Interakcje / Alkilosulfoniany / Alkilosulfoniany i szczepionki przeciw rotawirusom
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Przy leczeniu alkilosulfonianem nie podaje się szczepionki przeciw rotawirusom ani w trakcie terapii, ani po niej, dopóki hematolog nie potwierdzi odbudowy odporności.
Jeśli twoje dziecko dostaje lek z grupy alkilosulfonianów lub niedawno go dostawało, nie szczep go przeciw rotawirusom bez zgody hematologa i powiedz o tym leczeniu lekarzowi kwalifikującemu do szczepienia.
Interakcja klasy Alkilosulfoniany + szczepionki przeciw rotawirusom
Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup.
- Alkilosulfoniany
- busulfan, treosulfan
- Szczepionki przeciw rotawirusom
- szczepionka przeciw rotawirusom
Niekorzystna interakcjaAlkilosulfoniany (np. busulfan, treosulfan)+ Szczepionki przeciw rotawirusom (np. szczepionka przeciw rotawirusom) klasaPrzy leczeniu alkilosulfonianem nie podaje się szczepionki przeciw rotawirusom ani w trakcie terapii, ani po niej, dopóki hematolog nie potwierdzi odbudowy odporności.Jeśli twoje dziecko dostaje lek z grupy alkilosulfonianów lub niedawno go dostawało, nie szczep go przeciw rotawirusom bez zgody hematologa i powiedz o tym leczeniu lekarzowi kwalifikującemu do szczepienia.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Jeśli twoje dziecko dostaje lek z grupy alkilosulfonianów lub niedawno go dostawało, nie szczep go przeciw rotawirusom bez zgody hematologa i powiedz o tym leczeniu lekarzowi kwalifikującemu do szczepienia.
Leki takie jak busulfan i treosulfan bardzo mocno osłabiają odporność, zwłaszcza przed przeszczepieniem szpiku. Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywy, osłabiony wirus, który u dziecka z obniżoną odpornością może wywołać ciężką biegunkę. W tym czasie szczepionka zwykle też nie chroni przed chorobą. O tym, kiedy szczepienia są znowu bezpieczne, decyduje lekarz prowadzący leczenie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- częste, wodniste stolce utrzymujące się dłużej niż dobę
- powtarzające się wymioty
- mniej mokrych pieluch, suche usta, płacz bez łez
- gorączka, senność lub osłabienie dziecka
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy leczeniu alkilosulfonianem nie podaje się szczepionki przeciw rotawirusom ani w trakcie terapii, ani po niej, dopóki hematolog nie potwierdzi odbudowy odporności. Dotyczy to zarówno busulfanu, jak i treosulfanu, zwykle stosowanych w kondycjonowaniu przed przeszczepieniem szpiku u niemowląt i małych dzieci. Ponieważ szczepionkę podaje się tylko w wąskim przedziale wieku niemowlęcego, po przeszczepieniu dziecko w praktyce traci możliwość zaszczepienia i pozostaje bez tej ochrony. Jeśli szczepienie jest możliwe przed planowanym leczeniem, należy je zakończyć z odpowiednim wyprzedzeniem przed rozpoczęciem kondycjonowania, po uzgodnieniu z ośrodkiem transplantacyjnym. Gdy szczepionkę podano przypadkowo w okresie immunosupresji, trzeba poinformować lekarza prowadzącego i obserwować dziecko w kierunku biegunki i odwodnienia.
Skutek kliniczny
U dziecka z ciężkim niedoborem odporności wirus szczepionkowy może wywołać przewlekłą lub ciężką biegunkę z odwodnieniem i długotrwałym wydalaniem wirusa z kałem. Jednocześnie szczepienie podane w okresie immunosupresji najpewniej nie zapewni ochrony przed zakażeniem rotawirusowym.
Mechanizm
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywy, osłabiony wirus, który namnaża się w jelicie szczepionego dziecka. Alkilosulfoniany działają silnie mielosupresyjnie i immunosupresyjnie, a w dawkach stosowanych przed przeszczepieniem krwiotwórczych komórek macierzystych niszczą szpik i układ odpornościowy na wiele miesięcy. W tym czasie organizm nie kontroluje replikacji wirusa szczepionkowego, a odpowiedź poszczepienna jest słaba lub nie występuje. Mechanizm wynika z samego działania obu grup, dlatego dotyczy jednakowo busulfanu i treosulfanu, także tam, gdzie brak opisanej pary.
Monitorować
- biegunka, wymioty i objawy odwodnienia u dziecka zaszczepionego w okresie immunosupresji
- przedłużające się wydalanie wirusa z kałem u dziecka z niedoborem odporności
- status szczepień i termin odbudowy odporności po zakończeniu leczenia, ustalany przez hematologa
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepienie zakończone przed rozpoczęciem leczenia alkilosulfonianemkolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Jeśli schemat szczepienia przeciw rotawirusom zakończono z odpowiednim wyprzedzeniem przed kondycjonowaniem, nie ma potrzeby dodatkowych działań poza oceną statusu szczepień po przeszczepieniu. |
| Wiek powyżej górnej granicy szczepienia przeciw rotawirusomwiek · szczepionki przeciw rotawirusom | interakcja nie dotyczy | U starszych dzieci i dorosłych szczepionki przeciw rotawirusom się nie stosuje, więc interakcja nie ma znaczenia praktycznego poza ryzykiem kontaktu z wirusem szczepionkowym wydalanym przez zaszczepionego domownika. |
| Do potwierdzenia odbudowy odporności przez hematologaodstep · pacjent | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia alkilosulfonianem żywe szczepionki można rozważyć dopiero po potwierdzeniu odbudowy odporności, a u biorców przeszczepu zgodnie z programem szczepień ośrodka transplantacyjnego. |
Alkohol przy tych lekach
Alkilosulfoniany a alkohol: brak opisu w bazie.
Szczepionki przeciw rotawirusom a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 57
Połączenie przeciwwskazaneAlkilosulfoniany (np. busulfan, treosulfan)+ Szczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi (np. szczepionka przeciw ospie wietrznej) klasaW trakcie leczenia alkilosulfonianem i w okresie odbudowy odporności po nim nie podaje się żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej, a o terminie każdego szczepienia decyduje zespół hematologiczny lub transplantacyjny.Nie szczep się w trakcie leczenia ani po nim, dopóki lekarz prowadzący twoje leczenie (hematolog lub onkolog) wyraźnie na to nie pozwoli.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep się w trakcie leczenia ani po nim, dopóki lekarz prowadzący twoje leczenie (hematolog lub onkolog) wyraźnie na to nie pozwoli.
