Interakcje / Amfoterycyna / Amfoterycyna i streptomycyna
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Unikaj jednoczesnego stosowania i rozważ lek przeciwgrzybiczy bez działania nefrotoksycznego.
Powiedz lekarzowi, że dostajesz oba leki, i nie opuszczaj zleconych badań krwi oraz moczu.
Niekorzystna interakcjaAmfoterycyna+ StreptomycynaUnikaj jednoczesnego stosowania i rozważ lek przeciwgrzybiczy bez działania nefrotoksycznego.Powiedz lekarzowi, że dostajesz oba leki, i nie opuszczaj zleconych badań krwi oraz moczu.opóźniony (dni)opisy przypadków
Niekorzystna interakcja
Powiedz lekarzowi, że dostajesz oba leki, i nie opuszczaj zleconych badań krwi oraz moczu.
Oba leki mogą obciążać nerki, a podawane razem zwiększają to ryzyko. Gdy nerki pracują gorzej, streptomycyna dłużej zostaje w organizmie i może szkodzić słuchowi oraz równowadze. Lekarz zwykle unika tego połączenia albo bardzo dokładnie kontroluje wyniki badań.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej moczu niż zwykle
- obrzęki nóg lub twarzy
- szum lub dzwonienie w uszach, pogorszenie słuchu
- zawroty głowy lub chwiejny chód
- osłabienie mięśni lub skurcze
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Unikaj jednoczesnego stosowania i rozważ lek przeciwgrzybiczy bez działania nefrotoksycznego. Leków nefrotoksycznych nie należy podawać podczas leczenia streptomycyną[1]. Jeśli połączenie jest konieczne, ściśle kontroluj czynność nerek przez cały okres leczenia[2]. Oceniaj także elektrolity, diurezę i słuch, a dawkowanie streptomycyny dostosuj do aktualnej czynności nerek.
Skutek kliniczny
Głównym ryzykiem jest ostre uszkodzenie nerek ze wzrostem stężenia kreatyniny i zaburzeniami elektrolitowymi. Wtórnie, przy kumulacji streptomycyny, rośnie ryzyko ototoksyczności i zaburzeń równowagi oraz blokady nerwowo-mięśniowej.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają nerki, więc ich działanie nefrotoksyczne się sumuje. Amfoterycyna B jest lekiem potencjalnie nefrotoksycznym, dlatego przy jednoczesnym stosowaniu innych leków nefrotoksycznych czynność nerek trzeba kontrolować szczególnie dokładnie[2]. Leki nefrotoksyczne podawane razem ze streptomycyną nasilają jej działanie nefrotoksyczne i neurotoksyczne[1]. Pogorszenie czynności nerek przez amfoterycynę zmniejsza wydalanie streptomycyny, co może zwiększać jej stężenie i ryzyko uszkodzenia słuchu oraz błędnika.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i mocznika w surowicy
- stężenie potasu i magnezu
- diureza i bilans płynów
- słuch i równowaga (szum w uszach, zawroty głowy)
- stężenie streptomycyny w surowicy, jeśli jest dostępne
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Kompleks lipidowypostać · amfoterycyna | ryzyko maleje | Amfoterycyna B w postaci kompleksu lipidowego wykazuje mniejszą nefrotoksyczność niż postać niezwiązana. Ryzyko jest mniejsze, ale kontrola czynności nerek nadal jest konieczna. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Streptomycinum TZF 1 g, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/streptomycinum-tzf-100064072/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abelcet 5 mg/ml, koncentrat do sporządzania zawiesiny do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abelcet-100111765/
Alkohol przy tych lekach
Interakcja o niejasnym znaczeniuAmfoterycynaa alkoholZaleca się, aby w czasie leczenia amfoterycyną B nie spożywać alkoholu, ponieważ terapia dotyczy ciężkich zakażeń grzybiczych, a alkohol może nasilać zaburzenia elektrolitowe i odwodnienie.Nie pij alkoholu w czasie leczenia amfoterycyną, a jeśli zauważysz niepokojące objawy, powiedz o nich lekarzowi lub pielęgniarce.nieznanyteoretyczne
Interakcja o niejasnym znaczeniu
Nie pij alkoholu w czasie leczenia amfoterycyną, a jeśli zauważysz niepokojące objawy, powiedz o nich lekarzowi lub pielęgniarce.
Nie wiadomo, aby alkohol bezpośrednio zmieniał działanie amfoterycyny. Ten lek może jednak obciążać nerki i obniżać poziom potasu oraz magnezu we krwi, a alkohol może te problemy nasilać i powodować odwodnienie. Leczysz poważne zakażenie, więc twój organizm potrzebuje teraz wsparcia, a nie dodatkowego obciążenia.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- skurcze lub osłabienie mięśni
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- silne nudności lub wymioty
- zmniejszona ilość oddawanego moczu
- nasilone pragnienie lub zawroty głowy
- ChPL
- brak wzmianki
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Zaleca się, aby w czasie leczenia amfoterycyną B nie spożywać alkoholu, ponieważ terapia dotyczy ciężkich zakażeń grzybiczych, a alkohol może nasilać zaburzenia elektrolitowe i odwodnienie. U pacjentów nadużywających alkoholu należy częściej kontrolować stężenie potasu, magnezu i kreatyniny w surowicy oraz zadbać o odpowiednie nawodnienie i suplementację elektrolitów.
