Interakcje / Aminochinoliny / Aminochinoliny i inhibitory kinazy HER2
Jaki opis pokazać?
Niekorzystna interakcja
Przy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i inhibitora kinazy HER2 wydłużającego odstęp QT wykonaj EKG z oceną QTc przed włączeniem drugiego leku i w trakcie leczenia oraz wyrównaj stężenia potasu i magnezu.
Jeśli przyjmujesz hydroksychlorochinę lub chlorochinę razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów HER2, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko powiedz o obu lekach onkologowi i lekarzowi prowadzącemu, aby mogli zlecić EKG i badania krwi.
Interakcja klasy Aminochinoliny + inhibitory kinazy HER2
Opis dotyczy wszystkich leków z obu grup, poza wyjątkami wymienionymi niżej.
- Aminochinoliny
- hydroksychlorochina, chlorochina
- Inhibitory kinazy HER2
- lapatynib, tukatynib, neratynib
Wyjątki – te leki zachowują się inaczej
- tukatynib – Tukatynib nie wydłuża odstępu QT w istotnym klinicznie stopniu, więc nie dochodzi do sumowania działania proarytmicznego typowego dla tej klasy. Jest natomiast silnym inhibitorem CYP3A i glikoproteiny P, dlatego może zwiększać ekspozycję na chlorochinę i hydroksychlorochinę, które są częściowo metabolizowane przez CYP3A4. To interakcja farmakokinetyczna o mniejszym znaczeniu, która wymaga obserwacji działań niepożądanych aminochinoliny, a nie rutynowego monitorowania EKG z powodu samego połączenia.
- neratynib – Neratynib nie wydłuża odstępu QT w istotnym klinicznie stopniu i nie hamuje w znaczący sposób metabolizmu aminochinolin, więc nie należy spodziewać się bezpośredniej interakcji. Pośrednie ryzyko wynika z częstej i nasilonej biegunki, która może prowadzić do hipokaliemii i hipomagnezemii, a te zwiększają proarytmiczne działanie chlorochiny i hydroksychlorochiny.
Niekorzystna interakcjaAminochinoliny (np. hydroksychlorochina, chlorochina)+ Inhibitory kinazy HER2 (np. lapatynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i inhibitora kinazy HER2 wydłużającego odstęp QT wykonaj EKG z oceną QTc przed włączeniem drugiego leku i w trakcie leczenia oraz wyrównaj stężenia potasu i magnezu.Jeśli przyjmujesz hydroksychlorochinę lub chlorochinę razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów HER2, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko powiedz o obu lekach onkologowi i lekarzowi prowadzącemu, aby mogli zlecić EKG i badania krwi.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz hydroksychlorochinę lub chlorochinę razem z lekiem przeciwnowotworowym z grupy inhibitorów HER2, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko powiedz o obu lekach onkologowi i lekarzowi prowadzącemu, aby mogli zlecić EKG i badania krwi.
Hydroksychlorochina i chlorochina, stosowane na przykład w toczniu, reumatoidalnym zapaleniu stawów czy w malarii, mogą wpływać na rytm serca. Podobnie działa lapatynib, lek stosowany w raku piersi. Przyjmowane razem mogą zwiększać ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca, zwłaszcza gdy masz biegunkę albo niski poziom potasu we krwi. Lekarz zwykle zleca wtedy badanie EKG i badania krwi.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub uczucie nierównego bicia serca
- zawroty głowy, uczucie omdlewania lub utrata przytomności
- duszność lub obrzęki nóg
- biegunka trwająca dłużej niż dobę lub bardzo częsta
- osłabienie i skurcze mięśni
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu aminochinoliny i inhibitora kinazy HER2 wydłużającego odstęp QT wykonaj EKG z oceną QTc przed włączeniem drugiego leku i w trakcie leczenia oraz wyrównaj stężenia potasu i magnezu. Połączenia chlorochiny lub hydroksychlorochyny z lapatynibem należy unikać u pacjentów z wydłużonym QTc, bradykardią, niewydolnością serca lub przyjmujących inne leki wydłużające QT. Gdy aminochinolina jest potrzebna krótkotrwale, na przykład w profilaktyce malarii, rozważ lek przeciwmalaryczny bez wpływu na QT. Gdy jest niezbędna przewlekle w chorobie reumatycznej, ustal z reumatologiem możliwość zamiany na lek modyfikujący przebieg choroby bez działania proarytmicznego, a zmianę inhibitora kinazy HER2 pozostaw decyzji onkologa. Przy wydłużeniu QTc powyżej progu alarmowego lub objawach arytmii przerwij jeden z leków i skonsultuj kardiologa. Pamiętaj, że chlorochina i hydroksychlorochina utrzymują się w organizmie tygodniami po odstawieniu, więc ryzyko nie znika od razu. Przy tukatynibie obserwuj działania niepożądane aminochinoliny, a przy neratynibie szybko lecz biegunkę i kontroluj elektrolity.
Skutek kliniczny
Połączenie może wydłużyć odstęp QT i wywołać groźne komorowe zaburzenia rytmu, w tym torsade de pointes, z kołataniem serca, omdleniem, a rzadko nagłym zgonem sercowym. Ryzyko jest największe u osób z hipokaliemią lub hipomagnezemią, bradykardią, niewydolnością serca, wrodzonym zespołem długiego QT oraz przy stosowaniu innych leków wydłużających QT. Biegunka wywołana inhibitorami kinazy HER2 sprzyja zaburzeniom elektrolitowym i dodatkowo zwiększa to ryzyko. Oba leki mogą także osłabiać czynność serca, a lapatynib bywa hepatotoksyczny.