Busulfan i treosulfan to silne leki stosowane przed przeszczepieniem szpiku, które na długo osłabiają odporność. Szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera żywego, osłabionego wirusa, który przy tak słabej odporności może wywołać ciężką, rozsianą ospę. Szczepionki przeciw półpaścowi i ospie prawdziwej dostępne w Polsce nie zawierają namnażającego się wirusa, ale też mogą działać słabiej, więc termin szczepienia ustala lekarz prowadzący leczenie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka po szczepieniu
- wysypka z pęcherzykami, zwłaszcza rozległa lub na całym ciele
- kaszel lub duszność
- silny ból głowy, sztywność karku lub splątanie
- bóle brzucha lub zażółcenie skóry
- kontakt z osobą chorą na ospę wietrzną lub półpasiec
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
W trakcie leczenia alkilosulfonianem i w okresie odbudowy odporności po nim nie podaje się żywej szczepionki przeciw ospie wietrznej, a o terminie każdego szczepienia decyduje zespół hematologiczny lub transplantacyjny. Jeżeli pacjent bez odporności na ospę wietrzną wymaga szczepienia żywą szczepionką, podaje się ją co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia busulfanem lub treosulfanem. Po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych żywe szczepionki podaje się zwykle nie wcześniej niż po 24 miesiącach, przy braku choroby przeszczep przeciw gospodarzowi i po zakończeniu leczenia immunosupresyjnego. Po kontakcie seronegatywnego pacjenta z chorym na ospę wietrzną lub półpasiec rozważa się immunoglobulinę swoistą albo profilaktykę acyklowirem. Szczepienie domowników żywą szczepionką przeciw ospie wietrznej jest dopuszczalne i chroni pacjenta, ale przy wystąpieniu u nich wysypki poszczepiennej trzeba unikać bliskiego kontaktu do czasu przyschnięcia zmian.
Skutek kliniczny
Podanie żywej szczepionki w trakcie leczenia alkilosulfonianem lub w okresie odbudowy odporności po nim może wywołać rozsiane zakażenie szczepem szczepionkowym z zajęciem skóry, płuc, wątroby i ośrodkowego układu nerwowego, które może zagrażać życiu. Szczepienie w tym okresie jest też zwykle nieskuteczne. W przypadku szczepionek nieżywych głównym skutkiem jest słabsza lub nieobecna odpowiedź poszczepienna.
Mechanizm
Busulfan i treosulfan są lekami alkilującymi o silnym działaniu mielosupresyjnym i immunosupresyjnym, stosowanymi głównie w kondycjonowaniu przed przeszczepieniem komórek krwiotwórczych. Niszczą komórki szpiku, w tym prekursory limfocytów, co prowadzi do głębokiego i długotrwałego upośledzenia odporności komórkowej i humoralnej. Żywy, atenuowany wirus ospy wietrznej w szczepionce nie jest wtedy kontrolowany przez układ odpornościowy i może się niekontrolowanie namnażać. Jednocześnie upośledzona odporność osłabia lub znosi wytworzenie ochrony poszczepiennej. Mechanizm jest wspólny dla obu leków grupy A i dla wszystkich szczepionek zawierających żywy, namnażający się wirus.
Monitorować
- status serologiczny wobec wirusa ospy wietrznej i półpaśca przed rozpoczęciem leczenia
- czas od zakończenia leczenia lub od przeszczepienia przed planowanym szczepieniem
- obecność choroby przeszczep przeciw gospodarzowi i trwającego leczenia immunosupresyjnego
- liczba limfocytów i parametry odbudowy odporności przed szczepieniem
- objawy zakażenia wirusem ospy wietrznej po przypadkowym podaniu żywej szczepionki
Kiedy ocena się zmienia
| odstep ≥ 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia alkilosulfonianemszczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi | inne zalecenie | Żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej u pacjenta seronegatywnego można podać co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem kondycjonowania busulfanem lub treosulfanem, jeżeli pozwala na to stan pacjenta i harmonogram leczenia. |
| odstep ≥ 24 miesiące po przeszczepieniu komórek krwiotwórczychszczepionki przeciw ospie wietrznej i półpaścowi | inne zalecenie | Po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych żywą szczepionkę przeciw ospie wietrznej rozważa się zwykle nie wcześniej niż po 24 miesiącach, przy braku choroby przeszczep przeciw gospodarzowi i po zakończeniu leczenia immunosupresyjnego, zgodnie z decyzją ośrodka transplantacyjnego. |
Połączenie przeciwwskazaneAlkilosulfoniany (np. busulfan, treosulfan)+ Szczepionki przeciw żółtej febrze (np. szczepionka przeciw żółtej febrze) klasaPrzy leczeniu alkilosulfonianem szczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się – połączenie jest przeciwwskazane zarówno w trakcie terapii, jak i w okresie utrzymującej się immunosupresji po jej zakończeniu.Jeśli przyjmujesz lub niedawno przyjmowałeś busulfan albo treosulfan, nie szczep się przeciw żółtej febrze bez zgody swojego hematologa i przed planowaną podróżą porozmawiaj z lekarzem medycyny podróży.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli przyjmujesz lub niedawno przyjmowałeś busulfan albo treosulfan, nie szczep się przeciw żółtej febrze bez zgody swojego hematologa i przed planowaną podróżą porozmawiaj z lekarzem medycyny podróży.