Skutek kliniczny
Możliwe jest nasilenie hipokaliemii i hipomagnezemii, pogorszenie czynności nerek przy odwodnieniu oraz nasilenie nudności i wymiotów. Brak opisów przypadków potwierdzających klinicznie istotną interakcję.
Mechanizm
Interakcja amfoterycyny B z alkoholem nie jest opisana, a możliwe ryzyko wynika z addycji działań niepożądanych obu substancji. ChPL amfoterycyny B w postaci kompleksu lipidowego nie wymienia alkoholu ani w przeciwwskazaniach, ani w interakcjach[1]. Amfoterycyna B jest lekiem potencjalnie nefrotoksycznym, dlatego przy jednoczesnym stosowaniu innych leków nefrotoksycznych charakterystyka zaleca szczególnie dokładną kontrolę czynności nerek[1]. Amfoterycyna B powoduje utratę potasu i magnezu przez nerki, a alkohol, zwłaszcza w dużych ilościach i przy przewlekłym nadużywaniu, sprzyja hipokaliemii i hipomagnezemii, odwodnieniu oraz nudnościom i wymiotom. Odwodnienie nasila przednerkowe uszkodzenie nerek, a zaburzenia elektrolitowe zwiększają ryzyko zaburzeń rytmu serca.
Monitorować
- stężenie kreatyniny w surowicy
- stężenie potasu w surowicy
- stężenie magnezu w surowicy
- stan nawodnienia
- EKG przy istotnej hipokaliemii lub hipomagnezemii
Kiedy ocena się zmienia
| Duże ilości alkoholu lub upijanie sięilość alkoholu · pacjent | ryzyko rośnie | Duże dawki etanolu nasilają odwodnienie, wymioty oraz utratę potasu i magnezu, co zwiększa ryzyko nefrotoksyczności amfoterycyny B i zaburzeń rytmu serca. Wymagane jest ścisłe monitorowanie elektrolitów i kreatyniny. |
| Przewlekłe nadużywanie alkoholuczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | U pacjentów przewlekle nadużywających alkoholu często występują wyjściowe niedobory potasu i magnezu oraz niedożywienie, co zwiększa ryzyko ciężkich zaburzeń elektrolitowych podczas leczenia amfoterycyną B. Należy ocenić elektrolity przed rozpoczęciem terapii i częściej je kontrolować. |
| Postać lipidowa lub liposomalnapostać · alkohol | ryzyko maleje | Postać w kompleksie lipidowym wykazuje mniejszą nefrotoksyczność niż niezwiązana amfoterycyna B, dlatego addycyjne ryzyko nerkowe jest prawdopodobnie mniejsze niż przy postaci konwencjonalnej. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abelcet 5 mg/ml, koncentrat do sporządzania zawiesiny do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abelcet-100111765/
Streptomycyna a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 152
Połączenie przeciwwskazaneAmfoterycyna+ NeomycynaNie stosuj neomycyny u pacjenta leczonego amfoterycyną B.Nie używaj leków z neomycyną w czasie leczenia amfoterycyną i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na skórę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie używaj leków z neomycyną w czasie leczenia amfoterycyną i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na skórę.
Amfoterycyna i neomycyna mogą uszkadzać nerki, a neomycyna także słuch i zmysł równowagi. Stosowane razem nasilają to działanie, dlatego nie łączy się ich. Dotyczy to również neomycyny w aerozolu na skórę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- oddawanie mniejszej ilości moczu
- obrzęki nóg lub twarzy
- szum lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu
- zawroty głowy i chwiejny chód
- nasilone osłabienie lub skurcze mięśni
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj neomycyny u pacjenta leczonego amfoterycyną B.[1][2] Na czas leczenia amfoterycyną B zamień neomycynę na miejscowy antybiotyk bez działania nefro- i ototoksycznego. Jeżeli pacjent przyjmuje jednocześnie inne leki nefrotoksyczne, kontroluj szczególnie dokładnie czynność nerek.[3]
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ostrego uszkodzenia nerek ze wzrostem stężenia kreatyniny oraz ryzyko uszkodzenia słuchu i błędnika przez neomycynę. Długotrwałe stosowanie neomycyny z lekami nefro- i ototoksycznymi może nasilać jej toksyczność.[1] Ryzyko jest największe, gdy neomycyna wchłania się do krwi, czyli przy stosowaniu na uszkodzoną lub dużą powierzchnię skóry.
