Interakcje / Morfina / Morfina i prylokaina
Jaki opis pokazać?
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Połączenie można stosować przy standardowym monitorowaniu okołozabiegowym, a anestezjolog musi wiedzieć o przewlekłym przyjmowaniu morfiny.
Przed zabiegiem powiedz lekarzowi, że przyjmujesz morfinę, i nie odstawiaj jej na własną rękę.
Interakcja o niejasnym znaczeniuMorfina+ PrylokainaPołączenie można stosować przy standardowym monitorowaniu okołozabiegowym, a anestezjolog musi wiedzieć o przewlekłym przyjmowaniu morfiny.Przed zabiegiem powiedz lekarzowi, że przyjmujesz morfinę, i nie odstawiaj jej na własną rękę.szybki (godziny)teoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Przed zabiegiem powiedz lekarzowi, że przyjmujesz morfinę, i nie odstawiaj jej na własną rękę.
Morfina i lek do znieczulenia podawany w kręgosłup przy zabiegu mogą razem silniej obniżać ciśnienie i spowalniać oddech. Zwykle nie stanowi to problemu, bo podczas zabiegu i po nim personel medyczny cię obserwuje. Ważne jest, żeby lekarz wiedział, że przyjmujesz morfinę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silna senność lub trudność z obudzeniem się
- wolny lub płytki oddech
- zawroty głowy i osłabienie przy wstawaniu
- drętwienie wokół ust, metaliczny smak lub szum w uszach
- drgawki
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować przy standardowym monitorowaniu okołozabiegowym, a anestezjolog musi wiedzieć o przewlekłym przyjmowaniu morfiny. U pacjenta leczonego morfiną należy kontrolować ciśnienie tętnicze, oddech, saturację i stopień sedacji po wykonaniu znieczulenia podpajęczynówkowego. Morfiny w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu nie podaje się przed zabiegiem chirurgicznym ani w ciągu pierwszych 24 godzin po operacji[1], co trzeba uwzględnić przy planowaniu leczenia przeciwbólowego. Nie należy odstawiać morfiny nagle przed zabiegiem bez planu, aby nie wywołać zespołu odstawienia.
Skutek kliniczny
Teoretycznie możliwe jest nasilenie niedociśnienia, sedacji i depresji oddechowej w okresie okołozabiegowym. W razie toksyczności ogólnoustrojowej prylokainy obniżony próg drgawkowy może sprzyjać wystąpieniu drgawek. Brak opisów poważnych skutków samego połączenia.
Mechanizm
Połączenie nie wymaga zmiany dawek, a możliwa interakcja jest wyłącznie farmakodynamiczna i teoretyczna. Znieczulenie podpajęczynówkowe prylokainą blokuje włókna współczulne i może obniżać ciśnienie tętnicze, a morfina również może powodować niedociśnienie i hamuje ośrodek oddechowy[1]. Przy wysokim zasięgu blokady lub przypadkowym działaniu ogólnoustrojowym prylokainy efekty te mogą się sumować. Prylokaina w toksycznych stężeniach wywołuje objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego i układu krążenia[2], a morfina obniża próg drgawkowy[1]. Morfina nie nasila tworzenia methemoglobiny, więc nie wpływa na główne swoiste ryzyko prylokainy. Nie wykazano interakcji farmakokinetycznej.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze
- częstość oddechów i saturacja
- stopień sedacji
- objawy toksyczności miejscowo znieczulającej (drętwienie wokół ust, szum w uszach, drgawki)
Kiedy ocena się zmienia
| Podpajęczynówkowo lub zewnątrzoponowodroga podania · morfina | inne zalecenie | Podanie morfiny do przestrzeni podpajęczynówkowej lub zewnątrzoponowej razem z lekiem miejscowo znieczulającym jest celowym skojarzeniem przedłużającym analgezję pooperacyjną. Wymaga przedłużonego monitorowania oddechu ze względu na możliwość opóźnionej depresji oddechowej. |
| Dawka powodująca wysoką blokadę lub toksyczność ogólnoustrojowądawka · prylokaina | ryzyko rośnie | Przy wysokim zasięgu blokady lub objawach toksyczności ogólnoustrojowej prylokainy rośnie ryzyko sumowania niedociśnienia i depresji oddechowej z działaniem morfiny oraz ryzyko drgawek. Konieczne jest ścisłe monitorowanie układu krążenia i oddychania. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vendal retard 60 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vendal-retard-100079151/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Prilotekal 20 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/prilotekal-100317432/
Alkohol przy tych lekach
Połączenie przeciwwskazaneMorfinaa alkoholNależy unikać spożywania alkoholu w każdej ilości przez cały okres leczenia morfiną.Nie pij żadnego alkoholu przez cały czas przyjmowania morfiny, a jeśli trudno ci z niego zrezygnować, powiedz o tym lekarzowi.szybki (godziny)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Nie pij żadnego alkoholu przez cały czas przyjmowania morfiny, a jeśli trudno ci z niego zrezygnować, powiedz o tym lekarzowi.