Mechanizm
Chlorochina i hydroksychlorochina blokują kanały potasowe hERG i wydłużają odstęp QT, a lapatynib również wydłuża odstęp QT w sposób zależny od stężenia. Przy łącznym stosowaniu działanie to się sumuje i rośnie ryzyko komorowych zaburzeń rytmu typu torsade de pointes. Dodatkowo lapatynib słabo hamuje CYP3A4 i CYP2C8, które uczestniczą w metabolizmie aminochinolin, co może nieznacznie zwiększać ich stężenie. Interakcja nie jest wspólna dla całej grupy inhibitorów kinazy HER2 – dotyczy w pełni lapatynibu, a tukatynib i neratynib zachowują się inaczej. Po stronie aminochinolin klasa jest jednolita, bo oba leki wydłużają odstęp QT.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem drugiego leku i okresowo w trakcie leczenia
- stężenie potasu, magnezu i wapnia w surowicy, szczególnie przy biegunce
- częstość rytmu serca i objawy arytmii – kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
- frakcja wyrzutowa lewej komory u pacjentów leczonych lapatynibem
- aktywność aminotransferaz i stężenie bilirubiny
- liczba i nasilenie wypróżnień w trakcie leczenia inhibitorem kinazy HER2
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka tygodni od odstawienia aminochinolinyodstep · aminochinoliny | inne zalecenie | Chlorochina i hydroksychlorochina mają bardzo długi okres półtrwania i duże objętości dystrybucji, więc ich działanie na QT utrzymuje się tygodniami po odstawieniu. Kontrolę EKG przy włączaniu lapatynibu należy prowadzić także w tym okresie. |
| Znacznie obniżonyeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Aminochinoliny są częściowo wydalane przez nerki i kumulują się przy niewydolności nerek, co nasila wydłużenie QT. U takich pacjentów rozważ zmniejszenie dawki aminochinoliny i częstszą kontrolę EKG. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej współistnieją choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko arytmii przy tym połączeniu. |
| Krótkotrwała profilaktyka lub leczenie malariiczas leczenia · aminochinoliny | inne zalecenie | Przy krótkotrwałym wskazaniu przeciwmalarycznym zwykle łatwiej zastąpić aminochinolinę lekiem bez wpływu na QT, na przykład atowakwonem z proguanilem lub doksycykliną, niż prowadzić monitorowanie połączenia. |
Alkohol przy tych lekach
Aminochinoliny a alkohol: brak opisu w bazie.
Inhibitory kinazy HER2 a alkohol: brak opisu w bazie.
Inne interakcje tych leków 147
Połączenie przeciwwskazaneAminochinoliny (np. hydroksychlorochina, chlorochina)+ Leki przeciwarytmiczne klasy III (np. amiodaron, dronedaron) klasaLeku z grupy aminochinolin nie łączy się z lekiem przeciwarytmicznym klasy III z powodu ryzyka groźnych komorowych zaburzeń rytmu.Nie przyjmuj leku z grupy aminochinolin razem z lekiem na arytmię z klasy III, chyba że lekarz świadomie to zalecił, i zawsze powiedz lekarzowi oraz farmaceucie o wszystkich lekach na serce, także tych odstawionych w ostatnich miesiącach.opóźniony (dni)opisy przypadków
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leku z grupy aminochinolin razem z lekiem na arytmię z klasy III, chyba że lekarz świadomie to zalecił, i zawsze powiedz lekarzowi oraz farmaceucie o wszystkich lekach na serce, także tych odstawionych w ostatnich miesiącach.
Hydroksychlorochina i chlorochina, stosowane w chorobach reumatycznych i w malarii, mogą zaburzać pracę serca. Amiodaron i dronedaron, czyli leki na zaburzenia rytmu serca, działają na serce podobnie. Przyjmowane razem mogą wywołać groźną, zagrażającą życiu arytmię. Amiodaron działa w organizmie jeszcze przez wiele tygodni po odstawieniu, więc ryzyko może utrzymywać się długo.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- silne, nieregularne lub bardzo szybkie bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- bardzo wolne bicie serca
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- opisy przypadków
Postępowanie
Leku z grupy aminochinolin nie łączy się z lekiem przeciwarytmicznym klasy III z powodu ryzyka groźnych komorowych zaburzeń rytmu. Dronedaronu nie stosuje się z lekami mogącymi wywołać torsade de pointes, a do tej grupy należą chlorochina i hydroksychlorochina. Amiodaronu również nie łączy się z lekami wydłużającymi odstęp QT o udokumentowanym ryzyku arytmii. Jeśli leczenie aminochinoliną jest konieczne, należy w porozumieniu z kardiologiem rozważyć zmianę leku przeciwarytmicznego albo wybrać inną terapię choroby podstawowej. Po odstawieniu amiodaronu interakcja może utrzymywać się nawet przez kilka miesięcy, a po odstawieniu chlorochiny lub hydroksychlorochiny przez wiele tygodni. W wyjątkowej sytuacji, gdy specjalista uzna połączenie za niezbędne, wymagane jest wyjściowe EKG z oceną QTc, wyrównanie potasu i magnezu oraz kontrola EKG w trakcie leczenia, a przy QTc powyżej 500 ms lub wydłużeniu o ponad 60 ms od wartości wyjściowej jeden z leków należy odstawić.
Skutek kliniczny
Połączenie grozi addycyjnym wydłużeniem odstępu QT, częstoskurczem komorowym typu torsade de pointes, migotaniem komór i nagłym zgonem sercowym. Ryzyko narasta przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, niewydolności serca, wrodzonym zespole długiego QT, w starszym wieku i u kobiet. Aminochinoliny mogą też dodatkowo nasilać zaburzenia przewodzenia, w tym bloki przedsionkowo-komorowe, oraz kardiomiopatię przy długotrwałym stosowaniu.