Mechanizm
Oba leki uszkadzają nerki, więc ich działanie nefrotoksyczne się sumuje. Amfoterycyna B jest lekiem nefrotoksycznym, a przy jednoczesnym stosowaniu innych leków nefrotoksycznych wymaga dokładnej kontroli czynności nerek.[3] Neomycyny nie łączy się z innymi lekami ototoksycznymi i nefrotoksycznymi.[1][2] Pogorszenie przesączania kłębuszkowego wywołane przez amfoterycynę B może dodatkowo zmniejszać wydalanie wchłoniętej neomycyny i zwiększać jej toksyczność dla nerek i ucha wewnętrznego.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR
- diureza
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- słuch i szumy uszne
- zawroty głowy i zaburzenia równowagi
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Doustna lub miejscowadroga podania · amfoterycyna | ryzyko maleje | Amfoterycyna B podawana doustnie lub miejscowo praktycznie nie wchłania się do krwi i nie działa nefrotoksycznie, więc sumowanie toksyczności z neomycyną nie zachodzi. |
| Długotrwałe stosowanieczas leczenia · neomycyna | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie neomycyny z lekami nefro- i ototoksycznymi może nasilać jej toksyczność. |
| Upośledzona czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek wydalanie wchłoniętej neomycyny jest wolniejsze, a dodatkowe uszkodzenie nerek przez amfoterycynę B łatwiej prowadzi do ich niewydolności. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Neomycinum TZF 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neomycinum-tzf-100046743/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Neobiotic 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neobiotic-100427913/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abelcet 5 mg/ml, koncentrat do sporządzania zawiesiny do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abelcet-100111765/
Połączenie przeciwwskazaneGentamycyna+ StreptomycynaNie łącz gentamycyny ze streptomycyną.Jeśli dostałeś oba te leki, nie przyjmuj kolejnej dawki bez rozmowy z lekarzem i powiedz mu o leczeniu drugim antybiotykiem.opóźniony (dni)rozległe badania
Połączenie przeciwwskazane
Jeśli dostałeś oba te leki, nie przyjmuj kolejnej dawki bez rozmowy z lekarzem i powiedz mu o leczeniu drugim antybiotykiem.
Gentamycyna i streptomycyna to antybiotyki z tej samej grupy. Przyjmowane razem mogą uszkodzić nerki oraz słuch i narząd równowagi, a uszkodzenie słuchu bywa trwałe. Lekarze nie łączą tych dwóch leków.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- szumy lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu albo uczucie zatkanych uszu
- zawroty głowy i chwianie się przy chodzeniu
- wyraźnie mniej moczu niż zwykle albo obrzęki
- osłabienie mięśni lub trudności z oddychaniem
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- rozległe badania
Postępowanie
Nie łącz gentamycyny ze streptomycyną. Jednoczesne podawanie innych aminoglikozydów z gentamycyną jest przeciwwskazane[1]. Gentamycyny nie podaje się w trakcie leczenia streptomycyną[2]. Przy zamianie jednego aminoglikozydu na drugi chorego trzeba dokładnie kontrolować, bo ryzyko dotyczy także podawania tych leków jeden po drugim[3]. Gdy potrzebne jest działanie synergiczne, aminoglikozyd łączy się z antybiotykiem beta-laktamowym, a nie z drugim aminoglikozydem[1].
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko ostrego uszkodzenia nerek oraz trwałego uszkodzenia słuchu i narządu równowagi. Ototoksyczność aminoglikozydów sumuje się i może być nieodwracalna[1]. Możliwe jest też nasilenie blokady nerwowo-mięśniowej, zwłaszcza w okresie okołooperacyjnym i u chorych z miastenią[2].
Mechanizm
Gentamycyna i streptomycyna to antybiotyki aminoglikozydowe o tym samym profilu toksyczności, więc ich działanie uszkadzające nerki, ucho wewnętrzne i przewodnictwo nerwowo-mięśniowe sumuje się. Jednoczesne podanie innego aminoglikozydu z gentamycyną zwiększa ryzyko nefrotoksyczności i ototoksyczności[1]. Gentamycyna dodana do leczenia streptomycyną nasila nefrotoksyczne i neurotoksyczne działanie obu leków[2]. Oba leki działają na ten sam cel w rybosomie bakteryjnym, dlatego połączenie nie daje korzyści terapeutycznej, a jedynie kumuluje toksyczność.