Picie alkoholu w czasie leczenia morfiną jest niebezpieczne i może zagrażać życiu. Oba środki działają uspokajająco na mózg i spowalniają oddychanie, a razem mogą wywołać bardzo głęboki sen, utratę przytomności i zatrzymanie oddechu. Ryzyko istnieje także po niewielkiej ilości alkoholu, zwłaszcza na początku leczenia lub po zwiększeniu dawki. Alkohol z morfiną mocno osłabia też uwagę, dlatego nie wolno wtedy prowadzić samochodu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem
- wolny, płytki lub nieregularny oddech
- chrapliwy oddech podczas snu
- sine usta lub paznokcie
- splątanie lub niewyraźna mowa
- zawroty głowy i omdlenie
- bardzo wąskie źrenice
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Należy unikać spożywania alkoholu w każdej ilości przez cały okres leczenia morfiną[1]. Nie należy rozpoczynać leczenia morfiną u pacjenta w stanie ostrego zatrucia alkoholem lub pobudzenia wywołanego alkoholem[1]. U pacjentów z alkoholizmem lub majaczeniem alkoholowym morfina w postaci o przedłużonym uwalnianiu jest przeciwwskazana[1], a u osób nadużywających alkoholu w przeszłości morfinę należy stosować ze szczególną ostrożnością[1]. Jeśli pacjent nie jest w stanie zrezygnować z alkoholu, lekarz powinien ponownie ocenić zasadność leczenia opioidem, rozważyć inną metodę leczenia bólu i omówić z pacjentem oraz opiekunami objawy przedawkowania.
Skutek kliniczny
Połączenie morfiny z alkoholem może zakończyć się zgonem z powodu zatrzymania oddechu. ChPL morfiny opisują możliwość wystąpienia depresji oddechowej, niedociśnienia, głębokiej sedacji lub śpiączki nawet przy standardowych dawkach morfiny stosowanych z innymi substancjami hamującymi ośrodkowy układ nerwowy, w tym z alkoholem[1]. Pacjentów należy poinformować, że taka kombinacja może doprowadzić do śmiertelnego zatrzymania oddechu[1]. Alkohol nasila także senność i spadek czujności, co znacznie upośledza zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn[1]. U osób z zaburzeniami związanymi z używaniem alkoholu w wywiadzie zwiększone jest ryzyko rozwoju zaburzeń związanych z używaniem opioidów[1].
Mechanizm
Pacjent leczony morfiną nie powinien pić alkoholu, ponieważ oba związki hamują ośrodkowy układ nerwowy i ośrodek oddechowy, a ich działanie się sumuje. Morfina pobudza receptory opioidowe μ w pniu mózgu i zmniejsza wrażliwość ośrodka oddechowego na dwutlenek węgla. Etanol nasila hamujące przekaźnictwo GABA-ergiczne i hamuje przekaźnictwo glutaminianergiczne, przez co dodatkowo osłabia napęd oddechowy, obniża czujność i ciśnienie tętnicze. ChPL morfiny wymieniają alkohol wśród substancji hamujących ośrodkowy układ nerwowy, których jednoczesne stosowanie zwiększa ryzyko nadmiernego uspokojenia, depresji oddechowej, śpiączki lub zgonu na skutek addytywnego działania depresyjnego[1]. Zapisy różnią się między produktami. ChPL morfiny w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu 60 mg wymienia w przeciwwskazaniach „Alkoholizm, majaczenie alkoholowe (delirium tremens)”[1], ChPL morfiny w kroplach doustnych wymienia w przeciwwskazaniach „ostre zatrucie alkoholem” oraz pobudzenie wywołane piciem alkoholu[1], a ChPL morfiny w tabletkach o zmodyfikowanym uwalnianiu 10 mg nie ujmuje alkoholu w przeciwwskazaniach, lecz zaleca unikanie jego jednoczesnego przyjmowania[1]. Przewlekłe nadużywanie alkoholu może dodatkowo zmieniać odpowiedź na morfinę przez uszkodzenie wątroby, w której morfina jest metabolizowana, a ChPL przeciwwskazują stosowanie morfiny w ostrych chorobach wątroby[1].
Monitorować
- częstość i głębokość oddechów
- stopień sedacji i stan świadomości
- saturacja krwi tętniczej
- ciśnienie tętnicze
- objawy zaburzeń związanych z używaniem opioidów i alkoholu
Kiedy ocena się zmienia
| Ostre zatrucie alkoholem lub pobudzenie po alkoholuilość alkoholu · pacjent | interakcja nie dotyczy | ChPL morfiny w kroplach doustnych wymienia ostre zatrucie alkoholem oraz pobudzenie wywołane piciem alkoholu w przeciwwskazaniach. Nie należy podawać morfiny pacjentowi pod wpływem alkoholu. |
| Alkoholizm lub nadużywanie alkoholu w wywiadzieczas leczenia · pacjent | inne zalecenie | ChPL morfiny w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu 60 mg wymienia alkoholizm i majaczenie alkoholowe w przeciwwskazaniach. Przy nadużywaniu alkoholu w przeszłości morfinę należy stosować ze szczególną ostrożnością, ponieważ rośnie ryzyko zaburzeń związanych z używaniem opioidów. |
| Postać o przedłużonym lub zmodyfikowanym uwalnianiupostać · alkohol | ryzyko rośnie | Postacie o przedłużonym uwalnianiu utrzymują stężenie morfiny przez wiele godzin, więc nie istnieje bezpieczny odstęp między dawką a alkoholem. Dla niektórych opioidów w postaciach o przedłużonym uwalnianiu opisywano przyspieszone uwalnianie substancji czynnej pod wpływem etanolu, co dodatkowo zwiększa ryzyko przedawkowania. |
| Początek leczenia lub zwiększenie dawkidawka · alkohol | ryzyko rośnie | Senność i spadek czujności są najsilniejsze po rozpoczęciu leczenia, po zwiększeniu dawki i przy zmianie leków, zwłaszcza w połączeniu z alkoholem. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują zmniejszona rezerwa oddechowa, upośledzona czynność nerek i wątroby oraz wielolekowość, co nasila ryzyko głębokiej sedacji, upadków i depresji oddechowej po połączeniu morfiny z alkoholem. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vendal retard 60 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vendal-retard-100079151/
Prylokaina a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 213
Połączenie przeciwwskazaneEtosuksymid+ MorfinaU pacjenta z padaczką leczonego etosuksymidem morfiny nie należy stosować, ponieważ padaczka i zwiększona podatność na napady drgawkowe są przeciwwskazaniem do jej podania.Nie łącz tych leków bez decyzji lekarza i powiedz mu, że leczysz się na padaczkę.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie łącz tych leków bez decyzji lekarza i powiedz mu, że leczysz się na padaczkę.