Mechanizm
Główny mechanizm jest wspólny dla całej klasy i polega na sumowaniu się działania wydłużającego odstęp QT. Hydroksychlorochina i chlorochina blokują kanały potasowe hERG i wydłużają repolaryzację komór. Amiodaron i dronedaron działają w ten sam sposób, bo blokada prądu potasowego jest podstawą ich działania przeciwarytmicznego. Mechanizm farmakokinetyczny ma znaczenie drugorzędne. Amiodaron i dronedaron hamują CYP3A4 i CYP2D6, a dronedaron także glikoproteinę P, co może nieco zwiększać stężenie aminochinolin metabolizowanych częściowo przez CYP3A4, CYP2D6 i CYP2C8. Wszystkie cztery leki mają bardzo długi okres półtrwania i duże objętości dystrybucji, przez co ryzyko utrzymuje się długo po odstawieniu jednego z nich.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- częstość rytmu serca i przewodzenie przedsionkowo-komorowe
- objawy omdleń, kołatania serca i zawrotów głowy
- inne przyjmowane leki wydłużające odstęp QT
- funkcja nerek i wątroby
Kiedy ocena się zmienia
| Amiodaron odstawiony w ostatnich miesiącachkolejność włączenia · leki przeciwarytmiczne klasy III | inne zalecenie | Z powodu bardzo długiego okresu półtrwania amiodaronu interakcja może wystąpić także po jego odstawieniu, dlatego przed włączeniem aminochinoliny należy uwzględnić leczenie amiodaronem w ostatnich miesiącach i wykonać EKG. |
| Dawki lecznicze stosowane w malariidawka · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Wysokie dawki nasycające chlorochiny lub hydroksychlorochiny, stosowane w leczeniu malarii, silniej wydłużają odstęp QT niż dawki podtrzymujące w chorobach reumatycznych. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i upośledzona funkcja nerek, co zwiększa ryzyko torsade de pointes. |
| eGFR ≤ 30 ml/min/1,73 m²aminochinoliny | ryzyko rośnie | Chlorochina i hydroksychlorochina są częściowo wydalane przez nerki, więc przy ciężkiej niewydolności nerek kumulują się i silniej wydłużają odstęp QT. |
Połączenie przeciwwskazaneAminochinoliny (np. hydroksychlorochina, chlorochina)+ Butyrofenony (np. haloperydol) klasaAminochinoliny nie łączy się z butyrofenonem, ponieważ oba leki wydłużają odstęp QT i razem mogą wywołać groźne zaburzenia rytmu serca.Nie przyjmuj leku z grupy aminochinolin razem z lekiem z grupy butyrofenonów i powiedz lekarzowi oraz farmaceucie, że bierzesz oba leki, aby mogli dobrać bezpieczniejsze leczenie.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj leku z grupy aminochinolin razem z lekiem z grupy butyrofenonów i powiedz lekarzowi oraz farmaceucie, że bierzesz oba leki, aby mogli dobrać bezpieczniejsze leczenie.
Leki z grupy aminochinolin, takie jak hydroksychlorochina i chlorochina, oraz lek przeciwpsychotyczny haloperydol mogą każdy osobno zaburzać pracę serca. Przyjmowane razem znacznie zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca, które mogą prowadzić do omdlenia, a nawet zatrzymania krążenia. Hydroksychlorochina i chlorochina długo pozostają w organizmie, więc ryzyko trwa jeszcze przez kilka tygodni po ich odstawieniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- omdlenie lub nagła utrata przytomności
- drgawki
- nadmierna senność, sztywność mięśni lub drżenie
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Aminochinoliny nie łączy się z butyrofenonem, ponieważ oba leki wydłużają odstęp QT i razem mogą wywołać groźne zaburzenia rytmu serca. Haloperydolu nie stosuje się u pacjenta przyjmującego hydroksychlorochinę lub chlorochinę ani w ciągu kilku tygodni po ich odstawieniu. U pacjenta leczonego aminochinoliną z powodu tocznia lub reumatoidalnego zapalenia stawów zwykle lepiej zmienić lek przeciwpsychotyczny niż przerywać leczenie podstawowe. Jeśli w wyjątkowej sytuacji połączenie jest nieuniknione, przed jego rozpoczęciem wykonuje się EKG i wyrównuje stężenia potasu i magnezu, stosuje się najmniejszą skuteczną dawkę haloperydolu, unika się podania dożylnego i powtarza EKG w trakcie leczenia. Należy odstawić haloperydol przy wyraźnym wydłużeniu QTc lub pojawieniu się kołatania serca, omdleń albo zawrotów głowy.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko znacznego wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, migotania komór i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko jest największe przy haloperydolu podawanym dożylnie lub w dużych dawkach, u osób starszych, przy zaburzeniach elektrolitowych, bradykardii, chorobie serca lub wrodzonym zespole długiego QT. Możliwe jest też nasilenie działań niepożądanych haloperydolu, takich jak sedacja i objawy pozapiramidowe.
Mechanizm
Aminochinoliny i butyrofenony niezależnie od siebie wydłużają odstęp QT, głównie przez hamowanie kanałów potasowych hERG odpowiedzialnych za repolaryzację komór, więc ich działanie na serce się sumuje. Dotyczy to w tym samym stopniu hydroksychlorochiny i chlorochiny oraz haloperydolu, dlatego interakcja jest wspólna dla wszystkich leków obu grup. Dodatkowo chlorochina i hydroksychlorochina słabo hamują CYP2D6, który uczestniczy w metabolizmie haloperydolu, co może podwyższać jego stężenie i nasilać działanie na serce. Aminochinoliny mają bardzo długi okres półtrwania, więc ich wpływ na QT utrzymuje się przez wiele tygodni po odstawieniu.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia
- stężenie potasu, magnezu i wapnia w surowicy
- czynność serca i objawy zaburzeń rytmu (kołatanie, omdlenia, zawroty głowy)
- nadmierna senność i objawy pozapiramidowe
Kiedy ocena się zmienia
| Dożylnadroga podania · butyrofenony | ryzyko rośnie | Haloperydol podawany dożylnie silniej i szybciej wydłuża odstęp QT, więc u pacjenta przyjmującego aminochinolinę ryzyko torsade de pointes jest wtedy największe. |
| Duża dawkadawka · butyrofenony | ryzyko rośnie | Wpływ haloperydolu na odstęp QT zależy od dawki i stężenia, dlatego duże dawki w połączeniu z aminochinoliną szczególnie zwiększają ryzyko arytmii. |
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko arytmii przy tym połączeniu. U starszych pacjentów z otępieniem haloperydol dodatkowo zwiększa ryzyko zgonu. |
| Kilka tygodni od odstawienia aminochinolinyodstep · aminochinoliny | inne zalecenie | Hydroksychlorochina i chlorochina mają bardzo długi okres półtrwania, dlatego ryzyko interakcji utrzymuje się przez kilka tygodni po ich odstawieniu i w tym czasie haloperydol również wymaga zachowania ostrożności oraz kontroli EKG. |
Połączenie przeciwwskazaneAminochinoliny (np. hydroksychlorochina, chlorochina)+ Pochodne difenylometanu (np. hydroksyzyna) klasaNie należy łączyć aminochinoliny z hydroksyzyną, bo hydroksyzyny nie stosuje się z lekami wydłużającymi odstęp QT.Nie przyjmuj hydroksyzyny razem z hydroksychlorochiną ani chlorochiną i zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczniejszy lek na świąd, lęk lub sen.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj hydroksyzyny razem z hydroksychlorochiną ani chlorochiną i zapytaj lekarza lub farmaceutę o bezpieczniejszy lek na świąd, lęk lub sen.
