczu oraz zapewnić profilaktykę zaparć u pacjenta przyjmującego morfinę regularnie.Nie odstawiaj leków na własną rękę, ale powiedz lekarzowi lub farmaceucie, jeśli od kilku dni nie masz wypróżnienia albo masz trudność z oddaniem moczu.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie odstawiaj leków na własną rękę, ale powiedz lekarzowi lub farmaceucie, jeśli od kilku dni nie masz wypróżnienia albo masz trudność z oddaniem moczu.
Atropina i morfina mogą razem nasilać zaparcia, suchość w ustach i trudności z oddawaniem moczu. U starszych osób to połączenie może też wywołać splątanie. Krople do oczu z atropiną działają na cały organizm znacznie słabiej niż zastrzyki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- brak wypróżnienia przez kilka dni
- wzdęty, twardy lub bolesny brzuch
- trudność z oddaniem moczu albo ból w podbrzuszu
- silna suchość w ustach
- splątanie lub nadmierna senność
- szybkie bicie serca
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wchłanianie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale trzeba monitorować wypróżnienia i oddawanie moczu oraz zapewnić profilaktykę zaparć u pacjenta przyjmującego morfinę regularnie. Obu leków nie stosuje się w niedrożności porażennej jelit[1][2][3][4]. Atropiny nie stosuje się w niedrożności szyi pęcherza moczowego, na przykład przy rozroście gruczołu krokowego[1]. Morfiny nie stosuje się przy opóźnionym opróżnianiu żołądka[2][3]. Po dołączeniu atropiny do morfiny doustnej należy ocenić skuteczność przeciwbólową.
Skutek kliniczny
Nasilenie zaparć aż do niedrożności porażennej jelit, zatrzymanie moczu i nasilona suchość w jamie ustnej. U osób starszych rośnie ryzyko splątania. Możliwa jest zmiana szybkości wchłaniania morfiny podanej doustnie.
Mechanizm
Leki o działaniu antycholinergicznym nasilają działania niepożądane morfiny o charakterze antycholinergicznym, takie jak zaparcia, suchość w jamie ustnej i zatrzymanie moczu[2]. Atropina hamuje perystaltykę i opróżnianie żołądka, co sumuje się z hamującym wpływem morfiny na motorykę przewodu pokarmowego. Atropina przez opóźnianie opróżniania żołądka może zwalniać lub przyspieszać wchłanianie leków przyjmowanych doustnie[1].
Monitorować
- częstość wypróżnień i objawy niedrożności jelit
- diureza i objawy zatrzymania moczu
- stan świadomości, zwłaszcza u osób starszych
- częstość akcji serca
- skuteczność przeciwbólowa morfiny doustnej
Kiedy ocena się zmienia
| Krople do oczudroga podania · atropina | ryzyko maleje | Atropina w kroplach do oczu o niskim stężeniu wchłania się ogólnoustrojowo w niewielkim stopniu, więc sumowanie działań antycholinergicznych z morfiną jest mało prawdopodobne. Warto poinformować pacjenta o możliwych objawach. |
| Wiek podeszływiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych sumowanie działań antycholinergicznych i ośrodkowych zwiększa ryzyko splątania, zatrzymania moczu i ciężkich zaparć. Należy ściśle monitorować pacjenta. |
| Doustnapostać · morfina | inne zalecenie | Atropina może zwalniać lub przyspieszać wchłanianie leków doustnych. Po dołączeniu atropiny należy ocenić skuteczność przeciwbólową i działania niepożądane morfiny doustnej. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atropinum sulfuricum WZF 0,5 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atropinum-sulfuricum-wzf-100100069/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vendal retard 60 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vendal-retard-100079151/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego MST Continus 10 mg, tabletki powlekane o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mst-continus-100093056/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Oramorph 20 mg/ml, krople doustne, roztwór. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oramorph-100428730/
Niekorzystna interakcjaBiperyden+ MorfinaPołączenie można stosować, ale trzeba aktywnie zapobiegać zaparciom i obserwować pacjenta pod kątem zatrzymania moczu oraz zaburzeń świadomości.Pij dużo płynów, stosuj zalecony lek na zaparcia i szybko skontaktuj się z lekarzem, jeśli przez kilka dni nie masz wypróżnienia, boli cię brzuch albo nie możesz oddać moczu.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Pij dużo płynów, stosuj zalecony lek na zaparcia i szybko skontaktuj się z lekarzem, jeśli przez kilka dni nie masz wypróżnienia, boli cię brzuch albo nie możesz oddać moczu.