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, z którym zdrowy organizm łatwo sobie radzi. Leki stosowane w leczeniu nowotworów krwi i przed przeszczepieniem szpiku, takie jak busulfan i treosulfan, mocno osłabiają odporność. Wtedy wirus ze szczepionki może się namnażać i wywołać groźną chorobę, która uszkadza wątrobę, nerki lub mózg. Ryzyko utrzymuje się także przez pewien czas po zakończeniu leczenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze w ciągu kilku tygodni po szczepieniu
- silny ból głowy, sztywność karku
- zażółcenie skóry lub oczu
- uporczywe wymioty, silne osłabienie
- krwawienia, siniaki pojawiające się bez powodu
- splątanie, senność, drgawki
- znaczne zmniejszenie ilości oddawanego moczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – synergizm, PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Przy leczeniu alkilosulfonianem szczepionki przeciw żółtej febrze nie podaje się – połączenie jest przeciwwskazane zarówno w trakcie terapii, jak i w okresie utrzymującej się immunosupresji po jej zakończeniu. Jeżeli szczepienie jest potrzebne, należy je wykonać przed rozpoczęciem leczenia busulfanem lub treosulfanem, z zachowaniem odstępu pozwalającego na wytworzenie odporności. Po chemioterapii szczepionkę można rozważyć dopiero po ustąpieniu immunosupresji, a u pacjentów po przeszczepieniu krwiotwórczych komórek macierzystych zwykle nie wcześniej niż po 2 latach, przy braku choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi i bez leczenia immunosupresyjnego. Decyzję o terminie szczepienia podejmuje lekarz prowadzący we współpracy z lekarzem medycyny podróży lub specjalistą chorób zakaźnych. Gdy szczepienie jest niemożliwe, a wyjazd do strefy endemicznej konieczny, wystawia się zaświadczenie o przeciwwskazaniu medycznym i zaleca ścisłą ochronę przed komarami albo odroczenie podróży. W razie przypadkowego podania szczepionki pacjenta należy objąć ścisłą obserwacją w kierunku choroby poszczepiennej.
Skutek kliniczny
Podanie szczepionki przeciw żółtej febrze osobie leczonej alkilosulfonianem grozi ciężką, potencjalnie śmiertelną uogólnioną chorobą poszczepienną. Może ona przebiegać jako postać wielonarządowa z gorączką, uszkodzeniem wątroby, żółtaczką, niewydolnością nerek, małopłytkowością i krwawieniami albo jako postać neurologiczna z zapaleniem mózgu lub opon mózgowo-rdzeniowych. Dodatkowo szczepienie wykonane w czasie immunosupresji często nie zapewnia skutecznej ochrony przed zakażeniem.
Mechanizm
Szczepionka przeciw żółtej febrze zawiera żywy, osłabiony wirus, który po podaniu namnaża się w organizmie i jest kontrolowany przez sprawny układ odpornościowy. Busulfan i treosulfan to cytostatyki alkilujące, które silnie hamują czynność szpiku i prowadzą do głębokiej, długotrwałej immunosupresji, zwłaszcza w schematach kondycjonowania przed przeszczepieniem krwiotwórczych komórek macierzystych. W tych warunkach wirus szczepionkowy może namnażać się bez kontroli i wywołać uogólnioną chorobę poszczepienną. Jednocześnie upośledzona odpowiedź immunologiczna sprawia, że szczepienie może nie dać ochrony. Interakcja wynika ze wspólnego dla całej klasy działania mielosupresyjnego i immunosupresyjnego, dlatego dotyczy obu alkilosulfonianów w takim samym stopniu.
Monitorować
- przed szczepieniem: aktualny stan leczenia cytostatycznego i czas od zakończenia chemioterapii lub przeszczepienia
- przed szczepieniem: morfologia krwi z rozmazem i ocena odporności przez lekarza prowadzącego
- po przypadkowym podaniu szczepionki: temperatura ciała i objawy ogólne przez kolejne tygodnie
- po przypadkowym podaniu szczepionki: aminotransferazy, bilirubina, kreatynina, liczba płytek krwi
- po przypadkowym podaniu szczepionki: objawy neurologiczne (ból głowy, sztywność karku, zaburzenia świadomości, drgawki)
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepienie wykonane przed rozpoczęciem leczenia alkilosulfonianemkolejność włączenia · szczepionki przeciw żółtej febrze | inne zalecenie | Szczepienie przeciw żółtej febrze wykonane przed włączeniem busulfanu lub treosulfanu, z odstępem pozwalającym na wytworzenie odporności, jest akceptowalne. Termin rozpoczęcia chemioterapii należy uzgodnić z lekarzem prowadzącym. |
| Zakończenie leczenia i ustąpienie immunosupresji (po przeszczepieniu szpiku zwykle co najmniej 2 lata)odstep · alkilosulfoniany | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia alkilosulfonianem i potwierdzeniu odbudowy odporności szczepienie można rozważyć indywidualnie. Po przeszczepieniu krwiotwórczych komórek macierzystych wymaga to braku choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi i zakończenia leczenia immunosupresyjnego, a decyzję podejmuje hematolog. |
Połączenie przeciwwskazaneAnalogi puryn (np. klofarabina, kladrybina, merkaptopuryna)+ Szczepionki przeciw rotawirusom (np. szczepionka przeciw rotawirusom) klasaNie należy podawać szczepionki przeciw rotawirusom osobie leczonej analogiem puryn ani w okresie utrzymującej się po leczeniu immunosupresji.Jeśli twoje dziecko przyjmuje lub niedawno przyjmowało lek z grupy analogów puryn, nie szczep go przeciw rotawirusom bez zgody lekarza prowadzącego leczenie.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli twoje dziecko przyjmuje lub niedawno przyjmowało lek z grupy analogów puryn, nie szczep go przeciw rotawirusom bez zgody lekarza prowadzącego leczenie.
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, które zdrowy organizm łatwo opanowuje. Leki z grupy analogów puryn, na przykład merkaptopuryna, tioguanina, fludarabina czy kladrybina, mocno osłabiają odporność. U osoby, która je przyjmuje, wirus ze szczepionki może wywołać ciężką i długotrwałą biegunkę z odwodnieniem, a samo szczepienie może nie chronić. Osłabienie odporności może się utrzymywać jeszcze długo po zakończeniu leczenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka trwająca dłużej niż kilka dni po szczepieniu
- częste wymioty lub odmowa picia
- mniej mokrych pieluch, suche usta, senność – objawy odwodnienia
- gorączka po szczepieniu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy podawać szczepionki przeciw rotawirusom osobie leczonej analogiem puryn ani w okresie utrzymującej się po leczeniu immunosupresji. Decyzję o terminie szczepienia podejmuje lekarz prowadzący leczenie onkologiczne lub hematologiczne po ocenie odbudowy odporności, w tym liczby limfocytów. Dotyczy to zarówno leków o długim działaniu limfopenizującym, jak kladrybina, fludarabina i klofarabina, jak i stosowanych przewlekle w leczeniu podtrzymującym, jak merkaptopuryna i tioguanina. Jeśli szczepienie jest możliwe przed rozpoczęciem leczenia, warto je zaplanować z odpowiednim wyprzedzeniem. Ponieważ szczepionkę podaje się tylko w ściśle określonym wieku niemowlęcym, odroczenie często oznacza rezygnację ze szczepienia, co trzeba omówić z rodzicami. Szczepienie zdrowego niemowlęcia mieszkającego z osobą leczoną analogiem puryn jest zwykle dopuszczalne, ale domownik powinien przestrzegać ścisłej higieny rąk przy zmianie pieluch przez kilka tygodni po szczepieniu.