Lek przeciwpadaczkowy i morfina razem mogą mocno usypiać i osłabiać oddychanie. Morfina może też ułatwiać pojawianie się napadów padaczkowych. U osób z padaczką zwykle nie stosuje się morfiny.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem się
- płytki, wolny lub nieregularny oddech
- zawroty głowy lub omdlenie
- częstsze albo silniejsze napady padaczkowe
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
U pacjenta z padaczką leczonego etosuksymidem morfiny nie należy stosować, ponieważ padaczka i zwiększona podatność na napady drgawkowe są przeciwwskazaniem do jej podania[1]. Jednoczesnego stosowania leków działających depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy z etosuksymidem należy unikać[2]. Jeśli lekarz po ocenie korzyści i ryzyka uzna leczenie morfiną za konieczne, pacjenta trzeba ściśle obserwować pod kątem sedacji, oddychania i kontroli napadów[1].
Skutek kliniczny
Połączenie może nasilać senność i sedację, a w skrajnych przypadkach prowadzić do depresji oddechowej, niedociśnienia lub śpiączki[1]. U osoby z padaczką morfina może zwiększać ryzyko napadów przez obniżenie progu drgawkowego[1].
Mechanizm
Oba leki działają depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, więc ich działanie uspokajające się sumuje[2]. Morfina dodatkowo obniża próg drgawkowy, czyli działa przeciwnie do leczenia przeciwpadaczkowego[1].
Monitorować
- stopień sedacji i senności
- częstość i głębokość oddechów
- ciśnienie tętnicze
- częstość napadów padaczkowych
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vendal retard 60 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vendal-retard-100079151/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Petinimid 250 mg, kapsułki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/petinimid-100052695/
Połączenie przeciwwskazaneMorfina+ MetylotioniniowaNie łącz morfiny z chlorkiem metylotioniniowym, a w planowej sytuacji wybierz inny lek przeciwbólowy lub inne postępowanie.Zawsze powiedz lekarzowi lub pielęgniarce, że przyjmujesz morfinę, zanim podadzą ci błękit metylenowy.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Zawsze powiedz lekarzowi lub pielęgniarce, że przyjmujesz morfinę, zanim podadzą ci błękit metylenowy.
Błękit metylenowy, podawany zwykle w szpitalu w kroplówce, może razem z morfiną silnie wpływać na mózg, oddychanie i ciśnienie krwi. Możesz stać się bardzo pobudzony albo przeciwnie – bardzo senny, a oddech może zwolnić. Dlatego tych leków zwykle się nie łączy, a gdy to konieczne, lekarze uważnie cię obserwują.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne pobudzenie, niepokój lub splątanie
- bardzo silna senność albo trudność z obudzeniem się
- spowolniony lub płytki oddech
- wysoka gorączka, poty, dreszcze
- drżenie, skurcze lub sztywność mięśni
- kołatanie serca, silny ból głowy albo zawroty głowy i omdlenie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz morfiny z chlorkiem metylotioniniowym, a w planowej sytuacji wybierz inny lek przeciwbólowy lub inne postępowanie.[1] W zagrażającej życiu methemoglobinemii nie wstrzymuj odtrutki z powodu morfiny. Podaj najniższą skuteczną dawkę chlorku metylotioniniowego i obserwuj pacjenta przez 4 godziny pod kątem objawów ze strony OUN.[2] Unikaj jednoczesnego podawania opioidów o działaniu serotoninergicznym, takich jak tramadol, fentanyl i petydyna.[2]
Skutek kliniczny
Możliwe są zagrażające życiu zaburzenia ze strony OUN, oddychania i układu krążenia.[3] Obejmuje to pobudzenie lub głęboką sedację, depresję oddechową, gwałtowne wahania ciśnienia tętniczego oraz objawy zespołu serotoninowego.