Monitorować
- stężenie aminoglikozydu w osoczu
- kreatynina w surowicy i eGFR
- diureza i stan nawodnienia
- słuch (audiometria)
- czynność narządu równowagi
- objawy blokady nerwowo-mięśniowej, zwłaszcza po znieczuleniu
Kiedy ocena się zmienia
| Gąbka do implantacjipostać · gentamycyna | inne zalecenie | Gentamycyna podawana miejscowo w gąbce również może sumować działanie toksyczne ze streptomycyną, dlatego takiego połączenia należy unikać. |
| Stosowanie kolejno po sobiekolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Przy zamianie jednego aminoglikozydu na drugi ryzyko toksyczności się utrzymuje, dlatego potrzebna jest ścisła kontrola czynności nerek i słuchu. |
| ObniżonyeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Upośledzona czynność nerek sprzyja kumulacji aminoglikozydów i nasila ich działanie nefrotoksyczne oraz ototoksyczne. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gentamicin Noridem 20 mg/mL, roztwór do wstrzykiwań / do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gentamicin-noridem-100415904/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Streptomycinum TZF 1 g, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/streptomycinum-tzf-100064072/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gentamicin B.Braun 1 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gentamicin-b-braun-100223599/
Połączenie przeciwwskazaneNeomycyna+ StreptomycynaNie stosuj neomycyny razem ze streptomycyną.Nie stosuj neomycyny, gdy jesteś leczony streptomycyną, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na skórę.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie stosuj neomycyny, gdy jesteś leczony streptomycyną, i zapytaj lekarza lub farmaceutę o inny lek na skórę.
Neomycyna i streptomycyna to antybiotyki z tej samej grupy. Oba mogą uszkadzać słuch, narząd równowagi i nerki, a użyte razem nasilają te szkodliwe działania. Uszkodzenie słuchu może być trwałe. Dotyczy to także neomycyny w aerozolu na skórę, zwłaszcza gdy stosujesz ją na rany lub duże powierzchnie.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- szum lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu
- zawroty głowy lub chwiejny chód
- zmniejszona ilość oddawanego moczu lub obrzęki
- osłabienie mięśni lub trudności w oddychaniu
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj neomycyny razem ze streptomycyną. Neomycyny nie łączy się z innymi lekami ototoksycznymi i nefrotoksycznymi[1][2]. Podczas leczenia streptomycyną nie podaje się neomycyny[3]. U pacjenta leczonego streptomycyną zmiany skórne leczy się środkiem miejscowym spoza grupy aminoglikozydów. Jeśli do połączenia już doszło, należy odstawić neomycynę i ocenić słuch, równowagę oraz czynność nerek.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko trwałego uszkodzenia słuchu (szumy uszne, niedosłuch), zaburzeń równowagi i zawrotów głowy, uszkodzenia nerek oraz osłabienia mięśni z blokadą nerwowo-mięśniową. Uszkodzenie słuchu wywołane aminoglikozydami bywa nieodwracalne.
Mechanizm
Neomycyna i streptomycyna są antybiotykami aminoglikozydowymi o wspólnym profilu toksyczności – uszkadzają ucho wewnętrzne (ślimak i błędnik), nerki oraz mogą upośledzać przewodnictwo nerwowo-mięśniowe. Przy jednoczesnym stosowaniu działania te się sumują. Streptomycyna nasila nefrotoksyczne i neurotoksyczne działanie neomycyny[3]. Neomycyna podana miejscowo wchłania się w niewielkim stopniu, ale wchłanianie rośnie przy stosowaniu na uszkodzoną skórę, duże powierzchnie, zmiany sączące i owrzodzenia oraz przy długotrwałym stosowaniu[1].
Monitorować
- słuch (szumy uszne, niedosłuch, w razie potrzeby audiometria)
- równowaga i zawroty głowy
- kreatynina i eGFR
- objawy osłabienia mięśni i zaburzeń oddychania
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Miejscowo na uszkodzoną skórę, duże powierzchnie, zmiany sączące lub owrzodzeniapostać · neomycyna | ryzyko rośnie | Na uszkodzonej skórze i dużych powierzchniach wchłanianie neomycyny rośnie, co zwiększa jej stężenie ogólnoustrojowe i ryzyko sumowania toksyczności ze streptomycyną. |
| Stosowanie długotrwałeczas leczenia · neomycyna | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie neomycyny z lekami nefro- i ototoksycznymi może nasilać jej toksyczność. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Neomycinum TZF 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neomycinum-tzf-100046743/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Neobiotic 11,72 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/neobiotic-100427913/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Streptomycinum TZF 1 g, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/streptomycinum-tzf-100064072/
Połączenie przeciwwskazaneStreptomycyna+ PirydostygminaNie podawaj streptomycyny pacjentowi leczonemu pirydostygminą z powodu miastenii.Nie przyjmuj streptomycyny, jeśli bierzesz pirydostygminę, i od razu powiedz lekarzowi, że chorujesz na miastenię lub przyjmujesz ten lek.szybki (godziny)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj streptomycyny, jeśli bierzesz pirydostygminę, i od razu powiedz lekarzowi, że chorujesz na miastenię lub przyjmujesz ten lek.