Skutek kliniczny
U osoby z immunosupresją wywołaną analogiem puryn szczepienie żywą szczepionką przeciw rotawirusom grozi ciężką, przewlekłą biegunką wywołaną szczepem szczepionkowym, odwodnieniem i przedłużonym wydalaniem wirusa z kałem. Opisywano też zakażenia rozsiane u dzieci z ciężkimi niedoborami odporności. Jednocześnie szczepienie może być nieskuteczne i nie chronić przed zakażeniem dzikim rotawirusem. Interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup.
Mechanizm
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, które namnażają się w przewodzie pokarmowym i są kontrolowane przez sprawny układ odpornościowy. Wszystkie analogi puryn hamują syntezę kwasów nukleinowych w dzielących się limfocytach. Powodują limfopenię i upośledzają odpowiedź komórkową i humoralną, często długo po odstawieniu leku. Przy takiej immunosupresji wirus szczepionkowy może namnażać się w sposób niekontrolowany, a odpowiedź poszczepienna jest osłabiona lub nie powstaje. Mechanizm wynika z działania immunosupresyjnego, a nie z budowy cząsteczki, dlatego dotyczy całej grupy analogów puryn i każdej szczepionki przeciw rotawirusom dostępnej w Polsce.
Monitorować
- stan odporności przed szczepieniem – liczba limfocytów i ocena lekarza prowadzącego
- biegunka, wymioty i objawy odwodnienia po przypadkowym szczepieniu
- czas od ostatniej dawki analogu puryn
Kiedy ocena się zmienia
| Zakończenie leczenia i potwierdzona odbudowa odpornościodstep · analogi puryn | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia analogiem puryn i potwierdzeniu odbudowy odporności lekarz może rozważyć szczepienie, o ile dziecko jest jeszcze w wieku, w którym szczepionkę wolno podać. Przy kladrybinie, fludarabinie i klofarabinie okres limfopenii bywa szczególnie długi. |
| Lek przyjmuje domownik, a nie szczepione dzieckokolejność włączenia · pacjent | ryzyko maleje | Zdrowe niemowlę mieszkające z osobą leczoną analogiem puryn można zwykle zaszczepić. Wirus szczepionkowy jest wydalany z kałem, dlatego domownik z immunosupresją powinien unikać zmiany pieluch lub ściśle przestrzegać higieny rąk przez kilka tygodni po szczepieniu. |
Połączenie przeciwwskazaneInhibitory czynnika martwicy nowotworów (np. adalimumab, etanercept, golimumab)+ Szczepionki przeciw rotawirusom (np. szczepionka przeciw rotawirusom) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu inhibitora czynnika martwicy nowotworów i szczepionki przeciw rotawirusom szczepionki nie należy podawać, a dotyczy to także niemowlęcia narażonego na inhibitor TNF w życiu płodowym w okresie wskazanym w ChPL leku stosowanego przez matkę.Jeśli ty lub twoje dziecko jesteście leczeni inhibitorem TNF albo dziecko było narażone na taki lek w czasie ciąży, powiedz o tym lekarzowi przed szczepieniem przeciw rotawirusom.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli ty lub twoje dziecko jesteście leczeni inhibitorem TNF albo dziecko było narażone na taki lek w czasie ciąży, powiedz o tym lekarzowi przed szczepieniem przeciw rotawirusom.
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, z którymi zdrowy organizm dziecka łatwo sobie radzi. Leki osłabiające odporność, takie jak adalimumab, etanercept, golimumab, infliksymab czy certolizumab pegol, mogą sprawić, że wirus ze szczepionki wywoła poważną chorobę. Jeśli mama przyjmowała taki lek w ciąży, część leku trafia do dziecka i może działać jeszcze przez wiele miesięcy po porodzie. Dlatego lekarz musi wiedzieć o takim leczeniu przed szczepieniem.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- Częsta, wodnista biegunka u dziecka po szczepieniu
- Uporczywe wymioty
- Gorączka
- Mniej mokrych pieluch, suche usta, senność lub płacz bez łez – objawy odwodnienia
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora czynnika martwicy nowotworów i szczepionki przeciw rotawirusom szczepionki nie należy podawać, a dotyczy to także niemowlęcia narażonego na inhibitor TNF w życiu płodowym w okresie wskazanym w ChPL leku stosowanego przez matkę. Przed kwalifikacją do szczepienia należy ustalić, czy matka przyjmowała w ciąży adalimumab, etanercept, golimumab, infliksymab albo certolizumab pegol i kiedy podano ostatnią dawkę. Szczepionkę podaje się tylko w krótkim przedziale wieku, więc odroczenie często oznacza rezygnację ze szczepienia. Decyzję podejmuje pediatra, najlepiej w porozumieniu z lekarzem prowadzącym leczenie matki. Uwzględnia się lek, termin ostatniej dawki w ciąży i ryzyko ciężkiej choroby rotawirusowej. Przy narażeniu wyłącznie na certolizumab pegol ryzyko jest najmniejsze. Szczepienia inaktywowane z kalendarza szczepień prowadzi się bez zmian.
Skutek kliniczny
Możliwe jest ciężkie lub przedłużone zakażenie wirusem szczepionkowym z biegunką, wymiotami, gorączką i odwodnieniem. Możliwa jest też słabsza ochrona przed zakażeniem rotawirusem typu dzikiego. Ciężkie zakażenia rozsianych żywych szczepionek opisano u niemowląt narażonych w ciąży na inhibitory TNF. Dla szczepionki przeciw rotawirusom zagrożenie wynika jednak głównie z przeniesienia danych z innych żywych szczepionek i z mechanizmu działania. Charakterystyki produktów leczniczych wszystkich inhibitorów TNF wykluczają jednoczesne podawanie żywych szczepionek i zalecają wstrzymanie się ze szczepieniami żywymi u niemowląt narażonych w ciąży.