Hydroksychlorochina i chlorochina, stosowane m.in. w toczniu i reumatoidalnym zapaleniu stawów, mogą zaburzać rytm serca. Hydroksyzyna, stosowana na świąd, lęk i problemy ze snem, działa podobnie. Przyjmowane razem mogą wywołać groźne zaburzenia rytmu serca, a nawet utratę przytomności. Tych leków nie łączy się ze sobą.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- zawroty głowy
- uczucie bliskiego omdlenia lub omdlenie
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- drgawki
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Nie należy łączyć aminochinoliny z hydroksyzyną, bo hydroksyzyny nie stosuje się z lekami wydłużającymi odstęp QT. Dotyczy to zarówno hydroksychlorochiny, jak i chlorochiny. U pacjenta leczonego hydroksychlorochiną lub chlorochiną z powodu świądu, lęku albo bezsenności należy wybrać lek bez wpływu na QT. Chlorochina i hydroksychlorochina bardzo długo utrzymują się w organizmie, dlatego ryzyko interakcji trwa jeszcze przez kilka tygodni po ich odstawieniu. Jeśli połączenia nie da się uniknąć, decyzję podejmuje lekarz po ocenie EKG i elektrolitów, z kontrolą EKG w trakcie leczenia.
Skutek kliniczny
Łączne stosowanie zwiększa ryzyko znacznego wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, chorobach serca, wrodzonym zespole długiego QT, w podeszłym wieku i przy przyjmowaniu innych leków wydłużających QT.
Mechanizm
Aminochinoliny i hydroksyzyna wydłużają odstęp QT, a ich działanie na repolaryzację komór sumuje się. Aminochinoliny blokują kanały potasowe hERG i inne prądy jonowe kardiomiocytów. Przy długim stosowaniu mogą też uszkadzać mięsień sercowy i powodować zaburzenia przewodzenia. Hydroksyzyna również blokuje kanały hERG. Interakcja ma charakter farmakodynamiczny i dotyczy całej klasy, czyli zarówno hydroksychlorochiny, jak i chlorochiny w połączeniu z hydroksyzyną. Istotna interakcja farmakokinetyczna nie jest znana.
Monitorować
- EKG z oceną skorygowanego odstępu QT przed włączeniem i w trakcie leczenia, jeśli połączenia nie da się uniknąć
- stężenie potasu i magnezu w surowicy
- częstość rytmu serca
- objawy kołatania serca, zawrotów głowy i omdleń
- przegląd innych przyjmowanych leków wydłużających QT
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka tygodni po odstawieniu aminochinolinyodstep · aminochinoliny | inne zalecenie | Chlorochina i hydroksychlorochina mają bardzo długi okres półtrwania i gromadzą się w tkankach. Po ich odstawieniu wpływ na QT może utrzymywać się kilka tygodni, dlatego hydroksyzyny nie należy włączać od razu po zakończeniu leczenia aminochinoliną. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co dodatkowo zwiększa ryzyko torsade de pointes. Hydroksyzyna u osób starszych nasila też ryzyko upadków i splątania. |
| Długotrwałe leczenieczas leczenia · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie aminochinolin może prowadzić do kardiomiopatii i zaburzeń przewodzenia, co zwiększa podatność na proarytmiczne działanie hydroksyzyny. |
Połączenie przeciwwskazaneAminochinoliny (np. hydroksychlorochina, chlorochina)+ Przeciwpsychotyczne pochodne indolu (np. zyprazydon, sertindol) klasaAminochinoliny nie łączy się z przeciwpsychotycznymi pochodnymi indolu, bo oba leki wydłużają odstęp QT i razem zwiększają ryzyko groźnych komorowych zaburzeń rytmu.Nie przyjmuj hydroksychlorochiny ani chlorochiny razem z lekiem przeciwpsychotycznym z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarza i powiedz mu o wszystkich lekach, które bierzesz lub niedawno brałeś.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj hydroksychlorochiny ani chlorochiny razem z lekiem przeciwpsychotycznym z tej grupy bez wyraźnej zgody lekarza i powiedz mu o wszystkich lekach, które bierzesz lub niedawno brałeś.
Leki przeciwmalaryczne i stosowane w chorobach reumatycznych, takie jak hydroksychlorochina i chlorochina, oraz niektóre leki przeciwpsychotyczne, takie jak zyprazydon i sertindol, wpływają na rytm serca. Przyjmowane razem mogą wywołać groźne zaburzenia rytmu, które prowadzą do omdlenia, a nawet zatrzymania krążenia. Dlatego tych leków zwykle się ze sobą nie łączy. Lurazydon działa na serce słabiej, ale też wymaga ostrożności i badania EKG.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- duszność lub ból w klatce piersiowej
- drgawki
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie, PK – metabolizm
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Aminochinoliny nie łączy się z przeciwpsychotycznymi pochodnymi indolu, bo oba leki wydłużają odstęp QT i razem zwiększają ryzyko groźnych komorowych zaburzeń rytmu. Zyprazydonu i sertindolu nie stosuje się z hydroksychlorochiną ani chlorochiną – przy konieczności leczenia aminochinoliną należy zmienić lek przeciwpsychotyczny na taki, który nie wydłuża istotnie QT. Ze względu na bardzo długi okres półtrwania aminochinolin ryzyko utrzymuje się także przez dłuższy czas po ich odstawieniu, co trzeba uwzględnić przy włączaniu zyprazydonu lub sertindolu. Lurazydon można łączyć z aminochinoliną ostrożnie, z oceną EKG przed leczeniem i w jego trakcie u pacjentów z czynnikami ryzyka wydłużenia QT. Przed każdym takim połączeniem należy wyrównać stężenie potasu i magnezu oraz sprawdzić, czy pacjent nie przyjmuje innych leków wydłużających QT.