Oba leki spowalniają pracę jelit i mogą utrudniać oddawanie moczu, a razem robią to silniej. Może to prowadzić do bardzo uporczywych zaparć, a rzadko do niebezpiecznego zatrzymania pracy jelit. Oba leki mogą też powodować senność i suchość w ustach, a u osób starszych dezorientację.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- brak wypróżnienia przez kilka dni
- wzdęty, twardy lub bolesny brzuch
- wymioty
- trudność z oddaniem moczu lub brak moczu
- silna senność, dezorientacja lub widzenie rzeczy, których nie ma
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale trzeba aktywnie zapobiegać zaparciom i obserwować pacjenta pod kątem zatrzymania moczu oraz zaburzeń świadomości. Od początku leczenia opioidem warto włączyć profilaktykę zaparć, najlepiej lekiem przeczyszczającym osmotycznym lub pobudzającym perystaltykę. Należy ocenić, czy biperyden jest nadal potrzebny, i w razie możliwości ograniczyć jego dawkę lub odstawić go stopniowo. Przy braku wypróżnienia przez kilka dni, wzdęciu, bólu brzucha lub wymiotach trzeba pilnie wykluczyć niedrożność jelit.
Skutek kliniczny
Najważniejszym ryzykiem jest ciężkie zaparcie przechodzące w niedrożność porażenną jelit. Niedrożność jelit jest przeciwwskazaniem do stosowania biperydenu[1], a porażenna niedrożność jelit jest przeciwwskazaniem do stosowania morfiny[2]. Możliwe jest także zatrzymanie moczu, nasilona suchość w jamie ustnej, senność, splątanie i majaczenie, zwłaszcza u osób starszych.
Mechanizm
Oba leki sumują działania niepożądane wynikające ze zwolnienia perystaltyki, zatrzymania moczu i wpływu na ośrodkowy układ nerwowy. Leki o działaniu antycholinergicznym, w tym stosowane w chorobie Parkinsona, mogą nasilać antycholinergiczne działania niepożądane opioidów, takie jak zaparcia, suchość w jamie ustnej czy zatrzymanie moczu[2]. Biperyden blokuje receptory muskarynowe, a morfina hamuje motorykę przewodu pokarmowego i napięcie zwieracza pęcherza przez receptory opioidowe, więc oba mechanizmy prowadzą do tego samego skutku. Leki przeciwcholinergiczne mogą też nasilać działania niepożądane opioidów na ośrodkowy układ nerwowy, co opisano dla petydyny[1].
Monitorować
- częstość i charakter wypróżnień
- objawy niedrożności – wzdęcie, ból brzucha, wymioty, brak gazów
- oddawanie moczu i objawy zatrzymania moczu, zwłaszcza przy przeroście gruczołu krokowego
- stan świadomości – senność, splątanie, majaczenie
- suchość w jamie ustnej i zaburzenia widzenia
Kiedy ocena się zmienia
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko majaczenia, splątania, zatrzymania moczu i ciężkich zaparć przy sumowaniu działań antycholinergicznych i opioidowych jest wyraźnie większe. Należy rozważyć odstawienie biperydenu lub najmniejszą skuteczną dawkę obu leków. |
| Leczenie przewlekłeczas leczenia · morfina | ryzyko rośnie | Przy przewlekłym stosowaniu morfiny zaparcia nie ustępują z czasem, więc profilaktyka przeczyszczająca powinna być prowadzona przez cały okres łączenia leków. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Akineton SR 4 mg 4 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/akineton-sr-4-mg-100102660/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vendal retard 60 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vendal-retard-100079151/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.