Streptomycyna to antybiotyk, który może osłabiać przekazywanie sygnałów z nerwów do mięśni. Pirydostygmina działa odwrotnie i jest stosowana głównie w miastenii, czyli chorobie powodującej męczliwość mięśni. Streptomycyna może zniweczyć działanie pirydostygminy i wywołać nagłe, groźne osłabienie mięśni, także tych potrzebnych do oddychania. Tych leków nie łączy się u osób z miastenią.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- duszność lub płytki oddech
- nasilone osłabienie mięśni rąk, nóg lub szyi
- opadanie powiek albo podwójne widzenie
- trudności z połykaniem, mówieniem lub żuciem
- ChPL
- przeciwwskazane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Nie podawaj streptomycyny pacjentowi leczonemu pirydostygminą z powodu miastenii.[1] Wybierz lek przeciwbakteryjny lub przeciwprątkowy spoza grupy aminoglikozydów, uwzględniając wskazanie i wrażliwość drobnoustroju. Jeżeli pirydostygmina jest stosowana z innego wskazania niż miastenia, a podanie streptomycyny jest konieczne, obserwuj pacjenta pod kątem osłabienia mięśni i zaburzeń oddychania, zwłaszcza po lekach zwiotczających i znieczuleniu ogólnym.[1]
Skutek kliniczny
Streptomycyna może osłabić działanie pirydostygminy i nasilić objawy miastenii aż do przełomu miastenicznego z niewydolnością oddechową. Ryzyko rośnie przy upośledzonej czynności nerek oraz przy jednoczesnym stosowaniu leków zwiotczających mięśnie lub środków do znieczulenia ogólnego.[1]
Mechanizm
Streptomycyny nie stosuje się u chorych na miastenię, a pirydostygmina jest podstawowym lekiem objawowym w tej chorobie, więc jednoczesne przepisanie obu leków zwykle oznacza podanie streptomycyny choremu z miastenią.[1] Streptomycyna jak inne aminoglikozydy upośledza przewodnictwo nerwowo-mięśniowe i nasila działanie leków zwiotczających mięśnie.[1] Działa to przeciwnie do pirydostygminy, która hamując acetylocholinoesterazę zwiększa ilość acetylocholiny w złączu nerwowo-mięśniowym. Antybiotyki aminoglikozydowe i inne leki zakłócające przewodnictwo nerwowo-mięśniowe mogą wchodzić w interakcje z pirydostygminą.[2]
Monitorować
- siła mięśniowa, w tym mięśni oddechowych, opuszkowych i okoruchowych
- wydolność oddechowa
- czynność nerek
- słuch i równowaga
Kiedy ocena się zmienia
| ObniżonyeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Upośledzona czynność nerek prowadzi do kumulacji streptomycyny i nasila jej działanie blokujące przewodnictwo nerwowo-mięśniowe oraz działanie ototoksyczne i nefrotoksyczne. |
| Streptomycyna w okresie okołooperacyjnymkolejność włączenia · pacjent | ryzyko rośnie | Streptomycyna nasila działanie leków zwiotczających mięśnie i środków do znieczulenia ogólnego, co u pacjenta z miastenią zwiększa ryzyko przedłużonej niewydolności oddechowej po zabiegu. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Streptomycinum TZF 1 g, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/streptomycinum-tzf-100064072/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Mestinon 60 mg, tabletki drażowane. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 09.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/mestinon-100116797/
Niekorzystna interakcjaAmfoterycyna+ MikonazolNie łącz dopochwowego mikonazolu z amfoterycyną B.Jeśli dostajesz amfoterycynę, nie stosuj mikonazolu na własną rękę i zapytaj lekarza, czy jest ci potrzebny.nieznanyteoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli dostajesz amfoterycynę, nie stosuj mikonazolu na własną rękę i zapytaj lekarza, czy jest ci potrzebny.
Mikonazol może osłabiać działanie amfoterycyny, czyli silnego leku przeciwgrzybiczego podawanego we wlewie dożylnym. Oba leki zwalczają grzyby, ale działają w sposób, który może się wzajemnie znosić. Amfoterycynę podaje się zwykle w szpitalu, więc to lekarz decyduje, czy dodatkowy lek miejscowy jest potrzebny.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- brak poprawy lub nasilenie objawów zakażenia grzybiczego
- utrzymująca się gorączka mimo leczenia
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – antagonizm
- Początek
- nieznany
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie łącz dopochwowego mikonazolu z amfoterycyną B[1]. Jeśli pacjentka otrzymuje amfoterycynę B dożylnie, lekarz powinien ocenić, czy dodatkowy miejscowy lek z grupy azoli jest potrzebny. Gdy połączenie jest konieczne, obserwuj odpowiedź kliniczną na leczenie przeciwgrzybicze.
Skutek kliniczny
Możliwe osłabienie skuteczności leczenia przeciwgrzybiczego amfoterycyną B. Ryzyko jest największe, gdy oba leki działają w tym samym miejscu zakażenia. Przy dożylnej amfoterycynie i miejscowym mikonazolu ekspozycja ogólnoustrojowa na mikonazol jest ograniczona, więc znaczenie kliniczne jest prawdopodobnie niewielkie, ale nie zostało wykluczone.