Mechanizm
Chlorek metylotioniniowy jest silnym odwracalnym inhibitorem monoaminooksydazy.[2] Inhibitory MAO wchodzą w interakcje z opioidowymi lekami przeciwbólowymi i mogą wywołać pobudzenie albo depresję OUN z przełomem nadciśnieniowym lub niedociśnieniowym.[3] Zespół serotoninowy opisano przy łączeniu petydyny z inhibitorem MAO i nie można go wykluczyć przy morfinie.[3] Opioidy mogą zwiększać ryzyko zespołu serotoninowego po chlorku metylotioniniowym.[2] Morfina ma znikome działanie serotoninergiczne, więc to ryzyko jest mniejsze niż przy tramadolu, fentanylu czy petydynie.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stan świadomości i pobudzenie
- częstość oddechów i saturacja
- ciśnienie tętnicze i tętno
- temperatura ciała
- drżenia, mioklonie, wzmożone napięcie mięśni
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnie w zagrażającej życiu methemoglobinemiidroga podania · metylotioniniowa | inne zalecenie | W stanie nagłym odtrutki nie wstrzymuje się z powodu morfiny. Podaje się najniższą możliwą dawkę chlorku metylotioniniowego i obserwuje pacjenta pod kątem objawów ze strony OUN do 4 godzin od podania. |
| odstep ≤ 2 tygodnie od odstawienia inhibitora MAOmorfina | inne zalecenie | Morfiny nie stosuje się w ciągu 2 tygodni od odstawienia inhibitora MAO. Chlorek metylotioniniowy hamuje MAO odwracalnie i zwykle podaje się go jednorazowo, więc przy rozpoczynaniu morfiny po jego podaniu decyzję o odstępie podejmuje lekarz. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Oramorph 20 mg/ml, krople doustne, roztwór. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oramorph-100428730/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Methylthioninium chloride Proveblue 5 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/methylthioninium-chloride-proveblue-100311790/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vendal retard 60 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vendal-retard-100079151/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Methylthioninium chloride Proveblue. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/methylthioninium-chloride-proveblue-100311790/
Połączenie przeciwwskazaneMorfina+ LinezolidNie łącz morfiny z linezolidem i nie podawaj morfiny w ciągu 2 tygodni od zakończenia leczenia inhibitorem MAO.Nie przyjmuj morfiny razem z linezolidem i powiedz lekarzowi o obu lekach, zanim zaczniesz któryś z nich lub odstawisz drugi.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj morfiny razem z linezolidem i powiedz lekarzowi o obu lekach, zanim zaczniesz któryś z nich lub odstawisz drugi.
Linezolid to antybiotyk, który przy okazji zmienia działanie niektórych substancji w mózgu. Razem z morfiną może wywołać groźne objawy – silne pobudzenie albo przeciwnie bardzo głęboką senność, skoki ciśnienia, kłopoty z oddychaniem i wysoką gorączkę. Tych leków zwykle się nie łączy.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- silne pobudzenie, niepokój lub splątanie
- drżenie lub mimowolne skurcze mięśni
- wysoka gorączka i obfite pocenie się
- bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem się
- spowolniony lub płytki oddech
- kołatanie serca, silny ból głowy lub zawroty głowy
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – synergizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie łącz morfiny z linezolidem i nie podawaj morfiny w ciągu 2 tygodni od zakończenia leczenia inhibitorem MAO[1]. Gdy pacjent wymaga opioidu, wybierz antybiotyk bez działania hamującego MAO, zgodnie z lekowrażliwością drobnoustroju. Jeżeli linezolid jest jedyną opcją, a leczenia przeciwbólowego nie można przerwać, decyzję podejmuje lekarz w warunkach szpitalnych z zapewnioną ścisłą obserwacją pacjenta i kontrolą ciśnienia tętniczego[2]. Postępowanie z pacjentem otrzymującym jednocześnie linezolid i leki serotoninergiczne wymaga monitorowania objawów zespołu serotoninowego[2].
Skutek kliniczny
Mogą wystąpić zagrażające życiu działania na ośrodkowy układ nerwowy, oddychanie i układ krążenia[3]. Możliwy jest zespół serotoninowy z dezorientacją, niepokojem, drżeniem, nadmierną potliwością i bardzo wysoką gorączką[2].
Mechanizm
Linezolid jest odwracalnym, nieselektywnym inhibitorem monoaminooksydazy[2]. Inhibitory MAO wchodzą w interakcje z opioidowymi lekami przeciwbólowymi, powodując pobudzenie lub depresję ośrodkowego układu nerwowego z przełomem nadciśnieniowym lub niedociśnieniowym[3]. Przy jednoczesnym stosowaniu linezolidu i opioidów zgłaszano zespół serotoninowy[2]. Morfina w przeciwieństwie do petydyny, tramadolu, metadonu czy fentanylu nie hamuje wychwytu zwrotnego serotoniny, dlatego ryzyko zespołu serotoninowego jest przy niej mniejsze, ale nie można go wykluczyć[3].
Monitorować
- ciśnienie tętnicze i tętno
- częstość oddechów i saturacja
- stan świadomości i stopień sedacji
- temperatura ciała
- objawy zespołu serotoninowego – pobudzenie, drżenie, klonus, potliwość, dezorientacja
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 14 dni od zakończenia leczenia linezolidemlinezolid | interakcja nie dotyczy | Morfinę można bezpiecznie włączyć dopiero po 2 tygodniach od zakończenia leczenia inhibitorem MAO. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Oramorph 20 mg/ml, krople doustne, roztwór. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oramorph-100428730/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Zyvoxid 600 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/zyvoxid-100106340/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vendal retard 60 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vendal-retard-100079151/
Połączenie przeciwwskazaneMorfina+ SelegilinaNie łącz morfiny z selegiliną ani nie podawaj morfiny w ciągu 2 tygodni od odstawienia selegiliny.Nie zaczynaj morfiny, jeśli bierzesz selegilinę lub odstawiłeś ją w ciągu ostatnich 2 tygodni, i od razu powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj morfiny, jeśli bierzesz selegilinę lub odstawiłeś ją w ciągu ostatnich 2 tygodni, i od razu powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie.
Morfiny nie wolno łączyć z selegiliną, lekiem stosowanym w chorobie Parkinsona. Razem mogą wywołać groźne objawy – bardzo silną senność i spłycony oddech albo przeciwnie silne pobudzenie, gorączkę i gwałtowne zmiany ciśnienia. Zagrożenie trwa jeszcze 2 tygodnie po odstawieniu selegiliny.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem się
- wolny, płytki oddech
- splątanie, pobudzenie lub omamy
- gorączka, obfite poty, dreszcze
- drżenie lub szarpanie mięśni
- silny ból głowy, kołatanie serca lub omdlenie
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – synergizm, PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz morfiny z selegiliną ani nie podawaj morfiny w ciągu 2 tygodni od odstawienia selegiliny[1][2]. Jeśli pacjent przyjmujący selegilinę wymaga leczenia przeciwbólowego, lekarz powinien rozważyć analgetyk nieopioidowy albo, gdy opioid jest konieczny, ocenić korzyść i ryzyko z neurologiem prowadzącym oraz zaplanować ewentualne odstawienie selegiliny z zachowaniem 14-dniowego odstępu[3]. W sytuacji, w której morfiny nie da się uniknąć, stosuje się ją wyłącznie przy ścisłym monitorowaniu i od najmniejszej skutecznej dawki.