Skutek kliniczny
Połączenie zwiększa ryzyko znacznego wydłużenia odstępu QT, częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, omdleń i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko jest największe przy zyprazydonie i sertindolu, które same w wyraźny sposób wydłużają QT. Interakcja dotyczy hydroksychlorochiny i chlorochiny w podobnym stopniu, a po stronie leków przeciwpsychotycznych wyraźnie słabiej lurazydonu. Oba rodzaje leków mogą też obniżać próg drgawkowy, co jest dodatkowym, mniej istotnym ryzykiem.
Mechanizm
Aminochinoliny i przeciwpsychotyczne pochodne indolu blokują kanały potasowe hERG w komórkach mięśnia sercowego, przez co opóźniają repolaryzację i wydłużają odstęp QT. Przy jednoczesnym stosowaniu ich działania na repolaryzację się sumują. Hydroksychlorochina i chlorochina mają bardzo długi okres półtrwania i kumulują się w tkankach, więc ich wpływ na QT utrzymuje się długo po odstawieniu. Aminochinoliny hamują CYP2D6, co może zwiększać stężenie sertindolu i dodatkowo nasilać jego działanie na QT. Zyprazydon jest metabolizowany głównie przez oksydazę aldehydową, dlatego u niego dominuje mechanizm farmakodynamiczny.
Monitorować
- EKG z oceną odstępu QTc przed rozpoczęciem leczenia i po osiągnięciu stanu stacjonarnego
- stężenie potasu, magnezu i wapnia w surowicy
- objawy zaburzeń rytmu serca: kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia
- inne leki wydłużające odstęp QT przyjmowane przez pacjenta
- czynność nerek i wątroby u pacjentów długotrwale leczonych aminochinoliną
Kiedy ocena się zmienia
| Duża dawka lub dawka nasycającadawka · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Wydłużenie QT przez aminochinoliny zależy od dawki, dlatego dawki nasycające i duże dawki stosowane w leczeniu malarii wyraźnie zwiększają ryzyko arytmii. |
| Niedawne odstawienie aminochinolinykolejność włączenia · aminochinoliny | inne zalecenie | Aminochinoliny mają bardzo długi okres półtrwania i kumulują się w tkankach, dlatego ryzyko interakcji utrzymuje się po ich odstawieniu i należy je uwzględnić przy włączaniu zyprazydonu lub sertindolu. |
| Upośledzona czynność nerekeGFR · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Niewydolność nerek sprzyja kumulacji aminochinolin i zaburzeniom elektrolitowym, co nasila ryzyko wydłużenia QT. |
| Podeszły wiekwiek · pacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, które zwiększają ryzyko torsade de pointes. |
| Leczenie długotrwałeczas leczenia · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Długotrwałe stosowanie aminochinolin może prowadzić do kardiomiopatii i zaburzeń przewodzenia, co zwiększa podatność na arytmie przy dołączeniu leku wydłużającego QT. |
Połączenie przeciwwskazaneAminochinoliny (np. hydroksychlorochina, chlorochina)+ Prokinetyki (np. cyzapryd) klasaProkinetyku wydłużającego odstęp QT nie należy łączyć z aminochinoliną, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane.Nie przyjmuj razem leku z grupy aminochinolin i leku przyspieszającego opróżnianie żołądka, który wpływa na rytm serca, i powiedz lekarzowi o obu lekach przed rozpoczęciem leczenia.szybki (godziny)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie przyjmuj razem leku z grupy aminochinolin i leku przyspieszającego opróżnianie żołądka, który wpływa na rytm serca, i powiedz lekarzowi o obu lekach przed rozpoczęciem leczenia.
Leki z grupy aminochinolin, takie jak hydroksychlorochina i chlorochina, oraz niektóre leki przyspieszające opróżnianie żołądka, zwłaszcza cyzapryd, mogą zaburzać rytm serca. Przyjmowane razem mogą wywołać groźną arytmię, która objawia się kołataniem serca lub omdleniem. Hydroksychlorochina i chlorochina długo utrzymują się w organizmie, więc ryzyko trwa jeszcze po ich odstawieniu. Itopryd nie ma takiego wpływu na serce, a metoklopramid ma go w znacznie mniejszym stopniu.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- nagłe zawroty głowy
- omdlenie lub uczucie bliskiego omdlenia
- napady duszności lub bólu w klatce piersiowej
- mimowolne ruchy twarzy, języka lub szyi przy przyjmowaniu metoklopramidu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PD – sumowanie
- Początek
- szybki (godziny)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Prokinetyku wydłużającego odstęp QT nie należy łączyć z aminochinoliną, ponieważ połączenie jest przeciwwskazane. Cyzaprydu nie stosuje się u pacjentów leczonych hydroksychlorochiną ani chlorochiną. Jeśli leczenie aminochinoliną jest konieczne, należy zastąpić cyzapryd lekiem bez wpływu na QT, np. itoprydem. Po odstawieniu aminochinoliny jej działanie na serce utrzymuje się jeszcze przez długi czas, dlatego cyzaprydu nie należy włączać bezpośrednio po zakończeniu leczenia. Metoklopramid można stosować z aminochinoliną ostrożnie, najkrócej i w najmniejszej skutecznej dawce, z kontrolą EKG u pacjentów z czynnikami ryzyka arytmii.
Skutek kliniczny
Połączenie aminochinoliny z cyzaprydem grozi znacznym wydłużeniem odstępu QT i komorowymi zaburzeniami rytmu typu torsade de pointes, które mogą prowadzić do omdlenia i nagłego zgonu sercowego. Ryzyko rośnie przy hipokaliemii, hipomagnezemii, bradykardii, wrodzonym zespole długiego QT, niewydolności serca, w wieku podeszłym oraz przy przyjmowaniu innych leków wydłużających QT.
Mechanizm
Hydroksychlorochina i chlorochina blokują kanały potasowe hERG w mięśniu sercowym i wydłużają repolaryzację komór. Cyzapryd silnie blokuje te same kanały, dlatego oba leki addytywnie wydłużają odstęp QT. Aminochinoliny mają bardzo długi okres półtrwania i gromadzą się w tkankach, więc ich wpływ na repolaryzację utrzymuje się długo po odstawieniu. Interakcja nie jest wspólna dla całej grupy prokinetyków. W grupie aminochinolin dotyczy obu leków w podobnym stopniu, a w grupie prokinetyków w pełni dotyczy tylko cyzaprydu.