Mechanizm
Mikonazol osłabia działanie antybiotyków polienowych, do których należy amfoterycyna B[1]. Mikonazol jako pochodna imidazolu hamuje syntezę ergosterolu w błonie komórkowej grzyba, a amfoterycyna B działa, wiążąc się właśnie z ergosterolem. Mniej ergosterolu w błonie oznacza mniej miejsc wiązania dla polienu, co może osłabiać jego działanie grzybobójcze.
Metabolizm i transportery
Monitorować
- odpowiedź kliniczna na leczenie przeciwgrzybicze
- wyniki posiewów mykologicznych przy braku poprawy
Kiedy ocena się zmienia
| Na skórędroga podania · mikonazol | ryzyko maleje | Mikonazol stosowany na nieuszkodzoną skórę działa w innym miejscu niż dożylna amfoterycyna B, a jego wchłanianie jest minimalne, więc ryzyko osłabienia leczenia ogólnoustrojowego jest małe. Poinformuj pacjenta o konieczności zgłaszania braku poprawy. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gyno-Femidazol 100 mg, tabletki dopochwowe. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gyno-femidazol-100027800/
- U.S. Food and Drug Administration. For Healthcare Professionals: FDA’s Examples of Drugs that Interact with CYP Enzymes and Transporter Systems. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: fda.gov
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gyno-Femidazol. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: opieka.farm/leki/gyno-femidazol-100027800/
Niekorzystna interakcjaAmfoterycyna+ Lukrecja (lek)Nie stosuj korzenia lukrecji w czasie leczenia amfoterycyną B.Nie pij herbatek ani nie stosuj syropów z lukrecją w czasie leczenia amfoterycyną, a jeśli już je przyjmowałeś, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Nie pij herbatek ani nie stosuj syropów z lukrecją w czasie leczenia amfoterycyną, a jeśli już je przyjmowałeś, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie.
Amfoterycyna, lek przeciwgrzybiczy podawany w kroplówce, może obniżać poziom potasu i magnezu we krwi. Lukrecja, także w herbatkach i syropach, również obniża potas i może podnosić ciśnienie. Razem mogą bardziej obniżyć potas, co grozi osłabieniem mięśni i zaburzeniami rytmu serca.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- osłabienie lub skurcze mięśni
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- obrzęki nóg
- bóle głowy lub wyraźnie wyższe ciśnienie
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie stosuj korzenia lukrecji w czasie leczenia amfoterycyną B. Korzeń lukrecji nie powinien być stosowany łącznie z lekami nasilającymi zaburzenia wodno-elektrolitowe.[1] Jeśli pacjent przyjmował lukrecję przed rozpoczęciem leczenia, odstaw ją i oceń stężenie potasu i magnezu, a w razie potrzeby wyrównaj niedobory.
Skutek kliniczny
Nasilona hipokaliemia i hipomagnezemia z ryzykiem osłabienia mięśni, rabdomiolizy i zaburzeń rytmu serca, szczególnie u pacjentów otrzymujących glikozydy naparstnicy lub leki wydłużające QT. Lukrecja może też powodować wzrost ciśnienia tętniczego i obrzęki.
Mechanizm
Amfoterycyna B uszkadza kanaliki nerkowe i zwiększa utratę potasu i magnezu z moczem. Glicyryzyna z korzenia lukrecji hamuje inaktywację kortyzolu w nerce, co daje obraz rzekomego hiperaldosteronizmu z zatrzymaniem sodu i wody oraz utratą potasu. Oba działania sumują się i nasilają hipokaliemię. Korzenia lukrecji nie łączy się z lekami, które mogą nasilać zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej.[1]
Monitorować
- stężenie potasu w surowicy
- stężenie magnezu w surowicy
- EKG
- ciśnienie tętnicze
- obrzęki
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Stosowanie przez kilka dni lub dłużejczas leczenia · lukrecja (lek) | ryzyko rośnie | Działanie mineralokortykoidowe glicyryzyny narasta przy regularnym i dłuższym stosowaniu lukrecji, więc ryzyko hipokaliemii rośnie z czasem jej przyjmowania. |
| Obniżona czynność nerekeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy upośledzonej czynności nerek amfoterycyna B łatwiej nasila zaburzenia elektrolitowe, a należy szczególnie dokładnie kontrolować czynność nerek przy jednoczesnym stosowaniu innych leków obciążających nerki. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Korzeń Lukrecji -, zioła do zaparzania. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 12.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/korzen-lukrecji-100117590/
Niekorzystna interakcjaAmfoterycyna+ AmikacynaUnikaj łączenia amikacyny z amfoterycyną B, a gdy połączenie jest konieczne, bardzo uważnie kontroluj czynność nerek i słuch.Pij tyle płynów, ile zaleci lekarz, nie odmawiaj badań krwi i słuchu, a każdy niepokojący objaw od razu zgłoś lekarzowi lub pielęgniarce.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Pij tyle płynów, ile zaleci lekarz, nie odmawiaj badań krwi i słuchu, a każdy niepokojący objaw od razu zgłoś lekarzowi lub pielęgniarce.