Skutek kliniczny
Możliwe są zagrażające życiu zaburzenia ze strony ośrodkowego układu nerwowego, oddychania i układu krążenia[2]. Obejmują one pobudzenie albo głęboką sedację, depresję oddechową, przełom nadciśnieniowy lub ciężkie niedociśnienie oraz objawy zespołu serotoninowego, takie jak gorączka, poty, drżenia, mioklonie i splątanie[2][3].
Mechanizm
Selegilina jest inhibitorem monoaminooksydazy typu B, a w dawkach większych niż zalecane traci selektywność[3]. Inhibitory MAO wchodzą w interakcje z opioidowymi lekami przeciwbólowymi, wywołując pobudzenie lub depresję ośrodkowego układu nerwowego z przełomem nadciśnieniowym lub niedociśnieniowym[2]. Zespół serotoninowy opisano przy łączeniu inhibitorów MAO z petydyną i nie można go wykluczyć przy morfinie[2]. Dodatkowo oba leki mogą sumować działanie hamujące ośrodkowy układ nerwowy, a selegiliny nie łączy się z lekami uspokajającymi i nasennymi[3].
Monitorować
- ciśnienie tętnicze
- częstość oddechów i saturacja
- stan świadomości i nasilenie sedacji
- temperatura ciała
- objawy zespołu serotoninowego (pobudzenie, drżenia, mioklonie, hiperrefleksja, poty)
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 14 dni od odstawienia selegilinyselegilina | interakcja nie dotyczy | Po upływie co najmniej 14 dni od odstawienia selegiliny morfinę można stosować bez ograniczeń wynikających z tej interakcji. |
| Dawka większa niż zalecanadawka · selegilina | ryzyko rośnie | Selegilina w dawkach większych niż zalecane traci selektywność wobec MAO-B, co zwiększa ryzyko ciężkich działań niepożądanych. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Oramorph 20 mg/ml, krople doustne, roztwór. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oramorph-100428730/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vendal retard 60 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vendal-retard-100079151/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Segan 5 mg, tabletki. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/segan-100201907/
Połączenie przeciwwskazaneLeki stosowane w uzależnieniu od alkoholu (np. naltrekson, nalmefen)+ Naturalne alkaloidy opium (np. oksykodon, morfina, dihydrokodeina) klasaNie łącz antagonisty opioidowego stosowanego w uzależnieniu od alkoholu z naturalnym alkaloidem opium, bo takie połączenie jest przeciwwskazane w ChPL.Jeśli bierzesz lek na uzależnienie od alkoholu blokujący działanie opioidów, nie przyjmuj jednocześnie silnego leku przeciwbólowego ani przeciwkaszlowego z grupy opioidów i przed każdym zabiegiem lub nowym lekiem przeciwbólowym powiedz lekarzowi, że go stosujesz.szybki (godziny)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli bierzesz lek na uzależnienie od alkoholu blokujący działanie opioidów, nie przyjmuj jednocześnie silnego leku przeciwbólowego ani przeciwkaszlowego z grupy opioidów i przed każdym zabiegiem lub nowym lekiem przeciwbólowym powiedz lekarzowi, że go stosujesz.
Naltrekson i nalmefen, które pomagają ograniczyć picie alkoholu, blokują działanie silnych leków przeciwbólowych i przeciwkaszlowych z grupy opioidów, takich jak morfina, oksykodon czy dihydrokodeina. Przez to lek przeciwbólowy może w ogóle nie działać, a jeśli przyjmujesz opioidy od dłuższego czasu, połączenie może wywołać nagłe i bardzo nieprzyjemne objawy odstawienia. Nie próbuj przełamać tego działania, biorąc większą dawkę opioidu, bo może to być groźne dla życia. Disulfiram i akamprozat nie wchodzą w tę interakcję.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- lek przeciwbólowy nie działa i ból się nie zmniejsza
- nagły niepokój, rozdrażnienie, dreszcze, poty i gęsia skórka
- nudności, wymioty, biegunka lub skurcze brzucha
- kołatanie serca, łzawienie oczu, katar i ziewanie
- bardzo wolny lub płytki oddech, silna senność albo trudność z obudzeniem się – wezwij pogotowie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie łącz antagonisty opioidowego stosowanego w uzależnieniu od alkoholu z naturalnym alkaloidem opium, bo takie połączenie jest przeciwwskazane w ChPL. Naltrekson i nalmefen można włączyć dopiero po okresie wolnym od opioidów, a u pacjenta z wątpliwą historią przyjmowania opioidów należy to potwierdzić przed pierwszą dawką. Gdy planowane jest leczenie opioidem, na przykład przed zabiegiem, naltrekson odstawia się z kilkudniowym wyprzedzeniem, a nalmefen z około tygodniowym, zgodnie z ChPL. W bólu u pacjenta przyjmującego antagonistę należy w pierwszej kolejności stosować leki nieopioidowe i znieczulenie miejscowe lub regionalne. Jeśli opioid jest niezbędny w sytuacji nagłej, podaje się go wyłącznie w warunkach szpitalnych z możliwością monitorowania oddechu i prowadzenia resuscytacji. Gdy pacjent wymaga przewlekłego leczenia opioidem, a jednocześnie leczenia uzależnienia od alkoholu, należy rozważyć akamprozat lub disulfiram zamiast antagonisty.