Monitorować
- EKG z oceną QTc przed włączeniem i w trakcie leczenia, jeśli leku zawierającego aminochinolinę nie da się uniknąć przy prokinetyku wpływającym na QT
- stężenie potasu, magnezu i wapnia w surowicy
- częstość rytmu serca i objawy arytmii (kołatanie serca, omdlenia)
- objawy pozapiramidowe przy łączeniu metoklopramidu z aminochinoliną
Kiedy ocena się zmienia
| Kilka tygodni od odstawienia aminochinolinyodstep · aminochinoliny | inne zalecenie | Hydroksychlorochina i chlorochina mają bardzo długi okres półtrwania i gromadzą się w tkankach. Ryzyko addycji wpływu na QT utrzymuje się przez kilka tygodni po ich odstawieniu, dlatego cyzaprydu nie należy włączać od razu po zakończeniu leczenia aminochinoliną. |
| Dawki stosowane w leczeniu malarii lub dawki dużedawka · aminochinoliny | ryzyko rośnie | Wpływ aminochinolin na QT zależy od dawki i stężenia. Przy dużych dawkach, w tym dawkach nasycających, ryzyko arytmii jest wyraźnie większe także przy łączeniu z metoklopramidem. |
| wiek ≥ 65 latpacjent | ryzyko rośnie | U osób starszych częściej występują choroby serca, zaburzenia elektrolitowe i wielolekowość, co zwiększa ryzyko torsade de pointes. Większe jest też ryzyko objawów pozapiramidowych po metoklopramidzie. |
| Znacznie obniżonyeGFR · pacjent | ryzyko rośnie | Przy niewydolności nerek aminochinoliny i metoklopramid kumulują się, a zaburzenia elektrolitowe są częstsze. To zwiększa ryzyko wydłużenia QT i objawów niepożądanych. |
Połączenie przeciwwskazaneAntagoniści aldosteronu (np. eplerenon, finerenon)+ Inhibitory kinazy HER2 (np. tukatynib) klasaJednoczesnego stosowania antagonisty aldosteronu i inhibitora kinazy HER2 należy unikać, bo grozi to ciężką hiperkaliemią.Nie zaczynaj przyjmować leku przeciwnowotworowego z tej grupy, jeśli bierzesz lek moczopędny zatrzymujący potas, dopóki nie uzgodnisz tego z lekarzem, i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z nich.opóźniony (dni)teoretyczne
Połączenie przeciwwskazane
Nie zaczynaj przyjmować leku przeciwnowotworowego z tej grupy, jeśli bierzesz lek moczopędny zatrzymujący potas, dopóki nie uzgodnisz tego z lekarzem, i nie odstawiaj samodzielnie żadnego z nich.
Niektóre leki moczopędne zatrzymujące potas, takie jak eplerenon i finerenon, nie powinny być przyjmowane razem z tukatynibem, lekiem stosowanym w raku piersi. Tukatynib spowalnia usuwanie tych leków z organizmu, przez co we krwi może zgromadzić się za dużo potasu, a to jest groźne dla serca. Spironolakton oraz leki przeciwnowotworowe lapatynib i neratynib działają tak słabiej lub wcale, ale każdy z tych leków przeciwnowotworowych może wywołać biegunkę i odwodnienie, które też podnoszą potas.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- osłabienie lub ciężkość mięśni
- mrowienie lub drętwienie rąk, stóp albo ust
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- wyraźnie wolne tętno, zawroty głowy, uczucie omdlenia
- silna biegunka, duże pragnienie, oddawanie małej ilości moczu
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Jednoczesnego stosowania antagonisty aldosteronu i inhibitora kinazy HER2 należy unikać, bo grozi to ciężką hiperkaliemią. Eplerenonu i finerenonu nie łączy się z tukatynibem. Na czas leczenia tukatynibem odstaw eplerenon lub finerenon, a jeśli antagonista aldosteronu jest niezbędny, rozważ spironolakton z kontrolą potasu i kreatyniny. Ponownie włączaj eplerenon lub finerenon dopiero kilka dni po zakończeniu leczenia tukatynibem, gdy jego działanie hamujące ustąpi. Przy połączeniu eplerenonu lub finerenonu z lapatynibem stosuj najniższą skuteczną dawkę antagonisty aldosteronu i kontroluj potas. Przy każdym inhibitorze kinazy HER2 zapobiegaj odwodnieniu z powodu biegunki i kontroluj potas oraz czynność nerek, gdy biegunka jest nasilona.
Skutek kliniczny
Główne zagrożenie to ciężka hiperkaliemia z zaburzeniami rytmu serca, bradykardią, a nawet zatrzymaniem krążenia. Może jej towarzyszyć hipotonia i pogorszenie czynności nerek. Ryzyko rośnie przy przewlekłej chorobie nerek, cukrzycy, odwodnieniu z powodu biegunki, w podeszłym wieku oraz przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów ACE, sartanów lub suplementów potasu.
Mechanizm
Tukatynib silnie hamuje CYP3A4, a eplerenon i finerenon są eliminowane prawie wyłącznie przez ten enzym. Hamowanie CYP3A4 wielokrotnie zwiększa ich stężenie we krwi i nasila blokowanie receptora mineralokortykoidowego, co prowadzi do zatrzymywania potasu przez nerki. Interakcja nie jest wspólna dla całej klasy, bo dotyczy tylko antagonistów aldosteronu zależnych od CYP3A4 w połączeniu z silnym inhibitorem tego enzymu. Spironolakton i kanrenon nie są istotnie metabolizowane przez CYP3A4, lapatynib hamuje go słabo, a neratynib nie hamuje go w stopniu klinicznie istotnym. Dla całej klasy wspólne jest tylko ryzyko, że biegunka wywoływana przez inhibitory kinazy HER2 prowadzi do odwodnienia i pogorszenia czynności nerek, co utrudnia wydalanie potasu u chorego leczonego antagonistą aldosteronu.