Oba leki mogą obciążać nerki, a podawane razem robią to silniej niż każdy z osobna. Gdy nerki pracują gorzej, amikacyna dłużej zostaje w organizmie i może zaszkodzić słuchowi i równowadze. Dlatego lekarz zwykle stara się ich nie łączyć, a jeśli musi, często bada twoją krew i słuch.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- wyraźnie mniej moczu niż zwykle
- obrzęki nóg lub twarzy
- szum lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu albo uczucie zatkania uszu
- zawroty głowy i chwiejność przy chodzeniu
- osłabienie lub skurcze mięśni
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Unikaj łączenia amikacyny z amfoterycyną B, a gdy połączenie jest konieczne, bardzo uważnie kontroluj czynność nerek i słuch[1]. U pacjentów otrzymujących amfoterycynę B z innymi lekami nefrotoksycznymi szczególnie dokładnie kontroluj czynność nerek[2]. Rozważ przeciwgrzybiczy lek o mniejszej nefrotoksyczności albo postać lipidową amfoterycyny zamiast niezwiązanej. Dawkuj amikacynę według stężeń we krwi i aktualnej czynności nerek, utrzymuj prawidłowe nawodnienie i uzupełniaj potas oraz magnez. Nie mieszaj amikacyny z amfoterycyną w jednym roztworze ani w jednej linii infuzyjnej, ponieważ są one niezgodne chemicznie[1].
Skutek kliniczny
Główne ryzyko to ostre uszkodzenie nerek z narastaniem kreatyniny, a wtórnie nasilona ototoksyczność amikacyny wskutek jej kumulacji. Możliwe są też hipokaliemia i hipomagnezemia, które sprzyjają zaburzeniom rytmu serca i osłabieniu mięśni. Ryzyko jest największe przy wyjściowo upośledzonej czynności nerek, odwodnieniu, długim leczeniu i jednoczesnym stosowaniu kolejnych leków nefrotoksycznych.
Mechanizm
Amfoterycyna B i amikacyna uszkadzają nerki niezależnymi mechanizmami, więc ich działanie nefrotoksyczne się sumuje. Toksyczność amikacyny nasilają inne leki przeciwzakaźne o działaniu nefro-, oto- lub neurotoksycznym, w tym amfoterycyna B[1]. Amfoterycyna B jest lekiem potencjalnie nefrotoksycznym, także w postaci kompleksu lipidowego[2]. Pogorszenie czynności nerek wywołane amfoterycyną zmniejsza wydalanie amikacyny, co prowadzi do jej kumulacji i zwiększa ryzyko uszkodzenia słuchu i błędnika. Oba leki mogą też powodować utratę potasu i magnezu z moczem.
Monitorować
- stężenie kreatyniny i eGFR (wyjściowo i regularnie w trakcie leczenia)
- diureza i bilans płynów
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- stężenie amikacyny we krwi (stężenie minimalne)
- słuch (audiometria) i objawy przedsionkowe – szum uszny, zawroty głowy, zaburzenia równowagi
Bezpieczniejsze alternatywy
kaspofunginamykafunginaanidulafunginaworykonazolizawukonazolposakonazolflukonazol
Kiedy ocena się zmienia
| Obniżony eGFR (upośledzona czynność nerek)eGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Wyjściowa niewydolność nerek zwiększa ryzyko dalszego uszkodzenia nerek i kumulacji amikacyny. Wymaga wyboru mniej nefrotoksycznego leku przeciwgrzybiczego lub dawkowania amikacyny ściśle według stężeń we krwi. |
| Postać lipidowa (kompleks lipidowy lub liposomy)postać · amfoterycyna | ryzyko maleje | Postać lipidowa amfoterycyny B wykazuje mniejszą nefrotoksyczność niż postać niezwiązana. Ryzyko interakcji maleje, ale kontrola czynności nerek pozostaje konieczna. |
| Wziewna (nebulizacja liposomalna)droga podania · amikacyna | ryzyko maleje | Przy podaniu wziewnym ogólnoustrojowa ekspozycja na amikacynę jest mniejsza niż przy podaniu dożylnym, więc addytywna nefrotoksyczność jest mniej prawdopodobna. Kontrola czynności nerek i słuchu jest nadal wskazana, zwłaszcza przy upośledzonej czynności nerek. |
| Leczenie skojarzone dłuższe niż kilka dniczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Nefrotoksyczność i ototoksyczność obu leków narastają z czasem leczenia i dawką skumulowaną. Przy dłuższym skojarzeniu zagęść monitorowanie kreatyniny, elektrolitów i stężeń amikacyny. |
| Podanie w tym samym roztworze lub tej samej linii infuzyjnejkolejność włączenia · amfoterycyna | inne zalecenie | Amikacyna jest chemicznie niezgodna z amfoterycyną, dlatego leków nie wolno mieszać w jednym roztworze ani podawać przez wspólną linię bez przepłukania. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Amikacin B.Braun 2,5 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/amikacin-b-braun-100256914/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abelcet 5 mg/ml, koncentrat do sporządzania zawiesiny do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abelcet-100111765/
Niekorzystna interakcjaAmfoterycyna+ GentamycynaJednoczesnego podawania gentamycyny i innych leków nefrotoksycznych należy unikać, a jeśli skojarzenie jest konieczne, trzeba zintensyfikować kontrolę czynności nerek i słuchu.Pij tyle płynów, ile zaleci lekarz, i od razu powiedz personelowi, jeśli zauważysz niepokojące objawy.opóźniony (dni)badania kliniczne
Niekorzystna interakcja
Pij tyle płynów, ile zaleci lekarz, i od razu powiedz personelowi, jeśli zauważysz niepokojące objawy.