Skutek kliniczny
Połączenie antagonisty opioidowego z naturalnym alkaloidem opium powoduje brak lub wyraźne osłabienie działania przeciwbólowego i przeciwkaszlowego opioidu. Gdy antagonista zostanie podany pacjentowi przewlekle przyjmującemu opioid, może wystąpić gwałtowny zespół odstawienny z pobudzeniem, bólami, wymiotami, biegunką, potami i tachykardią. Próba przełamania blokady dużymi dawkami opioidu grozi ciężką depresją oddechową, gdy antagonista przestaje działać, a po odstawieniu antagonisty spada tolerancja na opioidy, co zwiększa ryzyko przedawkowania wcześniej tolerowanej dawki.
Mechanizm
Naltrekson i nalmefen to antagoniści receptorów opioidowych, którzy wiążą się z receptorem mi silniej niż morfina, oksykodon czy dihydrokodeina i wypierają je z miejsca działania. Blokada jest kompetycyjna, więc przy typowych dawkach opioid przestaje działać przeciwbólowo i przeciwkaszlowo, a u osoby z fizyczną zależnością od opioidu podanie antagonisty wywołuje nagły zespół odstawienny. Interakcja nie dotyczy disulfiramu ani akamprozatu, które nie działają na receptory opioidowe.
Monitorować
- skuteczność leczenia przeciwbólowego
- objawy zespołu odstawiennego od opioidów po pierwszej dawce antagonisty
- częstość i głębokość oddechu oraz stopień sedacji przy podawaniu opioidu w sytuacji nagłej
- wywiad dotyczący przyjmowania opioidów, w tym leków przeciwkaszlowych z dihydrokodeiną
- ryzyko przedawkowania opioidu po odstawieniu antagonisty
Kiedy ocena się zmienia
| Antagonista włączany u osoby przewlekle przyjmującej opioidkolejność włączenia · pacjent | ryzyko rośnie | Włączenie naltreksonu lub nalmefenu u pacjenta przewlekle przyjmującego morfinę, oksykodon lub dihydrokodeinę wywołuje gwałtowny zespół odstawienny, dlatego przed pierwszą dawką antagonisty trzeba potwierdzić okres wolny od opioidów. |
| Okres po odstawieniu antagonistyodstep · leki stosowane w uzależnieniu od alkoholu | inne zalecenie | Po odstawieniu naltreksonu lub nalmefenu tolerancja na opioidy jest obniżona, więc dawkę opioidu należy dobierać ostrożnie od najmniejszej skutecznej i monitorować oddech, a planowane leczenie opioidem rozpoczynać dopiero po upływie okresu wskazanego w ChPL. |
| Dawka większa niż zwykle stosowana w leczeniu bóludawka · naturalne alkaloidy opium | ryzyko rośnie | Przełamywanie blokady receptorów dużymi dawkami opioidu grozi ciężką depresją oddechową, zwłaszcza gdy stężenie antagonisty spada, dlatego takie postępowanie dopuszczalne jest tylko w warunkach szpitalnych z pełnym monitorowaniem. |
Niekorzystna interakcjaAtropina+ MorfinaPołączenie można stosować, ale trzeba monitorować wypróżnienia i oddawanie moczu oraz zapewnić profilaktykę zaparć u pacjenta przyjmującego morfinę regularnie.Nie odstawiaj leków na własną rękę, ale powiedz lekarzowi lub farmaceucie, jeśli od kilku dni nie masz wypróżnienia albo masz trudność z oddaniem moczu.szybki (godziny)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie odstawiaj leków na własną rękę, ale powiedz lekarzowi lub farmaceucie, jeśli od kilku dni nie masz wypróżnienia albo masz trudność z oddaniem moczu.
Atropina i morfina mogą razem nasilać zaparcia, suchość w ustach i trudności z oddawaniem moczu. U starszych osób to połączenie może też wywołać splątanie. Krople do oczu z atropiną działają na cały organizm znacznie słabiej niż zastrzyki.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- brak wypróżnienia przez kilka dni
- wzdęty, twardy lub bolesny brzuch
- trudność z oddaniem moczu albo ból w podbrzuszu
- silna suchość w ustach
- splątanie lub nadmierna senność
- szybkie bicie serca
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wchłanianie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale trzeba monitorować wypróżnienia i oddawanie moczu oraz zapewnić profilaktykę zaparć u pacjenta przyjmującego morfinę regularnie. Obu leków nie stosuje się w niedrożności porażennej jelit[1][2][3][4]. Atropiny nie stosuje się w niedrożności szyi pęcherza moczowego, na przykład przy rozroście gruczołu krokowego[1]. Morfiny nie stosuje się przy opóźnionym opróżnianiu żołądka[2][3]. Po dołączeniu atropiny do morfiny doustnej należy ocenić skuteczność przeciwbólową.
Skutek kliniczny
Nasilenie zaparć aż do niedrożności porażennej jelit, zatrzymanie moczu i nasilona suchość w jamie ustnej. U osób starszych rośnie ryzyko splątania. Możliwa jest zmiana szybkości wchłaniania morfiny podanej doustnie.