Mechanizm
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, które namnażają się w przewodzie pokarmowym. Ich kontrolę zapewnia sprawna odpowiedź immunologiczna. Wszystkie inhibitory czynnika martwicy nowotworów hamują odporność komórkową i humoralną. Mogą przez to dopuścić do niekontrolowanego namnażania wirusa szczepionkowego i osłabić odpowiedź poszczepienną. Szczepionkę podaje się wyłącznie niemowlętom w pierwszych miesiącach życia, a inhibitory TNF nie są w tym wieku stosowane w leczeniu. Dlatego w praktyce interakcja dotyczy głównie niemowląt narażonych na lek w życiu płodowym. Przeciwciała monoklonalne z fragmentem Fc (adalimumab, golimumab, infliksymab) aktywnie przenikają przez łożysko, zwłaszcza w trzecim trymestrze, i utrzymują się we krwi dziecka przez wiele miesięcy po porodzie. Etanercept przenika w mniejszym stopniu. Certolizumab pegol nie ma fragmentu Fc, więc przenika przez łożysko minimalnie.
Monitorować
- Wywiad o leczeniu matki inhibitorem TNF w ciąży i dacie ostatniej dawki przed kwalifikacją do szczepienia
- U zaszczepionego niemowlęcia z narażeniem w ciąży – biegunka, wymioty, gorączka i objawy odwodnienia w tygodniach po szczepieniu
- U osoby leczonej inhibitorem TNF w otoczeniu zaszczepionego niemowlęcia – objawy zakażenia przewodu pokarmowego
Kiedy ocena się zmienia
| Okres od ostatniej dawki u matki w ciąży wskazany w ChPL danego inhibitora TNFodstep · inhibitory czynnika martwicy nowotworów | ryzyko maleje | Po upływie okresu wskazanego w ChPL leku przyjmowanego przez matkę poziom leku u niemowlęcia jest zwykle znikomy i szczepienie żywą szczepionką można rozważyć, o ile dziecko nie przekroczyło wieku dopuszczalnego dla szczepionki przeciw rotawirusom. |
| Pegylowany fragment Fab' bez fragmentu Fc (certolizumab pegol) stosowany w ciążypostać · inhibitory czynnika martwicy nowotworów | ryzyko maleje | Certolizumab pegol nie ma fragmentu Fc i minimalnie przenika przez łożysko, więc narażenie niemowlęcia jest znacznie mniejsze niż po innych inhibitorach TNF. Decyzję o szczepieniu podejmuje pediatra zgodnie z aktualną ChPL. |
| Narażenie niemowlęcia wyłącznie przez mleko matkidroga podania · inhibitory czynnika martwicy nowotworów | ryzyko maleje | Przenikanie inhibitorów TNF do mleka jest niewielkie, a lek jest w większości trawiony w przewodzie pokarmowym dziecka. Samo karmienie piersią przez matkę leczoną inhibitorem TNF zwykle nie jest powodem do odraczania szczepienia przeciw rotawirusom. |
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw rotawirusom (np. szczepionka przeciw rotawirusom)+ Pochodne nitrozomocznika (np. karmustyna) klasaPrzy leczeniu pochodną nitrozomocznika nie podaje się szczepionki przeciw rotawirusom ani innych żywych szczepionek.Nie szczep dziecka przeciw rotawirusom, jeśli otrzymuje ono leki przeciwnowotworowe takie jak karmustyna, i najpierw zapytaj lekarza prowadzącego, kiedy szczepienie będzie możliwe.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie szczep dziecka przeciw rotawirusom, jeśli otrzymuje ono leki przeciwnowotworowe takie jak karmustyna, i najpierw zapytaj lekarza prowadzącego, kiedy szczepienie będzie możliwe.
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, które przy zdrowej odporności są bezpieczne. Leki przeciwnowotworowe takie jak karmustyna mocno osłabiają odporność, więc wirus ze szczepionki może wtedy wywołać ciężką, długotrwałą biegunkę. Szczepienie może też po prostu nie zadziałać. Jeśli chemioterapię dostaje ktoś z domowników, dziecko zwykle można zaszczepić, ale trzeba uważać na higienę przy pieluchach.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka utrzymująca się dłużej niż kilka dni
- powtarzające się wymioty
- gorączka
- objawy odwodnienia – mało mokrych pieluch, suche usta, nadmierna senność
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy leczeniu pochodną nitrozomocznika nie podaje się szczepionki przeciw rotawirusom ani innych żywych szczepionek. Jeśli niemowlę wymaga chemioterapii z użyciem karmustyny, szczepienie przeprowadza się przed jej rozpoczęciem z odstępem ustalonym przez onkologa albo odracza się je do odbudowy odporności po zakończeniu leczenia. Szczepionkę przeciw rotawirusom można podać tylko w ściśle określonym oknie wiekowym, więc odroczenie często oznacza rezygnację ze szczepienia i trzeba to omówić z rodzicami. Inaktywowanej szczepionki przeciw rotawirusom nie ma, dlatego ochronę zapewnia wtedy higiena i unikanie kontaktu z chorymi. Szczepienie zdrowego niemowlęcia, którego domownik jest leczony karmustyną, jest dopuszczalne, ale osoba z immunosupresją nie powinna zmieniać pieluch ani mieć kontaktu z kałem dziecka przez kilka tygodni po szczepieniu, a domownicy muszą starannie myć ręce.
Skutek kliniczny
U osoby z immunosupresją po karmustynie żywy wirus szczepionkowy może wywołać przewlekłą lub ciężką biegunkę z odwodnieniem, a także przedłużone wydalanie wirusa z kałem. Odpowiedź poszczepienna jest słabsza, więc dziecko może pozostać niechronione przed zakażeniem rotawirusowym. Ryzyko jest największe w okresie nadiru i przez kilka miesięcy po zakończeniu chemioterapii.
Mechanizm
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, które namnażają się w jelicie i dopiero w ten sposób wywołują odporność. Pochodne nitrozomocznika, takie jak karmustyna, są lekami alkilującymi o silnym i długotrwałym działaniu mielosupresyjnym i immunosupresyjnym. Upośledzona odporność komórkowa i humoralna nie hamuje skutecznie namnażania szczepu szczepionkowego i jednocześnie osłabia wytwarzanie przeciwciał. Interakcja wynika z właściwości całych grup (żywa szczepionka i lek cytotoksyczny), dlatego dotyczy jednakowo wszystkich leków obu grup.