Monitorować
- stężenie potasu w surowicy przed włączeniem i regularnie w trakcie leczenia
- kreatynina i eGFR
- EKG przy hiperkaliemii lub objawach zaburzeń rytmu
- ciśnienie tętnicze
- nasilenie biegunki i stan nawodnienia
Kiedy ocena się zmienia
| eGFR ≤ 60pacjent | ryzyko rośnie | Przy obniżonym eGFR wydalanie potasu jest ograniczone, więc ryzyko hiperkaliemii rośnie także przy połączeniach uznanych za wyjątki, na przykład spironolaktonu z dowolnym inhibitorem kinazy HER2 lub eplerenonu z lapatynibem. Kontroluj potas częściej. |
| Kilka dni po odstawieniu tukatynibuodstep · inhibitory kinazy HER2 | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 przez tukatynib ustępuje stopniowo, dlatego eplerenon lub finerenon włączaj ponownie dopiero kilka dni po zakończeniu leczenia tukatynibem i skontroluj potas po ich włączeniu. |
| Nasilona biegunka w trakcie leczenia inhibitorem HER2czas leczenia · pacjent | ryzyko rośnie | Odwodnienie z powodu biegunki może wywołać ostre uszkodzenie nerek i hiperkaliemię u chorego leczonego dowolnym antagonistą aldosteronu. Rozważ czasowe wstrzymanie antagonisty aldosteronu i oznacz potas oraz kreatyninę. |
Niekorzystna interakcjaAgoniści receptora imidazolinowego (np. guanfacyna)+ Inhibitory kinazy HER2 (np. lapatynib, tukatynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu agonisty receptora imidazolinowego i inhibitora kinazy HER2 kontroluj ciśnienie tętnicze i tętno, szczególnie w okresach biegunki.Jeśli przyjmujesz lek na ciśnienie z tej grupy razem z lekiem na raka piersi z grupy inhibitorów HER2, regularnie mierz ciśnienie i tętno, pij dużo płynów przy biegunce i powiedz lekarzowi o wszystkich swoich lekach, a guanfacyny nie odstawiaj samodzielnie.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na ciśnienie z tej grupy razem z lekiem na raka piersi z grupy inhibitorów HER2, regularnie mierz ciśnienie i tętno, pij dużo płynów przy biegunce i powiedz lekarzowi o wszystkich swoich lekach, a guanfacyny nie odstawiaj samodzielnie.
Niektóre leki przeciwnowotworowe stosowane w raku piersi, zwłaszcza tukatynib i w mniejszym stopniu lapatynib, mogą zwiększać ilość guanfacyny we krwi. Może to powodować zbyt niskie ciśnienie, wolne tętno, zawroty głowy i silną senność. Moksonidyna, rylmenidyna i klonidyna nie mają tej interakcji, podobnie jak neratynib. Przy każdym z tych leków na raka może wystąpić biegunka, która razem z lekami na ciśnienie sprzyja jego spadkom.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy, zwłaszcza przy wstawaniu
- omdlenie lub uczucie, że zaraz zemdlejesz
- bardzo wolne tętno
- nadmierna senność lub osłabienie
- silna lub długotrwała biegunka
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu agonisty receptora imidazolinowego i inhibitora kinazy HER2 kontroluj ciśnienie tętnicze i tętno, szczególnie w okresach biegunki. Połączenia guanfacyny z tukatynibem najlepiej unikać, a jeśli jest konieczne, zmniejsz dawkę guanfacyny i ostrożnie ją miareczkuj pod kontrolą ciśnienia, tętna i senności. Przy lapatynibie zachowaj podobną ostrożność, choć efekt jest słabszy. Po odstawieniu inhibitora stopniowo przywróć wcześniejszą dawkę guanfacyny. Nie odstawiaj guanfacyny ani klonidyny nagle ze względu na ryzyko odbicia nadciśnienia. Moksonidyna, rylmenidyna i klonidyna oraz neratynib nie wymagają zmiany dawki z powodu tej interakcji.
Skutek kliniczny
Przy połączeniu guanfacyny z tukatynibem, w mniejszym stopniu z lapatynibem, możliwe są niedociśnienie, w tym ortostatyczne, bradykardia, zawroty głowy, omdlenia i nadmierna senność. Po odstawieniu inhibitora stężenie guanfacyny spada, co może osłabić kontrolę ciśnienia albo objawów ADHD. U pozostałych par istotna interakcja farmakokinetyczna nie jest spodziewana, ale biegunka wywołana inhibitorem kinazy HER2 może sprzyjać niedociśnieniu przy każdym agoniście receptora imidazolinowego.
Mechanizm
Guanfacyna jest metabolizowana głównie przez CYP3A4. Tukatynib jest silnym inhibitorem CYP3A4, a lapatynib hamuje ten enzym słabiej, w sposób zależny od czasu. Zahamowanie rozkładu guanfacyny zwiększa jej stężenie we krwi i nasila działanie hipotensyjne, bradykardizujące i sedatywne. Pozostali agoniści receptora imidazolinowego (moksonidyna, rylmenidyna, klonidyna) nie zależą istotnie od CYP3A4, a neratynib nie hamuje tego enzymu w stopniu istotnym klinicznie, dlatego interakcja nie jest wspólna dla całej klasy. Dodatkowo wszystkie inhibitory kinazy HER2 często wywołują biegunkę, która może prowadzić do odwodnienia i nasilać spadki ciśnienia przy każdym leku przeciwnadciśnieniowym.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze, w tym pomiar w pozycji stojącej
- tętno
- senność i zawroty głowy
- nasilenie biegunki i objawy odwodnienia
- kontrola ciśnienia lub objawów ADHD po odstawieniu inhibitora kinazy HER2
Kiedy ocena się zmienia
| Inhibitor kinazy HER2 dołączany do stałego leczenia guanfacynąkolejność włączenia · inhibitory kinazy HER2 | inne zalecenie | Przy dołączaniu tukatynibu lub lapatynibu do stałej dawki guanfacyny rozważ jej zmniejszenie i kontroluj ciśnienie oraz tętno w pierwszych tygodniach, bo hamowanie CYP3A4 narasta stopniowo. Po odstawieniu inhibitora dawkę guanfacyny trzeba stopniowo zwiększyć do wcześniejszej. |
| Guanfacyna włączana u pacjenta leczonego inhibitorem kinazy HER2kolejność włączenia · agoniści receptora imidazolinowego | inne zalecenie | U pacjenta przyjmującego tukatynib lub lapatynib zacznij guanfacynę od małej dawki i zwiększaj ją wolniej niż zwykle albo wybierz moksonidynę, rylmenidynę lub klonidynę. |
Niekorzystna interakcjaAlfa-adrenolityki urologiczne (np. tamsulosyna, sylodosyna, alfuzosyna)+ Inhibitory kinazy HER2 (np. lapatynib, tukatynib, neratynib) klasaPrzy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i inhibitora kinazy HER2 trzeba liczyć się ze wzrostem stężenia alfa-adrenolityku i z nasileniem niedociśnienia ortostatycznego.Jeśli przyjmujesz lek na prostatę razem z lekiem na raka piersi z tej grupy, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, wstawaj powoli i zgłoś każde zawroty głowy lub omdlenie.opóźniony (dni)teoretyczne
Niekorzystna interakcja
Jeśli przyjmujesz lek na prostatę razem z lekiem na raka piersi z tej grupy, powiedz o tym lekarzowi lub farmaceucie, wstawaj powoli i zgłoś każde zawroty głowy lub omdlenie.