Mechanizm
Leki o działaniu antycholinergicznym nasilają działania niepożądane morfiny o charakterze antycholinergicznym, takie jak zaparcia, suchość w jamie ustnej i zatrzymanie moczu[2]. Atropina hamuje perystaltykę i opróżnianie żołądka, co sumuje się z hamującym wpływem morfiny na motorykę przewodu pokarmowego. Atropina przez opóźnianie opróżniania żołądka może zwalniać lub przyspieszać wchłanianie leków przyjmowanych doustnie[1].
Monitorować
- częstość wypróżnień i objawy niedrożności jelit
- diureza i objawy zatrzymania moczu
- stan świadomości, zwłaszcza u osób starszych
- częstość akcji serca
- skuteczność przeciwbólowa morfiny doustnej
Kiedy ocena się zmienia
| Krople do oczudroga podania · atropina | ryzyko maleje | Atropina w kroplach do oczu o niskim stężeniu wchłania się ogólnoustrojowo w niewielkim stopniu, więc sumowanie działań antycholinergicznych z morfiną jest mało prawdopodobne. Warto poinformować pacjenta o możliwych objawach. |
| Wiek podeszływiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych sumowanie działań antycholinergicznych i ośrodkowych zwiększa ryzyko splątania, zatrzymania moczu i ciężkich zaparć. Należy ściśle monitorować pacjenta. |
| Doustnapostać · morfina | inne zalecenie | Atropina może zwalniać lub przyspieszać wchłanianie leków doustnych. Po dołączeniu atropiny należy ocenić skuteczność przeciwbólową i działania niepożądane morfiny doustnej. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atropinum sulfuricum WZF 0,5 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/atropinum-sulfuricum-wzf-100100069/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vendal retard 60 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vendal-retard-100079151/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego MST Continus 10 mg, tabletki powlekane o zmodyfikowanym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mst-continus-100093056/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Oramorph 20 mg/ml, krople doustne, roztwór. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/oramorph-100428730/
Niekorzystna interakcjaBiperyden+ MorfinaPołączenie można stosować, ale trzeba aktywnie zapobiegać zaparciom i obserwować pacjenta pod kątem zatrzymania moczu oraz zaburzeń świadomości.Pij dużo płynów, stosuj zalecony lek na zaparcia i szybko skontaktuj się z lekarzem, jeśli przez kilka dni nie masz wypróżnienia, boli cię brzuch albo nie możesz oddać moczu.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Pij dużo płynów, stosuj zalecony lek na zaparcia i szybko skontaktuj się z lekarzem, jeśli przez kilka dni nie masz wypróżnienia, boli cię brzuch albo nie możesz oddać moczu.
Oba leki spowalniają pracę jelit i mogą utrudniać oddawanie moczu, a razem robią to silniej. Może to prowadzić do bardzo uporczywych zaparć, a rzadko do niebezpiecznego zatrzymania pracy jelit. Oba leki mogą też powodować senność i suchość w ustach, a u osób starszych dezorientację.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- brak wypróżnienia przez kilka dni
- wzdęty, twardy lub bolesny brzuch
- wymioty
- trudność z oddaniem moczu lub brak moczu
- silna senność, dezorientacja lub widzenie rzeczy, których nie ma
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Połączenie można stosować, ale trzeba aktywnie zapobiegać zaparciom i obserwować pacjenta pod kątem zatrzymania moczu oraz zaburzeń świadomości. Od początku leczenia opioidem warto włączyć profilaktykę zaparć, najlepiej lekiem przeczyszczającym osmotycznym lub pobudzającym perystaltykę. Należy ocenić, czy biperyden jest nadal potrzebny, i w razie możliwości ograniczyć jego dawkę lub odstawić go stopniowo. Przy braku wypróżnienia przez kilka dni, wzdęciu, bólu brzucha lub wymiotach trzeba pilnie wykluczyć niedrożność jelit.
Skutek kliniczny
Najważniejszym ryzykiem jest ciężkie zaparcie przechodzące w niedrożność porażenną jelit. Niedrożność jelit jest przeciwwskazaniem do stosowania biperydenu[1], a porażenna niedrożność jelit jest przeciwwskazaniem do stosowania morfiny[2]. Możliwe jest także zatrzymanie moczu, nasilona suchość w jamie ustnej, senność, splątanie i majaczenie, zwłaszcza u osób starszych.
Mechanizm
Oba leki sumują działania niepożądane wynikające ze zwolnienia perystaltyki, zatrzymania moczu i wpływu na ośrodkowy układ nerwowy. Leki o działaniu antycholinergicznym, w tym stosowane w chorobie Parkinsona, mogą nasilać antycholinergiczne działania niepożądane opioidów, takie jak zaparcia, suchość w jamie ustnej czy zatrzymanie moczu[2]. Biperyden blokuje receptory muskarynowe, a morfina hamuje motorykę przewodu pokarmowego i napięcie zwieracza pęcherza przez receptory opioidowe, więc oba mechanizmy prowadzą do tego samego skutku. Leki przeciwcholinergiczne mogą też nasilać działania niepożądane opioidów na ośrodkowy układ nerwowy, co opisano dla petydyny[1].