Oba leki mogą obciążać nerki, a podawane razem robią to silniej niż każdy z osobna. Gentamycyna może też uszkadzać słuch i narząd równowagi, zwłaszcza gdy nerki pracują słabiej. Dlatego lekarze przy takim leczeniu często badają krew i obserwują, ile oddajesz moczu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- mniej moczu niż zwykle
- obrzęki nóg lub twarzy
- szum lub dzwonienie w uszach
- pogorszenie słuchu
- zawroty głowy lub chwiejność
- osłabienie mięśni lub skurcze
- ChPL
- niezalecane
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – wydalanie
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- badania kliniczne
Postępowanie
Jednoczesnego podawania gentamycyny i innych leków nefrotoksycznych należy unikać, a jeśli skojarzenie jest konieczne, trzeba zintensyfikować kontrolę czynności nerek i słuchu[1]. Pacjentów otrzymujących oba leki równocześnie lub jeden po drugim należy dokładnie kontrolować[2]. Czynność nerek kontroluje się szczególnie dokładnie także przy stosowaniu amfoterycyny B w postaci lipidowej[3]. Gentamycyny nie miesza się z amfoterycyną B w jednym roztworze ani w jednej linii infuzyjnej[2]. Warto rozważyć oznaczanie stężenia gentamycyny i dostosowanie dawki do aktualnej czynności nerek.
Skutek kliniczny
Zwiększone ryzyko ostrego uszkodzenia nerek ze wzrostem stężenia kreatyniny i zmniejszeniem diurezy. Przy kumulacji gentamycyny rośnie ryzyko uszkodzenia słuchu i błędnika. Oba leki mogą też nasilać utratę elektrolitów, głównie potasu i magnezu.
Mechanizm
Oba leki są nefrotoksyczne, a ich działanie uszkadzające nerki się sumuje. Amfoterycyna B jest lekiem potencjalnie nefrotoksycznym, także w postaci kompleksu lipidowego[3]. Dożylna amfoterycyna B zwiększa ryzyko nefrotoksyczności gentamycyny[1]. Pogorszenie czynności nerek zmniejsza wydalanie gentamycyny, co może zwiększać jej stężenie we krwi i nasilać ototoksyczność.
Monitorować
- stężenie kreatyniny w surowicy
- diureza i stan nawodnienia
- stężenie gentamycyny w osoczu
- potas i magnez w surowicy
- słuch i czynność błędnika
Bezpieczniejsze alternatywy
Kiedy ocena się zmienia
| Lipidowapostać · amfoterycyna | ryzyko maleje | Postać lipidowa amfoterycyny B wykazuje mniejszą nefrotoksyczność niż postać niezwiązana, ale nadal wymaga kontroli czynności nerek. |
| Miejscowa (gąbka)droga podania · gentamycyna | ryzyko maleje | Przy miejscowym stosowaniu gentamycyny w postaci gąbki narażenie ogólnoustrojowe jest mniejsze niż po podaniu dożylnym, więc ryzyko sumowania nefrotoksyczności jest niższe. |
| ObniżonyeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Wcześniejsze zaburzenia czynności nerek zwiększają ryzyko dalszego ich uszkodzenia i kumulacji gentamycyny z ototoksycznością. |
| Leczenie wielodnioweczas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Ryzyko uszkodzenia nerek i słuchu rośnie wraz z czasem jednoczesnego stosowania obu leków. |
| Podanie jeden po drugimkolejność włączenia · pacjent | inne zalecenie | Dokładna kontrola jest potrzebna także wtedy, gdy leki podaje się kolejno, a nie równocześnie. |
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gentamicin Noridem 20 mg/mL, roztwór do wstrzykiwań / do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gentamicin-noridem-100415904/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gentamicin B.Braun 1 mg/ml, roztwór do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 11.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/gentamicin-b-braun-100223599/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Abelcet 5 mg/ml, koncentrat do sporządzania zawiesiny do infuzji. Rejestr Produktów Leczniczych. [dostęp 08.10.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/leki/abelcet-100111765/
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.