Monitorować
- status szczepień dziecka przed rozpoczęciem chemioterapii
- czas od ostatniej dawki karmustyny i parametry odbudowy odporności przed szczepieniem żywą szczepionką
- przy przypadkowym podaniu – biegunka, wymioty, gorączka i objawy odwodnienia
- obecność w domu osoby z immunosupresją przy szczepieniu niemowlęcia
Kiedy ocena się zmienia
| Szczepienie zakończone przed rozpoczęciem leczenia karmustyną z odstępem zaakceptowanym przez onkologakolejność włączenia · szczepionki przeciw rotawirusom | ryzyko maleje | Podanie szczepionki przed rozpoczęciem chemioterapii, z odstępem pozwalającym na wytworzenie odporności i ustąpienie namnażania wirusa, eliminuje ryzyko interakcji. |
| Odbudowa odporności po zakończeniu chemioterapii potwierdzona przez lekarza prowadzącegoodstep · pochodne nitrozomocznika | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia karmustyną i odbudowie odporności żywą szczepionkę można rozważyć, o ile dziecko mieści się jeszcze w dopuszczalnym wieku dla szczepienia przeciw rotawirusom. |
Połączenie przeciwwskazaneSzczepionki przeciw rotawirusom (np. szczepionka przeciw rotawirusom)+ Etylenoiminy (np. tiotepa) klasaNie podaje się szczepionki przeciw rotawirusom pacjentowi leczonemu etylenoiminą ani w okresie immunosupresji po zakończeniu leczenia.Nie pozwól podać dziecku szczepionki przeciw rotawirusom w trakcie leczenia tiotepą ani po nim, dopóki lekarz prowadzący nie potwierdzi, że odporność wróciła.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie pozwól podać dziecku szczepionki przeciw rotawirusom w trakcie leczenia tiotepą ani po nim, dopóki lekarz prowadzący nie potwierdzi, że odporność wróciła.
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, a tiotepa mocno osłabia odporność. U dziecka leczonego tiotepą wirus ze szczepionki może wywołać ciężką i długą biegunkę z odwodnieniem, a sama szczepionka nie zadziała. Dlatego szczepienie wykonuje się przed leczeniem albo odkłada, aż odporność wróci.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka trwająca dłużej niż kilka dni lub coraz silniejsza
- powtarzające się wymioty
- suche usta, brak łez, rzadkie moczenie pieluch
- gorączka
- senność lub osłabienie dziecka
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie podaje się szczepionki przeciw rotawirusom pacjentowi leczonemu etylenoiminą ani w okresie immunosupresji po zakończeniu leczenia. Jeśli wiek dziecka i czas do rozpoczęcia terapii na to pozwalają, cykl szczepienia przeciw rotawirusom należy zakończyć przed podaniem tiotepy, z odstępem pozwalającym na wytworzenie odporności. Po kondycjonowaniu tiotepą i przeszczepieniu szczepionki żywe podaje się dopiero po potwierdzeniu odbudowy odporności przez ośrodek transplantacyjny, a w praktyce szczepienie przeciw rotawirusom zwykle nie jest już możliwe ze względu na górną granicę wieku dla tej szczepionki. Przy przypadkowym podaniu szczepionki w okresie immunosupresji trzeba poinformować lekarza prowadzącego, obserwować dziecko w kierunku biegunki i odwodnienia oraz rozważyć diagnostykę wirusologiczną kału. Zaszczepieni domownicy pacjenta z immunosupresją mogą wydalać wirus szczepionkowy z kałem, dlatego przy przewijaniu niemowlęcia obowiązuje staranna higiena rąk.
Skutek kliniczny
Podanie żywej szczepionki przeciw rotawirusom w czasie leczenia tiotepą lub w okresie immunosupresji po nim grozi uogólnionym albo przewlekłym zakażeniem szczepem szczepionkowym z ciężką, przedłużającą się biegunką, wymiotami, odwodnieniem i długotrwałym wydalaniem wirusa z kałem. Jednocześnie odpowiedź poszczepienna jest słaba lub nie występuje, więc dziecko pozostaje niechronione.
Mechanizm
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, atenuowane wirusy, które namnażają się w jelicie. Tiotepa jest lekiem alkilującym o silnym działaniu mielosupresyjnym i immunosupresyjnym, stosowanym głównie w kondycjonowaniu przed przeszczepieniem krwiotwórczych komórek macierzystych. Zniszczenie limfocytów i komórek szpiku sprawia, że organizm nie kontroluje replikacji szczepionkowego wirusa i nie wytwarza odpowiedzi ochronnej. Interakcja jest wspólna dla całej klasy, bo wynika z żywego charakteru szczepionki i immunosupresji wywołanej etylenoiminą, a nie z właściwości konkretnego preparatu.
Monitorować
- biegunka, zwłaszcza przewlekła lub nasilająca się
- wymioty i objawy odwodnienia
- gorączka
- obecność rotawirusa w kale przy objawach żołądkowo-jelitowych
- masa ciała i bilans płynów
- status odporności przed planowanym szczepieniem żywą szczepionką
Kiedy ocena się zmienia
| Cykl szczepienia zakończony przed rozpoczęciem leczenia tiotepą, z odstępem pozwalającym na wytworzenie odpornościkolejność włączenia · szczepionki przeciw rotawirusom | inne zalecenie | Szczepienie zakończone przed immunosupresją jest dopuszczalne i pożądane. Zaszczepione dziecko może jednak jeszcze przez pewien czas wydalać wirus szczepionkowy, dlatego termin podania tiotepy warto uzgodnić z ośrodkiem prowadzącym i utrzymać higienę rąk. |
| Potwierdzona odbudowa odporności po zakończeniu leczenia tiotepą i przeszczepieniuodstep · pacjent | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia i potwierdzeniu odbudowy odporności przez ośrodek transplantacyjny żywe szczepionki można rozważyć. W przypadku szczepionki przeciw rotawirusom zwykle uniemożliwia to górna granica wieku dla tego szczepienia. |
Niekorzystna interakcjaAlkaloidy barwinka (np. winorelbina, winkrystyna, winflunina)+ Szczepionki przeciw rotawirusom (np. szczepionka przeciw rotawirusom) klasaPrzy leczeniu alkaloidem barwinka nie podaje się szczepionki przeciw rotawirusom, ponieważ jest to żywa szczepionka, a leczenie osłabia odporność.Jeśli dziecko jest leczone lekiem z grupy alkaloidów barwinka, nie szczep go przeciw rotawirusom bez zgody lekarza prowadzącego leczenie onkologiczne.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli dziecko jest leczone lekiem z grupy alkaloidów barwinka, nie szczep go przeciw rotawirusom bez zgody lekarza prowadzącego leczenie onkologiczne.