Monitorować
- częstość i charakter wypróżnień
- objawy niedrożności – wzdęcie, ból brzucha, wymioty, brak gazów
- oddawanie moczu i objawy zatrzymania moczu, zwłaszcza przy przeroście gruczołu krokowego
- stan świadomości – senność, splątanie, majaczenie
- suchość w jamie ustnej i zaburzenia widzenia
Kiedy ocena się zmienia
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych ryzyko majaczenia, splątania, zatrzymania moczu i ciężkich zaparć przy sumowaniu działań antycholinergicznych i opioidowych jest wyraźnie większe. Należy rozważyć odstawienie biperydenu lub najmniejszą skuteczną dawkę obu leków. |
| Leczenie przewlekłeczas leczenia · morfina | ryzyko rośnie | Przy przewlekłym stosowaniu morfiny zaparcia nie ustępują z czasem, więc profilaktyka przeczyszczająca powinna być prowadzona przez cały okres łączenia leków. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Akineton SR 4 mg 4 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/akineton-sr-4-mg-100102660/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vendal retard 60 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vendal-retard-100079151/
Niekorzystna interakcjaCytalopram+ MorfinaPołączenie można stosować, jeśli leczenie przeciwbólowe morfiną jest potrzebne, ale wymaga ostrożnego dawkowania i obserwacji pacjenta.Przyjmuj oba leki dokładnie według zaleceń lekarza, nie pij alkoholu, nie dobieraj na własną rękę leków nasennych ani uspokajających i nie prowadź pojazdów, dopóki nie wiesz, jak reagujesz na to połączenie.szybki (godziny)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Przyjmuj oba leki dokładnie według zaleceń lekarza, nie pij alkoholu, nie dobieraj na własną rękę leków nasennych ani uspokajających i nie prowadź pojazdów, dopóki nie wiesz, jak reagujesz na to połączenie.
Oba leki mogą powodować senność, a przyjmowane razem mogą ją wyraźnie nasilić i spowolnić oddech. Rzadko połączenie leku przeciwdepresyjnego z lekiem przeciwbólowym z grupy opioidów wywołuje groźną reakcję z pobudzeniem, drżeniem i gorączką. Lekarz może zlecić oba leki razem, ale zwykle zaczyna od małej dawki morfiny i powoli ją zwiększa.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- bardzo silna senność lub trudność z obudzeniem się
- wolny, płytki lub nieregularny oddech
- splątanie, silny niepokój lub pobudzenie
- drżenie, mimowolne skurcze mięśni lub sztywność
- gorączka, obfite pocenie się, szybkie bicie serca
- zawroty głowy i omdlenia
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Połączenie można stosować, jeśli leczenie przeciwbólowe morfiną jest potrzebne, ale wymaga ostrożnego dawkowania i obserwacji pacjenta. Cytalopramu nie należy łączyć z lekami serotoninergicznymi, w tym opioidami, bez wyraźnej potrzeby ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego.[1] Morfinę u pacjenta leczonego cytalopramem rozpoczyna się od najmniejszej skutecznej dawki i zwiększa stopniowo, ograniczając dawkę i czas jednoczesnego stosowania.[2] Należy unikać alkoholu oraz dołączania benzodiazepin, leków nasennych i innych leków hamujących ośrodkowy układ nerwowy.[2] Przy objawach zespołu serotoninowego trzeba przerwać podawanie leków serotoninergicznych i pilnie ocenić pacjenta.
Skutek kliniczny
Najczęstszym skutkiem jest nasilona senność, zawroty głowy, zaburzenia koordynacji i większe ryzyko upadków. Przy dużych dawkach morfiny lub dołączeniu innych leków hamujących ośrodkowy układ nerwowy albo alkoholu może dojść do depresji oddechowej i śpiączki.[2] Rzadziej występuje zespół serotoninowy z pobudzeniem, splątaniem, drżeniem, drgawkami klonicznymi mięśni, hipertermią i niestabilnością wegetatywną.[1]
Mechanizm
Interakcja jest farmakodynamiczna i polega na sumowaniu działań obu leków. Morfina i leki przeciwdepresyjne, w tym cytalopram, łącznie nasilają hamowanie ośrodkowego układu nerwowego, co może prowadzić do głębokiej sedacji, niedociśnienia i depresji oddechowej.[2] Cytalopram zwiększa przekaźnictwo serotoninergiczne, a jednoczesne stosowanie opioidów może je dodatkowo nasilać aż do zespołu serotoninowego.[1] Morfina ma słabsze działanie serotoninergiczne niż tramadol, petydyna, fentanyl czy metadon, dlatego ryzyko zespołu serotoninowego jest przy niej mniejsze niż przy tych opioidach. Morfina obniża próg drgawkowy[2], a leki z grupy SSRI również mogą go obniżać. Istotnej interakcji farmakokinetycznej się nie oczekuje, ponieważ morfina jest metabolizowana głównie na drodze glukuronidacji.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- stopień sedacji i stan świadomości
- częstość i głębokość oddechu
- ciśnienie tętnicze
- objawy zespołu serotoninowego (pobudzenie, drżenie, mioklonie, gorączka, potliwość, tachykardia)
- ryzyko upadków, zwłaszcza u osób starszych
Kiedy ocena się zmienia
| Osoby starszewiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych sumowanie działania sedacyjnego zwiększa ryzyko upadków, splątania i depresji oddechowej, dlatego dawkę morfiny należy zwiększać szczególnie ostrożnie. |
| Morfina dołączana do stałego leczenia cytalopramemkolejność włączenia · morfina | inne zalecenie | Przy dołączaniu morfiny do cytalopramu leczenie rozpoczyna się od najmniejszej skutecznej dawki i zwiększa stopniowo, obserwując sedację, oddech i objawy zespołu serotoninowego. |
| Zwiększanie dawki morfinydawka · morfina | ryzyko rośnie | Ryzyko głębokiej sedacji i depresji oddechowej rośnie wraz z dawką morfiny, szczególnie przy dołączeniu innych leków hamujących ośrodkowy układ nerwowy. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10 10 mg, tabletki powlekane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Vendal retard 60 mg, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/vendal-retard-100079151/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 13.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/citabax-10-100128665/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.