Niektóre leki na raka piersi, zwłaszcza tukatynib, a w mniejszym stopniu lapatynib i neratynib, mogą zwiększać ilość leku na prostatę we krwi. Dotyczy to na przykład tamsulosyny, sylodosyny i alfuzosyny. Wtedy lek na prostatę działa silniej i może za bardzo obniżać ciśnienie. Może to powodować zawroty głowy, omdlenia i upadki, szczególnie gdy szybko wstajesz albo masz biegunkę.
Zgłoś się do lekarza, gdy pojawią się
- zawroty głowy lub ciemnienie przed oczami po wstaniu
- omdlenie lub upadek
- wyraźne osłabienie przy biegunce
- kołatanie serca lub nierówne bicie serca
- ChPL
- nie sprawdzono
- Mechanizm
- PK – metabolizm, PK – transport
- Początek
- opóźniony (dni)
- Dowody
- teoretyczne
Postępowanie
Przy jednoczesnym stosowaniu alfa-adrenolityku urologicznego i inhibitora kinazy HER2 trzeba liczyć się ze wzrostem stężenia alfa-adrenolityku i z nasileniem niedociśnienia ortostatycznego. Najsilniej działa tukatynib. Alfuzosyny nie łączy się z silnymi inhibitorami CYP3A4, a połączenia sylodosyny z tukatynibem należy unikać. Przy takim leczeniu lepiej zamienić alfa-adrenolityk na terazosynę albo na inhibitor 5-alfa-reduktazy. Gdy tamsulosyna z tukatynibem jest konieczna, stosuj najmniejszą dawkę i kontroluj ciśnienie tętnicze, szczególnie w pozycji stojącej. Przy lapatynibie i neratynibie połączenie jest zwykle możliwe, jeśli pacjent jest monitorowany. Przy alfuzosynie z lapatynibem trzeba też ocenić ryzyko wydłużenia odstępu QT, czyli sprawdzić stężenie potasu i magnezu oraz inne leki wydłużające QT. Po odstawieniu tukatynibu hamowanie CYP3A4 ustępuje stopniowo w ciągu kilku dni.
Skutek kliniczny
Większe stężenie alfa-adrenolityku nasila jego działanie rozszerzające naczynia. Skutkiem może być niedociśnienie ortostatyczne, zawroty głowy, omdlenia i upadki, zwłaszcza po wstaniu oraz w pierwszych dniach łączenia leków. U pacjentów onkologicznych ryzyko zwiększa biegunka, która często towarzyszy leczeniu tukatynibem i neratynibem, bo powoduje odwodnienie. Przy sylodosynie i tamsulosynie częstsze mogą być też zaburzenia ejakulacji i przekrwienie błony śluzowej nosa.
Mechanizm
Tamsulosyna, sylodosyna i alfuzosyna są metabolizowane głównie przez CYP3A4, a sylodosyna jest dodatkowo substratem glikoproteiny P. Inhibitory kinazy HER2 hamują te szlaki w różnym stopniu. Tukatynib jest silnym inhibitorem CYP3A4 i hamuje glikoproteinę P, dlatego wyraźnie zwiększa ekspozycję na wrażliwe alfa-adrenolityki. Lapatynib słabo hamuje CYP3A4 i hamuje glikoproteinę P. Neratynib hamuje głównie glikoproteinę P, a jego wpływ na CYP3A4 jest niewielki. Siła interakcji maleje więc w kolejności tukatynib, lapatynib, neratynib. Przy połączeniu lapatynibu z alfuzosyną dochodzi dodatkowo do sumowania się wpływu obu leków na odstęp QT.
Monitorować
- ciśnienie tętnicze w pozycji leżącej i stojącej, zwłaszcza w pierwszych dniach łączenia leków
- zawroty głowy, omdlenia i upadki
- nawodnienie i biegunka (tukatynib, neratynib)
- EKG i elektrolity (potas, magnez) przy połączeniu alfuzosyny z lapatynibem
Kiedy ocena się zmienia
| Alfa-adrenolityk włączany u pacjenta już leczonego inhibitorem kinazy HER2kolejność włączenia · alfa-adrenolityki urologiczne | inne zalecenie | Gdy alfa-adrenolityk jest włączany w trakcie leczenia tukatynibem, wybierz terazosynę albo zacznij od najmniejszej dawki tamsulosyny. Pierwszą dawkę podaj wieczorem i kontroluj ciśnienie ortostatyczne. |
| Kilka dni po odstawieniu tukatynibuodstep · inhibitory kinazy HER2 | inne zalecenie | Hamowanie CYP3A4 przez tukatynib ustępuje stopniowo przez kilka dni po odstawieniu leku. Alfuzosynę lub sylodosynę włączaj dopiero po tym czasie. |
Oznaczenia na tej stronie
- Połączenie przeciwwskazaneNie łączyć
- Niekorzystna interakcjaUnikać albo zmienić sposób stosowania
- Interakcja o niejasnym znaczeniuPoinformować pacjenta o możliwych objawach
- Interakcja nieistotna klinicznieMożna łączyć
- Korzystna interakcjaPołączenie celowe
Klasyfikacja ryzyka według podręcznika „Istotne interakcje leków. Praktyczny przewodnik”, wyd. II.