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy i podaje się ją doustnie małym dzieciom. Leki przeciwnowotworowe z grupy alkaloidów barwinka, takie jak winkrystyna, winorelbina i winflunina, osłabiają odporność. U dziecka w trakcie takiego leczenia wirus ze szczepionki może wywołać uporczywą biegunkę i odwodnienie, a samo szczepienie może nie chronić. Jeśli to ty jesteś leczony takim lekiem, a w domu jest zaszczepione niemowlę, myj dokładnie ręce po kontakcie z jego pieluchą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- biegunka, która trwa dłużej niż kilka dni
- częste wymioty
- mniej mokrych pieluch, suche usta, płacz bez łez
- gorączka
- senność lub wyraźne osłabienie dziecka
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy leczeniu alkaloidem barwinka nie podaje się szczepionki przeciw rotawirusom, ponieważ jest to żywa szczepionka, a leczenie osłabia odporność. Szczepienie odracza się do zakończenia chemioterapii i odbudowy odporności, a termin ustala lekarz prowadzący leczenie onkologiczne. Jeśli to możliwe, szczepienie wykonuje się z odpowiednim wyprzedzeniem przed rozpoczęciem leczenia. Nie istnieje nieżywa szczepionka przeciw rotawirusom, którą można by podać zamiast niej. Gdy alkaloid barwinka otrzymuje dorosły domownik zaszczepionego niemowlęcia, szczepienia dziecka się nie odkłada, ale chory powinien unikać przewijania dziecka i starannie myć ręce przez kilka tygodni po szczepieniu.
Skutek kliniczny
Szczepienie w trakcie leczenia alkaloidem barwinka niesie ryzyko przewlekłej lub nasilonej biegunki wywołanej wirusem szczepionkowym, odwodnienia i dłuższego wydalania wirusa z kałem. Szczepienie może też nie dać skutecznej ochrony przed zakażeniem rotawirusowym. W praktyce problem dotyczy głównie niemowląt leczonych winkrystyną z powodu nowotworu, bo szczepionkę podaje się tylko w pierwszych miesiącach życia. Winorelbinę i winfluninę stosuje się prawie wyłącznie u dorosłych, więc u nich istotniejsza jest kwestia kontaktu z zaszczepionym niemowlęciem w domu.
Mechanizm
Szczepionka przeciw rotawirusom zawiera żywe, osłabione wirusy, które namnażają się w jelicie i wywołują odpowiedź odpornościową. Alkaloidy barwinka hamują podziały komórek, w tym komórek szpiku, i osłabiają odporność komórkową oraz humoralną. Dotyczy to wszystkich leków tej grupy, choć winkrystyna słabiej uszkadza szpik niż winorelbina i winflunina. Winkrystynę podaje się jednak zwykle w schematach wielolekowych, które silnie obniżają odporność. Przy osłabionej odporności wirus szczepionkowy może namnażać się dłużej i w większej ilości, a organizm słabiej wytwarza ochronę po szczepieniu.
Monitorować
- status szczepień niemowlęcia przed rozpoczęciem chemioterapii
- morfologia z rozmazem i liczba limfocytów przed planowanym szczepieniem po leczeniu
- biegunka, wymioty i objawy odwodnienia, jeśli szczepionka została podana w trakcie leczenia
- obecność w domu niemowlęcia szczepionego przeciw rotawirusom u dorosłego leczonego alkaloidem barwinka
Kiedy ocena się zmienia
| Zakończenie chemioterapii i odbudowa odpornościodstep · alkaloidy barwinka | inne zalecenie | Po zakończeniu leczenia alkaloidem barwinka i odbudowie odporności szczepienie przeciw rotawirusom jest możliwe, o ile dziecko mieści się jeszcze w dopuszczalnym wieku. Termin ustala lekarz prowadzący leczenie onkologiczne. |
| Szczepienie zakończone przed rozpoczęciem chemioterapiikolejność włączenia · alkaloidy barwinka | ryzyko maleje | Jeśli dziecko otrzymało szczepionkę przeciw rotawirusom z odpowiednim wyprzedzeniem przed rozpoczęciem leczenia alkaloidem barwinka, ryzyko interakcji jest małe. Gdy leczenie zaczyna się wkrótce po szczepieniu, warto obserwować dziecko pod kątem biegunki. |
| Osoba dorosła leczona alkaloidem barwinka, domownik zaszczepionego niemowlęciawiek · pacjent | inne zalecenie | Gdy alkaloid barwinka otrzymuje dorosły domownik, szczepienia niemowlęcia się nie odkłada. Choremu zaleca się staranną higienę rąk i unikanie przewijania dziecka przez kilka tygodni po szczepieniu. |
Niekorzystna interakcjaAlkilosulfoniany (np. busulfan, treosulfan)+ Inhibitory czynnika martwicy nowotworów (np. adalimumab, etanercept, golimumab) klasaNależy unikać jednoczesnego stosowania alkilosulfonianu i inhibitora czynnika martwicy nowotworów poza wyspecjalizowanym ośrodkiem hematologicznym lub transplantacyjnym, a jeśli połączenie jest konieczne, wymaga ono ścisłego monitorowania w kierunku zakażeń.Jeśli masz przyjmować lek z grupy busulfanu lub treosulfanu razem z lekiem blokującym TNF, nie łącz ich na własną rękę i powiedz o obu lekach hematologowi oraz lekarzowi, który przepisał ci lek biologiczny.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli masz przyjmować lek z grupy busulfanu lub treosulfanu razem z lekiem blokującym TNF, nie łącz ich na własną rękę i powiedz o obu lekach hematologowi oraz lekarzowi, który przepisał ci lek biologiczny.
Busulfan i treosulfan to leki przeciwnowotworowe, które mocno osłabiają szpik i odporność. Leki takie jak adalimumab, etanercept, infliksymab, golimumab czy certolizumab pegol też osłabiają odporność organizmu. Gdy przyjmujesz je razem, ryzyko ciężkich zakażeń jest dużo większe, także zakażeń groźnych dla życia. Czasem lekarze celowo łączą te leki po przeszczepieniu szpiku, ale wtedy robią to pod ścisłą kontrolą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- gorączka lub dreszcze, nawet niewielkie
- kaszel, duszność albo ból w klatce piersiowej
- ból gardła, owrzodzenia w jamie ustnej lub biały nalot
- pieczenie przy oddawaniu moczu
- zaczerwienienie, obrzęk lub ropienie skóry
- nocne poty, chudnięcie lub długo utrzymujący się kaszel
- pęcherzyki na skórze lub półpasiec
- zażółcenie skóry lub oczu
- nagłe osłabienie, zawroty głowy lub splątanie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Należy unikać jednoczesnego stosowania alkilosulfonianu i inhibitora czynnika martwicy nowotworów poza wyspecjalizowanym ośrodkiem hematologicznym lub transplantacyjnym, a jeśli połączenie jest konieczne, wymaga ono ścisłego monitorowania w kierunku zakażeń. Inhibitor TNF stosowany w chorobie zapalnej (np. adalimumab, etanercept, golimumab, infliksymab, certolizumab pegol w reumatologii, gastroenterologii lub dermatologii) zwykle wstrzymuje się na czas leczenia busulfanem lub treosulfanem i do odbudowy szpiku. Decyzję o wznowieniu podejmuje lekarz prowadzący we współpracy z hematologiem. Wyjątkiem jest celowe stosowanie infliksymabu lub etanerceptu w leczeniu opornej ostrej choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi po kondycjonowaniu busulfanem lub treosulfanem. W takiej sytuacji stosuje się profilaktykę przeciwbakteryjną, przeciwwirusową, przeciwgrzybiczą i przeciw Pneumocystis według protokołu ośrodka. Przed włączeniem inhibitora TNF należy wykluczyć utajoną gruźlicę i zakażenie HBV. W okresie immunosupresji nie wolno podawać żywych szczepionek.
Skutek kliniczny
Jednoczesne stosowanie zwiększa ryzyko ciężkich i oportunistycznych zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, w tym posocznicy. Zwiększa też ryzyko reaktywacji gruźlicy, wirusowego zapalenia wątroby typu B i zakażeń z grupy herpeswirusów oraz inwazyjnych grzybic, np. aspergilozy, kandydozy i pneumocystozy. Zakażenia w okresie neutropenii mogą przebiegać skąpoobjawowo i szybko prowadzić do zagrożenia życia. Teoretycznie możliwe jest także nasilenie ryzyka nowotworów wtórnych, ponieważ oba rodzaje leków osobno wiążą się z takim ryzykiem.
Mechanizm
Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i dotyczy całej klasy. Alkilosulfoniany (busulfan, treosulfan) uszkadzają DNA szybko dzielących się komórek, także w szpiku kostnym. Powoduje to głęboką mielosupresję z neutropenią i limfopenią oraz osłabienie odporności komórkowej i humoralnej. Inhibitory czynnika martwicy nowotworów (adalimumab, etanercept, golimumab, infliksymab, certolizumab pegol) blokują TNF-α, czyli kluczową cytokinę odpowiedzi zapalnej, tworzenia ziarniniaków i obrony przed patogenami wewnątrzkomórkowymi. Oba mechanizmy sumują się w zakresie immunosupresji. Interakcja nie zmienia stężeń leków we krwi. Brak par z treosulfanem i certolizumabem pegol w bazie oznacza brak danych. Nie ma farmakologicznego powodu, by te leki zachowywały się inaczej, bo treosulfan również silnie hamuje szpik, a certolizumab pegol w tym samym stopniu hamuje TNF-α.
Monitorować
- morfologia krwi z rozmazem, szczególnie liczba neutrofilów i limfocytów
- temperatura ciała i objawy zakażenia
- CRP i prokalcytonina przy podejrzeniu zakażenia
- badania przesiewowe w kierunku gruźlicy przed włączeniem inhibitora TNF
- HBsAg, anty-HBc i ewentualnie HBV DNA
- monitorowanie reaktywacji CMV i EBV u pacjentów po przeszczepieniu
- antygen galaktomannanu lub inne badania w kierunku inwazyjnej grzybicy przy gorączce opornej na antybiotyki
- próby wątrobowe
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylna (kondycjonowanie przed przeszczepieniem)droga podania · alkilosulfoniany | ryzyko rośnie | Dożylne dawki mieloablacyjne lub o zredukowanej intensywności, stosowane w kondycjonowaniu przed przeszczepieniem komórek krwiotwórczych, powodują głęboką i długotrwałą aplazję szpiku. Ryzyko zakażeń przy jednoczesnym hamowaniu TNF jest wtedy największe. Połączenie dopuszczalne jest wyłącznie w ośrodku transplantacyjnym z pełną profilaktyką przeciwzakaźną. |
| Inhibitor TNF włączony w leczeniu choroby przeszczep przeciwko gospodarzowikolejność włączenia · inhibitory czynnika martwicy nowotworów | inne zalecenie | Infliksymab lub etanercept włączony po przeszczepieniu w leczeniu opornej ostrej choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi to wskazanie celowe. Nie należy go wtedy odstawiać z powodu interakcji, ale trzeba zapewnić profilaktykę przeciwbakteryjną, przeciwwirusową i przeciwgrzybiczą oraz monitorować reaktywację CMV, EBV i zakażenia grzybicze. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częstość ciężkich zakażeń w trakcie leczenia inhibitorami TNF jest wyższa. Dołączenie mielosupresji wywołanej alkilosulfonianem dodatkowo zwiększa to ryzyko i uzasadnia częstszą kontrolę morfologii oraz niski próg diagnostyki zakażeń. |
| Wstrzymanie inhibitora TNF do odbudowy szpiku po leczeniu alkilosulfonianemodstep · inhibitory czynnika martwicy nowotworów | ryzyko maleje | Wstrzymanie inhibitora TNF stosowanego w chorobie zapalnej na czas leczenia busulfanem lub treosulfanem i do odbudowy układu krwiotwórczego ogranicza nakładanie się immunosupresji. Należy uwzględnić długi okres półtrwania przeciwciał monoklonalnych, którego działanie utrzymuje się tygodniami po ostatniej dawce. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.